Υποχρεώσεις θεώρησης για υπηκόους τρίτων χωρών

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός αποτελεί εξέλιξη της συμφωνίας του Σένγκεν και της σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν, στην οποία η Ιρλανδία δεν συμμετέχει και, επομένως, δεν δεσμεύεται από αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της.

Ο κανονισμός απαριθμεί, στα παραρτήματα I και II αντίστοιχα:

• τις τρίτες χώρες και εδάφη των οποίων οι υπήκοοι πρέπει να διαθέτουν θεώρηση διαβατηρίου όταν εισέρχονται στην ΕΕ για παραμονή για έως και 90 ημέρες εντός περιόδου 180 ημερών· και
• τις χώρες και τα εδάφη των οποίων οι υπήκοοι απαλλάσσονται από τις απαιτήσεις θεώρησης διαβατηρίου όταν εισέρχονται στην ΕΕ για παραμονή για έως και 90 ημέρες εντός περιόδου 180 ημερών.

Ο κανονισμός επιτρέπει επίσης τα παρακάτω:

• Εξαιρέσεις. Δυνατότητα των κρατών μελών της ΕΕ να χορηγούν εξαιρέσεις σχετικά με την απαίτηση θεώρησης διαβατηρίου για ορισμένες κατηγορίες προσώπων, όπως για τους κατόχους διπλωματικών ή υπηρεσιακών διαβατηρίων, για τα μέλη πληρωμάτων της πολιτικής αεροπορίας και του εμπορικού ναυτικού, για μαθητές σχολείων που είναι μέλη σχολικής ομάδας, κατόχους άδειας τοπικής διασυνοριακής κυκλοφορίας, και εξαιρέσεις για αναγνωρισμένους πρόσφυγες και ανιθαγενείς (βλέπε σύνοψη) που ζουν στην ΕΕ και κατέχουν ταξιδιωτικό έγγραφο που εκδόθηκε από τη χώρα διαμονής τους.
• Αμοιβαιότητα. Μηχανισμός που θα επιτρέπει την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαιότητας όταν μια από τις τρίτες χώρες που απαλλάσσεται από την υποχρέωση θεώρησης αποφασίσει να εφαρμόσει υποχρέωση θεώρησης για τους υπηκόους κάποιου κράτους μέλους της ΕΕ·
• Προσωρινή αναστολή. Μηχανισμός για την προσωρινή αναστολή της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, για παράδειγμα σε περίπτωση σημαντικής αύξησης του κινδύνου μετανάστευσης ή ασφαλείας. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/2441 ενίσχυσε και επέκτεινε τον μηχανισμό αυτό, διευρύνοντας τους λόγους αναστολής και ενισχύοντας τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην παρακολούθηση και την εφαρμογή των σχετικών μέτρων.

Οι αποφάσεις σχετικά με την τροποποίηση των καταλόγων γίνονται κατά περίπτωση με βάση κριτήρια όπως:

• παράνομη μετανάστευση, δημόσια τάξη και ασφάλεια·
• οικονομικό όφελος, ιδίως όσον αφορά τον τουρισμό και το εξωτερικό εμπόριο·
• τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ με την οικεία τρίτη χώρα, ιδίως όσον αφορά ανθρώπινα δικαιώματα και θεμελιώδεις ελευθερίες, περιφερειακή συνοχή και αμοιβαιότητα.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/592 τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1806, περιλαμβάνοντας ρητά τους υπηκόους του Ηνωμένου Βασιλείου και τους βρετανούς υπηκόους που δεν είναι βρετανοί πολίτες (πολίτες βρετανικών υπερπόντιων εδαφών) στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ.

Οι υπήκοοι του Ηνωμένου Βασιλείου και οι πολίτες των βρετανικών υπερπόντιων εδαφών με δικαιώματα διαμονής σε κράτος μέλος δεν χρειάζονται θεώρηση όταν ταξιδεύουν σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος για βραχείες διαμονές (έως 90 ημέρες εντός οιασδήποτε περιόδου 180 ημερών).

Όταν το Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπει απαίτηση θεώρησης για υπηκόους τουλάχιστον ενός κράτους μέλους, εφαρμόζεται ο μηχανισμός αμοιβαιότητας.