Nauwere samenwerking

Nauwere samenwerking (artikel 20 van het verdrag betreffende de Europese Unie en titel III van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) is een procedure waarbij het een minimum van negen EU-lidstaten wordt toegestaan een verdere integratie of samenwerking op een bepaald gebied binnen de EU op te zetten, wanneer duidelijk is geworden dat de EU als geheel de doelen van een dergelijke samenwerking niet binnen een redelijke termijn kan realiseren.

Dit biedt hen de mogelijkheid om in uiteenlopend tempo en richting andere doelen te bewegen dan de lidstaten die besluiten buiten de gebieden van nauwere samenwerking te blijven. De procedure is bedoeld om een impasse te doorbreken wanneer een bepaald voorstel wordt geblokkeerd door een of meer lidstaten die niet willen deelnemen. Het geeft echter geen toestemming voor een uitbreiding van bevoegdheden buiten de limieten van de EU-Verdragen.

Machtiging tot nauwere samenwerking wordt in laatste instantie verleend door de Raad, op een voorstel van de Commissie en na goedkeuring door het Europees Parlement.

Vanaf februari 2013 werd deze procedure gebruikt op het gebied van echtscheidingsrecht, patenten en belasting op financiële transacties, en ter bescherming van de financiële belangen van de EU door instelling van het Europees Openbaar Ministerie (EMO).