EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52020AR1360
Opinion of the European Committee of the Regions – The European Climate Pact
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski Pakt na rzecz Klimatu
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski Pakt na rzecz Klimatu
COR 2020/01360
Dz.U. C 440 z 18.12.2020, p. 99–106
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
18.12.2020 |
PL |
Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej |
C 440/99 |
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Europejski Pakt na rzecz Klimatu
(2020/C 440/17)
|
ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW
W sprawie osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu w okresie po zakończeniu pandemii COVID-19
1. |
Z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą ustanowienia Europejskiego Paktu na rzecz Klimatu, którego celem jest angażowanie obywateli oraz ich społeczności w opracowywanie działań w dziedzinie klimatu i środowiska poprzez podejmowanie konkretnych czynności w terenie, zachęcanie do otwartego dialogu ze wszystkimi podmiotami, tworzenie synergii, wspieranie zdolności i inicjowanie działań w dziedzinie klimatu. Uważa, że pakt ten należy opracować jako innowacyjny instrument zarządzania umożliwiający dwukierunkową komunikację, współpracę i wymianę informacji między poszczególnymi szczeblami, sektorami i terytoriami w celu zwiększenia skuteczności i legitymacji polityki UE w dziedzinie klimatu. |
2. |
Przypomina, że pojęcie „pakt” zasadniczo określa przedsięwzięcie między równymi partnerami podejmowane z myślą o wspólnych lub wzajemnych korzyściach oraz osiągnięciu wspólnych celów. Dlatego ponownie zaznacza, że władze lokalne i regionalne są gotowe współpracować jako partnerzy z instytucjami UE, państwami członkowskimi i wszystkimi odpowiednimi zainteresowanymi stronami w ramach Paktu na rzecz Klimatu, aby wspólnie realizować cele w zakresie neutralności klimatycznej i wdrażać cele zrównoważonego rozwoju ONZ. Wspólne podejście przyjęte w pakcie nie powinno jednak odrzucać istniejących różnorodnych wyzwań związanych ze zmianą klimatu na różnych obszarach UE. Wspólne cele powinny zatem odzwierciedlać szczególne potrzeby geograficzne również w oparciu o systematyczną ocenę tych potrzeb i cech. |
3. |
Zaznacza, że pandemia COVID-19, a zwłaszcza wynikający z niej kryzys gospodarczy, prawdopodobnie zmusi nas do uzupełnienia pierwotnej wizji Paktu na rzecz Klimatu. Podkreśla jednak z naciskiem, że Komisja Europejska i państwa członkowskie muszą zadbać o to, by obecny kryzys nie spowolnił koniecznej transformacji Unii Europejskiej w kierunku neutralności klimatycznej, lecz raczej został wykorzystany jako szansa na jej przyspieszenie. Obejmuje to wyznaczenie celu ograniczenia emisji CO2 do 2030 r. do co najmniej 55 %. |
4. |
Potwierdza swoje zobowiązanie do postrzegania 17 celów zrównoważonego rozwoju ONZ jako integralnej części Zielonego Ładu i w związku z tym zgadza się z ONZ, że obok działań na rzecz ochrony klimatu i przyrody należy uwzględnić wymiar społeczny jako integralną część zrównoważonego rozwoju. Wszyscy mieszkańcy Europy muszą mieć możliwość uczestnictwa w życiu społecznym. Oprócz zabezpieczenia społecznego obejmuje to w szczególności równość płci, dostęp do wysokiej jakości edukacji i zapewnienie zdrowego życia wszystkim osobom w każdym wieku. Jednocześnie należy podkreślić, że zobowiązanie do realizacji 17 celów zrównoważonego rozwoju obejmuje współpracę z naszymi partnerami spoza UE w oparciu o te same wartości. |
5. |
Podkreśla, że Pakt na rzecz Klimatu powinien przede wszystkim stanowić czynnik sprzyjający współpracy między władzami lokalnymi i regionalnymi a instytucjami europejskimi. Z jednej strony powinien być innowacyjnym narzędziem zarządzania, które służy do rozwijania pomysłów, przekazywania informacji z terenu do unijnego procesu decyzyjnego, ulepszania wdrażania strategii politycznych UE i koordynacji działań w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu, a jednocześnie do radzenia sobie z kryzysem gospodarczym spowodowanym pandemią COVID-19. Środki stymulujące gospodarkę powinny sprzyjać zarówno zwiększaniu odporności społeczeństw, jak i dekarbonizacji gospodarki w celu osiągnięcia neutralności klimatycznej najpóźniej do 2050 r. Wszystkie przygotowywane polityki powinny być analizowane pod kątem ich wpływu na klimat i środowisko. |
6. |
