This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52012DC0497
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS Enhancing and focusing EU international cooperation in research and innovation: A strategic approach
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Intensivering en betere concentratie van internationale samenwerking van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie: een strategische benadering
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Intensivering en betere concentratie van internationale samenwerking van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie: een strategische benadering
/* COM/2012/0497 final */
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Intensivering en betere concentratie van internationale samenwerking van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie: een strategische benadering /* COM/2012/0497 final */
MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET
EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET
COMITÉ VAN DE REGIO'S Intensivering en betere concentratie van
internationale samenwerking van de EU op het gebied van onderzoek en innovatie:
een strategische benadering (Voor de EER relevante tekst) 1. Een veranderende wereld De Europese Unie is op het gebied van
onderzoek en innovatie wereldwijd toonaangevend: zij neemt 24 % van de
uitgaven aan onderzoek in de wereld, 32 % van de toppublicaties en
32 % van alle octrooiaanvragen voor haar rekening, bij een
bevolkingsaandeel van slechts 7 %[1]. In de laatste tien jaar zijn de ontwikkelingen
stormachtig geweest. Wereldwijd gezien werden onderzoek en innovatie tot voor
kort gedomineerd door de Europese Unie, de Verenigde Staten en Japan. Doordat
de onderzoeks- en innovatiesystemen in de opkomende economieën steeds sterker
worden, ontstaat er een systeem met meerdere centra, waarin landen als
Brazilië, China, India en Zuid-Korea steeds invloedrijker worden. Het aandeel
van de BRICS-landen in de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling op
wereldwijde schaal is tussen 2000 en 2009 verdubbeld. Ook voor de Unie is het
van groot belang dat de aangrenzende landen hun capaciteiten op het gebied van
onderzoek en innovatie uitbreiden. Landen en regio's zijn op het gebied van
onderzoek en innovatie steeds nauwer met elkaar verweven; dit wordt versterkt
door de snelle ontwikkeling van informatie- en communicatietechnologieën. Het
aantal wetenschappelijke publicaties waarvan de auteurs uit verschillende
landen komen neemt toe, evenals de mobiliteit van onderzoekers.
Onderzoeksorganisaties openen kantoren in het buitenland en bedrijven
investeren in het buitenland, met name in de opkomende economieën. Mondiale vraagstukken
zijn vaak de drijvende kracht achter onderzoek en innovatie. De hulpbronnen op
onze planeet zijn eindig en moeten op een duurzame manier worden benut;
klimaatveranderingen en besmettelijke ziekten houden geen halt aan grenzen
tussen landen, voedselzekerheid dient op de hele wereld te worden gewaarborgd.
De Unie dient de dialoog met internationale partners te intensiveren om een
kritische massa te bereiken voor het aanpakken van deze vraagstukken. Naarmate er meer
onderzoek en innovatie in derde landen wordt verricht[2],
zal de Unie toegang tot deze kennis dienen te krijgen. Om op wereldniveau een
vooraanstaande rol te blijven spelen, moet de Unie zich profileren als
aantrekkelijke locatie voor het verrichten van onderzoek en innovatie.
Daarnaast dient de Unie succes te boeken in de mondiale concurrentieslag om
talent en tegelijk haar economische belangen te verdedigen, bijvoorbeeld wat de
bescherming van intellectuele eigendom betreft. Door de
inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU) en het
Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) is het
institutionele kader voor actie door de Unie op internationaal vlak veranderd.
De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en
veiligheidsbeleid en vicevoorzitter van de Commissie zorgt ervoor dat het
externe optreden van de Unie consistent is. De hoge vertegenwoordiger wordt
ondersteund door de Europese Dienst voor extern optreden (EDEO). Aangezien
onderzoek een parallelle bevoegdheid is, moeten de Unie en de lidstaten ervoor
zorgen dat hun activiteiten op elkaar zijn afgestemd om te waarborgen dat
nationaal beleid en beleid van de Unie consistent met elkaar zijn. Op basis van deze
veranderende context, de verplichtingen die voortvloeien uit de Innovatie-Unie[3],
de Europese onderzoeksruimte (EOR)[4] en de aanbevelingen van
de tussentijdse evaluatie van het zevende kaderprogramma (KP7)[5]
stelt de Commissie een strategische benadering voor de intensivering en betere
concentratie van de activiteiten inzake internationale samenwerking op het
gebied van onderzoek en innovatie in de Unie voor, met name met het oog op het
voorbereiden van de uitvoering van Horizon 2020[6].
