EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52012DC0448
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE COUNCIL AND THE EUROPEAN PARLIAMENT on the implementation of Council Regulation (EEC) No 259/93 of 1 February 1993 on the supervision and control of shipments of waste within, into and out of the European Community, and on the implementation of Regulation (EC) No 1013/2006 of 14 June 2006 on shipments of waste Generation, treatment and transboundary shipment of hazardous waste and other waste in the Member States of the European Union, 2007-2009
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO dotyczące wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar oraz wykonania rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów Wytwarzanie, przetwarzanie oraz transgraniczne przemieszczanie odpadów niebezpiecznych i innych odpadów w państwach członkowskich Unii Europejskiej w latach 2007-2009
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO dotyczące wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar oraz wykonania rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów Wytwarzanie, przetwarzanie oraz transgraniczne przemieszczanie odpadów niebezpiecznych i innych odpadów w państwach członkowskich Unii Europejskiej w latach 2007-2009
/* COM/2012/0448 final */
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO dotyczące wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty Europejskiej oraz poza jej obszar oraz wykonania rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów Wytwarzanie, przetwarzanie oraz transgraniczne przemieszczanie odpadów niebezpiecznych i innych odpadów w państwach członkowskich Unii Europejskiej w latach 2007-2009 /* COM/2012/0448 final */
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY I
PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO dotyczące wykonania
rozporządzenia Rady (EWG) nr 259/93 z dnia 1 lutego 1993 r. w sprawie
nadzoru i kontroli przesyłania odpadów w obrębie, do Wspólnoty
Europejskiej oraz poza jej obszar oraz wykonania rozporządzenia (WE) nr
1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów
Wytwarzanie, przetwarzanie oraz transgraniczne przemieszczanie odpadów
niebezpiecznych i innych odpadów w państwach członkowskich Unii Europejskiej w
latach 2007-2009
SPIS TREŚCI 1........... Wprowadzenie............................................................................................................... 3 2........... Sprawozdawczość państw
członkowskich....................................................................... 4 3........... Wytwarzanie odpadów niebezpiecznych.......................................................................... 5 4........... Przemieszczanie odpadów poza
terytorium państw członkowskich................................... 6 5........... Przemieszczanie odpadów na
terytorium państw członkowskich....................................... 8 6........... Nielegalne przemieszczanie odpadów,
kontrole i środki egzekucyjne................................ 9 7........... Wnioski ogólne na temat stanu
wykonania przedmiotowych rozporządzeń...................... 10 8........... Dalsze działania............................................................................................................ 12 Rozwój sytuacji w zakresie
wytwarzania, przetwarzania oraz przemieszczania odpadów niebezpiecznych i
innych odpadów w państwach członkowskich UE
w latach 2007-2009 1. Wprowadzenie Transgraniczne przemieszczanie i usuwanie
odpadów niebezpiecznych regulowane jest postanowieniami konwencji bazylejskiej
z dnia 22 marca 1989 r., której Unia Europejska (UE) jest stroną. Wraz z państwami Europejskiego Stowarzyszenia
Wolnego Handlu (EFTA), Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD)
oraz innymi państwami trzecimi będącymi stronami wspomnianej konwencji, UE ustanowiła
system nadzoru i kontroli przemieszczania odpadów w obrębie swoich granic. Rozporządzenie
(WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów[1] transponuje tę konwencję do
prawa unijnego. Każdego roku kalendarzowego państwa
członkowskie składają do Sekretariatu Konwencji sprawozdania za poprzedni rok
kalendarzowy, które dotyczą przepisów prawnych, ich wykonania i środków
mających na celu ochronę środowiska. Sprawozdanie przesyłane jest również
Komisji wraz z dodatkowymi informacjami w formie kwestionariusza[2]. Na podstawie sprawozdań
dostarczonych przez państwa członkowskie Komisja co trzy lata sporządza
sprawozdanie[3].