Zaznacza, że Pakt na rzecz Klimatu powinien dodać bodźca zobowiązaniom już podpisanym na szczeblu lokalnym przez podmioty lokalne (MŚP, szkoły, władze lokalne, szkoły wyższe itp.) i generować nowe zobowiązania, tak aby do 2050 r. uczynić z Europy pierwszy kontynent neutralny dla klimatu. |
7. |
Podkreśla zatem, że Pakt na rzecz Klimatu powinien również stanowić inicjatywę parasolową z własną marką dla istniejących i przyszłych lokalnych paktów klimatycznych (1) lub partnerstw na szczeblu lokalnym działających na rzecz osiągnięcia jasnych celów w dziedzinie klimatu przy udziale społeczeństwa obywatelskiego, przedsiębiorstw i innych zainteresowanych stron. Powinien pomagać uzyskać poparcie obywateli dla polityki na rzecz klimatu, ułatwiać wymianę najlepszych praktyk i powielanie i zwiększanie skali najbardziej udanych europejskich inicjatyw oraz pobudzać tworzenie lokalnych paktów klimatycznych w całej UE. |
8. |
Z zadowoleniem przyjmuje wyraźne zobowiązanie Komisji do zwrócenia szczególnej uwagi na regiony najbardziej oddalone w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, biorąc pod uwagę ich podatność na skutki zmiany klimatu i klęsk żywiołowych oraz ich wyjątkowe atuty, takie jak różnorodność biologiczna czy źródła energii odnawialnej, i oczekuje przyjęcia w tym celu konkretnych środków. |
9. |
Potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz wspierania Komisji oraz władz lokalnych i regionalnych w pomyślnym wdrażaniu Zielonego Ładu, a zwłaszcza w uczynieniu z Paktu na rzecz Klimatu potężnego narzędzia wspierania władz lokalnych i regionalnych w realizacji tego ambitnego projektu i nadaniu im w tym proaktywnej roli. Zwraca uwagę, że to innowacyjne i przekrojowe podejście przyjęte w ramach Zielonego Ładu i ożywienia gospodarczego wymaga zupełnie nowego ustosunkowania się do budowania zdolności władz lokalnych i regionalnych, które powinno być ukierunkowane na wszystkie sektory i na bardziej zintegrowane zarządzanie. Pakt na rzecz Klimatu powinien być okazją do stworzenia kultury Zielonego Ładu wśród wszystkich władz lokalnych i regionalnych i do budowania świadomości obywateli na temat wszystkich odnośnych dziedzin polityki oraz do ich zaangażowania w te strategie. |
10. |
Podkreśla, że obecna nadzwyczajna sytuacja zdrowotna związana z pandemią COVID-19 raz jeszcze wskazuje w całej Europie na rolę władz lokalnych i regionalnych jako kluczowych decydentów i świadczeniodawców usług publicznych będących na pierwszej linii reagowania na lokalne potrzeby i wyzwania zwłaszcza w okresach globalnego zagrożenia. Zwraca uwagę, że społeczności lokalne i ich obywatele powinni ponownie przyjąć na siebie rolę kluczowych partnerów w opracowywaniu działań w dziedzinie klimatu oraz ochronie, odtwarzaniu i kształtowaniu środowiska naturalnego, która to rola została zakłócona przez nasilającą się globalizację i uprzemysłowienie, zbyt często oparte na niezrównoważonym wykorzystywaniu ograniczonych zasobów. |
11. |
Proponuje wykorzystanie przykładów najlepszych praktyk w walce ze zmianą klimatu na szczeblu lokalnym i regionalnym, takich jak Under2Coalition – globalna grupa na szczeblu niższym niż krajowy, w której skład wchodzi ponad 220 krajów związkowych, regionów i gmin. Celem jest skorzystanie ze zgromadzonych danych przy opracowywaniu długoterminowych strategii w dziedzinie klimatu oraz postrzeganie wymiany doświadczeń w zakresie udanych metod, innowacyjnych rozwiązań i cennych wniosków płynących z takich inicjatyw jako integralnej części Paktu na rzecz Klimatu. |
12. |
Przyjmuje z zadowoleniem komunikaty Komisji „Budżet UE napędza plan odbudowy Europy” oraz „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację” i ponownie wyraża poparcie dla europejskiej polityki w zakresie neutralności klimatycznej, uważanej za niezbędną i pierwszoplanową strategię mającą zapewnić Europie zrównoważoną przyszłość. W kontekście trwającej pandemii polityka na rzecz neutralności klimatycznej i odporność terytorialna musi stać się podstawą strategii naprawy gospodarczej neutralnej dla klimatu w trosce o to, by wszystkie fundusze zainwestowane w naprawę europejskich gospodarek znacząco przyczyniły się do przyspieszonego przejścia na neutralność klimatyczną, ochrony różnorodności biologicznej i zwiększenia odporności terytoriów w przewidzianych ramach. |
13. |