2. De huidige situatie Europa heeft een lange geschiedenis wat het
bevorderen van grensoverschrijdende onderzoekssamenwerking betreft. In 1954
werd de Europese Organisatie voor kernfysisch onderzoek (CERN) opgericht. Dit
"centre of excellence" voor onderzoek is het grootste laboratorium
voor deeltjesfysica ter wereld en trekt topwetenschappers aan. De verdragen noemen al sinds 1986 expliciet de
samenwerking met derde landen als kernactiviteit binnen het onderzoeksbeleid
van de Unie. In het kader van het VWEU en het Euratom-Verdrag zijn er
activiteiten op het gebied van internationale samenwerking ontplooid. De
kaderprogramma's zijn geleidelijk opengesteld voor deelname door derde landen
en steun voor internationale samenwerking is volledig geïntegreerd in KP7 (met
inbegrip van Euratom KP7). Het Europees Instituut voor innovatie en technologie
(EIT) staat eveneens open voor samenwerking met derde landen. Als gevolg
daarvan komt 6 % van de KP7-deelnemers uit een derde land. Er is vooruitgang geboekt met het
optimaliseren van de schaal en het toepassingsgebied van activiteiten in het
kader van internationale samenwerking. Enkele voorbeelden: –
aan het Partnerschap voor klinische proeven
tussen Europese en ontwikkelingslanden (EDCTP) nemen 14 lidstaten,
Zwitserland, Noorwegen en Afrikaanse landen bezuiden de Sahara mee deel om
HIV/AIDS, tuberculose en malaria aan te pakken; –
Euratom, China, India, Japan, Rusland, Zuid-Korea
en de Verenigde Staten hebben hun krachten gebundeld in het ITER-project
(met steun van de Overeenkomst inzake de bredere aanpak tussen Euratom en
Japan) om aan te tonen dat kernfusie een levensvatbare energiebron voor de
toekomst is; –
de "Marie Curie"-acties hebben een
sterke internationale dimensie. De deelnemers aan deze acties komen uit 80
verschillende landen; –
het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek
van de Commissie werkt samen met internationale partners op tal van gebieden; –
de mondiale koppeling van onderzoeks- en
onderwijsnetwerken door middel van het Géant-netwerk is grotendeels
gefinancierd door de Unie (ten dele via haar instrumenten voor
ontwikkelingssamenwerking); –
de Unie steunt, samen met 13 andere landen, het Human
Frontier Science Programme, waarmee internationale samenwerking op het
gebied van fundamenteel onderzoek wordt gefinancierd. Deze vooruitgang is toe te juichen, maar in
veel gevallen is er nog geen kritische massa bereikt. Daarnaast is de strategie
op basis waarvan de acties worden ontwikkeld niet altijd even duidelijk. Dat
was een van de conclusies van de tussentijdse KP7-evaluatie, waarin stond dat "intensivering
van de internationale samenwerking" noodzakelijk is door middel van
activiteiten die zijn gericht op het "op gelijke voet met partners
buiten Europa deelnemen aan programma's en activiteiten met een groot
gemeenschappelijk belang". In het verslag werd verder de "coherente
strategische ontwikkeling" van het beleid van de Unie inzake
internationale samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie
aanbevolen. 3. Doelstellingen van internationale
samenwerking Internationale samenwerking op het gebied van
onderzoek en innovatie draagt bij tot het bredere beleid van de Unie zoals
weergegeven in de Europa 2020-strategie[7], doordat de volgende
doelstellingen worden ondersteund: (a)
de kwaliteit en aantrekkelijkheid van de Unie op
het gebied van onderzoek en innovatie evenals haar economische en industriële
concurrentievermogen versterken – door het scheppen
van win-winsituaties en het samenwerken op basis van wederzijds voordeel; door
het aanboren van externe kennisbronnen; door het binnenhalen van talent en
investeringen in de Unie; door het toegankelijk maken van nieuwe en opkomende
markten; door het bereiken van overeenstemming over gemeenschappelijke methoden
voor het verrichten van onderzoek en het benutten van de resultaten daarvan; (b)
mondiale maatschappelijke vraagstukken aanpakken – door het sneller ontwikkelen en toepassen van doeltreffende
oplossingen en door het optimaliseren van de benutting van
onderzoeksinfrastructuur; alsmede (c)
steun verlenen aan het externe beleid van de
Unie – door goede afstemming op de beleidsterreinen
uitbreiding, nabuurschap, handel, gemeenschappelijk buitenlands en
