Controle op concentraties van ondernemingen

KERNPUNTEN

Deze verordening geldt voor alle concentraties met een EU-dimensie². Als algemene regel geldt dat de partij of partijen die na de concentratie zeggenschap zullen verwerven, de Commissie daarvan vóór de totstandbrenging ervan in kennis moeten stellen.

Procedures voor verwijzing vóór aanmelding

• In de verordening wordt bepaald dat de betrokken ondernemingen of personen de Commissie, door middel van een gemotiveerde indiening die vóór aanmelding is verzonden, kunnen informeren dat de voorgenomen transactie weliswaar tot een concentratie met een EU-dimensie heeft geleid, maar van invloed is op de mededinging op de markt van één EU-lidstaat met alle kenmerken van een afzonderlijke markt en verzoeken om verwijzing van deze transactie naar de betrokken lidstaat.
• Indien de betrokken lidstaat niet binnen 15 werkdagen na ontvangst van de aanvraag bezwaar aantekent tegen het verzoek om de zaak te verwijzen, heeft de Commissie na ontvangst van de aanvraag 25 werkdagen de tijd om de zaak geheel of gedeeltelijk naar de bevoegde autoriteiten van de betreffende lidstaat te verwijzen, zodat deze lidstaat de nationale mededingingswetgeving kan toepassen.
• Dezelfde procedure is van toepassing op transacties zonder EU-dimensie die getoetst kunnen worden in het kader van het nationale mededingingsrecht van drie of meer lidstaten. In plaats daarvan kunnen de partijen bij dergelijke transacties verzoeken dat de concentratie door de Commissie wordt onderzocht.

Procedure voor de controle op concentraties: de Commissie

Na ontvangst van een aanmelding onderzoekt de Commissie de aanmelding (fase I) en stelt zij bij beschikking vast of de concentratie:

• onder het toepassingsgebied van de verordening valt;
• verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt;
• ernstige twijfel brengt over de verenigbaarheid en er een diepgaande beoordeling van de concentratie nodig is (fase II).

Met uitzondering van zeer specifieke omstandigheden of wanneer de concentratie op basis van de voorwaarden van de concentratieverordening uitdrukkelijk met de Commissie is overeengekomen, kan een concentratie met een EU-dimensie niet tot stand worden gebracht voordat zij is aangemeld of verenigbaar met de gemeenschappelijke markt is verklaard. Als de concentratie al is uitgevoerd en vervolgens onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard, kan de Commissie de betrokken ondernemingen verplichten de concentratie te ontbinden of om de situatie te herstellen die bestond vóór de concentratie tot stand kwam.

De Commissie kan ook een besluit tot verenigbaarheid (aan het einde van fase I- of van fase II-onderzoek) verbinden tot vaststelling van voorwaarden en verplichtingen die erop gericht zijn te verzekeren dat de betrokken ondernemingen de verbintenissen die zij zijn aangegaan ten aanzien van de Commissie nakomen, teneinde de concentratie te verenigen met de gemeenschappelijke markt.

Om naleving van de verordening af te dwingen kan de Commissie de volgende sancties opleggen:

• Geldboeten van ten hoogste 1 % van de totale omzet van de onderneming in het geval dat deze onjuiste, onvolledige of misleidende inlichtingen verstrekt, dan wel de inlichtingen niet binnen de vastgestelde termijn verstrekt.
• Geldboeten van ten hoogste 10 % van de totale omzet van de onderneming in het geval dat de onderneming opzettelijk of uit onachtzaamheid nalaat om een concentratie aan te melden bij de Commissie vóór zij tot stand komt, een concentratie tot stand brengt en daarbij de bepalingen van deze verordening schendt of een beslissing van de Commissie overtreedt, of
• dwangsommen van ten hoogste 5 % van de gemiddelde dagelijkse gezamenlijke omzet van de onderneming opleggen voor elke werkdag waarmee de in haar beschikking — met een verzoek om inlichtingen, waarbij een inspectie wordt gelast enz. — vastgestelde termijn wordt overschreden.