Ponownie podkreśla, że dobrze opracowane strategie służące przeciwdziałaniu zmianie klimatu mogą stwarzać możliwości gospodarcze: zdaniem Komisji osiągnięcie neutralności klimatycznej może doprowadzić do 2-procentowego wzrostu unijnego PKB do 2050 r. i do oszczędności rzędu 200 mld EUR rocznie dzięki unikniętym kosztom opieki zdrowotnej oraz do stworzenia 1 miliona miejsc pracy w zielonej gospodarce. Te możliwości prawdopodobnie jeszcze zyskają na znaczeniu w świetle wychodzących na jaw powiązań między obecną pandemią i ryzykiem wystąpienia kolejnych a degradacją środowiska, utratą różnorodności biologicznej i skutkami zmiany klimatu. W związku z tym Komitet z zadowoleniem przyjmuje fakt, że jednym z priorytetowych działań Paktu na rzecz Klimatu będzie sadzenie drzew, regeneracja przyrody i zazielenianie obszarów miejskich i apeluje, by uwzględniono również zieloną infrastrukturę oraz działania na rzecz oszczędzania wody i obiegu zamkniętego w gospodarce wodnej. |
14. |
Podkreśla, że w nadzwyczajnych okolicznościach spowodowanych pandemią konieczne jest, by nie pozostawić w tyle żadnych obywateli. Obecnie, bardziej niż kiedykolwiek, zarówno działania w dziedzinie klimatu, jak i instrumenty naprawcze powinny dotrzeć zarazem do miast i na obszary wiejskie, a także do wszystkich sektorów gospodarki. Szczególną uwagę należy poświęcić tradycyjnym sektorom produkcyjnym, które najbardziej odczuły skutki środków wprowadzonych w celu zwalczania pandemii COVID-19. W tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje zapowiadaną inicjatywę dotyczącą fali renowacji, której celem jest poprawa efektywności energetycznej budynków publicznych i prywatnych przy jednoczesnym zapewnieniu miejsc pracy i pobudzeniu sektora budowlanego. |
15. |
Podkreśla, że władze lokalne i regionalne powinny mieć bezpośredni dostęp do funduszy europejskich (zarówno z budżetu europejskiego, jak i od innych europejskich instytucji finansowych takich jak EBI) w celu przezwyciężenia kryzysu gospodarczego spowodowanego pandemią COVID-19 i przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu. W szczególności należy ustanowić dodatkowe instrumenty umożliwiające – zwłaszcza w przypadku projektów w ramach Zielonego Ładu – bezpośredni dostęp do funduszy UE takich jak instrument na rzecz miast „City Facility” w ramach programu „Horyzont 2020”, innowacyjne działania miejskie w ramach EFRR (art. 8) czy przyszła Europejska inicjatywa miejska na okres po 2020 r. w rozumieniu rozporządzenia w sprawie EFRR/Funduszu Spójności (art. 10). |
16. |
Uważa w związku z tym, że Pakt na rzecz Klimatu powinien sprzyjać bezpośredniemu dostępowi władz lokalnych i regionalnych do funduszy UE na potrzeby podejmowanych przez nie zrównoważonych działań w kontekście nowych wieloletnich ram finansowych zgodnie z zasadą pomocniczości. Apeluje w szczególności o umożliwienie bezpośredniego dostępu do zasobów przydzielonych w ramach instrumentu „Łącząc Europę”. Domaga się także, aby przeznaczono 10 % środków nowego EFRR na zrównoważony rozwój obszarów miejskich. Proponuje, by opracowano politykę neutralności klimatycznej z odrębnym budżetem w ramach przyszłych WRF, podobną do polityki rolnej lub regionalnej i zapewniającą bezpośredni dostęp do funduszy miastom i regionom wybierającym zieloną ścieżkę ożywienia gospodarczego. |
17. |
Zgadza się z konkluzjami rady ds. misji „Inteligentne miasta neutralne dla klimatu” w ramach programu „Horyzont Europa”, w których apeluje się o dalsze wspieranie 100 miast europejskich w ich systemowym przejściu na neutralność klimatyczną do 2030 r., z jednoczesnym wykorzystaniem środków finansowych programu „Horyzont Europa”, europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, ważnych projektów stanowiących przedmiot wspólnego europejskiego zainteresowania, InvestEU i innych instrumentów UE. |
18. |
KR i EBI powinny stać się bliskimi partnerami członków Paktu na rzecz Klimatu i wspierać Komisję w jej staraniach o to, by pakt odpowiadał założonemu celowi i był dostępny dla wszystkich jednostek samorządu lokalnego i regionalnego niezależnie od ich wielkości, położenia geograficznego czy kontekstu społeczno-ekonomicznego. |
19. |
Zwraca się do Komisji o ponowne rozważenie obszarów głównego zainteresowania z myślą o dostosowaniu Paktu na rzecz Klimatu do neutralnej dla klimatu strategii naprawy gospodarczej – przy czym pakt powinien koncentrować się na szerszym zakresie działań, w zależności od tego, jakie projekty są gotowe do realizacji, oraz od konkretnych potrzeb rożnych społeczności lokalnych. |
20. |