veiligheidsbeleid, humanitaire hulp en ontwikkelingsbeleid, en door het
volledig integreren van onderzoek en innovatie in een totaalpakket op het
gebied van extern optreden. In het kader van de
"wetenschapsdiplomatie" wordt internationale samenwerking
op het gebied van onderzoek en innovatie toegepast als "soft
power"-instrument en als mechanisme voor het verbeteren van de
betrekkingen met belangrijke landen en regio's. Goede internationale
betrekkingen kunnen op hun beurt bevorderlijk zijn voor doeltreffende
samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie. In deze mededeling wordt een intensivering en
betere concentratie van de internationale samenwerking op het gebied van
onderzoek en innovatie voorgesteld door middel van een tweeledige benadering,
die bestaat uit openheid gecombineerd met doelgerichte activiteiten
op het gebied van internationale samenwerking, ontwikkeld op basis van
gemeenschappelijk belang en wederzijds voordeel, optimale schaal en een
optimaal toepassingsgebied, partnerschap en synergie. 4. Intensivering en betere concentratie van
activiteiten op het gebied van internationale samenwerking 4.1. Openheid bij internationale
samenwerking De Unie zal landen en regio's op de hele
wereld blijven benaderen. Daardoor kunnen onderzoekers en innovators uit de
Unie op basis van gemeenschappelijke belangen samenwerken met hun tegenhangers
overal ter wereld: –
Horizon 2020 zal geheel open staan voor
deelnemers uit de hele wereld[8]; –
de acties van de Europese Onderzoeksraad en Marie
Skłodowska-Curie-acties staan volledig in het teken van de onderzoekers en
staan open voor onderzoekers uit derde landen. –
activiteiten in het kader van
onderzoeksinfrastructuren zullen specifiek op internationale samenwerking zijn
gericht. De component e-infrastructuren heeft een inherente internationale
dimensie, doordat samenwerking met digitale middelen wordt ondersteund. –
niet alle deelnemers uit derde landen komen echter
in aanmerking voor financiële steun[9]. De lijst met landen die
automatisch voor financiële steun in aanmerking komen, zal worden ingeperkt:
momenteel is het enige criterium het bni per hoofd van de bevolking; als extra
criterium wordt nu het totale bnp ingevoerd, waarbij landen worden uitgesloten
die boven een bepaalde drempelwaarde uitkomen. Hiermee wordt tegemoetgekomen
aan het feit dat in een aantal landen de kritische massa is bereikt die nodig
is om op gelijkwaardige basis met de Unie samen te werken. Net als voor
geïndustrialiseerde landen is financiële bijstand voor deelnemers uit deze
landen in uitzonderlijke gevallen mogelijk; –
als tegenwicht voor de restrictievere aanpak van
automatische financiële steun krijgen deelnemers meer mogelijkheden voor
financiële steun via nationale kanalen; –
de Unie blijft wederzijdse toegang tot de
programma's van derde landen aanmoedigen. In het kader van de
Horizon 2020-voorstellen is het mogelijk om het geografische bereik van
uitnodigingen in te perken, bijvoorbeeld als de voorwaarden voor deelname door
juridische entiteiten uit de lidstaten aan programma's van derde landen als
nadelig voor de belangen van de Unie moeten worden aangemerkt of als er geen
toereikende veiligheidswaarborgen kunnen worden verschaft[10]; –
De steun die wordt geboden aan COST en EUREKA zal
Europese netwerken van onderzoekers aanmoedigen om samen te werken met hun
tegenhangers in derde landen. 4.2. Doelgerichte activiteiten op
het gebied van internationale samenwerking Om het grootst mogelijke effect uit
internationale activiteiten op het gebied van onderzoek en innovatie te halen
en tegelijkertijd te voorkomen dat de kosten als gevolg van fragmentatie te
veel stijgen, dient de Unie niet alleen Horizon 2020 open te stellen maar
tevens doelgerichte acties te ondernemen, zodat de schaal en het
toepassingsgebied optimaal blijven. 4.2.1. Vaststellen van gebieden voor
internationale samenwerking In het kader van Horizon 2020 wordt de
financiële steun van de Unie voor onderzoek en innovatie gericht op een beperkt
aantal maatschappelijke vraagstukken alsmede op ontsluitende en industriële
technologieën. Bij het voorbereiden van de werkprogramma's
voor het uitvoeren van Horizon 2020 (met inbegrip van het
Euratom-programma) dient internationale samenwerking centraal te staan.
