EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52014DC0612
REPORT FROM THE COMMISSION 31st ANNUAL REPORT ON MONITORING THE APPLICATION OF EU LAW (2013)
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 31e JAARLIJKSE VERSLAG OVER DE CONTROLE OP DE TOEPASSING VAN HET EU-RECHT (2013)
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 31e JAARLIJKSE VERSLAG OVER DE CONTROLE OP DE TOEPASSING VAN HET EU-RECHT (2013)
/* COM/2014/0612 final */
VERSLAG VAN DE COMMISSIE 31e JAARLIJKSE VERSLAG OVER DE CONTROLE OP DE TOEPASSING VAN HET EU-RECHT (2013) /* COM/2014/0612 final */
Inleiding
De Commissie controleert of de lidstaten hun
verplichtingen uit hoofde van het EU-recht nakomen, d.w.z. of zij de
EU-richtlijnen volledig en correct omzetten en het gehele EU-acquis naar
behoren toepassen. Zij kan op eigen initiatief de uitvoering van het
EU-recht door de lidstaten formeel betwisten, maar kan ook optreden naar
aanleiding van verzoekschriften van het Europees Parlement en klachten over
mogelijke inbreuken op het EU-recht die zij ontvangt van burgers,
ondernemingen, ngo's en andere belanghebbenden. Daarbij kan het bijvoorbeeld
gaan om de onjuiste omzetting of slechte toepassing van het EU-recht. De Commissie probeert eerst via een
gestructureerde dialoog met de lidstaten in het kader van EU-Pilot de problemen
op te lossen en de correcte uitvoering van het EU-recht te garanderen. Als dat
niet lukt, start zij een formele procedure (op grond van artikel 258 VWEU wordt
de betrokken lidstaat een ingebrekestelling toegezonden)[1]. Als een
lidstaat er niet voor zorgt dat zijn wetgeving en praktijk tijdens de formele
inbreukprocedure aan het EU-recht wordt aangepast, kan de Commissie
overeenkomstig artikel 258 VWEU de zaak aanhangig maken bij het Hof
van Justitie en daarbij een financiële sanctie eisen (op grond van
artikel 260, lid 2, of artikel 260, lid 3, VWEU). Het 31e jaarlijkse verslag over de controle op
de toepassing van het EU-recht behandelt de belangrijkste aspecten van de
toepassing van het EU-recht, en gaat nader in op strategische kwesties[2].
1. Omzetting van richtlijnen
1.1. Te late omzetting
De te late
omzetting van richtlijnen blijft een hardnekkig probleem en staat concrete
voordelen voor burgers in de weg. Het terugdringen van het aantal gevallen van
te late omzetting is al lang een beleidsprioriteit van de Commissie: "Er
moet prioriteit worden gegeven aan de inbreuken die de grootste risico's met
zich meebrengen en die wijdverspreide gevolgen voor burgers en ondernemingen
hebben [...] Het gaat met name over de volgende categorieën: niet-mededeling
van nationale maatregelen tot omzetting van richtlijnen of niet-nakoming van
andere mededelingsverplichtingen; [...]"[3] Er waren in 2013 meer richtlijnen om te zetten
dan een jaar eerder (74 in 2013 tegenover 56 in 2012), maar minder dan in 2011
(131). Het aantal nieuwe inbreukprocedures wegens te late omzetting was in 2013
iets hoger dan in het voorgaande jaar (478 nieuwe inbreukprocedures wegens te
late omzetting in 2013, tegenover 447 in 2012; in 2011 waren er 1 185 en
in 2010 waren er 855). Eind 2013 stonden er 390 inbreukprocedures wegens te
late omzetting open. Dit is een daling van 6,7 % ten opzichte van de 418
zaken die eind 2012 nog niet waren afgesloten. De Commissie heeft in 2012 en 2013
meer inbreukprocedures wegens te late omzetting afgesloten dan geopend,
waardoor het aantal openstaande inbreukprocedures eind 2013 het laagste niveau
in vijf jaar tijd bereikte. De volgende grafiek bevat de belangrijkste
cijfers[4]
betreffende inbreukprocedures wegens te late omzetting die de Commissie in 2013
heeft ingeleid: In de volgende tabel worden de
inbreukprocedures wegens te late omzetting per lidstaat weergegeven:[5] De vier beleidsterreinen ten aanzien waarvan
in 2013 de meeste nieuwe inbreukprocedures wegens te late omzetting werden
ingeleid, waren milieu (168 procedures), gezondheid en consumenten (58),
interne markt en diensten (47) en vervoer (36). Tegen 20 lidstaten werd een inbreukprocedure
ingeleid wegens te late omzetting van de richtlijn inzake industriële emissies[6] en van de
richtlijn tot vaststelling van nieuwe regels met betrekking tot vervalste
producten in het communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk
gebruik[7].