Zaznacza, że opracowane przez sygnatariuszy Porozumienia Burmistrzów plany działania na rzecz zrównoważonej energii i klimatu zawierają imponujący zestaw działań, które można by natychmiast sfinansować i wdrożyć, jak również że wiele struktur współpracy samorządów lokalnych i regionalnych na rzecz klimatu i środowiska oraz wiele indywidualnych samorządów lokalnych i regionalnych ma podobne plany, które można by wykorzystać w tym samym celu. Wyraża gotowość do dalszego wspierania rozwoju tej inicjatywy we współpracy z Komisją Europejską i Biurem Porozumienia Burmistrzów w celu zwiększenia poparcia politycznego i silniejszego włączenia Porozumienia w krajowe ramy energetyczne i klimatyczne. |
21. |
Podkreśla, że władze lokalne i regionalne wspierają ambitne przejście na czystą, przystępną cenowo i bezpieczną energię i proponuje wspieranie stałego, wielopoziomowego dialogu na temat Zielonego Ładu z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz innymi zainteresowanymi stronami w ramach narzędzi Paktu na rzecz Klimatu i z ich zastosowaniem. |
22. |
Uważa, że dostępność czystej energii obejmuje dwa główne wyzwania: musi być ona konkurencyjna cenowo oraz łatwo dostępna. Chociaż rozwój techniczny zmniejsza lukę kosztową w stosunku do innych źródeł energii, władze lokalne i regionalne odgrywają kapitalną rolę w ułatwianiu odpowiedniego dostępu do finansowania rozwoju odpowiedniej infrastruktury. Dlatego potrzebny jest szybki dostęp do wsparcia finansowego dla władz lokalnych i regionalnych zaangażowanych w działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do niej; Europejski Pakt na rzecz Klimatu powinien pomagać w zrozumieniu kluczowych potrzeb władz lokalnych i regionalnych w różnych okolicznościach oraz w opracowaniu, w oparciu o ich doświadczenia, odpowiednich narzędzi wsparcia na szczeblu UE. W tym kontekście KR jest gotów współpracować z KE i władzami lokalnymi i regionalnymi w zakresie konkretnych działań i inicjatyw w celu poprawy dostępu do czystej energii w całej UE. |
23. |
Sugeruje, by jednym z kluczowych zagadnień objętych Paktem na rzecz Klimatu była inicjatywa dotycząca fali renowacji, która może stać się jednym z głównych elementów trwałego ożywienia gospodarczego, jak zapowiedziano w komunikacie Komisji „Decydujący moment dla Europy: naprawa i przygotowanie na następną generację”. W tej dziedzinie szczególnie ważne jest tworzenie wspólnych inicjatyw sektorów publicznego i prywatnego, a władze lokalne i regionalne mają najlepszą możliwość informowania obywateli o korzyściach i istniejących narzędziach wspierania renowacji ich domów, dając przykład, łącząc i wspierając lokalne przedsiębiorstwa dysponujące niezbędną wiedzą fachową na różnych poziomach, a także opracowując narzędzia dostępu do krajowej lub unijnej pomocy finansowej. Ponadto władze lokalne i regionalne powinny być wzorem w zakresie renowacji budynków publicznych i wspierać w szczególności energetyczną renowację mieszkań socjalnych i innych mieszkań będących własnością publiczną. |
24. |
Zaznacza, że szczebel lokalny i regionalny znajduje się zarówno na początkowym etapie zrównoważonej gospodarki o obiegu zamkniętym (regiony, w których gospodarka opiera się na biomasie), jak i na jej etapie końcowym (gospodarka odpadami, recykling) i że z uwagi na to powinien być włączony w opracowywanie i wdrażanie odnośnych strategii. Podkreśla zatem, że z racji szczególnego znaczenia tych zagadnień dla obywateli i przedsiębiorstw Pakt na rzecz Klimatu można wykorzystać do uwypuklenia konkretnych obszarów wymagających wsparcia. |
25. |
Wzywa ponadto do ustanowienia stałego mechanizmu dialogu między Komisją Europejską a Europejskim Komitetem Regionów w sprawie inicjatywy dotyczącej fali renowacji. |
26. |
Proponuje, by w celu osiągnięcia neutralności klimatycznej instytucje europejskie pomogły władzom lokalnym i regionalnym w przestawieniu transportu publicznego do 2030 r. na pojazdy elektryczne i korzystanie z innych zrównoważonych paliw transportowych – stanowiłoby to także narzędzie przezwyciężenia kryzysu gospodarczego. |
27. |
Biorąc pod uwagę zakres kompetencji władz lokalnych i regionalnych, proponuje, by oprócz zrównoważonej mobilności zajęły się następującymi kluczowymi dziedzinami polityki w ramach unijnego Paktu na rzecz Klimatu: efektywność energetyczna budynków, odnawialne źródła energii, gospodarka o obiegu zamkniętym (w tym woda i odpady), promocja odpowiedzialnej i zrównoważonej konsumpcji, regeneracja przyrody i różnorodności biologicznej oraz rozwój zielonej i błękitnej infrastruktury w szczególności na obszarach miejskich, a także promowanie zrównoważonej, przyjaznej i inkluzywnej turystyki. Oprócz zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych oferują one możliwość tworzenia nowych, wysokiej jakości miejsc pracy, osiągnięcia postępu w zakresie badań, rozwoju i innowacji oraz poprawy zdrowia i dobrostanu obywateli, a co za tym idzie, ograniczenia kosztów opieki zdrowotnej w UE. Pożądanym byłoby również, gdyby powyższe obszary obejmowały także zagadnienia z zakresu zwiększenia retencji wody, zmniejszania zużycia wody oraz tworzenia stref ochrony bioróżnorodności. |
