This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52014DC0196
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS Towards more democratic European Parliament elections Report on the implementation of the Commission's recommendations of 12 March 2013 on enhancing the democratic and efficient conduct of the elections to the European Parliament
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW W kierunku bardziej demokratycznych wyborów do Parlamentu Europejskiego Sprawozdanie z realizacji zaleceń Komisji z dnia 12 marca 2013 r. dotyczących usprawnienia demokratycznego i skutecznego przeprowadzania wyborów do Parlamentu Europejskiego
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW W kierunku bardziej demokratycznych wyborów do Parlamentu Europejskiego Sprawozdanie z realizacji zaleceń Komisji z dnia 12 marca 2013 r. dotyczących usprawnienia demokratycznego i skutecznego przeprowadzania wyborów do Parlamentu Europejskiego
/* COM/2014/0196 final */
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW W kierunku bardziej demokratycznych wyborów do Parlamentu Europejskiego Sprawozdanie z realizacji zaleceń Komisji z dnia 12 marca 2013 r. dotyczących usprawnienia demokratycznego i skutecznego przeprowadzania wyborów do Parlamentu Europejskiego /* COM/2014/0196 final */
1.
Wprowadzenie
Wybory do Parlamentu Europejskiego stanowią
podstawę procesu demokratycznego w UE, o którym mowa w Traktatach[1]. Większość obywateli UE
uznaje uczestnictwo w wyborach do Parlamentu Europejskiego za najlepszy sposób
zapewnienia możliwości bycia wysłuchanym przez decydentów UE[2]. Wybory w 2014 r. będą miały szczególne
znaczenie. Będą to pierwsze wybory od wejścia w życie traktatu lizbońskiego,
który wzmocnił demokratyczne podstawy Unii oraz zwiększył rolę i uprawnienia
Parlamentu Europejskiego. Wybory te odbywają się również w bardzo ważnym
momencie dla integracji europejskiej, w kontekście podejmowania przez UE
decydujących działań ukierunkowanych na wyjście z kryzysu, który ma
dalekosiężne konsekwencje dla obywateli. Na podstawie wyników tegorocznych wyborów
europejskich zostaną podjęte ważne decyzje dla dalszego rozwoju UE. Nigdy
wcześniej frekwencja nie miała tak dużego znaczenia. Dlatego też należy podjąć
zdecydowane działania, które przybliżą obywatelom politykę UE. Obywatele będą
głosowali tylko wtedy, gdy uznają, że mają możliwość wyboru oraz że oddany
przez nich głos przyniesie zmianę[3]. Wszystkie instytucje europejskie dokładają
starań, by europejski proces demokratyczny był bardziej przejrzysty oraz by
zwiększyć w nim udział wyborców. W dniu 12 marca 2013 r. Komisja przyjęła
zalecenie 2013/142/UE dotyczące usprawnienia demokratycznego i skutecznego
przeprowadzania wyborów do Parlamentu Europejskiego[4], skierowane do państw członkowskich oraz europejskich i krajowych partii
politycznych. Również Parlament Europejski przyjął rezolucje dotyczące
realizacji tego celu[5]. Zalecenie 2013/142/UE obejmowało dwie główne
części. Pierwszy zbiór zaleceń miał na celu zwiększenie
przejrzystości wyborów i legitymacji demokratycznej procesu decyzyjnego w Unii.
Komisja zaleciła, by przed wyborami informowano głosujących o powiązaniach
między krajowymi i europejskimi partiami politycznym. Krajowe i europejskie
partie polityczne powinny także określać, którego kandydata na stanowisko
przewodniczącego Komisji Europejskiej popierają, oraz przedstawiać jego
program. Krajowe partie polityczne powinny wykorzystywać swoje przekazy
polityczne w mediach do informowania obywateli o popieranym przez nie
kandydacie oraz jego programie. Działania te pozwolą na ustanowienie
praktycznych i przejrzystych powiązań między głosem obywateli a europejskimi
partiami politycznymi. Zwiększą również legitymację demokratyczną procesu
decyzyjnego w UE oraz będą promować prawdziwie ogólnoeuropejską debatę na temat
proponowanej przez kandydatów wizji Europy. Komisja zaleciła również
uzgodnienie wspólnej daty wyborów, tak by w całej UE odbywały się one w jednym
terminie. Drugi zbiór zaleceń skierowano do państw
członkowskich, a jego celem jest zwiększenie efektywności wyborów
poprzez optymalizację procedur wykonywania prawa obywateli UE do głosowania i
kandydowania w wyborach w państwach członkowskich ich pobytu, określonych w
dyrektywie 93/109/WE[6].
Zalecenia te, po ich wdrożeniu przez państwa członkowskie, powinny skutkować
dalszym zwiększaniem efektywności wyborów i jednocześnie mniejszymi
obciążeniami administracyjnymi dla państw członkowskich. W niniejszym sprawozdaniu przeanalizowano, w
jaki sposób zalecenia te zostały wdrożone przez państwa członkowskie oraz
krajowe i europejskie partie polityczne. Przeanalizowano również, w jaki sposób
zalecenia te zostały uwzględnione przez inne instytucje i społeczeństwo
obywatelskie.
2.
Demokratyczny przebieg wyborów
We wrześniu 2013 r. Komisja wezwała państwa
członkowskie do przedstawienia informacji o stanie wdrażania pierwszego zbioru
zaleceń; większość państw członkowskich odpowiedziała na to wezwanie[7]. Komisja gromadziła
również informacje dotyczące wyborów przekazywane przez krajowych ekspertów
oraz europejskie partie polityczne[8]. Informacje zebrane na potrzeby niniejszego
sprawozdania podsumowano w tabeli w załączniku. Wersja internetowa tabeli[9] będzie regularnie
uaktualniana na podstawie dalszego wkładu państw członkowskich.