Voorts werd tegen 19 lidstaten een inbreukprocedure ingeleid wegens te late
omzetting van de richtlijn tot aanpassing van een aantal regels op het gebied
van het recht van vestiging en het vrij verrichten van diensten, in verband met
de toetreding van de Republiek Kroatië[8].
Er werden 17 procedures ingeleid met betrekking tot de richtlijn inzake
minimumvoorraden ruwe aardolie en/of aardolieproducten[9]. Voorts
voldeden 16 lidstaten niet aan hun verplichting om binnen de gestelde termijn
uitvoeringsmaatregelen te nemen en/of mee te delen met betrekking tot de
richtlijn inzake beheerders van alternatieve beleggingsinstellingen[10] en de richtlijn
betreffende het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures[11]. Vijftien
lidstaten kregen een ingebrekestelling wegens te late omzetting van de
richtlijn betreffende beperking van het gebruik van bepaalde gevaarlijke
stoffen in elektronische apparatuur[12].
1.2. Zaken die op grond van artikel 258 en/of artikel 260,
lid 3, VWEU bij het Hof aanhangig zijn gemaakt
Krachtens artikel 260, lid 3, VWEU kan de
Commissie, wanneer zij op grond van artikel 258 VWEU een inbreukzaak wegens te
late omzetting bij het Hof van Justitie aanhangig maakt, geldelijke sancties
voorstellen zonder een eerste arrest van het Hof af te wachten. Deze
vernieuwing van het Verdrag van Lissabon heeft ten doel de lidstaten nog meer
aan te sporen richtlijnen binnen de door de wetgever vastgestelde termijn om te
zetten. De Commissie stelt het bedrag van de boete vast overeenkomstig haar
mededeling over de uitvoering van artikel 260, lid 3, van het VWEU[13]. Ook in 2013 heeft de Commissie bij het Hof van
Justitie een aantal inbreukzaken wegens te late omzetting aanhangig gemaakt,
met daarbij een verzoek om een dwangsom per dag op grond van artikel 260,
lid 3, VWEU. De 14 inbreukzaken in kwestie hadden betrekking op negen
lidstaten: België, Bulgarije, Estland, Roemenië, het Verenigd Koninkrijk (elk
twee zaken), Cyprus, Oostenrijk, Polen en Portugal (elk één zaak). De
voorgestelde dwangsom varieerde van 4 224 euro tot 148 177,92
euro per dag. Het merendeel van de voorgestelde boetes wegens late omzetting
van een richtlijn had betrekking op het beleidsterrein energie. De Commissie
heeft het Hof nog niet voorgesteld een forfaitaire som op te leggen[14]. De lidstaten hebben in 2013 extra inspanningen
gedaan om nog vóór het arrest van het Hof van Justitie voor volledige omzetting
te zorgen. Desondanks waren er, met inbegrip van in eerdere jaren ingeleide
zaken op grond van artikel 258 en artikel 260, lid 3, VWEU, nog twaalf
inbreukzaken lopende met een verwijzingsbeslissing[15] waarin een
dwangsom per dag werd voorgesteld. Deze zaken hebben betrekking op Estland,
Roemenië, Slovenië (elk twee zaken), België, Cyprus, Duitsland, Oostenrijk,
Polen en Portugal (elk één zaak)[16].
2. Fase
vóór de inbreuk
Problemen in verband met de omzetting en/of
toepassing van het EU-recht worden op eigen initiatief door de Commissie
onderzocht of naar aanleiding van meldingen die zij ontvangt. Klachten van
burgers, ondernemingen en organisaties van belanghebbenden over tekortkomingen
bij de autoriteiten van de lidstaten bevorderen aanzienlijk de controle op de
wijze waarop de autoriteiten van de lidstaten hun verplichtingen uit hoofde van
het EU-recht nakomen. Als er problemen worden vastgesteld, wordt via EU-Pilot
door middel van een gestructureerde dialoog tussen de Commissie en de betrokken
lidstaat getracht een oplossing te vinden.
2.1. Problemen
identificeren
2.1.1. Klachten en
verzoekschriften
Er worden
regelmatig klachten ingediend bij de Commissie door burgers, ondernemingen,
ngo's en andere organisaties. De Commissie heeft haar regels voor de
behandeling van klachten in 2002 in een mededeling vastgelegd en heeft deze
regels in 2012 geactualiseerd[17]. Burgers, ondernemingen en organisaties hebben
in 2013 een groot aantal mogelijke inbreuken op het EU-recht gemeld. De
Commissie heeft meer nieuwe klachten ontvangen (3 505) dan in elk van de drie
voorgaande jaren (3 141 klachten in 2012, 3 115 in 2011 en 3 349 in 2010).