28. |
Uznaje, że wdrożenie kryteriów ekologicznych w zamówieniach publicznych oraz warunkowość dostępu do finansowania związana z ograniczeniem emisji gazów cieplarnianych będzie ważnym bodźcem, który przyczyni się do niezbędnej zmiany modelu gospodarczego prowadzącego do osiągnięcia celów Zielonego Ładu. Dlatego w Pakcie na rzecz Klimatu powinno się przewidzieć specjalne działania w zakresie opracowania odpowiednich kryteriów i pomiarów oraz wspierania samorządów lokalnych i regionalnych (również tych mniejszych, w przypadku których złożoność przepisów dotyczących zamówień publicznych jest często poważną barierą dla inwestycji) w ich stosowaniu, a jednocześnie należy wezwać unijne i krajowe organy administracji do uproszczenia przepisów, udzielania w razie konieczności wsparcia technicznego oraz określenia odpowiednich kryteriów i wymogów dotyczących ekoprojektu. Komitet zachęca UE, państwa członkowskie oraz władze lokalne i regionalne do opracowania i dalszego rozwijania dobrowolnych zobowiązań ich administracji do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych. Pakt na rzecz klimatu mógłby zapewnić wspierające ramy w tym zakresie. |
29. |
Podkreśla, że coraz większa liczba badań wskazuje na istnienie związku między zdrowiem a ochroną środowiska (2), w tym zmniejszeniem zanieczyszczenia powietrza. W związku z tym zwraca się do Komisji o uwzględnienie wymiaru zdrowotnego w ramach Zielonego Ładu, poczynając od opracowania europejskiej strategii na rzecz zdrowia, środowiska i zmiany klimatu, na wzór strategii WHO (3). Prowadzone w ramach Paktu na rzecz Klimatu działania informacyjne pod adresem obywateli i społeczeństwa obywatelskiego powinny być ważnym narzędziem służącym zwiększaniu świadomości na temat tych powiązań oraz budowaniu poparcia dla tego, by uwzględnić te aspekty w procesie kształtowania odpowiedniej polityki na wszystkich szczeblach. |
30. |
Proponuje, aby w związku z unijną strategią w zakresie wodoru na rzecz Europy neutralnej dla klimatu (COM(2020) 301 final) Pakt na rzecz Klimatu wspierał również rozwój gospodarki wodorowej wykorzystującej ekologiczny wodór pozyskiwany w regionach i miastach dzięki odnawialnym źródłom energii (zob. CdR 2020/549). |
31. |
Wzywa wszystkie instytucje i państwa członkowskie UE do kontynuowania prac nad ambitnym zestawem nowych, ustalonych na poziomie krajowym wkładów. Przypomina również o znaczeniu zaangażowania unijnych władz lokalnych i regionalnych w ten proces – poprzez stworzenie systemu wkładów ustalanych na szczeblu lokalnym, uzupełniającego wkłady ustalane na poziomie krajowym – i lepszym powiązaniu ambitnych celów lokalnych, regionalnych, krajowych i europejskich, począwszy od prac wykonywanych w ramach Światowego Porozumienia Burmistrzów. Zaznacza, że Pakt na rzecz Klimatu mógłby być potężnym instrumentem służącym osiągnięciu tego celu. |
32. |
Podkreśla kluczową rolę technologii cyfrowych w budowaniu bardziej odpornego społeczeństwa oraz ich potencjał pod względem ogólnego pozytywnego wpływu na ograniczenie emisji i ożywienie gospodarcze. Uważa zatem, że należy przewidzieć ściślejszą integrację między przejściem na neutralność klimatyczną a zrównoważoną transformacją cyfrową oraz że Pakt na rzecz Klimatu mógłby być narzędziem służącym przedyskutowaniu potencjalnych synergii między tymi dwoma transformacjami oraz ich dalszemu zbadaniu, przy uwzględnieniu niedawnych doświadczeń władz lokalnych i regionalnych w zakresie reagowania na nadzwyczajną sytuację zdrowotną. |
W sprawie zwiększania świadomości i budowania zdolności
33. |
Ponownie podkreśla kluczową rolę przystosowania się do zmiany klimatu dla budowania odpornych terytoriów i zmniejszania rocznych strat wynikających z niekorzystnego wpływu klimatu. Zwraca w tym kontekście uwagę na potrzebę podjęcia szeregu zdecydowanych działań w celu poprawy zdolności władz lokalnych i regionalnych do wdrażania polityki w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu, poczynając od strategii w zakresie zrównoważonego finansowania i wzmożonych działań na rzecz budowania zdolności. Kluczową kwestią jest również możliwość monitorowania postępów dotyczących inwestycji związanych ze zmianą klimatu na poziomie miast i regionów. Obecnie zakres danych w tym obszarze jest ograniczony. Wzywa Komisję do uwzględnienia tych aspektów przy opracowywaniu nowej strategii UE w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i powiązania jej z Paktem na rzecz Klimatu. |