De Commissie moet een adviescomité raadplegen, bestaande uit vertegenwoordigers van de autoriteiten van de lidstaten voorafgaand aan alle fase II-beslissingen betreffende de (on)verenigbaarheid of alle beslissingen met betrekking tot de vaststelling van geldboeten of dwangsommen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie kan de opgelegde geldboete of dwangsom intrekken, verlagen of verhogen.

Procedures voor verwijzing na aanmelding

• Een lidstaat kan binnen 15 werkdagen na ontvangst van een afschrift van de aanmelding uit eigen beweging of op verzoek van de Commissie verklaren dat de concentratie in significante mate gevolgen heeft voor de mededinging op zijn markt. Indien de Commissie van mening is dat een dergelijke producten- of dienstenmarkt alle kenmerken van een afzonderlijke markt vertoont, kan zij besluiten de zaak in het geheel of gedeeltelijk door te verwijzen naar de bevoegde autoriteiten van de lidstaat. Indien de Commissie van mening is dat een dergelijke afzonderlijke markt een wezenlijk deel van de gemeenschappelijke markt vormt, verwijzen zij de zaak in het geheel of voor een gedeelte naar de afzonderlijke markt.
• De Commissie beschikt ofwel over 25 werkdagen (in een fase I-onderzoek), ofwel over 65 werkdagen (in een fase II-onderzoek) na de aanmelding van de concentratie om te besluiten of zij de zaak zelf overeenkomstig deze verordening zal behandelen, dan wel dat zij de zaak in het geheel of gedeeltelijk zal verwijzen naar de bevoegde autoriteiten van de lidstaat. Indien de Commissie geen besluit neemt, wordt de zaak geacht naar de betrokken lidstaat te zijn verwezen.
• Ook kunnen de lidstaten de Commissie verzoeken een concentratie zonder EU-dimensie te onderzoeken wanneer deze het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig beïnvloedt en de mededinging op het grondgebied van de lidstaat of lidstaten die het verzoek indient, aanzienlijk dreigt te beïnvloeden. De Commissie stelt dan de bevoegde autoriteiten van de lidstaten en de betrokken ondernemingen hiervan in kennis, waarna de andere lidstaten 15 werkdagen de tijd krijgen om zich bij het oorspronkelijke verzoek aan te sluiten. Als de Commissie ten slotte niet binnen 10 werkdagen na de vervaldatum voor aansluiting bij het oorspronkelijke bezoek besluit de zaak te verwijzen of verwijzing te weigeren, wordt zij geacht te hebben besloten de concentratie overeenkomstig het verzoek te onderzoeken.

Vereenvoudigingspakket fusie

Gezien uit ervaring is gebleken dat bepaalde categorieën concentraties over het algemeen niet tot mededingingsbezwaren zullen leiden, heeft de Commissie in de loop der jaren haar aandacht op de complexere gevallen toegespitst en de administratieve lasten verminderd die voortvloeien uit de factoren die geen aanleiding geven tot bezorgdheid.

Het nieuwste initiatief van de Commissie om het proces te vereenvoudigen, was in 2023 toen zij een pakket aannam dat bestond uit Verordening (EU) 2023/914 (een uitvoeringshandeling), een mededeling over de vereenvoudigde procedure voor bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 en een mededeling over de indiening van documenten. In de mededeling stelt de Commissie de voorwaarden vast waaronder zij bepaalde concentraties zal onderzoeken en geeft zij richtsnoeren voor de vereenvoudigde procedure van bijlage II bij Verordening (EU) 2023/914.

De wijzigingen, die op 1 september 2023 in werking zijn getreden, hebben tot doel de administratieve last te verminderen die verbonden is aan het verstrekken van aanmelding over concentraties, zowel voor de aanmeldende partijen als voor de Commissie. Ze verduidelijken welke gevallen kunnen worden behandeld volgens de vereenvoudigde procedure, beperken de hoeveelheid informatie die vereist is voor de kennisgevingen van transacties in alle gevallen en introduceren standaard elektronische kennisgevingen.