Het totale aantal openstaande klachten is daardoor in 2013 met circa 19 %
gestegen. De onderstaande grafiek bevat de voornaamste gegevens[18] betreffende
klachten: Nieuwe klachten – De drie lidstaten waartegen de meeste klachten werden ingediend,
waren:
Italië: 472 klachten, waarvan het merendeel
met betrekking tot werkgelegenheid (120 klachten), interne markt en
diensten (81) en milieu (64);
Spanje: 439 klachten, vooral betreffende
werkgelegenheid (100 klachten), justitie en milieu (elk 65); en
Duitsland: 297 klachten, vooral betreffende
justitie (64 klachten), interne markt en diensten (57) en milieu (53).
72 % van de nieuwe klachten had betrekking op
de volgende vijf beleidsterreinen: justitie (590), milieu (520), interne markt
en diensten (494), werkgelegenheid (470) en belastingen en douane-unie (452). Behandelde klachten – Na een eerste beoordeling van meer dan 3 000 klachten in 2013
is de Commissie met betrekking tot 487 klachten bilaterale besprekingen met de
lidstaten begonnen om vast te stellen of er EU-regels waren geschonden[19]. Deze
klachten betroffen vooral milieu, belastingen en douane-unie, en interne markt
en diensten (respectievelijk 82, 78 en 70 dossiers via EU-Pilot), en hadden in
het bijzonder betrekking op de volgende lidstaten:
Italië: 57 nieuwe EU-Pilotdossiers, waarvan
het merendeel over klachten met betrekking tot interne markt en diensten (14
nieuwe dossiers), milieu (11) en belastingen en douane-unie (6);
Frankrijk: 50 nieuwe EU-Pilotdossiers,
vooral over klachten met betrekking tot belastingen en douane-unie (13),
werkgelegenheid (7) en ondernemingen en industrie (7); en
Spanje: 42 nieuwe EU-Pilotdossiers, vooral
over klachten met betrekking tot werkgelegenheid, ondernemingen en
industrie, en milieu (respectievelijk 9, 8 en 8 nieuwe dossiers).
Het Europees Parlement heeft de Commissie in
kennis gesteld van tekortkomingen in de uitvoering en toepassing van het
EU-recht door de lidstaten via verzoekschriften en vragen op de volgende
gebieden:
milieu:
ten aanzien van Italië werden formele
inbreukprocedures ingeleid omdat het de EU-regels inzake industriële
emissies niet zou naleven, het beginsel dat de vervuiler betaalt niet zou
hebben gerespecteerd in het geval van de ILVA-staalfabriek (in Taranto)[20]
en een aantal bepalingen van de milieueffectbeoordelingsrichtlijn niet
correct zou hebben omgezet[21];
en
ten aanzien van zes andere lidstaten werd
via EU-Pilot een onderzoek gestart naar andere mogelijke schendingen van
de regels inzake afvalbeheer, waterbeheer en natuurbescherming.
binnenlandse zaken: de Commissie heeft naar aanleiding van de wachttijden aan de
Spaanse grens met Gibraltar[22],
waarvan melding werd gemaakt door het Europees Parlement en in tal van
klachten van burgers, een bezoek gebracht ter plaatse, waarna
aanbevelingen zijn gedaan aan de Spaanse en Britse autoriteiten[23];
justitie: de
Commissie is een onderzoek gestart naar een vermeende discriminatie op
grond van godsdienst en heeft België in het kader van een lopende
inbreukzaak betreffende de onjuiste toepassing van de verordening inzake
de Europese executoriale titel een aanvullende ingebrekestelling
toegezonden[24];
vervoer: de
Commissie heeft Oostenrijk een ingebrekestelling toegezonden met
betrekking tot een mogelijke inbreuk op het non-discriminatiebeginsel bij
het bepalen van de toltarieven bij de Felbertauern-tunnel;
gezondheid: de
Commissie is zes onderzoeken gestart naar vermeende inbreuk op de
EU-regels inzake voedselveiligheid, cosmetica en dierenwelzijn;
belastingen:
initiatieven van het Europees Parlement hebben bij de Commissie aanleiding
gegeven tot bezorgdheid over de belastingregels die gelden voor mobiel
personeel; en
landbouw en plattelandsontwikkeling: de Commissie is een onderzoek gestart naar aanleiding van een
vraag van het Europees Parlement over vermeende schending van de regels
inzake biologische landbouw.
2.1.2. Op eigen initiatief (ambtshalve) geopende zaken
De Commissie treedt niet alleen op naar aanleiding
van klachten, maar onderzoekt ook op eigen initiatief de correcte uitvoering
van het EU-recht. In 2013 is ze 1 023 onderzoeken gestart (tegenover 791
in 2012). Vervoer, milieu en justitie zijn de drie
beleidsterreinen waarop de meeste potentiële inbreuken werden vastgesteld
(respectievelijk 256, 199 en 144 nieuwe EU-Pilotdossiers). De op eigen
initiatief geopende zaken betroffen voornamelijk Italië, Griekenland en Spanje
(respectievelijk 67, 61 en 58 nieuwe EU-Pilotdossiers).