34. |
Podkreśla zasadniczą rolę władz lokalnych i regionalnych w odniesieniu do produkcji żywności i gospodarowania gruntami. Istnieje też możliwość wspierania lepszych tendencji żywieniowych poprzez edukację, catering i zamówienia publiczne. Zaznacza, że w ramach bardziej zrównoważonej produkcji żywności należy również uwzględnić tworzenie miejsc pracy, transport towarów i opakowania, a włączenie sektora rolnego do systemu handlu emisjami powinno lepiej odzwierciedlać wkład tego sektora jako pochłaniacza dwutlenku węgla. |
35. |
Zwraca uwagę na to, że koncepcja zrównoważonego rozwoju powinna uwzględniać znaczenie zajmowania gruntów i gospodarowania nimi, co na obszarach odizolowanych, słabo zaludnionych i oddalonych dokonywane jest zazwyczaj przez rolników i rybaków. Władze lokalne i regionalne powinny ułatwiać instalowanie się nowych osób w społecznościach wiejskich jako sposób na uniknięcie presji demograficznej na miasta, racjonalizację usług publicznych oraz ich kosztów, promowanie zrównoważonego użytkowania gruntów i ograniczenie emisji związanych z transportem; wymaga to pomocy i ukierunkowanego finansowania w celu stworzenia niezbędnej infrastruktury potrzebnej do pracy zdalnej, jak również mobilności, cyfryzacji (dostępu do konsumenta lokalnego i wprowadzania na rynek produktów z tych obszarów), usług socjalnych i zdrowotnych. |
36. |
Uważa, że strategie na rzecz ograniczenia ryzyka wystąpienia klęsk żywiołowych związanych ze zmianą klimatu będą odgrywać coraz większą rolę. Należy zatem wspierać władze lokalne i regionalne w lepszym zrozumieniu i zintegrowaniu tych strategii, by wzmocnić ogólną odporność podległych im obszarów oraz ich zdolność do radzenia sobie w sytuacjach nadzwyczajnych. |
37. |
Zaznacza, że władze lokalne i regionalne mają trudności z dostępem do finansowania, co osłabia wskaźnik absorpcji funduszy UE. Pakt na rzecz Klimatu powinien wypełnić tę lukę poprzez zgromadzenie wszystkich istniejących środków wsparcia dla władz lokalnych i regionalnych, aby mogły one rozeznać się w funduszach UE, a także, by dostarczyć im brakujących informacji we wszystkich językach urzędowych UE w sposób przyjazny dla użytkownika. |
38. |
Podkreśla, że należy przyznać edukacji centralną rolę w tworzeniu nowej kultury ochrony środowiska i klimatu, co wiąże się z dążeniem do przeprowadzenia istotnych zmian społecznych. W tym kontekście Pakt na rzecz Klimatu mógłby promować we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi udział publicznych, lokalnych i prywatnych organizatorów wychowania, edukacji i informacji, w szczególności szkół i centrów informacyjnych Europe Direct, w tworzeniu tej nowej kultury. Inicjatywy te powinny być powiązane z silnym dążeniem do cyfryzacji, która okazuje się być podstawowym narzędziem kształcenia w obecnych czasach. |
39. |
Uznaje doskonałość europejskich uczelni wyższych i ośrodków badawczych i wzywa Komisję do włączenia ich do Paktu na rzecz Klimatu jako istotnego źródła wiedzy i potencjalnego silnego sojusznika w tworzeniu skutecznej platformy na rzecz budowania zdolności, a także do wspierania koordynacji między tymi ośrodkami a władzami lokalnymi i regionalnymi w celu opracowania opartych na współpracy projektów pilotażowych ułatwiających podejmowanie decyzji i dzielenie się udanymi doświadczeniami. |
W sprawie inicjowania działań i pogłębienia współpracy wielostronnej
40. |
Uważa, że należy doprecyzować i jeszcze bardziej rozwinąć inicjatywę dotyczącą Porozumienia Burmistrzów oraz inne formy współpracy władz lokalnych i regionalnych w dziedzinie klimatu i energii, aby stały się kluczowymi narzędziami Paktu na rzecz Klimatu służącymi inicjowaniu działań lokalnych. Należy zatem wspierać zaangażowanie obywateli, odpowiednich organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw, placówek badawczych i uczelni wyższych i dążyć do przyjęcia podejścia opartego na poczwórnej helisie. |
41. |
Zwraca uwagę na strategiczne znaczenie powiązania krajowych i regionalnych dualnych systemów kształcenia zawodowego z osiąganiem celów Europejskiego Zielonego Ładu w ścisłej współpracy z podmiotami systemów szkolnictwa podstawowego i wyższego oraz podmiotami z dziedziny badań naukowych, co jest najlepszym sposobem podnoszenia kwalifikacji pracowników i ich integracji w przedsiębiorstwie z myślą o zwalczaniu zmiany klimatu. |