Dotyczy ono ograniczeń w zakresie przemieszczania odpadów, monitorowania,
środków przeciwko nielegalnemu przemieszczaniu i nakładów finansowych. Pierwsze sprawozdanie Komisji obejmowało lata
1997-2000 i zostało opublikowane w 2006 r.[4]
Drugie sprawozdanie obejmowało lata 2001-2006 i ukazało się w 2009 r.[5] Niniejsze sprawozdanie jest
trzecim sprawozdaniem z wykonania przedmiotowych rozporządzeń i obejmuje lata
2007-2009. Szczegółowe informacje na temat odpowiedzi państw członkowskich w
kwestionariuszu konwencji bazylejskiej i kwestionariuszu Komisji odnośnie do
lat 2007-2009 można znaleźć w sekcjach B i E dokumentu roboczego służb Komisji towarzyszącego
niniejszemu sprawozdaniu. Dane ilościowe dotyczące wytwarzania, przetwarzania oraz
przemieszczania odpadów przedstawiono w tabelach i rysunkach w sekcji A
dokumentu roboczego. Należy podkreślić, że w konwencji bazylejskiej
terminy „przywóz” i „wywóz” stosuje się w odniesieniu do każdego
przemieszczenia odpadów do państwa będącego stroną konwencji lub z jego
terytorium. Na mocy prawa UE powyższe terminy mają zastosowanie wyłącznie do
przemieszczania odpadów do UE jako całości i z jej terytorium. Jednak ze
względu na przejrzystość tekstu w niniejszym sprawozdaniu terminy te podawane
są w cudzysłowie, a niekiedy odnoszą się one do przemieszczania odpadów w
ujęciu ogólnym. W dokumencie roboczym obydwa terminy są stosowane w znaczeniu
wynikającym z konwencji bazylejskiej. Zgodnie z art. 60 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w terminie
pięciu lat od dnia 12 lipca 2007 r. Komisja dokona przeglądu stosowania art. 12
ust. 1 lit. c) (zgłoszenie sprzeciwu wobec planowanego przemieszczenia odpadów
przeznaczonych do odzysku, jeżeli to przemieszczanie lub odzysk jest niezgodne
z przepisami krajowymi obowiązującymi w państwie wysyłki), obejmującego jego
wpływ na ochronę środowiska oraz funkcjonowanie rynku wewnętrznego. W ramach
przygotowań do tego przeglądu w 2010 r. Komisja poprosiła państwa członkowskie
o przedłożenie informacji na temat stosowania art. 12 ust. 1 lit. c). Oprócz
trzech mało znaczących przypadkach, w których zastosowanie tego przepisu nie
było ewidentnie istotne, państwa członkowskie w dużej mierze odpowiedziały, że
nie korzystały z tego przepisu. W rezultacie jak dotąd przepis art. 12 ust. 1
lit. c) nie miał wpływu na ochronę środowiska ani funkcjonowanie rynku wewnętrznego.
Komisja będzie nadal monitorowała stosowanie tego przepisu i może podjąć
odpowiednie środki w ramach przyszłego przeglądu przedmiotowego rozporządzenia. 2. Sprawozdawczość państw
członkowskich W czasie opracowywania niniejszego sprawozdania
większość państw członkowskich udzieliła odpowiedzi na kwestionariusze
konwencji bazylejskiej i Komisji odnośnie do lat 2007-2009. Mimo że wszystkie
sprawozdania za okres do 2009 r. należało przedłożyć Komisji do dnia 31 grudnia
2010 r., termin ten przedłużono. Datą graniczną w odniesieniu do analizy
danych ilościowych zawartych w sprawozdaniach konwencji bazylejskiej był dzień
15 lipca 2011 r. Z przyczyn administracyjnych sprawozdania konwencji
bazylejskiej z Grecji (2009 r.), Cypru (lata 2008 i 2009) i Malty (2007 r.)