2.2. Oplossen van problemen
Het inbreukbeleid van de Commissie heeft als
doel ervoor te zorgen dat het EU-recht zo snel mogelijk correct wordt
toegepast. EU-Pilot is een initiatief van de Commissie om overeenkomstig het
EU-recht problemen met betrekking tot de toepassing van het EU-recht op te
lossen en vragen te beantwoorden. Het project wordt ondersteund door een
online-databank en communicatie-instrument. Het maakt snelle probleemoplossing
mogelijk door te beogen een probleem binnen 20 weken af te ronden. De dialoog
via EU-Pilot zorgt voor een betere naleving van de verplichtingen uit hoofde
van het EU-recht door problemen voor burgers en ondernemingen snel op te
lossen. Het aantal nieuwe EU-Pilotdossiers is de
afgelopen drie jaar geleidelijk toegenomen (van 1 201 nieuwe dossiers in 2011
naar 1 405 in 2012). Hoewel de Commissie in 2013 16 % meer
EU-Pilotdossiers heeft afgewerkt dan in 2012 (1 366 tegenover 1 175),
lag het aantal lopende dossiers 10 % hoger dan in 2012. In de volgende
tabel worden de voornaamste EU-Pilotcijfers voor 2013 weergegeven[25]: In 2013 werden 1 502 nieuwe
dossiers geopend – 479 dossiers werden geopend
naar aanleiding van klachten, en 1 023 dossiers werden geopend op eigen
initiatief. In 2013 werden 1 366 dossiers
afgesloten – Van de 1 330 EU-Pilotdossiers
die in 2013 werden behandeld, werden er 934 dossiers door de Commissie
afgesloten na een bevredigend antwoord van de betrokken lidstaat. Het
percentage opgeloste zaken bedroeg bijgevolg 70,22 %, een lichte stijging
tegenover 2012 (68,34 %)[26].
In 2013 werden 396 EU-Pilotdossiers gevolgd
door een formele inbreukprocedure (tegenover 334 in 2012). Daarvan hadden er 79
betrekking op vervoer, 71 op milieu en 50 op belastingen en douane-unie. De
meeste EU-Pilotdossiers die gevolgd werden door een inbreukprocedure, hadden
betrekking op Spanje, Italië en Frankrijk (respectievelijk 34, 33 en 32
dossiers). 1 462 lopende EU-Pilotdossiers – De meeste EU-Pilotdossiers die eind 2013 nog niet waren afgerond,
hadden betrekking op Italië (147), gevolgd door Frankrijk (112) en Spanje (107).
Wat de beleidsterreinen betreft, was milieu het sterkst vertegenwoordigd met 396
lopende zaken, gevolgd door justitie (210) en vervoer (200).
3. Inbreukprocedures
Wanneer een lidstaat geen gevolg geeft aan een
vermeende inbreuk op het EU-recht en de Commissie van mening is dat niet aan de
verplichtingen uit hoofde van het EU-recht is voldaan, kan de Commissie een
inbreukprocedure inleiden op grond van artikel 258 VWEU[27] en kan zij de
zaak aanhangig maken bij het Hof van Justitie. In 2013 heeft de Commissie 761
nieuwe inbreukprocedures ingeleid. Italië ontving het grootste aantal
ingebrekestellingen van de Commissie (58), gevolgd door Frankrijk (44) en
Spanje (41). De meeste nieuwe procedures hadden te maken met milieu, vervoer en
gezondheid (respectievelijk 223, 94 en 69 ingebrekestellingen). Voorts zond de
Commissie in 2013 de lidstaten 217 met redenen omklede adviezen toe. De meeste
adviezen waren gericht aan Italië, Roemenië en België (respectievelijk 20, 15
en 14 met redenen omklede adviezen). Milieu, energie, en belastingen en
douane-unie waren de beleidsterreinen waarover de Commissie de meeste met
redenen omklede adviezen uitbracht (respectievelijk 52, 38 en 29 met redenen
omklede adviezen). Eind 2013 waren er nog 1 300 lopende inbreukzaken[28]. Het aantal
lopende inbreukzaken is blijven dalen, van circa 2 100 zaken in 2010, tot 1 775
zaken in 2011 en 1 343 zaken in 2012. In de volgende grafiek wordt het
totale aantal lopende inbreukzaken uitgesplitst naar inbreukzaken wegens te
late omzetting en inbreukzaken wegens onjuiste omzetting of slechte toepassing,
per lidstaat. In de grafiek daaronder wordt het totale aantal inbreukzaken
uitgesplitst naar beleidsterrein. Blauw: inbreukzaken wegens te
late omzetting
Rood: inbreukzaken wegens onjuiste omzetting en/of slechte
toepassing van het EU-recht
Zwarte
cijfers:
totale aantal lopende inbreukzaken tegen een lidstaat De dialoog tussen de lidstaat en de Commissie
wordt ook tijdens de formele procedure nog voortgezet, om zo spoedig mogelijk
tot naleving te komen. Statistieken tonen dat de lidstaten grote inspanningen
doen om hun inbreukzaken op te lossen vóór het Hof van Justitie een uitspraak
doet[29].