Gebieden waarop met derde landen kan worden samengewerkt, dienen te worden
aangegeven op een systematische en coherente manier op basis van een analyse
die de Unie afzet tegen de rest van de wereld, overeenkomstig de volgende
criteria: –
onderzoeks- en innovatiecapaciteit, met inbegrip
van investeringen, resultaten (publicaties, octrooien, citaten, licenties), personele
middelen en infrastructuur; –
risico's van bestaande, nieuwe of opkomende markten
en de mogelijkheden toegang tot die markten te krijgen, en het effect daarvan
op het concurrentievermogen van de Unie; –
de bijdrage die wordt geleverd aan de
internationale verplichtingen van de Unie, zoals genoemd in de
millenniumdoelstellingen, het post 2015-raamwerk voor ontwikkeling, Rio+20, G20
en de internationale doelstellingen van sectoraal beleid; alsmede –
het huidige juridische en administratieve kader op
basis waarvan internationale partners, en indien van toepassing lidstaten,
samenwerkingsverbanden aangaan, met inbegrip van kennis die in het verleden bij
samenwerking is opgedaan. Er is voldoende objectieve informatie
beschikbaar om het eerste criterium te analyseren, maar voor de andere criteria
is een kwalitatieve beoordeling nodig. Het systematisch verzamelen van
informatie dient een essentieel element van de strategische benadering te zijn,
waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor de "Research and Innovation
Observatory" (waarnemingspost voor onderzoek en innovatie) die de
Commissie aan het ontwikkelen is. Hiervan maakt een grondige raadpleging van de
belanghebbenden, met inbegrip van het bedrijfsleven, deel uit. Voor het versterken van innovatie zijn
adequate en gelijke randvoorwaarden voor iedereen nodig, met inbegrip van een
aantal activiteiten zoals het verzamelen van informatie, het leren van elkaars
beleid, het uitwisselen van ervaringen, het vaststellen van goede praktijken,
het verstrekken van informatie en hulp alsmede het netwerken tussen onderzoeks-
en innovatie-actoren, het bevorderen van de aanpassing aan en acceptatie van
bestaande technologie op nieuwe markten, en – in een beperkt aantal gevallen –
demonstratie- en proefprojecten. Er dient meer aandacht te worden besteed aan
bijna marktrijpe en andere innovatiegerelateerde activiteiten. Hiervoor moet
een goed evenwicht worden gevonden: aan de ene kant is samenwerking met derde
landen van belang om gezamenlijk wetenschappelijke kennis te bevorderen en
mondiale vraagstukken aan te pakken, maar aan de andere kant dienen de belangen
van het bedrijfsleven in de Unie te worden gevrijwaard. Dat houdt in dat de
eerlijke en billijke omgang met intellectuele-eigendomsrechten dient te worden
gewaarborgd om te voorkomen dat er ongecontroleerd expertise uit de Unie
verdwijnt. In algemene zin zijn solide randvoorwaarden
van het allergrootste belang voor de Unie om op internationaal niveau
doeltreffend te zijn op het gebied van onderzoek en innovatie. Het afschaffen
van specifieke handelsbelemmeringen blijft bijvoorbeeld een hoeksteen van de
relatie tussen de Unie en derde landen.[11] 4.2.2. Ontwikkelen van meerjarige
stappenplannen voor samenwerking met belangrijke partnerlanden en -regio's Op basis van de hierboven vermelde criteria
dient de vaststelling van de gebieden voor doelgerichte acties op het gebied
van internationale samenwerking het startpunt te zijn van de strategische
benadering. Door een flexibele differentiatie van partnerlanden en -regio's is
een betere concentratie mogelijk – met name bij overwegingen inzake
financieringsopties – en wordt er rekening mee gehouden dat een bepaald land
onder één of meerdere groepen kan vallen, naargelang van de sterke punten op
het gebied van onderzoek en innovatie waarover dat land beschikt. De volgende
landengroepen maken deel uit van de Horizon 2020-voorstellen: ·
De EVA-landen, de kandidaat-lidstaten van de EU
en de landen die onder het Europese nabuurschapsbeleid vallen; hierbij ligt het accent op het bevorderen van integratie in of
afstemming op de Europese onderzoeksruimte, met inbegrip van hun mogelijke
associatie met Horizon 2020. Op het gebied van nabuurschap zal dit bijdragen
tot de ontwikkeling van een "gemeenschappelijke ruimte voor kennis en
innovatie" en het verbeteren van de deskundigheid wat betreft onderzoek en
innovatie in deze landen. De samenwerking dient goed te worden afgestemd op de
instrumenten inzake het uitbreidings- en nabuurschapsbeleid; hierop is nader
ingegaan tijdens de recente conferentie over een hernieuwd Europees-mediterraan
partnerschap op het gebied van onderzoek en innovatie. Naar aanleiding van deze
conferentie wordt momenteel een specifieke vervolgactie voorbereid. ·
Geïndustrialiseerde landen en opkomende
economieën; bij deze groep is de voornaamste
doelstelling het vergroten van het concurrentievermogen van de Unie om
gezamenlijk mondiale vraagstukken aan te pakken door middel van
gemeenschappelijke innovatieve oplossingen en het ontwikkelen van ontsluitende
technologieën door het aanboren van nieuwe kennisbronnen. Hierdoor krijgt de
particuliere sector in de Unie meer zakelijke mogelijkheden en toegang tot
nieuwe markten. Ook de factor innovatie dient te worden versterkt, bijvoorbeeld
door middel van het trans-Atlantische Partnerschap voor innovatieactie of het
Indo-Europese Partnerschap voor onderzoek en innovatie. ·
Ontwikkelingslanden;
bij deze landen ligt de nadruk op het aanvullen van het externe beleid en de
instrumenten van de Unie door het aangaan van (met name biregionale)
partnerschappen die een bijdrage leveren aan de duurzame ontwikkeling van deze
regio's en zich bezighouden met kwesties als de groene economie,
klimaatmaatregelen, verbeterde landbouw, voedselzekerheid en volksgezondheid.