złożono po dacie granicznej i nie mogły być uwzględnione. Jeżeli chodzi o
włączenie odpowiedzi państw członkowskich do sekcji B i E dokumentu roboczego
służb Komisji, datą graniczną był dzień 30 listopada 2011 r. Przed upływem
tego terminu Republika Czeska nie dostarczyła kwestionariusza Komisji za rok
2008, a Niderlandy nie przedłożyły kwestionariusza za rok 2009. W przypadku
Francji brakowało wszystkich sprawozdań za lata 2007-2009. Podsumowanie
brakujących danych przedstawiono w tabeli 1 w dokumencie roboczym służb
Komisji. Chociaż jak dotąd nie wszczęto żadnego postępowania w sprawie
uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, Komisja przesłała zapytania w
ramach systemu EU Pilot, aby zbadać przypadki brakujących sprawozdań. Zasadnicze dane administracyjne oraz
informacje o odpowiednich przepisach krajowych były na ogół pełne i dokładne. Większość
państw członkowskich szczegółowo opisała w sprawozdaniach środki zapobiegające
wytwarzaniu odpadów. Środki podjęte w celu zmniejszenia przemieszczania odpadów
były rzadziej wymieniane. Informacje na temat wpływu wytwarzania, transportowania
i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych i innych odpadów na zdrowie człowieka
i na środowisko były mniej obszerne, a w kilku przypadkach niedostępne. Jeżeli chodzi o dane dotyczące nielegalnego
przemieszczania odpadów, niektóre państwa członkowskie poinformowały o dużej
liczbie przypadków, podczas gdy inne zgłosiły tylko kilka lub nie zgłosiły ani
jednego. Doniesiono o kilku przypadkach unieszkodliwiania odpadów, które nie
przebiegło zgodnie z założeniami. Żadne państwo członkowskie nie zgłosiło wypadków
zaistniałych podczas transgranicznego przemieszczania i unieszkodliwiania
odpadów niebezpiecznych i innych odpadów. Porównanie łącznej ilości odpadów przemieszczonych
między państwami członkowskimi wykazało niezgodności w ilościach zgłoszonych
przez poszczególne państwa członkowskie w odniesieniu do tych samych przypadków
przemieszczenia, które to ilości powinny być identyczne. Jeżeli chodzi o odpady
niebezpieczne, łączne ilości „wywozu” między państwami członkowskimi są wyższe
niż „przywozu” ogółem (np. w 2009 r. różnica ta wyniosła 27 %). Dla
wszystkich innych zgłoszonych odpadów łączne ilości „przywozu” są wyższe niż „wywozu”
(np. w 2009 r. różnica ta wyniosła 36 %). Komisja zamierza
współpracować z państwami członkowskimi w celu poprawienia jakości
przekazywanych danych. 3. Wytwarzanie odpadów
niebezpiecznych W kwestionariuszu konwencji bazylejskiej
wszystkie państwa mają przedstawić informacje dotyczące łącznej ilości
wytworzonych odpadów niebezpiecznych i „innych odpadów”. Termin „inne odpady” w
tym kontekście oznacza odpady z gospodarstw domowych oraz pozostałości z
procesu ich spalania, stanowiące dwie kategorie odpadów, które wymagają
specjalnej uwagi i podlegają kontroli podobnej do tej, jaką zgodnie z konwencją
bazylejską objęte są odpady niebezpieczne (pozycje Y46 i Y47). Odpady
niebezpieczne są klasyfikowane w zależności od swej przynależności do ujętych w
wykazie strumieni odpadów lub w zależności od składników (pozycje Y1-18 oraz
Y19-45) oraz w zależności od pewnych charakterystyk niebezpieczeństwa. Jeśli
jednak odpady uznawane są za niebezpieczne w prawodawstwie krajowym, to są one
objęte tą definicją również dla celów konwencji. W momencie przygotowywania niniejszego sprawozdania
dane dotyczące łącznej ilości wytworzonych odpadów niebezpiecznych za rok 2009
były nadal niekompletne. W sumie 11 państw nie podało danych dotyczących łącznej
ilości wytworzonych odpadów niebezpiecznych za 2009 r. Brakowało czterech
wartości za 2008 r. (Cypr, Francja, Włochy, Hiszpania) i trzech za 2007 r.
(Francja, Włochy, Szwecja). Aby uzupełnić luki w danych, dokonano oszacowania
na podstawie danych z lat poprzednich. W 2009 r. w UE-27[6] wytworzono około 77 mln ton
odpadów niebezpiecznych, z czego około 58 mln ton w UE-15[7]. Od 2000 do 2008 r. łączna