In 2013: •
sloot de Commissie 484 inbreukzaken af na
toezending van de ingebrekestelling; •
werden 200 zaken opgelost na toezending van een met
redenen omkleed advies aan de lidstaat; en
werden 47 inbreukzaken gesloten (of bij het
Hof stopgezet) nadat de Commissie had besloten de zaak bij het Hof van
Justitie aanhangig te maken.
In totaal werden 731 inbreukzaken vóór
uitspraak van het Hof van Justitie overeenkomstig artikel 258 VWEU gesloten
omdat de lidstaten in kwestie aantoonden dat zij het EU-recht waren nagekomen.
Het Hof van Justitie heeft in 2013 52 keer uitspraak gedaan op grond van artikel 258
VWEU, waarbij het de Commissie in 31 arresten (59,6 %) steunde. De meeste
arresten van het Hof van Justitie hadden betrekking op Frankrijk (8, waarvan 2
in het voordeel van de lidstaat), Polen (6/2), Spanje (5/0), Italië, Ierland en
Nederland (respectievelijk 4/1, 4/1 en 4/2). De drie beleidsterreinen waarop
het Hof van Justitie in 2013 de meeste arresten uitsprak, waren belastingen (24),
vervoer (11) en milieu (7). De lidstaten stellen gewoonlijk tijdig de
nodige maatregelen vast om aan het arrest van het Hof van Justitie te voldoen.
Eind 2013 was de Commissie echter van mening dat 113 arresten op grond van
artikel 258 VWEU nog niet volledig waren nagekomen door de betrokken lidstaten.
De arresten betroffen vooral Spanje (14), Griekenland (13) en Italië (12) en
hielden verband met milieu (40), vervoer (18) en belastingen en douane-unie (17). Van de 113 zaken waren er reeds 9 voor de
tweede keer bij het Hof van Justitie aanhangig gemaakt op grond van artikel 260,
lid 2, VWEU. In beginsel kan bij een arrest van het Hof op grond van artikel 260,
lid 2, VWEU een forfaitaire som en/of een dwangsom (bv. per dag) aan de in
gebreke gebleven lidstaat worden opgelegd. De forfaitaire som moet onmiddellijk
worden betaald, terwijl de dwangsom moet worden voldaan totdat het eerste en
tweede arrest van het Hof volledig worden nagekomen. In 2013 deed het Hof vijf
keer een uitspraak op grond van artikel 260, lid 2, VWEU. Het Hof
legde een dwangsom op aan België[30],
Tsjechië[31],
Luxemburg[32]
en Zweden[33],
maar wees het verzoek van de Commissie ten aanzien van Duitsland af[34].
4. Beleidsontwikkelingen
De nauwkeurige en tijdige omzetting en
toepassing van het EU-recht maakt deel uit van de uitgebreide agenda van de
Commissie voor slimme regelgeving.
4.1. Gezonde EU-regelgeving
Om een vervolg te
geven aan haar mededeling van 2012 over gezonde EU-regelgeving[35] is de
Commissie in 2013 het programma voor gezonde en resultaatgerichte regelgeving
(REFIT) gestart. REFIT houdt de inventarisatie en doorlichting van het acquis
in, met als doel te garanderen dat de wetgeving geschikt is voor het beoogde
doel en onnodige administratieve lasten worden weggenomen, evenwel met behoud
van de voordelen van de EU-wetgeving. Via REFIT wordt nagegaan op welke
gebieden de Commissie zal voorstellen de wetgeving te vereenvoudigen en de
regeldruk te verminderen, geen actie hoeft te ondernemen, voorstellen zal
intrekken of herroepen of een analyse zal uitvoeren om te zien waar de druk kan
worden verminderd. De initiële resultaten werden gepubliceerd in de vorm van
een werkdocument van de diensten van de Commissie[36], gevolgd door
een mededeling[37]
met specifieke maatregelen die moeten worden genomen op het gebied van
wijziging, herroeping, intrekking en evaluatie. De mededeling bevestigde dat
terugkerende problemen bij de toepassing van het recht ook in de context van
REFIT follow-up moeten krijgen.
4.2. Uitvoeringsplannen
Om de bevoegde nationale autoriteiten te
helpen de correcte omzetting en toepassing van de EU-regels te garanderen,
heeft de Commissie nauwer samengewerkt met de lidstaten aan uitvoeringsplannen.