Hieronder valt het ondersteunen van de millenniumdoelstellingen (en de
eventuele opvolgers daarvan), het opvoeren van vraaggestuurde onderzoek- en
innovatiewerkzaamheden inzake ontwikkeling en het nakomen van de afspraken in
het kader van de Rio+20-conferentie, bijvoorbeeld door middel van de overdracht
van klimaattechnologieën. Het systematisch aangeven van mogelijkheden in
combinatie met een differentiatie per landengroep dient de ontwikkeling van meerjarige
stappenplannen voor samenwerking met belangrijke partnerlanden en -regio's
te bevorderen. 5. Een voor het beoogde doel geschikt
pakket instrumenten 5.1. Beleidsdialoog De Unie heeft in het kader van het VWEU met 20
landen en in het kader van het Euratom-Verdrag met 15 landen overeenkomsten
inzake wetenschappelijke en technische samenwerking gesloten. Daarnaast maken
wetenschap en technologie vaak een belangrijk deel uit van bredere
beleidsdialogen, zoals bij partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten en
andere internationale kaderovereenkomsten. De W&T-overeenkomsten zullen belangrijke
instrumenten zijn voor het omschrijven en uitvoeren van de meerjarige
stappenplannen. Zo nodig zullen zij verder worden ontwikkeld om tot
strategische partnerschappen voor de lange termijn te komen, met inbegrip van
overeenstemming over de prioriteiten die moeten worden behandeld. Zij dienen
ook de eerlijke en billijke omgang met het intellectuele-eigendomsrecht en de
kennisoverdracht te bevorderen. Een soortgelijke benadering dient te worden toegepast
op regionaal niveau, bijvoorbeeld bij de partnerschappen met de landen aan de
Middellandse Zee, de Associatie van Zuidoost-Aziatische staten, Afrika, de
Latijns-Amerikaanse landen en de landen in het Caribische gebied. 5.2. Verzamelen van informatie Er is objectieve informatie nodig om de
strategische benadering uit te voeren. Er moet daarom meer aandacht worden
besteed aan het verzamelen van kwalitatieve en kwantitatieve informatie, zoals[12]: –
activiteiten op het gebied van internationale
samenwerking die via de Unie zijn gefinancierd en het effect daarvan; –
beleid en programma's op het gebied van
internationale samenwerking van de lidstaten en geassocieerde landen alsmede de
sterke en zwakke punten van hun onderzoeks- en innovatiesystemen, waardoor de lidstaten
en geassocieerde landen zullen worden aangemoedigd om via het Strategisch forum
voor internationale wetenschappelijke en technologische samenwerking (SFIC)
informatie te delen die is verkregen aan de hand van nationale inventarisaties; –
beleid en programma's van derde landen op het
gebied van onderzoek en innovatie, met inbegrip van de internationale component
daarvan, alsmede de sterke en zwakke punten van hun systemen; –
prognoseactiviteiten voor het vaststellen van nieuw
uitdagingen, toekomstige markten en tendensen. Bij het verzamelen van informatie dient
gebruik te worden gemaakt van de delegaties van de Unie, van de
wetenschapsadviseurs en van de EDEO, alsmede van de nieuwe "Research and
Innovation Observatory" (waarnemingspost voor onderzoek en innovatie). 5.3. Financieringsinstrumenten Horizon 2020 is het voornaamste
instrument voor het uitvoeren van de internationale acties van de Unie op het
gebied van onderzoek en innovatie, zo nodig aangevuld met nationale
financiering. Door middel van doelgerichte activiteiten en
de volgende instrumenten zullen de meerjarige stappenplannen worden uitgevoerd:
–
onderzoeks- en innovatieprojecten waarbij de
deelname van entiteiten uit derde landen is vereist en/of tijdens de evaluatie
wordt beoordeeld; –
zachte vormen van samenwerking, zoals het netwerken
tussen projecten, clusters en/of programmabeheerders; –
gezamenlijke initiatieven waarbij de Unie en
internationale partners zijn betrokken: ·
gecoördineerde uitnodigingen: parallel gelanceerd
en geëvalueerd in de Unie en het derde land; ·
gezamenlijke uitnodigingen: gezamenlijk door de
Unie en het derde land gepubliceerd, geëvalueerd, geselecteerd en gefinancierd; ·
bijdragen van de Unie aan financieringsprogramma's
van derde landen of internationale organisaties om de deelname van entiteiten
van de Unie aan deze programma's te dekken; alsmede ·
specifieke initiatieven die gezamenlijke
financiering door de Unie, de lidstaten, geassocieerde landen en/of derde
landen vereisen om een optimale schaal en een optimaal toepassingsgebied te
bereiken, uitgevoerd door middel via ERA-NET-regelingen, artikel 185 of andere
instrumenten. De Horizon 2020-voorstellen omvatten
bepalingen[13] waarmee
sectoroverschrijdende activiteiten, zoals internationale samenwerking, op een
coherente manier kunnen worden ontwikkeld en gepresenteerd. De Commissie is van
plan deze bepalingen te integreren in het werkprogramma en de comitéstructuur
van Horizon 2020. 5.4. Afstemming op ander beleid en
internationale forums 5.4.1. Beleid en instrumenten van de