ilość odpadów niebezpiecznych wytworzonych przez UE-27 wzrosła o 46 %. W
tym samym okresie ilość odpadów niebezpiecznych wytworzonych przez UE-15 wzrosła
o 57 %. Ilości odpadów niebezpiecznych wytworzonych w 2009 r. są nieco mniejsze
niż w 2008 r. (8 % zarówno dla UE-27, jak i dla UE-15). W 2009 r. łączna
ilość wytworzonych odpadów niebezpiecznych na mieszkańca wyniosła 154 kg
rocznie dla całej Unii Europejskiej (UE-27), przy czym w UE-12[8] średnia ta była nieco wyższa –
186 kg rocznie. Obserwowane wahania ilości wytworzonych odpadów
niebezpiecznych w UE mogą być powiązane z wahaniami pod względem działalności
gospodarczej w tym samym okresie. Największą ilość odpadów niebezpiecznych wytworzonych
w latach 2007-2009 odnotowano w Niemczech ‑ około 19 mln ton rocznie. Na
dalszych miejscach plasowały się Włochy[9],
Estonia[10],
Francja, Zjednoczone Królestwo i Polska. W Zjednoczonym Królestwie ilość wytworzonych
odpadów niebezpiecznych znacznie zmniejszyła się w 2009 r., natomiast w
Polsce znacząco wzrosła w latach 2007 i 2008. Pod względem ilości wytworzonych odpadów
niebezpiecznych na mieszkańca najwyższe wartości za lata 2007-2009 zgłosiły Estonia,
Finlandia, Niderlandy, Szwecja, Portugalia i Niemcy. Najmniejsze ilości w
przeliczeniu na mieszkańca odnotowano na Łotwie, w Rumunii, na Litwie i w
Grecji. Państwa członkowskie w bardzo różny sposób
stosowały kody Y odpadów z konwencji bazylejskiej. Kilka państw członkowskich
nie podało żadnych szczegółowych danych dotyczących wytwarzania odpadów
niebezpiecznych na poziomie kodów Y. Niektóre państwa członkowskie zgłosiły
wyłącznie odpady pochodzące z gospodarstw domowych (Y46) oraz pozostałości z
procesu ich spalania (Y47). 4. Przemieszczanie
odpadów poza terytorium państw członkowskich Z wyjątkiem Cypru, Francji, Grecji i Malty
wszystkie państwa członkowskie przedstawiły informacje dotyczące
przemieszczania zgłoszonych odpadów poza swoje terytorium („wywozu” w
rozumieniu konwencji bazylejskiej) dla wszystkich trzech lat w okresie
2007-2009. W 2009 r. łączna ilość wszystkich zgłoszonych
odpadów przemieszczonych poza terytorium państw członkowskich UE (UE-27) wyniosła
około 11,4 mln ton, z czego około 7,2 mln ton stanowiły odpady niebezpieczne. Udział
procentowy UE-12 w tej ilości wszystkich przemieszczonych zgłoszonych odpadów wyniósł
zaledwie około 2 %, a analogiczny odsetek w odniesieniu do samych odpadów
niebezpiecznych – około 3 %. Ilość zgłoszonych odpadów przemieszczonych
poza terytorium państw członkowskich stale rosła. W latach 2001–2009 ilość wszystkich
zgłoszonych odpadów przemieszczonych poza terytorium państw członkowskich wzrosła
o 80 %. Jeżeli chodzi o przemieszczanie samych odpadów niebezpiecznych, do
2007 r. obserwowano tendencję wzrostową. W latach 2001-2007 łączna ilość
odpadów niebezpiecznych przemieszczonych poza terytorium państw członkowskich
wzrosła o 150 %. Od 2007 r. ilość odpadów niebezpiecznych przemieszczonych
poza terytorium państw członkowskich nieznacznie zmalała (spadek o 9 % od
2007 do 2009 r.). W latach 2007-2009 największym „eksporterem”
odpadów niebezpiecznych były Niderlandy (2,8 mln ton w 2009 r.), a następnie
Włochy, Belgia, Francja i Irlandia. Podczas gdy od 2006 do 2009 r. ilość
odpadów niebezpiecznych przemieszczonych poza terytorium Niderlandów zmniejszyła
się o 14 %, Włochy zgłosiły w tym samym okresie wzrost o 64 %. Jeżeli
chodzi o „wywóz” odpadów niebezpiecznych w kg na mieszkańca, wiodącymi państwami
członkowskimi w latach 2007-2009 były Niderlandy i Luksemburg, a dalsze miejsca
zajmowały Irlandia i Belgia. W latach 2007-2009 Niderlandy były również państwem
członkowskim, z którego przemieszczono największą łączną ilość zgłoszonych
odpadów (około 3 mln ton w 2009 r.), a na dalszych miejscach plasowały się
Włochy, Niemcy, Austria i Belgia. Jeżeli chodzi o „wywóz” wszystkich
zgłoszonych odpadów w kg na mieszkańca, wiodącymi państwami członkowskimi były
Luksemburg, Niderlandy, Austria, Irlandia i Belgia. W 2009 r. ponad 90 % odpadów