In deze plannen worden de belangrijkste risico's met betrekking tot de tijdige
en correcte uitvoering van nieuwe (of gewijzigde) EU-wetgeving geïdentificeerd
en worden de nationale autoriteiten maatregelen voorgesteld om deze risico's te
beperken. Er werden uitvoeringsplannen opgesteld, onder
meer in verband met voorstellen van de Commissie over de volgende onderwerpen: •
de vermindering van de nationale emissies van
bepaalde luchtverontreinigende stoffen[38];
•
de wijziging van de richtlijn[39] tot
vaststelling van een communautair kader voor de nucleaire veiligheid van
kerninstallaties[40]; •
de richtlijn betreffende betalingsdiensten in de
interne markt[41];
•
de versterking van bepaalde aspecten van het
vermoeden van onschuld en van het recht om in strafprocedures bij het proces
aanwezig te zijn[42];
•
procedurele waarborgen voor kinderen die verdachte
of beklaagde zijn in een strafprocedure[43]; •
voorlopige rechtsbijstand voor verdachten en
beklaagden wie de vrijheid is ontnomen en rechtsbijstand in procedures ter
uitvoering van een Europees aanhoudingsbevel[44]; •
pakketreizen en geassisteerde reisarrangementen[45]; en •
bepaalde regels voor schadevorderingen volgens
nationaal recht wegens
inbreuken op de bepalingen van het mededingingsrecht[46].
4.3. Toelichtende stukken
De lidstaten
moeten richtlijnen correct en tijdig omzetten en de Commissie, als hoedster van
de Verdragen, controleert of dat ook echt gebeurt. De lidstaten dienen de
Commissie daarom duidelijke en nauwkeurige informatie te verstrekken. In 2011
hebben de Europese instellingen en de lidstaten een nieuw kader vastgelegd op
grond waarvan de lidstaten toelichting geven bij de wijze waarop zij
richtlijnen in nationaal recht hebben omgezet. Er werd overeengekomen dat de
zogenaamde toelichtende stukken in verantwoorde gevallen zouden worden
ingediend, samen met de maatregelen tot omzetting van de richtlijnen. In november 2013 heeft de Commissie een
verslag ingediend over de uitvoering van het nieuwe kader[47].
Daarin bleek dat sinds 1 november 2011 in 29 gevallen bij het indienen van een
voorstel werd besloten om toelichtende stukken te verzoeken. In 19 andere
gevallen werd om toelichtende stukken verzocht met betrekking tot voorstellen
die op 1 november 2011 al bij de medewetgevers in behandeling waren. Een volledige beoordeling van het kader in 2013
bleek niet mogelijk, aangezien de eerste richtlijn, die in december 2011 was
aangenomen, slechts ten laatste eind 2013 door de lidstaten moest zijn omgezet[48].
Pas als de Commissie beschikt over toelichtende stukken voor een meer
representatief aantal richtlijnen, kan zij een volledige beoordeling uitvoeren.
De Commissie zal in de volgende jaarverslagen aan het Europees Parlement en de
Raad verslag uitbrengen over de ontwikkelingen op dit gebied.
4.4. Transparantie – toegang tot documenten in verband
met de inbreuk
Het Hof heeft een uitspraak gedaan in een zaak
waarin een organisatie om toegang verzocht tot documenten van de Commissie met
betrekking tot het onderzoek naar een mogelijke inbreuk op het EU-recht door
een lidstaat[49]. Het Hof bevestigde dat de Commissie er, in het
kader van de toegang van het publiek tot documenten, tijdens de onderzoeksfase
van de inbreukprocedure (EU-Pilot inbegrepen) kan van uitgaan dat de volledige
inhoud van haar administratief dossier tot één enkele categorie van documenten
behoort. De Commissie heeft het recht om uit te gaan van de aanname dat
openbaarmaking van documenten in deze fase de bescherming van het doel van het
onderzoek zou ondermijnen, dat erin bestaat de lidstaten de mogelijkheid te
bieden aan hun verplichtingen te voldoen en hun recht van verdediging uit te
oefenen. Bijgevolg heeft de Commissie, door in de onderzoeksfase toegang te
weigeren tot de volledige documentatie, de verordening inzake de toegang tot
documenten van instellingen van de EU[50]
niet geschonden. Voorts bevestigde het Hof zijn eerdere
rechtspraak[51]
betreffende de discretionaire bevoegdheid van de Commissie op het gebied van
inbreukprocedures op grond van artikel 258 VWEU. De klager heeft meer specifiek
niet het recht in de context van deze procedure van de Commissie te verlangen
dat zij een specifiek standpunt inneemt of optreedt ten aanzien van de
lidstaat. Voorts is het aan de Commissie om te beoordelen of optreden tegen een
lidstaat passend is, om vast te stellen welke EU-regels zijn geschonden en om
de timing van haar procedurele stappen te bepalen.