2.1.
Informowanie wyborców o powiązaniach między
krajowymi i europejskimi partiami politycznymi
Komisja sformułowała następujące zalecenie: „państwa
członkowskie powinny zachęcać do informowania elektoratu o powiązaniach
pomiędzy krajowymi i europejskimi partiami politycznymi oraz ułatwiać
przekazywanie informacji na ten temat, przed wyborami do Parlamentu
Europejskiego i podczas tych wyborów, między innymi zezwalając na umieszczanie
tego rodzaju informacji na kartach do głosowania wykorzystywanych w wyborach
oraz promując takie rozwiązanie”. Komisja zaleciła ponadto, by partie krajowe
„podawały do wiadomości publicznej swoje powiązania z partiami europejskimi”
oraz „wyraźnie zaznaczały te powiązania we wszystkich materiałach
wykorzystywanych w kampanii wyborczej, komunikatach i politycznym przekazie w
mediach”. W swoich odpowiedziach państwa członkowskie
zazwyczaj chętnie przyjmowały wspomniane zalecenie. Zgadzały się również, że
dla poprawy informowania obywateli i zwiększenia świadomości społecznej
potrzebna jest rzetelna kampania. Większość państw członkowskich, które
udzieliły odpowiedzi, zgłosiła, że powiadomiła krajowe partie polityczne o
potrzebie zwiększenia przejrzystości i lepszego informowania wyborców w celu
usprawnienia demokratycznego przebiegu wyborów europejskich. Z odpowiedzi tych wynikało jednak, że prawo
wyborcze szeregu państw członkowskich[10]
nie zezwala na umieszczanie na kartach do głosowania nazwy ani logo
europejskich partii politycznych. Trzy spośród nich rozważają zmianę
obowiązujących przepisów, aby umożliwić umieszczanie takich informacji. Niektóre państwa członkowskie[11] uważają, że to krajowe
partie mają największe możliwości, by informować swoich wyborców o swoich
powiązaniach z partiami europejskimi. Jedno państwo członkowskie zwróciło uwagę
na potencjalne skutki dyskryminujące przedstawiania powiązań między krajowymi i
europejskimi partiami politycznymi mogące powstać w odniesieniu do tych partii,
które takich powiązań nie mają. - Belgia, Chorwacja, Estonia, Finlandia,
Grecja, Hiszpania, Luksemburg, Malta, Niderlandy, Niemcy, Portugalia i
Zjednoczone Królestwo poinformowały partie krajowe o zaleceniu wyraźnego
wskazywania powiązania między partiami krajowymi i europejskimi. - Austria, Belgia, Hiszpania, Irlandia,
Niderlandy i Zjednoczone Królestwo, a od niedawna również Słowenia[12], zezwalają na
umieszczanie nazw lub logo europejskich partii politycznych na kartach do
głosowania. - Bułgaria, Chorwacja, Republika Czeska,
Dania, Estonia, Finlandia, Grecja, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Rumunia,
Słowacja, Szwecja i Węgry nie zezwalają na umieszczanie nazw ani logo
europejskich partii politycznych na kartach do głosowania. - Chorwacja, Grecja i Rumunia oceniają
przyszłe zmiany w prawie krajowym, zgodnie z którymi byłoby możliwe
umieszczanie nazw i logo na kartach do głosowania. Parlamenty narodowe[13] również przyjęły z
zadowoleniem wspomniane zalecenie i pozytywnie oceniły jego cele, m.in.
pozytywny wpływ ustaleń wyborczych dotyczących informowania elektoratu o
powiązaniach między europejskimi i krajowymi partiami politycznymi. Swoje
opinie przekazały w ramach dialogu politycznego z Komisją Europejską. Europejskie partie polityczne poinformowały Komisję, że będą zachęcać do tego, aby w kampaniach
politycznych podkreślano powiązania partii krajowych z partiami europejskimi,
oraz że będą wspierać odnośne działania informacyjne. Niektóre z tych partii
wyraźnie podkreśliły jednak, że ponieważ w prawie wyborczym części państw
członkowskich nie zezwala się na umieszczanie nazw ani logo europejskich partii
politycznych na kartach do głosowania, nie będą one promowały ujednoliconej
strategii wśród powiązanych z nimi partii krajowych z tych państw. Część partii
europejskich odpowiedziała, że w przypadku wprowadzenia zmian w ramach
legislacyjnych przyjmą one bardziej spójne podejście w zachęcaniu powiązanych
partii krajowych do korzystania z możliwości informowania o powiązaniach. Jedna
z europejskich partii politycznych stwierdziła, że nie dostrzega wartości
dodanej umieszczania wspomnianych logo i że należy rozważyć inne sposoby
informowania o powiązaniach między krajowymi i europejskimi partiami
politycznymi.
2.2.