niebezpiecznych z UE przetworzono w państwie pochodzenia. Do państw o wskaźniku
„wywozu” wynoszącym ponad 40 % należały Luksemburg, Słowenia, Irlandia, Niderlandy,
Belgia i Dania. Grupa „Y1-Y18” stanowi najważniejszą kategorię
odpadów ‑ w 2009 r. było to około 38 % łącznej ilości wszystkich zgłoszonych
odpadów przemieszczonych poza terytorium UE-27. Udział procentowy kategorii „Y19-Y45”
wyniósł około 13 %, a udział kategorii innych odpadów (Y46-Y47) (tj. zmieszanych
odpadów z gospodarstw domowych i pozostałości z procesu ich spalania) wyniósł
około 10 %. Niewielkie ilości (około 1 %) zaklasyfikowano przy pomocy
kodów Y1-Y45 w połączeniu. Około 35 % przypadków przemieszczenia odpadów zaklasyfikowano
według krajowego lub unijnego systemu klasyfikacji. Dla lat 2007 i 2008 statystyki
te są podobne. W 2009 r. tylko 3 % odpadów przemieszczono
bez klasyfikacji. W poprzednich latach (2005-2008) odsetek ten wynosił od 7 %
do 14 %. W latach 2007-2009 do państw członkowskich, poza terytorium których
przemieszczono największe ilości odpadów bez klasyfikacji, należały Niemcy,
Francja, Szwecja, Dania, Zjednoczone Królestwo i Irlandia. Kody Y w połączeniu stosowano
tylko w rzadkich przypadkach i w odniesieniu do małych ilości. W latach 2008 i
2009 duże ilości (0,6 mln ton w 2008 r. i 1,8 mln ton w 2009 r.) odpadów innych
niż niebezpieczne przemieszczono poza terytorium Austrii w ramach procedury
zgłoszenia. Dania, Francja, Słowenia i Włochy zgłosiły „wywóz” odpadów, które zaklasyfikowano
jako „niebezpieczne, określone przez państwo”. Większość odpadów niebezpiecznych przemieszczonych
poza terytorium państw członkowskich[11]
przetworzono w procesie odzysku. W latach 2007-2009 udział odzysku wynosił od
72 % do 77 % w odniesieniu do odpadów przemieszczonych poza terytorium odpowiednio
UE-15 i UE-27. Udział odzysku odpadów przemieszczonych poza terytorium UE-12
był w latach 2007-2009 jeszcze wyższy ‑ od 85 % do 89 %. W 2009 r. ponad 40 % przeznaczonych
do odzysku odpadów niebezpiecznych przemieszczonych poza terytorium UE-27
pochodziło z Niderlandów. Innymi państwami członkowskimi, które zgłosiły wysokie
odsetki i duże łączne ilości przeznaczonych do odzysku odpadów niebezpiecznych
przemieszczonych poza swoje terytorium, były Francja, Belgia, Zjednoczone
Królestwo i Włochy. W 2009 r. Grecja, Bułgaria, Cypr, Włochy
i Rumunia przemieściły odpady niebezpieczne głównie w celu unieszkodliwienia. Największe
ilości odpadów niebezpiecznych przemieszczonych w celu unieszkodliwienia
pochodziły z Włoch i Niderlandów. Przeważająca ilość wszystkich zgłoszonych
odpadów „eksportowanych” w latach 2007-2009 trafiła do innych państw
członkowskich UE. Miejscem przeznaczenia 99 % wszystkich zgłoszonych
odpadów przemieszczonych z UE-27 były państwa UE-27 i EFTA, a ponad 87 %
pozostało na terytorium UE-15. Chociaż większość odpadów przemieszczonych z
UE-12 trafiła do innych państw członkowskich UE, znaczący odsetek
przemieszczono również do państw nienależących do OECD (7 % w 2009 r.,
11 % w 2008 r., ale 0 % w 2007 r.). Miejscem przeznaczenia
99 % odpadów niebezpiecznych przemieszczonych z państw członkowskich
(UE-27) były państwa UE-27 i EFTA, a ponad 95 % pozostało na terytorium
UE-15. 5. Przemieszczanie
odpadów na terytorium państw członkowskich Niniejsza sekcja opiera się na sprawozdaniach
przekazanych przez 20 państw członkowskich, przy czym Cypr, Francja, Grecja,
Irlandia, Malta, Portugalia i Rumunia nie przedstawiły informacji za lata
2007-2009. W 2009 r. łączna ilość wszystkich zgłoszonych
odpadów przemieszczonych na terytorium państw członkowskich UE wyniosła około
12,4 mln ton, z czego około 6,7 mln ton stanowiły odpady
niebezpieczne. Jeżeli chodzi o zmiany ilości odpadów niebezpiecznych
przemieszczonych na terytorium państw członkowskich, do 2007 r. można było
zauważyć silną tendencję wzrostową. W latach 2001-2007 ilość odpadów niebezpiecznych
przemieszczonych na terytorium państw członkowskich wzrosła o 147 %.