Unie Bij de ontwikkeling van internationale
samenwerkingsactiviteiten op het gebied van onderzoek en innovatie is een goede
afstemming op het externe beleid en de instrumenten van de Unie van groot
belang[14]. Dit omvat onder meer
het koppelen van onderzoek en innovatie aan andere beleidsterreinen met een
sterke internationale dimensie, zoals handel, buitenlands en veiligheidsbeleid,
milieu en energie, en het benutten van synergieën met internationale
samenwerking in het hoger onderwijs in het kader van de voorstellen van
"Erasmus voor iedereen"[15]. De ontwikkeling van de
meerjarige stappenplannen voor internationale samenwerking op het gebied van
onderzoek en innovatie dient daarom goed te worden afgestemd op de algemene
externe landenstrategieën en de externe dimensie van het interne Unie-beleid. De opbouw van onderzoekscapaciteit dient te
worden ondersteund door het externe beleid van de Unie op het gebied van
uitbreiding, nabuurschap en ontwikkelingslanden. De financiële steun voor
onderzoek en innovatie dient te zijn gericht op kwaliteit en daardoor een
bijdrage te leveren aan het vinden van innovatieve oplossingen voor de
vraagstukken waarmee deze landen worden geconfronteerd. Dit houdt ook een
bijdrage aan de doelstellingen van het ontwikkelingsbeleid van de Unie in,
bijvoorbeeld door: toekomstgerichte activiteiten en sociaaleconomisch onderzoek
om na te gaan waar zich specifieke problemen voordoen; baanbrekend onderzoek en
innovatie om op lokaal niveau toepasbare oplossingen te ontwikkelen; steun voor
het aanpassen en de overdracht van bestaande technologieën. Een aanvulling
daarop is financiering die wordt verstrekt door de Europese Investeringsbank en
de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling. 5.4.2. Internationale organisaties en
multilaterale fora Internationale organisaties en multilaterale
fora spelen een belangrijke rol bij het aanpakken van mondiale vraagstukken. De
Commissie voor wetenschappelijk en technologisch beleid en het Global Science
Forum van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO)
zijn gericht op beter beheer van mondiale activiteiten op het gebied van
onderzoek en innovatie. De Verenigde Naties en andere organisaties, zoals de
Unesco, de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering, het
Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering, het
Intergouvernementele platform voor wetenschap en beleid inzake biodiversiteit
en ecosysteemdiensten, de Voedsel- en landbouworganisatie en de
Wereldgezondheidsorganisatie, spelen een belangrijke rol bij het opstellen van
mondiale onderzoeksagenda's. Het Internationaal Energieagentschap en het
Agentschap voor kernenergie (in het kader van de OESO), de Internationale
Organisatie voor Atoomenergie, het Generation IV International Forum en de
Internationale ITER-Organisatie voor fusie-energie bevorderen internationale
samenwerking op het gebied van kernenergie. Mondiale en regionale instellingen,
zoals de Consultatieve Groep inzake internationaal landbouwonderzoek, het
Mondiaal forum voor onderzoek in de landbouw en het Forum voor landbouwkundig
onderzoek in Afrika, zijn actief op landbouwgebied. De Carnegie Group, die is
opgericht onder auspiciën van de G8/G20, is een uniek forum voor besprekingen
op hoog niveau over onderzoek- en innovatie-onderwerpen. De Commissie is van plan om de samenwerking
met deze organisaties te intensiveren, enerzijds om ervoor te zorgen dat de
Unie meer invloed op hun activiteiten kan uitoefenen, met name als de Unie een
belangrijke donor is, en anderzijds om ervoor te zorgen dat de organisaties
meer inspraak hebben in het opstellen van de agenda van de Unie. Hierbij dient
de Unie erop te letten dat haar deelname in overeenstemming is met de
verantwoordelijkheden die zijn vastgelegd in de Verdragen. Het versterken van
het partnerschap met Europese intergouvernementele initiatieven, zoals EUREKA,
COST, en organisaties als EIROForum[16], zal bijdragen tot een
betere afstemming en een doeltreffendere benutting van middelen in Europa. 6. Bevorderen van gemeenschappelijke
beginselen voor internationale samenwerking De beginselen voor extern optreden (artikel 21
van het VEU) bieden de Unie bruikbare richtsnoeren om een vooraanstaande rol te
spelen bij het bevorderen van gemeenschappelijke beginselen voor het verrichten
van internationale activiteiten op het gebied van onderzoek en innovatie; er
zijn gelijke voorwaarden voor iedereen nodig, zodat onderzoekers en innovators
op de hele wereld onderlinge samenwerking met vertrouwen tegemoet zien. Deze
beginselen omvatten onderwerpen als verantwoordelijk onderzoek en innovatie en
integriteit van onderzoek; peer review van voorstellen; het bevorderen van de
rol van vrouwen in de wetenschap en de genderdimensie in onderzoek en
innovatie; onderzoekscarrières (uitgaand van het Europees Handvest voor