Poparcie dla kandydata na przewodniczącego Komisji
Europejskiej
Zgodnie z zaleceniem Komisji europejskie i krajowe partie polityczne „powinny
ujawnić, jeszcze przed wyborami do Parlamentu Europejskiego, którego kandydata
na funkcję przewodniczącego Komisji Europejskiej wspierają, oraz przedstawić
jego program”. Komisja stwierdziła również, że partie
krajowe „powinny zagwarantować, że ich przekaz polityczny w mediach
w związku z wyborami do Parlamentu Europejskiego wykorzystywany jest również do
informowania obywateli o popieranym przez nie kandydacie na funkcję
przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz jego programie”. Europejskie partie polityczne zastosowały się do zalecenia, by wskazywać popieranego przez nie
kandydata na funkcję przewodniczącego Komisji Europejskiej. Do tej pory sześć
europejskich partii politycznych wyznaczyło swojego kandydata lub swoich
kandydatów. Są to: Jean-Claude Juncker – kandydat Europejskiej Partii Ludowej
(PPE), Martin Schulz – kandydat Partii Europejskich Socjalistów (PSE), Guy
Verhofstadt – kandydat Grupy Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz
Europy (ALDE) oraz Europejskiej Partii Demokratycznej (EDP), José Bové oraz Ska Keller popierani przez Europejską
Partię Zielonych, a także Alexis Tsipras popierany przez Partię Europejskiej
Lewicy. Ruch na rzecz Europy Wolności i Demokracji (MELD) oraz Przymierze
Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (AECR) poinformowały, że nie
wyznaczą kandydata. Europejskie partie polityczne zamierzają
również informować o kandydatach i ich programach. Niektóre z nich przygotowały
już deklaracje polityczne i rozpoczęły kampanie informacyjne na stronach
internetowych poświęcone programom popieranych kandydatów i głównym wydarzeniom
kampanii. Pozostałe partie zapowiedziały, że już wkrótce również to uczynią. W
celu dotarcia do wyborców wykorzystane zostaną media społecznościowe.
Zorganizowane zostaną duże kampanie i wydarzenia o zasięgu ogólnoeuropejskim.
Kandydaci będą uczestniczyć w publicznych wydarzeniach związanych z wyborami w
różnych państwach UE wraz partiami krajowymi, które będą odgrywały główną rolę
w kampaniach. W ramach kampanii informacyjnej Parlamentu Europejskiego
dotyczącej wyborów[14]
dnia 15 maja 2014 r. Europejska Unia Nadawców (EBU) zorganizuje debatę z
udziałem głównych kandydatów na przewodniczącego Komisji Europejskiej. Inne
działania medialne, w tym w mediach społecznościowych, będą prowadzone w ramach
możliwości razem z działaniami planowanymi przez państwa członkowskie. Parlament Europejski we współpracy z
Europejskim Forum Młodzieży, Komisją Europejską i innymi partnerami zorganizuje
Europejskie Spotkanie Młodzieży z udziałem kilku tysięcy osób, które odbędzie
się w dniach 9–11 maja 2014 r. w Strasburgu[15].
W wydarzeniu tym wezmą być może udział również kandydaci na stanowisko
przewodniczącego Komisji. Inne instytucje UE
również wnoszą swój wkład w debatę. Podczas Europejskiego Szczytu Regionów i
Miast zorganizowanego przez Komitet Regionów w Atenach dnia 8 marca 2014 r.
odbyła się debata na wysokim szczeblu dotycząca nadchodzących wyborów
europejskich. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny zorganizuje debaty w
państwach członkowskich oraz dostosuje swoje strony internetowe i przekazy
dotyczące wyborów do kampanii Parlamentu Europejskiego. Planuje również
szkolenia na temat wyborów europejskich dla personelu zatrudnionego w jego
krajowych punktach kontaktowych. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich
zorganizował dnia 4 marca 2014 r. wydarzenie pod hasłem „Lista życzeń dla
Europy”[16],
aby w przededniu tegorocznych wyborów europejskich dać szansę obywatelom na
debatę z udziałem przewodniczących Komisji i Parlamentu Europejskiego. Państwa członkowskie poinformowały Komisję o poszerzeniu zakresu działań komunikacyjnych
podjętych w celu zwiększenia frekwencji wyborczej, takich jak kampanie
informacyjne dla osób głosujących po raz pierwszy, strony internetowe
poświęcone wyborom, sesje informacyjne dla mediów, obrady okrągłego stołu i
seminaria. Przykłady
dobrych praktyk: - Finlandia
uruchomiła stronę internetową poświęconą wyborom europejskim, na której można
znaleźć kompleksowe informacje na temat Parlamentu Europejskiego, europejskich
partii politycznych oraz ich możliwych powiązań z partiami krajowymi (www.vaalit.fi). Na stronie tej znajdują się
również wytyczne dotyczące korzystania z prawa do głosowania w Finlandii przez
cudzoziemców posiadających obywatelstwo UE. Parlament fiński przydzielił kwotę
100 000 EUR organizacjom pozarządowym prowadzącym kampanie informacyjne podczas
wyborów europejskich. - Polska
powiąże kampanię wyborczą z dziesięcioleciem członkostwa w UE. Promocję wyborów
europejskich traktuje priorytetowo, a jej celem jest zwiększenie frekwencji.
Kampania ma pokazać, jakie znaczenie miała dekada członkostwa w UE, oraz
przywołać konkretne przykłady wpływu UE na codzienne życie obywateli Polski.
Zaplanowano transmisję programu telewizyjnego, którego celem będzie wyjaśnienie
zasad UE oraz znaczenia dziesięciu lat członkostwa w UE dla Polski i jej
obywateli. Działania informacyjne będą skierowane również do polskich obywateli
mieszkających w innych państwach UE, aby pogłębić ich wiedzę na temat
możliwości głosowania w państwie ich aktualnego pobytu.
2.3.
Wspólny dzień wyborów
Komisja w swoich zaleceniach stwierdziła
również, że państwa członkowskie „powinny
uzgodnić wspólną datę wyborów do Parlamentu Europejskiego, a lokale wyborcze
powinny być zamykane o tej samej porze”. Środek ten miałby zapobiec
problemom związanym z rozdrobnieniem i stworzyć obraz spójniejszych
ogólnoeuropejskich wyborów dzięki głosowaniu tego samego dnia w całej UE. Niektóre państwa członkowskie wyraziły zgodę
na przeprowadzenie wyborów w niedzielę 25 maja 2014 r., jednak inne odrzuciły
ten pomysł, wyjaśniając, że wyznaczenie daty głosowania na dzień powszedni lub
sobotę przyczyniłoby się do zwiększenia frekwencji. Jako uzasadnienie dla
odrzucenia wspólnego dnia wyborów podano również tradycje krajowe[17]. Prawo UE przewiduje rygorystyczne przepisy w
odniesieniu do harmonogramu publikowania wyników wyborów[18]. Przepisy te w
szczególności zabraniają oficjalnego publikowania wyników wyborów w jednym
państwie członkowskim przed zamknięciem głosowania we wszystkich państwach
członkowskich. Ma to zapobiec sytuacji, w której na decyzje wyborców w UE mają
wpływ wyniki uzyskane w państwach członkowskich, w których zakończono już
podliczanie głosów. Tym samym ma to zapewnić zgodność z zasadą wolnych wyborów.