Większość tych przypadków przemieszczenia odpadów dotyczyła przemieszczania w
obrębie UE. Odnotowany wzrost prawdopodobnie można przypisać faktowi, że w
niektórych państwach członkowskich istnieją wysokiej klasy instalacje do celów przetwarzania
odpadów niebezpiecznych, podczas gdy inne państwa członkowskie takich
instalacji nie posiadają. W 2008 r. ilość odpadów niebezpiecznych
przemieszczonych na terytorium państw członkowskich zmalała, ale w 2009 r.
ponownie wzrosła. Ilość w 2009 r. jest mniejsza niż w 2007 r., ale większa
niż w 2006 r. W przypadku wszystkich zgłoszonych odpadów ta ogólna
sytuacja przedstawia się podobnie. W latach 2001-2007 ilość wszystkich
zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium państw członkowskich wzrosła
o 72 %. W latach 2007-2009 największym „importerem”
odpadów niebezpiecznych były Niemcy (2,7 mln ton w 2009 r.), a następnie
Niderlandy, Belgia, Włochy, Francja i Szwecja. Niemcy wyraźnie zajmują też
pierwsze miejsce w odniesieniu do łącznej ilości odpadów niebezpiecznych i
innych zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium państw członkowskich
UE (7,6 mln ton w 2009 r.). Innymi państwami członkowskimi,
które zgłosiły duże łączne ilości odpadów niebezpiecznych i innych zgłoszonych odpadów
„importowanych” w latach 2007-2009, były Włochy, Niderlandy, Belgia, Szwecja i
Francja. Podobnie jak w przypadku przemieszczania odpadów z terytorium państw
członkowskich państwa UE-12 odgrywają mniejszą rolę. Udział odpadów
niebezpiecznych i innych zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium
UE-12 wynosił zaledwie około 2 %. Jeżeli chodzi o „przywóz” odpadów w kg
na mieszkańca, wiodącymi państwami członkowskimi w latach 2007-2009 były
Belgia, Niderlandy, Szwecja i Niemcy ‑ zarówno pod względem odpadów
niebezpiecznych, jak i wszystkich zgłoszonych odpadów. Podobnie jak w przypadku przemieszczania
odpadów z terytorium państw członkowskich grupa „Y1-Y18” stanowi najważniejszą
kategorię odpadów ‑ w 2009 r. było to około 29 % łącznej ilości
zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium państw członkowskich UE-27. W
2009 r. udział procentowy kategorii „Y19-Y45” wyniósł około 12 %, a udział
kategorii innych odpadów (Y46-Y47) wyniósł 5 % dla państw UE-27. Rozkład
ten jest bardzo podobny dla wszystkich lat referencyjnych w okresie 2007-2009. W 2006 r. kategoria odpadów
„niesklasyfikowanych” nadal dominowała w klasyfikacji według rodzajów odpadów, ponieważ
do kategorii tej należało 36 % wszystkich przypadków przemieszczania
odpadów do Unii Europejskiej. W 2007 r. udział odpadów
„niesklasyfikowanych” wyniósł 22 %, a w 2009 r. zaledwie 13 %. W
2009 r. odpady niezdefiniowane przemieszczano do Niemiec, Szwecji, Francji
i Zjednoczonego Królestwa. Duże ilości odpadów (3,2 mln ton w 2009
r.) przemieszczono do Niemiec sklasyfikowane jako „UE-WSR lub krajowe odpady
inne niż niebezpieczne”. W odniesieniu do lat 2009 i 2008 Austria zgłosiła „przywóz”
odpadów innych niż niebezpieczne w ramach procedury zgłoszenia (około 142 000
ton w 2009 r. i 96 000 ton w 2008 r.). W odniesieniu do lat 2007
i 2009 Włochy zgłosiły „przywóz” dużych ilości odpadów sklasyfikowanych jako „niebezpieczne,
określone przez państwo” (około 295 000 ton w 2007 r. i 705 000
ton w 2009 r.). Większość odpadów przemieszczonych na
terytorium państw członkowskich UE przetworzono w procesie odzysku. W ostatnich
latach udział odzysku jednak zmniejszył się. Podczas gdy w 2004 r.
procesowi odzysku poddano 84 % odpadów przemieszczonych na terytorium
państw członkowskich UE-27, to w 2009 r., udział odzysku wynosił 70 %.