42. |
Podkreśla znaczenie wielu inicjatyw UE skierowanych do miast i regionów w ramach Zielonego Ładu. Uważa jednak, że władze lokalne i regionalne niedostatecznie je wykorzystują ze względu na brak jasnego oglądu wszystkich istniejących możliwości, ich charakterystyk i głównych celów. Pakt na rzecz Klimatu powinien zapewnić wgląd w te możliwości, wspierać władze lokalne i regionalne w wyborze najodpowiedniejszych inicjatyw oraz zaproponować stopniową ścieżkę przechodzenia do neutralności klimatycznej z możliwie łatwo dostępną ofertą w zakresie komunikacji i informacji dla samorządów terytorialnych pozwalającą na szybkie wdrożenie działań. Porozumienie Burmistrzów oraz inne formy współpracy na rzecz klimatu i energii z udziałem władz lokalnych i regionalnych mogłyby stanowić centralny element tego systemu. |
43. |
Zwraca uwagę na wcześniej wyrażane stanowiska KR-u, zwłaszcza na uwzględnienie koncepcji spójności cyfrowej jako czynnika sprzyjającego lepszej integracji wszystkich obywateli UE, w połączeniu z konkretnymi i ukierunkowanymi programami mającymi na celu podniesienie umiejętności cyfrowych oraz monitorowanie i dostosowanie odpowiednich strategii. Projekty dotyczące inteligentnych miast powinny stanowić dobrą podstawą do tworzenia na większą skalę projektów w zakresie budowania zdolności, które powinny być wystarczająco elastyczne, aby można było dostosować je do różnych realiów. |
44. |
Uznaje kluczową rolę wzajemnego uczenia się w skutecznym i pragmatycznym podejściu do wdrażania Zielonego Ładu: tworzenie dwustronnych partnerstw i repozytoriów najlepszych praktyk, na przykład poprzez takie inicjatywy jak Porozumienie Burmistrzów, może być potężnym narzędziem wspomagającym władze lokalne i regionalne w inicjowaniu neutralnej dla klimatu polityki, bez konieczności rozpoczynania od zera. |
45. |
Dostrzega, że na poziomie lokalnym istnieje wiele doświadczeń w dziedzinie współtworzenia rozwiązań politycznych, umożliwiania zgromadzeń obywatelskich, pobudzania dialogu obywatelskiego i propagowania budżetowania partycypacyjnego. Doświadczenia te stanowią solidny, inspirujący korpus, który pokazuje, jak można bezpośrednio angażować ludzi w formułowanie i osiąganie ambitnych celów w dziedzinie klimatu. Pakt na rzecz Klimatu powinien opierać się na wiedzy poziomu lokalnego, przyznając władzom lokalnym i regionalnym rolę podmiotów ułatwiających udział szerokiemu spektrum interesariuszy lokalnych i obywateli. |
46. |
Zwraca uwagę na niewielką skalę większości lokalnych projektów dotyczących transformacji energetycznej i ochrony klimatu w porównaniu z optymalną skalą uznawaną przez duże podmioty finansowe. W tym kontekście Pakt na rzecz Klimatu mógłby stworzyć narzędzie dla władz lokalnych i regionalnych umożliwiające im znalezienie partnerów wśród równorzędnych podmiotów i zagregowanie projektów, by zapewnić im dostęp do wszystkich możliwości finansowania. |
47. |
Uznaje znaczny potencjał partnerstwa publiczno-prywatnego w finansowaniu neutralnej dla klimatu transformacji i podkreśla, że tego rodzaju podejście jest nadal wyzwaniem dla wielu władz lokalnych i regionalnych. Zatem należy zapewnić więcej wytycznych i wsparcia, by wszystkie jednostki samorządu terytorialnego mogły w jak największym stopniu skorzystać z tej możliwości. |
48. |
Zaznacza, że przezwyciężenie kryzysu klimatycznego oznacza radykalną zmianę naszych przyzwyczajeń jako obywateli i konsumentów. W związku z tym należy w pełni uznać rolę wszystkich obywateli jako aktywnych zainteresowanych stron i wzmocnić ich pozycję poprzez podejście oparte na uczestnictwie, na przykład w ramach żywego laboratorium lub poprzez mikro-granty na realizację projektów w małej skali, w najbliższym otoczeniu mieszkańców, poprzez lokalne wspólnoty i organizacje pozarządowe. Należy na wszystkich szczeblach zachęcać do przemiany konsumentów w prosumentów i odpowiednio wspierać ten proces finansowo. Ponadto zaangażowanie obywateli trzeba wspierać dzięki zastosowaniu innowacyjnych technologii takich jak inteligentne liczniki czy specjalistyczne aplikacje na smartfony. Władze lokalne i regionalne mają tu do odegrania kluczową rolę. |
W sprawie roli KR-u
49. |
Zobowiązuje się do promowania, wymiany i koordynowania wysiłków władz lokalnych i regionalnych w zakresie wdrażania Zielonego Ładu za pośrednictwem swojej grupy roboczej „Zielony Ład w terenie”, a także do zapewnienia szybkiej koordynacji działań w dziedzinie Zielonego Ładu i zielonego ożywienia gospodarczego z Komisją Europejską i innymi partnerami. |