Onderzoekers en de Gedragscode voor de aanwerving van onderzoekers)[17];
eerlijke en billijke omgang met intellectuele-eigendomsrechten; open toegang
tot publicaties die voortvloeien uit met overheidsgeld gefinancierd onderzoek. Hiertoe is de Global Research Council
opgericht, een vrijwillig forum met als doel het delen van beste praktijken en
het vastleggen van gemeenschappelijke beginselen voor internationale
samenwerking. Er wordt op Unie- en mondiaal niveau ook aan andere initiatieven
gewerkt. De Carnegie Group heeft zich beziggehouden met het opstellen van
gemeenschappelijke beginselen voor het opbouwen van grootschalige
onderzoeksinfrastructuur. Wat open toegang betreft, heeft de Commissie in 2007
een mededeling[18] en onlangs een daaruit
voortvloeiende mededeling en aanbeveling[19] aangenomen. Over deze onderwerpen is ook op internationaal
niveau uitgebreid gediscussieerd, zowel binnen bilaterale als multilaterale
fora. Over de hele wereld wordt er steeds meer aandacht besteed aan open
toegang, getuige de bijdrage van de Unesco[20] en de
OESO-verklaring over de toegang tot gegevens die resulteren uit onderzoek dat
met overheidsgeld is gefinancierd[21]. De Singapore Statement
over de integriteit van onderzoek is het resultaat van de eerste internationale
inspanning om de ontwikkeling van mondiaal beleid alsmede richtsnoeren en
gedragscodes te bevorderen teneinde een hogere mate van integriteit op
onderzoeksgebied te bereiken[22]. 7. Versterken van het partnerschap met de
lidstaten en de voornaamste belanghebbenden De activiteiten op het gebied van
internationale samenwerking van de Unie en die van de lidstaten dienen
consistent met elkaar te zijn en elkaar aan te vullen. Het verdiepen en
versterken van het partnerschap tussen de Commissie en de lidstaten dient
daarom een belangrijk onderdeel van de strategische benadering te zijn. Het is ook van belang om een sterkere en
systematischere wisselwerking met de voornaamste belanghebbenden op het gebied
vaan onderzoek en innovatie te ontwikkelen. Onderdeel daarvan is het beter afstemmen
op de prioriteiten op het gebied van internationale samenwerking die worden
gesteld door betrokkenen uit het bedrijfsleven, de universiteiten en
onderzoeksorganisaties, maar ook op de prioriteiten van de gezamenlijke
programmeringsinitiatieven, Europese technologieplatforms en Europese
innovatiepartnerschappen. Het SFIC heeft vooruitgang geboekt bij het op
elkaar afstemmen van de prioriteiten op het gebied van internationale
samenwerking die worden gesteld door de lidstaten, en met name door nationale
en regionale financieringsorganisaties: er is een proefinitiatief ontwikkeld
waarbij India is betrokken en de prioriteiten voor samenwerking met de
Verenigde Staten en China zijn bestudeerd. Deze inspanningen dienen te worden
geïntensiveerd, aangezien de activiteiten op het gebied van internationale
samenwerking van de lidstaten grotendeels worden verricht op basis van
nationale overwegingen en in mindere mate op basis van gemeenschappelijke
prioriteiten en strategieën die gezamenlijk zijn ontwikkeld door de Unie en de
lidstaten. Hieruit volgt het onderstaande: –
de lidstaten dienen te worden betrokken bij het
vaststellen van gebieden waarop internationale samenwerking van belang is en
bij het ontwikkelen van de meerjarige stappenplannen; –
de uitvoering van de stappenplannen vereist het
voorbereiden van gezamenlijke strategische onderzoeks- en innovatie-agenda's
van de Unie en de lidstaten en het nauw betrekken van de lidstaten bij de
uitvoering daarvan; –
er dient aandacht te worden geschonken aan de
verplichting in het kader van de Innovatie-Unie om gemeenschappelijke
richtsnoeren te ontwikkelen voor het aangaan van overeenkomsten met derde
landen over zaken als wetenschappelijke visa, intellectuele-eigendomsrechten,
ethische beginselen in het onderzoek, de import en export van wetenschappelijke
monsters en apparatuur, wederzijdsheid en belastingen. Hierbij dient te worden
uitgegaan van de EOR-richtsnoeren inzake het beheren van
intellectuele-eigendomsrechten bij overeenkomsten voor internationale samenwerking,
zoals aangenomen door de werkgroep kennisoverdracht van de EOR. 8. Uitvoering, beheer, controle en
evaluatie 8.1. Uitvoering en beheer De uitvoering van de strategie dient
nauwkeurig te worden afgestemd op het programmeringsproces van
Horizon 2020; de meerjarige stappenplannen dienen bijvoorbeeld op een
coherente manier in de werkprogramma's te worden opgenomen. De ontwikkeling en uitvoering van de
meerjarige stappenplannen voor de afzonderlijke maatschappelijke vraagstukken
en de ontsluitende en industriële technologieën vallen onder de bevoegdheid van
de respectieve comitéstelsels; het horizontale programmacomitéstelsel in het
kader van Horizon 2020 is verantwoordelijk voor het aansturen, controleren
en evalueren van de algemene benadering van internationale samenwerking.