Komisja ściśle monitoruje wdrażanie tych przepisów przez państwa członkowskie
oraz podjęła działania[19]
mające na celu zapewnienie ich przestrzegania podczas wyborów do Parlamentu
Europejskiego w 2014 r. Parlament Europejski opublikuje zbiorcze
wyniki wyborów w dniu 25 maja wieczorem, wydając jeden wspólny komunikat dla
całej UE.
2.4.
Rola społeczeństwa obywatelskiego
Niezależnie od zalecenia Komisji skierowanego do państw członkowskich oraz europejskich i krajowych partii
politycznych działania podejmują również organizacje społeczeństwa
obywatelskiego. Są one nieocenionym czynnikiem opiniotwórczym potęgującym siłę
rozpowszechniania wśród obywateli informacji na temat nowego demokratycznego
rozmachu wyborów europejskich w 2014 r. Organizacje społeczeństwa
obywatelskiego spełniają wszystkie warunki, by prowadzić debatę społeczną na
temat zalet i wad programów poszczególnych kandydatów. Wiele z nich postrzega
kampanie kandydatów na przewodniczącego Komisji jako cenną okazję do
zaprezentowania własnych opinii i wpłynięcia na program danego kandydata. Może
to zachęcać do dyskusji między obywatelami i kandydatami oraz skutkować
udzieleniem jawnego poparcia określonemu kandydatowi, a jednocześnie przyczynić
się do rozwijania europejskiej przestrzeni publicznej i ogólnoeuropejskich
debat w obrębie wyborów. Ogólniej rzecz biorąc, społeczeństwo
obywatelskie odgrywa ważną rolę w informowaniu obywateli o znaczeniu i
korzyściach uczestnictwa w wyborach europejskich. Podjęto już szereg
istotnych inicjatyw, a część z nich jest jeszcze w fazie opracowywania. Przykłady dobrych
praktyk: Przewodniki
dla wyborców oraz informacje dotyczące głosowania: - AEGEE-Europe (Europejskie Forum
Studentów): projekt „Y Vote 2014”. W ramach organizowanych działań przewiduje
się opracowanie przewodnika dla wyborców, trasy autokarowe i zjazdy młodzieży[20]. Narzędzia
e-głosowania/narzędzia profilujące: Wymienione
poniżej narzędzia internetowe ułatwiają wyborcy dokonanie wyboru kandydata
poprzez dopasowanie własnego profilu i preferencji do profilu i programu
kandydata. - Europejskie Forum Młodzieży – narzędzia
internetowe League of Young Voters i VoteWatch[21]. - Obserwatorium
Demokracji w UE – narzędzie profilujące Euandi[22]. - Narzędzie
profilujące WeCitizens[23]. Debaty,
fora oraz czaty online z kandydatami: - W ramach serwisu Debating Europe[24] organizowane będą
debaty internetowe, czaty na żywo i spotkania tête-à-tête, umożliwiające
obywatelom UE zadawanie pytań europarlamentarzystom (oraz kandydatom na posłów
do PE) na tematy dotyczące Europy oraz ułatwiające dokonanie świadomych wyborów
podczas wyborów europejskich. - Inicjatywa Młodych Europejskich
Federalistów (Young European Federalists) „Move Europe”[25] będzie obejmowała
debaty i kampanie wyborcze ukierunkowane na młodzież. - Organizacja European Citizen Action
Service (ECAS) zarządza projektem JoiEU (Joint Citizen Action for a Stronger,
Citizen-Friendly Union – wspólne działania obywateli na rzecz silniejszej Unii
bliższej obywatelom) ukierunkowanym na uczestnictwo w wyborach UE[26]. - Sojusz na rzecz Europejskiego Roku
Obywateli (EYCA)[27]
zorganizuje w marcu 2014 r. dzień społeczeństwa obywatelskiego, zapraszając do
udziału w nim głównych kandydatów. Komisja nie tylko podjęła szereg inicjatyw na
rzecz wzmocnienia europejskiej przestrzeni publicznej, organizując m.in. ponad
50 debat w ramach dialogu z obywatelami[28]
obejmujących swoim zasięgiem bezpośrednio lub pośrednio ponad 500 000 osób.
Wywiązała się również ze swojego zobowiązania zawartego w sprawozdaniu na temat
obywatelstwa UE za 2013 r. (działanie 12 a) do opublikowania we wszystkich językach
urzędowych UE przyjaznego dla użytkowników podręcznika dotyczącego
najważniejszych praw obywateli UE, w tym prawa do głosowania i prawa do
kandydowania w wyborach europejskich[29].
3.
Sprawny przebieg wyborów
3.1.