Tendencja ta jest podobna również w przypadku samych państw UE-15. Jeżeli chodzi o odsetek odzysku w stosunku do
unieszkodliwiania odpadów, między państwami członkowskimi istnieją znaczne
różnice. W latach 2008 i 2009 w ramach operacji unieszkodliwienia przetworzono
ponad 40 % odpadów przemieszczonych na terytorium następujących państw
członkowskich: Austrii, Danii, Niemiec i Hiszpanii. W 2009 r. największe
ilości odpadów „importowanych” w celu unieszkodliwienia zgłosiły Niemcy
(1,5 mln ton), Niderlandy (135 000 ton) i Francja
(102 000 ton). Większość odpadów niebezpiecznych i innych
zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium państw członkowskich w
latach 2007-2009 pochodziła z innych państw członkowskich. Ponad 97 %
wszystkich zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium państw
członkowskich pochodziło z innych państw członkowskich lub z państw EFTA, a
ponad 84 % pochodziło z państw UE-15. W przypadku samych odpadów
niebezpiecznych ponad 96 % pochodziło z innych państw członkowskich lub z państw
EFTA, a ponad 80 % z państw UE-15. Udział odpadów pochodzących z państw nienależących
do OECD był minimalny w odniesieniu zarówno do odpadów niebezpiecznych, jak i do
wszystkich zgłoszonych odpadów. 6. Nielegalne
przemieszczanie odpadów, kontrole i środki egzekucyjne Większość państw członkowskich oświadczyła, że
w latach 2007-2009 doszło do przypadków nielegalnego przemieszczania odpadów. Niektóre
państwa członkowskie poinformowały o dużej liczbie przypadków, podczas gdy inne
zgłosiły tylko kilka lub nie zgłosiły ani jednego. Państwami, które zgłosiły
największą liczbę przypadków, były Niemcy, Niderlandy, Belgia, Zjednoczone
Królestwo i Austria (co stanowi ponad 70 % przypadków zgłoszonych za lata
2007-2009). W odniesieniu do 2009 r. państwa
członkowskie zgłosiły około 400 przypadków nielegalnego przemieszczania
odpadów, przy czym niektóre przypadki prawdopodobnie zostały zgłoszone dwukrotnie,
tj. raz przez państwo przeznaczenia i raz przez państwo wysyłki. Jeżeli chodzi
o 2009 r., około połowę przypadków nielegalnego przemieszczania odpadów zgłoszonych
przez państwa członkowskie stanowiły przypadki przemieszczenia między państwami
członkowskimi, a drugą połowę stanowiły przypadki przemieszczenia na lub poza
terytorium UE. Należy jednak pamiętać, że łączna liczba przypadków nielegalnego
przemieszczania odpadów jest znacznie wyższa niż oficjalnie zgłoszona. Na
przykład po okresie sprawozdawczym (2007-2009) wspólne działania w zakresie
egzekwowania prawa w ramach IMPEL-TFS wykazały, że w UE ponad 20 % przesyłek
zawierających odpady było niezgodne z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006[12]. Najczęstszymi powodami nielegalności było
przemieszczanie odpadów bez zgłoszenia tego właściwym organom lub wbrew zakazowi
przemieszczania wydanemu na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Typowe
środki reagowania obejmowały zwrot odpadów do państwa pochodzenia i nałożenie
grzywny. Środki stosowane przez państwa członkowskie w
celu wykrywania nielegalnego przemieszczania odpadów obejmowały regularne kontrole
graniczne i regularne monitorowanie obiektów wytwarzających lub
przetwarzających odpady, kontrole na miejscu przeprowadzane w przypadku
transgranicznego przemieszczania odpadów i w obiektach wytwarzających lub przetwarzających
odpady oraz kontrole na miejscu przeprowadzane na drogach krajowych. Większość
państw członkowskich przekazała także szczegółowe dane dotyczące liczby
kontroli przemieszczania odpadów lub powiązanego odzyskania lub
unieszkodliwienia oraz na temat liczby przypadków nielegalnego przemieszczania
odpadów faktycznie wykrytych w trakcie tych kontroli. Liczba kontroli i
kontroli na miejscu przeprowadzonych w UE znacznie się różni między państwami