5. Conclusies
Het hoge en oplopende aantal klachten toont
dat burgers zich steeds meer bewust zijn van de voordelen van de volledige en
correcte toepassing van EU-regels. Anderzijds wijst dit er ook op dat verwacht
wordt dat om de uitvoering van het EU-recht te garanderen, de lidstaten meer
inspanningen zullen moeten leveren en de Commissie voortdurend toezicht zal
moeten uitoefenen. De tijdige omzetting van richtlijnen blijft
een belangrijke beleidsprioriteit van de Commissie en de omzettingstermijnen
zullen streng worden gehandhaafd. Hoewel de tijdige omzetting van richtlijnen
voor tal van lidstaten een moeilijke opgave blijft, zijn Denemarken, Letland en
Malta er de afgelopen drie jaar in geslaagd om het aantal inbreukzaken wegens
te late omzetting tegen hun land zeer laag te houden. Griekenland en Tsjechië
zijn er in diezelfde periode goed in geslaagd hun aantal inbreukzaken wegens te
late omzetting terug te dringen. De totale daling van het aantal formele
inbreukprocedures in de afgelopen vijf jaar (van circa 2 900 tot 1 300
procedures) toont onder meer aan dat er via EU-Pilot oplossingen worden
gevonden. De gestructureerde dialoog via EU-Pilot is een doeltreffende methode
gebleken om mogelijke inbreuken in een vroege fase op te lossen. Dit komt zowel
burgers als ondernemingen ten goede. De situatie is niet voor elke lidstaat
dezelfde. Tsjechië en Portugal hebben hun aantal inbreukzaken gedurende de
periode in kwestie gehalveerd en ook Nederland en Luxemburg hebben goede
vooruitgang geboekt. Het aantal inbreukzaken ten aanzien van Slovenië, Cyprus
en Roemenië is de afgelopen vijf jaar gestegen. Hun aantal bevindt zich op een
gemiddeld niveau. De Commissie zal de toepassing van het
EU-recht actief blijven controleren. In het kader daarvan zal zij de lidstaten
proactief ondersteunen en indien nodig formele inbreukprocedures inleiden, om
ervoor te zorgen dat het EU-recht in de hele Unie volledig wordt nagekomen. [1] Inbreukprocedures kunnen ook
worden ingeleid op grond van andere bepalingen van het EU-recht, bijvoorbeeld
artikel 106 VWEU in combinatie met artikel 101 of artikel 102 VWEU. [2] Gedetailleerde informatie per lidstaat en beleidsterrein is te vinden in
een werkdocument van de diensten van de Commissie dat op de desbetreffende website van de Commissie wordt
gepubliceerd. [3] Mededeling van de Commissie
"Een Europa van resultaten – Toepassing van het Gemeenschapsrecht", COM(2007) 502 definitief, blz. 9. [4] Van de som van de in 2012
openstaande zaken en de in 2013 aanhangig gemaakte zaken (418 + 478 = 896)
is het aantal afgesloten zaken afgetrokken (896 – 506 = 390). [5] De tabel geeft het aantal
inbreukprocedures wegens te late omzetting weer die op 31 december 2013
aanhangig waren, ongeacht het jaar waarin de procedure werd ingeleid. Het
hoofdstuk "Omzetting van richtlijnen" van deel I van het werkdocument
van de diensten van de Commissie (in het gedeelte over de lidstaten) geeft
daarentegen aan hoeveel nieuwe inbreukprocedures in 2013
tegen de lidstaten zijn ingeleid wegens te late omzetting. [6] Richtlijn 2010/75/EU van het Europees Parlement en
de Raad van 24 november 2010 inzake industriële emissies (geïntegreerde
preventie en bestrijding van verontreiniging). [7] Richtlijn 2011/62/EU van het Europees Parlement en
de Raad van 8 juni 2011 tot wijziging van Richtlijn 2001/83/EG tot
vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor
menselijk gebruik, om te verhinderen dat vervalste geneesmiddelen in de legale
distributieketen belanden. [8] Richtlijn 2013/25/EU van de Raad van 13 mei 2013
tot aanpassing van een aantal richtlijnen op het gebied van het recht van
vestiging en het vrij verrichten van diensten, in verband met de toetreding van
de Republiek Kroatië. [9] Richtlijn 2009/119/EG van de Raad van 14 september 2009
houdende verplichting voor de lidstaten om minimumvoorraden ruwe aardolie en/of
aardolieproducten in opslag te houden. [10] Richtlijn 2011/61/EU van het Europees Parlement en
de Raad van 8 juni 2011 inzake beheerders van alternatieve
beleggingsinstellingen en tot wijziging van de Richtlijnen 2003/41/EG en 2009/65/EG
en van de Verordeningen (EG) nr. 1060/2009 en (EU) nr. 1095/2010. [11] Richtlijn 2010/64/EU van het Europees Parlement en
de Raad van 20 oktober 2010 betreffende het recht op vertolking en vertaling in
strafprocedures. [12] Richtlijn 2011/65/EU van het Europees Parlement en
de Raad van 8 juni 2011 betreffende beperking van het gebruik van bepaalde
gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur. [13] Mededeling van de Commissie -
Uitvoering van artikel 260, lid 3, van het VWEU, PB C 12 van 15 januari 2011. [14] Mededeling van de Commissie -
Uitvoering van artikel 260, lid 3, van het VWEU, PB C 12 van 15 januari 2011,
punt 21. [15] Een aantal van deze zaken is
al aanhangig bij het Hof van Justitie. Het dossier van de andere zaken wordt
momenteel voorbereid met het oog op indiening bij het Hof van Justitie. [16] Het werkdocument van de
diensten van de Commissie bevat nadere gegevens over de richtlijnen die niet
door de lidstaten werden omgezet en de desbetreffende voorgestelde boetes. [17] Mededeling van de Commissie
aan de Raad en het Europees Parlement tot modernisering van het beheer van
betrekkingen met de klager inzake de toepassing van het recht van de Unie, COM(2012) 154 final. [18] Van de som van de in 2012
openstaande klachten en de in 2013 ingediende klachten (2 516 + 3 505
= 6 021) is het aantal behandelde klachten afgetrokken (6 021 - 3 029
= 2 992). [19] De overige gevallen werden
niet verder behandeld omdat er geen sprake was van een inbreuk op het EU-recht,
de Commissie niet bevoegd was of de betrokken brieven niet als klacht konden
worden aangemerkt. Verder zij opgemerkt dat de Commissie, in dringende en
uitzonderlijke gevallen, kan besluiten om zonder voorafgaande bilaterale
bespreking een ingebrekestelling (artikel 258 VWEU) aan de lidstaat te richten.