Udoskonalenie procedur administracyjnych
W celu zapewnienia legalności wyborów
europejskich w dyrektywie 93/109/WE[30]
ustanowiono procedury gwarantujące, że w trakcie tych samych wyborów obywatele
UE nie będą ani głosować, ani kandydować jednocześnie w państwie członkowskim
pochodzenia i w państwie pobytu. Na podstawie rozmów z ekspertami z państw
członkowskich w swoim zaleceniu 2013/142/UE Komisja przygotowała wykaz środków
zmierzających do uproszczenia istniejącego mechanizmu wymiany danych
stosowanego do tego celu[31],
zmniejszając obciążenia administracyjne państw członkowskich przy wdrażaniu
tego mechanizmu oraz zwiększając jego skuteczność i bezpieczeństwo pod względem
zapobiegania nadużyciom. W celu usprawnienia wymiany danych dotyczących
wyborców Komisja zaleciła w szczególności, by państwa członkowskie wyznaczyły
jeden organ krajowy do kontaktów z innymi państwami członkowskimi. Państwa
członkowskie zamieszkania zostały wezwane do przekazywania dodatkowych danych
osobowych, które mogą być niezbędne do skuteczniejszej identyfikacji wyborców
przez organy państwa członkowskiego pochodzenia. W celu ochrony danych
osobowych wyborców państwa członkowskie powinny stosować jednolity format
elektroniczny do rejestrowania danych i bezpieczne środki komunikacji
elektronicznej wraz z kodowaniem do wymiany tych danych. Państwa członkowskie
powinny przekazywać dane za pomocą pojedynczego pakietu danych przypadającego
na państwo członkowskie pochodzenia i, w stosownych przypadkach, kolejnego
pojedynczego pakietu danych przesłanego w późniejszym terminie w celu ich aktualizacji.
Przy wymianie danych państwa członkowskie powinny uwzględniać różnice w
kalendarzach wyborczych poszczególnych państw członkowskich. Od momentu przyjęcia powyższych zaleceń
Komisja współpracuje z ekspertami z państw członkowskich w celu zapewnienia im
wsparcia przy wdrażaniu tych zaleceń. W związku z wyborami europejskimi w 2014
r. wszystkie państwa członkowskie zgodziły się na ustanowienie pojedynczego
organu kontaktowego zajmującego się wysyłaniem i odbieraniem powiadomień w
ramach mechanizmu wymiany danych. Wyjątek stanowi Zjednoczone Królestwo, które
planuje wysyłać powiadomienia dotyczące unijnych wyborców za pośrednictwem
lokalnych organów wyborczych. Komisja dopilnowała, by wszystkie państwa
członkowskie były w pełni informowane o rodzajach danych wymaganych przez
państwa członkowskie na potrzeby skutecznej weryfikacji tożsamości swoich
obywateli zarejestrowanych jako osoby uprawnione do głosowania w państwie
członkowskim zamieszkania. Niemal wszystkie państwa członkowskie
poprawiły bezpieczeństwo wymiany danych między nimi w okresie poprzedzającym
wybory poprzez wdrożenie jednolitego formatu elektronicznego i narzędzia
kodowania zalecanego przez Komisję. Komisja udostępniła również wszystkim państwom
członkowskim kalendarze wyborcze poszczególnych państw UE w celu ustalenia
odpowiedniego harmonogramu powiadomień. Zdecydowana większość państw członkowskich
podjęła znaczne wysiłki, aby przygotować się do wdrożenia wspomnianych zaleceń.
Działania te, wdrożone podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego, powinny
przyczynić się do usprawnienia procesów wyborczych i ograniczyć obciążenia
administracyjne.
3.2.
Dalsze działania podjęte przez Komisję w celu
zapewnienia sprawniejszego przebiegu wyborów
Oprócz przygotowania wspomnianego zalecenia
podjęto również dalsze działania w celu zapewnienia sprawnego przebiegu wyborów
do Parlamentu Europejskiego. Dyrektywa 2013/1/UE[32] ułatwia obywatelom UE
kandydowanie w państwie członkowskim zamieszkania: będą musieli przedłożyć
jedynie dokument tożsamości oraz oświadczenie, że spełniają warunki
kwalifikowalności, nie muszą już natomiast przedstawiać zaświadczenia od
właściwych organów państwa członkowskiego pochodzenia. Zdaniem Komisji, jeśli obywatele UE mają
odczuć korzyści z usprawnionego procesu w wyborach do Parlamentu Europejskiego
w 2014 r. i kolejnych, terminową transpozycję wspomnianej dyrektywy należy
traktować jako priorytet. Komisja uważnie śledziła działania państw
członkowskich zmierzające do transpozycji wspomnianego aktu. Po upływie terminu
wyznaczonego na transpozycję wspomnianej dyrektywy, w dniu 28 stycznia 2014 r.,
Komisja podjęła w dniu 5 lutego 2014 r. decyzję o wszczęciu postępowania w
sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko 14 państwom
członkowskim, które nie dopełniły obowiązku zgłoszenia środków transpozycji w
wyznaczonym terminie. W międzyczasie większość państw członkowskich zgłosiła
odnośne środki. Komisja prowadziła rozmowy z państwami
członkowskimi na temat zidentyfikowanych wcześniej problemów związanych z
transpozycją dyrektywy 93/109/WE[33].
Dotyczyły one w szczególności nakładania dodatkowych wymogów w zakresie
rejestrowania się na listy do głosowania (skutkujących powstaniem przeszkód dla
obywateli UE w wykonywaniu prawa do głosowania) lub nieprawidłowej transpozycji
przepisów mających na celu zagwarantowanie legalności wyborów. Wszystkie wspomniane postępowania, z wyjątkiem
dwóch, zostały zamknięte. Jeśli chodzi o toczące się postępowania, jedno
państwo członkowskie przyjęło niedawno nowe przepisy w celu rozwiązania
problemów dotyczących transpozycji[34],
drugie zaś już wkrótce je przyjmie[35].
4.