50. |
Zachęca krajowe stowarzyszenia władz lokalnych i regionalnych, by odgrywały aktywną rolę jako partnerzy KR-u i Komisji w działaniach dotyczących Zielonego Ładu. W tym celu można by ustanowić na odpowiednim poziomie punkty informacyjne w ramach Paktu na rzecz Klimatu, aby przekazywać informacje na temat Zielonego Ładu, w tym odnośnych inicjatyw, i zapewnić, by dotarły one do wszystkich zainteresowanych stron. |
51. |
Planuje uruchomienie projektu paktu CoR4Climate w celu dalszego wspierania tej ważnej inicjatywy. Projekt obejmowałby wyznaczenie ambasadorów Zielonego Ładu, którzy mają pełnić rolę punktów kontaktowych ds. informacji i rozpowszechniania najlepszych praktyk związanych z Zielonym Ładem – w tym roli tego ostatniego jako akceleratora ożywienia społecznego i gospodarczego po kryzysie COVID-19. Planuje się, że projekt będzie również dotyczyć ożywienia komunikacji w sprawie Zielonego Ładu, zarówno publicznie, za pośrednictwem strony internetowej KR-u, jak i wewnętrznie w stosunku do członków KR-u. W ramach tej komunikacji trzeba przekazywać władzom lokalnym i regionalnym najistotniejsze informacje, tak by mogły zainicjować Zielony Ład w terenie, w tym informacje o możliwościach finansowania. Wreszcie projekt paktu CoR4Climate będzie okazją do podsumowania zobowiązań członków KR-u w zakresie Zielonego Ładu i promowania możliwości wzajemnego uczenia się. |
52. |
Proponuje utworzenie forum do spraw zielonego ożywienia gospodarczego, w ramach którego Komisja Europejska, władze lokalne i regionalne oraz inne zainteresowane strony będą mogły wspólnie pracować nad działaniami w dziedzinie klimatu. Forum to mogłoby zostać włączone do cyfrowej platformy Paktu na rzecz Klimatu zarządzanej wspólnie przez Komisję i KR. |
53. |
Popiera wdrożenie zielonego przyrzeczenia, by stosować zasadę „nie szkodzić”, i włączenie jej do Programu lepszego stanowienia prawa i wytycznych Komisji. Spójność polityki i lepsze stanowienie prawa są centralnym elementem tworzenia o czasie skutecznego prawodawstwa, przynoszącego obywatelom rzeczywistą wartość dodaną. Jest zatem ważne, aby obywatele, zainteresowane strony i wszystkie szczeble sprawowania rządów mogli przyczyniać się do opracowania właściwych przepisów we właściwym celu. Należy wykorzystać zestaw instrumentów i wytycznych służących lepszemu stanowieniu prawa, aby osiągnąć cel neutralności klimatycznej. |
54. |
Podkreśla, że Pakt na rzecz Klimatu stanowi doskonałą okazję do wdrożenia zasady aktywnej pomocniczości, ponieważ jego cele pokrywają się w dużym stopniu z samą istotą podejścia opartego na aktywnej pomocniczości, które zakłada rozwijanie inkluzywnego i konstruktywnego sposobu pracy przy pełnym wykorzystaniu potencjału wielopoziomowych i demokratycznych unijnych ram zarządzania. |
55. |
Zaznacza, że UE musi pełnić rolę światowego lidera w walce ze zmianą klimatu, promując ambitne normy i cele wśród krajów sąsiadujących i innych głównych emitentów gazów cieplarnianych. W tym kontekście wskazuje na inicjatywy podjęte przez KR, takie jak Konferencja Władz Lokalnych i Regionalnych Partnerstwa Wschodniego (CORLEAP), Eurośródziemnomorskie Zgromadzenie Samorządów Lokalnych i Regionalnych (ARLEM) i współpraca zdecentralizowana, w tym inicjatywa nikozyjska dotycząca współpracy z libijskimi burmistrzami, które mogą stosować narzędzia i metody, jakie mają zostać opracowane w ramach Paktu na rzecz Klimatu, do wspierania władz lokalnych i regionalnych krajów sąsiadujących z UE w wymianie, przyjmowaniu i wdrażaniu najlepszych praktyk dotyczących budowania bardziej zrównoważonej i zielonej gospodarki. |
56. |
Uważa, że w świetle zasadniczej roli europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych we wdrażaniu Zielonego Ładu należy zainicjować – w ramach Paktu na rzecz Klimatu – dialog z instytucjami zarządzającymi, by w pełni uświadomić im istniejące możliwości w tym zakresie Jest gotów współpracować z Komisją w zwiększaniu świadomości i zdolności instytucji zarządzających w zakresie planowania i wydatkowania tych funduszy, z myślą o osiągnięciu neutralności klimatycznej dzięki zielonej i sprawiedliwej transformacji. |
Bruksela, dnia 14 października 2020 r.
Apostolos TZITZIKOSTAS
Przewodniczący Europejskiego Komitetu Regionów
(1) Por. np. lokalne pakty klimatyczne w miastach takich jak Sztokholm, Rotterdam, Amsterdam i Nantes.
(2) https://www.eea.europa.eu/themes/human
(3) https://www.who.int/phe/publications/global-strategy/en/