[20] IP/13/866. [21] Richtlijn 2011/92/EU betreffende de
milieueffectbeoordeling van bepaalde openbare en particuliere projecten. [22] Publicatieblad 2013/C 246/07. [23] Publicatieblad 2013/C 357/04. [24] Verordening (EG) nr. 805/2004 tot invoering van een
Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen. [25] Van de som van de in 2012
openstaande EU-Pilotdossiers en de nieuwe EU-Pilotdossiers in 2013 (1 326
+ 1 502 = 2 828) is het aantal afgesloten dossiers afgetrokken (2 828
- 1 366 = 1 462). [26] Verslag van de Commissie – 30e
jaarlijkse verslag over de controle op de toepassing van het EU-recht (2012), COM(2013) 726 final, blz. 7. [27] Of op grond van andere
bepalingen van het VWEU, zie voetnoot 2. [28] Dit cijfer omvat alle
procedures waarin de lidstaat ten minste een ingebrekestelling van de Commissie
heeft ontvangen op grond van artikel 258 VWEU. [29] De volgende cijfers hebben
betrekking op alle inbreukzaken, ongeacht de aard ervan (d.w.z. zaken naar
aanleiding van een klacht of een eigen initiatief van de Commissie, zaken
wegens te late omzetting van een richtlijn door een lidstaat). [30] Commissie/België, zaak C-533/11 (forfaitaire som: 10 000 000
EUR; dwangsom: 859 404 per halfjaar van niet-nakoming van het arrest op grond
van artikel 258 VWEU). [31] Commissie/Tsjechische
Republiek, zaak C-241/11 (forfaitaire som: 250 000
EUR; geen dwangsom). [32] Commissie/Luxemburg, zaak C-576/11 (forfaitaire som: 2 000 000
EUR; dwangsom: 2 800 EUR per dag van niet-nakoming van het arrest op grond van
artikel 258 VWEU). [33] Commissie/Zweden, zaak C-270/11 (forfaitaire som: 3 000 000
EUR; geen dwangsom). [34] Commissie/Duitsland, zaak C-95/12 (geen geldelijke sanctie). [35] Mededeling van de Commissie
inzake gezonde EU-regelgeving (COM(2012) 746 final). Op deze mededeling volgde
nog een andere mededeling, over de resultaten van REFIT en de volgende stappen
(COM(2013) 685 final). [36] REFIT: mapping the acquis,
initial results – SWD(2013) 401 final. [37] Mededeling van de Commissie
aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité
en het Comité van de Regio's - Gezonde en resultaatgerichte regelgeving
(REFIT): resultaten en volgende stappen, COM(2013) 685 final. [38] COM(2013) 920. [39] Richtlijn 2009/71/EURATOM tot vaststelling van een
communautair kader voor de nucleaire veiligheid van kerninstallaties. [40] COM(2013) 343. [41] COM(2013) 547. [42] COM(2013) 821 en SWD(2013) 500. [43] COM(2013) 822 en SWD(2013) 492. [44] COM(2013) 824 en SWD(2013) 499. [45] COM(2013) 512 en SWD(2013) 266. [46] COM(2013) 404. [47] COM(2013) 788 final. [48] Richtlijn 2011/98/EU. [49] Gevoegde zaken C-514/11 P en C-605/11 P. [50] Verordening (EG) nr. 1049/2001 inzake de toegang van het
publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie. [51] Star Fruit/Commissie, zaak C-247/87 (punt 11); Sonito
e.a./Commissie, zaak C-87/89 (punt 6); en Ruipérez Aguirre
en ATC Petition/Commissie, zaak C-111/11 (beschikking van 14 juli 2011, punten 11
en 12).