Wnioski
Zalecenie Komisji dotyczące dalszego
usprawniania demokratycznego i skutecznego sposobu przeprowadzania wyborów
europejskich zostało zasadniczo dobrze przyjęte. Niniejszy dokument stanowi
wstępne sprawozdanie obejmujące inicjatywy opracowywane przez państwa
członkowskie oraz krajowe i europejskie partie polityczne w celu zapewnienia
większej przejrzystości, podniesienia świadomości obywateli oraz promowania
ogólnoeuropejskich kampanii dotyczących kandydatów i ich programów. Niniejsze
sprawozdanie ma nakłonić do wymiany najlepszych praktyk i zachęcić do
podejmowania nowych inicjatyw, aby poprawić jakość życia demokratycznego w UE w
związku z wyborami europejskimi w 2014 r. Komisja będzie nadal monitorowała wdrażanie
wspomnianego zalecenia przez państwa członkowskie oraz partie polityczne w
okresie poprzedzającym wybory i będzie regularnie aktualizowała tabelę
zamieszczoną w internecie[36]
o dalsze informacje od państw członkowskich, a w szczególności od dziesięciu
państw członkowskich, które w momencie sporządzania niniejszego sprawozdania
nie odpowiedziały na wezwanie Komisji do udzielenia informacji. Komisja przygotuje sprawozdanie powyborcze, w
którym oceni wykonanie odpowiednich przepisów UE, w tym wdrożenie wspomnianego
zalecenia. W sprawozdaniu tym Komisja uwzględni dalsze inicjatywy podjęte w
okresie poprzedzającym wybory europejskie i opisze rolę społeczeństwa
obywatelskiego. Pozwoli to określić nowe możliwe działania na przyszłość,
ukierunkowane na zapewnienie jeszcze bardziej demokratycznych wyborów
europejskich. [1] Artykuł 10 Traktatu o Unii Europejskiej. [2] Prawie sześciu na dziesięciu obywateli UE uważa, że
prawo głosu w wyborach europejskich stanowi najlepszy sposób na zapewnienie
możliwości bycia wysłuchanym przez unijnych decydentów. Eurobarometr dla
Parlamentu Europejskiego EB/PE 77.4 „Europejczycy na dwa lata przed wyborami
europejskimi w 2014 r.”, Bruksela, dnia 20 sierpnia 2012 r. [3] Więcej niż siedmiu na dziesięciu obywateli UE sądzi, że
gdyby krajowe partie polityczne we wszystkich swoich materiałach wyborczych
informowały jasno o tym, do jakiej partii europejskiej przynależą, frekwencja
wyborcza byłaby wyższa, a ponad ośmiu na dziesięciu obywateli UE twierdzi, że gdyby
otrzymywali więcej informacji na temat programów i celów kandydatów do
Parlamentu Europejskiego i zasiadających w nim partii, na temat wpływu UE na
ich własne życie oraz na temat samych wyborów, byliby bardziej zmotywowani do
udziału w wyborach europejskich. Badanie Flash Eurobarometr 364 dotyczące praw
wyborczych obywateli UE, badanie w terenie – listopad 2012 r. [4] Dz.U. L 79 z 21.3.2013, s. 29. [5] Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 22 listopada 2012
r. w sprawie wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2014 r. (2012/2829(RSP));
Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lipca 2013 r. w sprawie poprawy
organizacji wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2014 r. (2013/2102(INI)). [6] Dyrektywa Rady 93/109/WE z dnia 6 grudnia 1993 r.
ustanawiająca szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w
wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii mających miejsce
zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami. Dz.U. L 329 z
30.12.1993, s. 34. [7] W momencie sporządzania niniejszego sprawozdania
osiemnaście państw członkowskich przedłożyło informacje w odpowiedzi na pismo
Komisji: Bułgaria, Republika Czeska, Dania, Estonia, Grecja, Hiszpania,
Finlandia, Chorwacja, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niderlandy, Polska, Portugalia,
Słowenia, Słowacja, Węgry i Zjednoczone Królestwo. [8] W lutym 2014 r. w ramach przygotowań do niniejszego
sprawozdania Komisja przesłała pismo wszystkim europejskim partiom politycznym.
Odpowiedź nadesłały następujące partie: Europejska Partia Ludowa (PPE), Partia
Europejskich Socjalistów (PSE), Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na
rzecz Europy (ALDE), Przymierze Europejskich Konserwatystów i Reformatorów
(AECR), Ruch na rzecz Europy Wolności i Demokracji (MELD) oraz Europejska
Partia Demokratyczna (EDP). [9] http://ec.europa.eu/justice/citizen/voting-rights/index_en.htm. [10] Zob. załącznik. [11] Zob. załącznik. [12] Słowenia poinformowała o zamiarze zmiany krajowych
przepisów, a następnie, dnia 20 lutego 2014 r., zgłosiła Komisji odpowiednią
poprawkę. [13] Opinia Parlamentu Portugalii, Komitetu do Spraw
Europejskich (z 4 czerwca 2013 r.); opinia Paramentu Rumunii, Izby deputowanych
(z 25 czerwca 2013 r.) oraz Senatu (z 30 września 2013 r.). [14] http://www.elections2014.eu/pl [15] http://www.europarl.europa.eu/eye2014/en/news/news.html [16] http://www.ombudsman.europa.eu/en/activities/calendarevent.faces/en/818/html.bookmark [17] Zob. załącznik. [18] Akt z 1976 r. dotyczący wyborów przedstawicieli do
Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich, dołączony do
decyzji Rady 76/787/EWWiS, EWG, Euratom z dnia 20 września 1976 r., ostatnio
zmieniony decyzją Rady 2002/772/WE, Euratom (Dz.U. L 283 z 21.10.2002, s. 1). [19] Niderlandy nie zastosowały się do tych przepisów podczas
wyborów europejskich w 2009 r. W następstwie interwencji Komisji zobowiązały
się jednak na piśmie do podjęcia środków mających zapewnić zgodność ze
wspominanymi przepisami i wydały odpowiednie instrukcje skierowane do władz
gminnych w związku z wyborami europejskimi w 2014 r. [20] http://www.aegee.org/aegee-europe-launches-y-vote-2014/. [21] http://www.myvote2014.eu/pl/strona_startowa/indeks. [22] http://www.eui.eu/Projects/EUDO/EUandI/Index.aspx/