Het SFIC dient een rol te blijven spelen bij het bevorderen van meer samenhang
tussen het beleid van de lidstaten en dat van de Unie. Ook aan het uitdragen van de waarde van
internationale samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie naar een
breder publiek dient blijvend aandacht te worden besteed. Naar aanleiding van
de positieve ervaring die is opgedaan met het ASEAN-EU-wetenschapsjaar in 2012
stelt de Commissie voor om elke twee jaar een wetenschapsjaar te organiseren,
afwisselend met een ander partnerland en een andere regio. 8.2. Controle en evaluatie De Commissie dient om de twee jaar verslag uit
te brengen over de uitvoering van de strategie. In dit verslag wordt omschreven
hoe de meerjarige stappenplannen zijn ontwikkeld en uitgevoerd. Verder worden
de vooruitgang en het effect beoordeeld op basis van de lijst met indicatoren
die is opgenomen in het bijgevoegde werkdocument. Het eerste verslag dient
begin 2014 te worden uitgebracht. 9. Conclusie De nieuwe strategische benadering van
internationale samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie dient over
de volgende kenmerken te beschikken: –
volledige openstelling van Horizon 2020 voor
deelnemers uit derde landen, zodat Europese onderzoekers kunnen samenwerken met
de knapste koppen uit de hele wereld; –
doelgerichte activiteiten op het gebied van
internationale samenwerking met de schaal en het toepassingsgebied die nodig
zijn om het maximale effect te behalen; –
de ontwikkeling van meerjarige stappenplannen voor
samenwerking met belangrijke partnerlanden en -regio's; –
versterking van het partnerschap tussen de
Commissie, de lidstaten en de belanghebbenden; –
de bevordering van gemeenschappelijke beginselen
voor internationale samenwerking op het gebied van onderzoek en innovatie; –
versterking van de rol van de Unie binnen
internationale organisaties en multilaterale fora; –
versterking van de uitvoering, het beheer, de
controle en de evaluatie. [1] Nadere informatie staat in het bijgevoegde werkdocument
van de diensten van de Commissie. [2] In deze mededeling staat een "derde land" voor
een land dat noch een lidstaat is, noch een staat die met kaderprogramma's voor
wetenschappelijk onderzoek is geassocieerd, tenzij anders aangegeven. [3] COM(2010) 546. [4] COM(2012) 392. [5] http://ec.europa.eu/research/evaluations/index_en.cfm?pg=fp7
[6] COM(2011) 809. [7] COM(2010) 2020. [8] Artikel 6, lid 1, van COM(2011) 810. [9] Artikel 9 van COM(2011) 810. [10] Artikel 6, lid 2 en 3, alsmede artikel 8, lid 5, van
COM(2011) 810. [11] COM(2012) 70. [12] Nadere informatie staat in het bijgevoegde werkdocument
van de diensten van de Commissie. [13] Artikel 13 van de Horizon 2020-verordening en artikel 5,
lid 6, van het specifieke programma. [14] COM(2011) 865. [15] COM(2011) 788. [16] http://www.eiroforum.org
[17] C(2005) 576 definitief. [18] COM(2007) 56. [19] COM(2012) 401 en C(2012) 4890. [20] http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/open_access_to_scientific_information_policy_guidelines_for_open_access_released/
[21] http://www.oecd.org/dataoecd/9/61/38500813.pdf
[22] http://www.singaporestatement.org/