[23] http://www.wecitizens.be/fr/elections-2014/. [24] http://www.debatingeurope.eu/vote2014/. [25] http://www.jef.eu/activities/projects/moveurope2014/. [26] http://joieu.net/. [27] http://ey2013-alliance.eu/. [28] Sprawozdanie Komisji „Dialogi z obywatelami jako wkład w
rozwój europejskiej przestrzeni publicznej”, COM(2014) 173. [29] http://bookshop.europa.eu/uri?target=EUB:NOTICE:NA0414127:EN. [30] Dyrektywa 93/109/WE z dnia 6 grudnia 1993 r. ustanawiająca
szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do
Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w
państwie członkowskim, którego nie są obywatelami Dz.U. L 329 z 30.12.1993, s. 34. [31] Mechanizm ten polega na wymianie między państwami
członkowskimi danych dotyczących obywateli UE zarejestrowanych jako osoby
uprawnione do głosowania lub kandydowania w wyborach w państwie członkowskim
będącym ich państwem zamieszkania. Na podstawie danych dostarczonych przez
państwo członkowskie zamieszkania państwo członkowskie pochodzenia zobowiązane
jest usunąć z list wyborczych osoby, których to dotyczy (lub w inny sposób
zapobiec możliwości, by takie osoby oddały głos lub kandydowały w wyborach). [32] Dyrektywa 2013/1/UE zmieniająca dyrektywę 93/109/WE w
odniesieniu do szczegółowych warunków wykonywania prawa głosowania i
kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii
mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są
obywatelami, Dz.U. L 26 z 26.1.2013, s. 27. [33] Sprawozdanie na podstawie art. 25 TFUE w sprawie postępów
w skutecznym korzystaniu z obywatelstwa UE w latach 2011–2013, COM(2013) 270. [34] W przypadku Słowenii Komisja bada niedawno zgłoszoną
ustawę. [35] Republika Czeska. [36] http://ec.europa.eu/justice/citizen/voting-rights/index_en.htm. ZAŁĄCZNIK:
Odpowiedzi państw członkowskich w sprawie wprowadzania w życie
zaleceń Komisji w sprawie wyborów do Parlamentu Europejskiego[1] PAŃSTWO || ZALECENIE DEMOKRATYCZNY PRZEBIEG WYBORÓW Państwa członkowskie powinny wspierać i ułatwiać dostarczanie informacji o powiązaniach pomiędzy partiami politycznymi UE a partiami krajowymi (zalecenie 1) || Partie polityczne powinny przedstawić informacje o swoich powiązaniach z partiami politycznymi UE (zalecenie 2) || Partie polityczne (unijne i krajowe) powinny podać nazwiska swych kandydatów na przewodniczącego Komisji Europejskiej (zalecenie 3) || Państwa członkowskie powinny uzgodnić wspólny dzień wyborów (zalecenie 4) AUSTRIA || Prawo krajowe pozwala na umieszczanie nazw partii europejskich na kartach do głosowania. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi BELGIA || Prawo krajowe pozwala na dodanie symbolu europejskiej grupy/partii politycznej do symbolu krajowej partii politycznej. || Prawo krajowe pozwala partiom na wskazanie ich europejskiego powiązania podczas kampanii wyborczej. Podawanie tych informacji leży w gestii partii krajowych. || Według uznania partii krajowych. || BUŁGARIA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania*. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi CHORWACJA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. Właściwe władze rozważają wprowadzenie zmian do obecnie obowiązujących zasad dotyczących umieszczania nazw i symboli na kartach do głosowania*. || || || Zgodnie z obowiązującym prawem krajowym wybory do PE odbywają się w niedzielę. CYPR || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi REPUBLIKA CZESKA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || Na mocy prawa krajowego nie ma prawnego obowiązku dostarczania informacji na temat powiązania. Państwo nie powinno kolidować z partiami politycznymi. Podawanie tych informacji leży w gestii partii krajowych. || || Republika Czeska nie zgadza się na uzgodnienie wspólnego dnia na poziomie europejskim. Wybory odbywają się tradycyjnie w piątki i soboty. Uważa się, że zorganizowanie wyborów w niedzielę może mieć negatywny wpływ na frekwencję wyborczą. DANIA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || Prawo krajowe pozwala partiom na poinformowanie wyborców o ich europejskim powiązaniu podczas kampanii wyborczych. Podawanie tych informacji leży w gestii partii krajowych. || || ESTONIA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || Prawo krajowe pozwala partiom na wskazanie ich europejskiego powiązania podczas kampanii wyborczej. Podawanie tych informacji leży w gestii partii krajowych. || || FINLANDIA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || Władze krajowe poinformowały partie polityczne o zaleceniu wskazania swojego powiązania z partiami europejskimi. || || FRANCJA || Prawo krajowe pozwala na umieszczanie symboli partii europejskich na kartach do głosowania. *. || Podawanie informacji o powiązaniach z partiami europejskim leży w gestii krajowych partii politycznych*. || Według uznania partii krajowych*. || Zgodnie z obowiązującym prawem krajowym wybory do PE odbywają się w niedzielę*. NIEMCY || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania*. || Prawo krajowe pozwala partiom politycznym na wskazanie swojego powiązania z partiami europejskimi na listach kandydatów*. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi GRECJA || Obowiązujące prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. Wprowadzony zostanie jednak nowy przepis w celu umożliwienia partiom krajowym wyraźnego wskazania swojego powiązania z partiami europejskimi na kartach do głosowania. || Władze krajowe poinformowały parlament grecki i partie krajowe o zaleceniu wskazania swojego powiązania z europejskimi partiami politycznymi. || Władze krajowe poinformowały parlament grecki i partie krajowe o zaleceniu wskazania popieranego przez nich kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej. || WĘGRY || Obowiązujące prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. Partie decydują, czy dzielą się podczas kampanii informacją na temat swoich europejskich powiązań. || || || Zgodnie z obowiązującym prawem krajowym wybory do PE odbywają się w niedzielę. IRLANDIA || Prawo krajowe pozwala na umieszczanie nazw partii europejskich na kartach do głosowania*. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi WŁOCHY || Władze krajowe wezwały krajowe partie polityczne do informowania o swoich powiązaniach z europejskimi partiami politycznymi poprzez wskazanie takiego powiązania w swoich symbolach, które będą wykorzystywane na kartach do głosowania*. || Władze krajowe poinformowały partie polityczne o zaleceniu wskazania swojego powiązania z europejskimi partiami politycznymi*. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi ŁOTWA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || || || Łotwa podchodzi z rezerwą do możliwości wprowadzenia wspólnego dnia wyborów na poziomie europejskim i w związku z tym jako dzień wyborów wybrała sobotę. Jeśli chodzi o dni wyborów, odpowiada to na Łotwie długiej tradycji. LITWA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania*. || Podawanie informacji o powiązaniach z partiami europejskim leży w gestii krajowych partii politycznych*. || Według uznania partii krajowych*. || Zgodnie z obowiązującym prawem krajowym wybory do PE odbywają się w niedzielę*. LUKSEMBURG || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania*. || Władze krajowe poinformują partie krajowe o zaleceniu wskazania swojego powiązania z europejskimi partiami politycznymi. || Władze krajowe poinformują partie krajowe o zaleceniu Komisji. || MALTA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. Kwestia ta jest przedmiotem dyskusji z głównymi partiami krajowymi. || Władze krajowe poinformowały partie polityczne o zaleceniu wskazania swojego powiązania z europejskimi partiami politycznymi. || Władze krajowe poinformowały partie polityczne i zachęciły je do wskazania popieranego przez nich kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej. || Malta nie zgadza się z ujednoliceniem dnia wyborów na poziomie europejskim i w związku z tym jako dzień wyborów wybrała sobotę. Sobotę uznaje się za dzień bardziej odpowiedni. NIDERLANDY || Prawo krajowe pozwala na umieszczanie nazwy (nie symbolu) partii europejskiej na kartach do głosowania. Leży to jednak w gestii krajowych partii politycznych i jest możliwe tylko wówczas, gdy partia krajowa zarejestruje swoje europejskie powiązanie ze swoją nazwą partii holenderskiej. || Władze krajowe poinformowały partie polityczne o zaleceniu wskazania swojego powiązania z partiami europejskimi. Podawanie tych informacji leży w gestii partii krajowych. || Władze krajowe poinformowały partie polityczne o zaleceniu wskazania popieranego przez nich kandydata na przewodniczącego Komisji Europejskiej. Ujawnienie nazwiska kandydata leży w gestii partii krajowych. || POLSKA || || || || PORTUGALIA || || || || RUMUNIA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. Podejmowane są środki w celu umożliwienia przedstawienia tej informacji na kartach do głosowania*. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi SŁOWACJA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania. Słowacja nie zgadza się z zaleceniem, ponieważ uważa, że ujawnienie tych informacji stanowiłoby dyskryminację krajowych partii politycznych, które nie są powiązane z partiami europejskimi. || || || Słowacja nie zgadza się z ujednoliceniem dnia wyborów na poziomie europejskim i w związku z tym jako dzień wyborów wybrała sobotę 24 maja. Sobotę uznaje się za dzień bardziej odpowiedni dla wyborców. SŁOWENIA || Od czasu niedawnej zmiany w ustawodawstwie krajowym dopuszcza się umieszczanie nazw i symboli partii europejskich na kartach do głosowania (Słowenia powiadomiła Komisję o przepisach przyjętych w tym celu w dniu 20 lutego 2014 r.). || || || HISZPANIA || Prawo krajowe pozwala na umieszczanie symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || Władze krajowe poinformują partie krajowe o zaleceniu Komisji. || Władze krajowe poinformują partie krajowe o zaleceniu Komisji. || SZWECJA || Prawo krajowe nie pozwala na umieszczanie nazw lub symboli partii europejskich na kartach do głosowania*. || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi || Brak odpowiedzi ZJEDNOCZONE KRÓLESTWO || Prawo krajowe pozwala na umieszczanie nazw i symboli partii europejskich na kartach do głosowania. || Podawanie tych informacji leży w gestii partii krajowych. || Ujawnienie nazwiska kandydata leży w gestii partii krajowych. || Zjednoczone Królestwo nie zgadza się z ujednoliceniem dnia wyborów i w związku z tym jako dzień wyborów wybrała czwartek. Uważa się, że jednolita dla całej UE data nie wpłynie na zwiększenie frekwencji. [1] Osiemnaście państw członkowskich
wymienionych poniżej przedstawiło informacje w odpowiedzi na pismo
Komisji z dnia 13 września 2013 r.: Belgia, Republika Czeska, Dania,
Estonia, Grecja, Hiszpania, Finlandia, Chorwacja, Węgry, Luksemburg,
Łotwa, Malta, Niderlandy, Polska, Portugalia, Słowenia, Słowacja
oraz Zjednoczone Królestwo. Informacje, które są bezpośrednio
związane z wprowadzaniem w życie zalecenia Komisji nr 2013/142/UE
można znaleźć w niniejszej tabeli. Komisja zleciła
również zebranie informacji od ekspertów narodowych ds. wyborów;
gwiazdką (*) oznaczono informacje zgromadzone przez tych ekspertów.