członkowskimi. W odniesieniu do 2009 r. najlepsze praktyki związane z
kontrolami na miejscu wprowadzono w Polsce, przeprowadzając około 40 kontroli
na miejscu na każde 1 000 ton odpadów niebezpiecznych
przemieszczonych na lub poza terytorium tego państwa. W przypadku większości
państw członkowskich wskaźnik ten jest co najmniej 10 razy niższy. 7. Wnioski ogólne na
temat stanu wykonania przedmiotowych rozporządzeń Sprawozdawczość W latach 2007-2009 odsetek udzielonych
odpowiedzi w przypadku kwestionariuszy konwencji bazylejskiej i Komisji wynosił
prawie 100 %. Większość państw członkowskich jednak nie dostarczyła swoich
sprawozdań w terminie. Niektóre sprawozdania konwencji bazylejskiej wpłynęły po
dacie granicznej 15 lipca 2011 r., a zatem nie można było ich uwzględnić w
analizie danych ilościowych. Ogólnie rzecz biorąc, państwa członkowskie
przedstawiły wystarczające informacje dotyczące przemieszczania odpadów oraz
właściwych kwestii administracyjnych, przepisów krajowych i procedur. Jakość danych W wielu przypadkach dane zgłoszone przez państwo
wysyłki różniły się od danych zgłoszonych przez państwo przeznaczenia. W 2009
r. różnica między zgłoszonym „wywozem” a „przywozem” odpadów niebezpiecznych
między państwami członkowskimi UE wynosiła około 27 %, przy czym wartość „wywozu”
była większa niż wartość „przywozu”. W tym samym roku różnica pomiędzy
zgłoszonym „wywozem” a „przywozem” innych zgłoszonych odpadów między państwami
członkowskimi UE wynosiła około 36 %, ale „przywóz” był większy niż „wywóz”. Klasyfikacja odpadów Brak odpowiednich kodów konwencji bazylejskiej
dla niektórych odpadów niebezpiecznych często utrudnia przejrzystą
sprawozdawczość. Sytuacja w tym zakresie jednak poprawiła się, ponieważ państwa
mogą obecnie stosować kody europejskiego wykazu odpadów (ELW)[13]. W celu zharmonizowania
sprawozdawczości zdecydowanie zachęca się państwa członkowskie, aby w swoich
sprawozdaniach podawały również kody ELW. Ponadto konsekwentne stosowanie kodów
ELW pomogłoby osiągnąć lepszą sprawozdawczość w zakresie odpadów innych niż
niebezpieczne, które nie są objęte kategoriami Y46 i Y47 ani żadnymi kodami konwencji
bazylejskiej, a których wywóz zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006 podlega
procedurze uprzedniego zgłoszenia na piśmie i zgody. Wytwarzanie odpadów W 2009 r. w państwach UE-27 wytworzono
około 77 mln ton odpadów niebezpiecznych. Od 2000 do 2008 r. łączna
ilość odpadów niebezpiecznych wytworzonych przez państwa UE-27 wzrosła o 46 %.
Ilości odpadów niebezpiecznych wytworzonych w 2009 r. są nieco mniejsze
niż w 2008 r. Przemieszczanie odpadów W latach 2007-2009 łączna ilość wszystkich
zgłoszonych odpadów przemieszczonych poza terytorium państw członkowskich UE wyniosła
około 33,1 mln ton, z czego około 22,9 mln ton stanowiły odpady
niebezpieczne. Miejscem przeznaczenia 99 % odpadów niebezpiecznych przemieszczonych
z państw członkowskich były państwa UE-27 i EFTA, a ponad 95 % pozostało
na terytorium UE-15. W latach 2007-2009 łączna ilość wszystkich
zgłoszonych odpadów przemieszczonych na terytorium państw członkowskich UE wyniosła
około 37 mln ton, z czego około 20,5 mln ton stanowiły
odpady niebezpieczne. Ponad 96 % odpadów niebezpiecznych pochodziło z
innych państw członkowskich lub z państwa EFTA, a ponad 80 % z państw UE-15. Nielegalne przemieszczanie odpadów W 2009 r. państwa członkowskie zgłosiły
około 400 przypadków nielegalnego przemieszczania odpadów, natomiast uważa się,
że łączna liczba tych przypadków jest znacznie wyższa. Jeżeli chodzi o
2009 r., około połowę zgłoszonych przypadków nielegalnego przemieszczania
odpadów stanowiły przypadki przemieszczenia między państwami członkowskimi, a
drugą połowę stanowiły przypadki przemieszczenia na lub poza terytorium UE.
Liczba kontroli i kontroli na miejscu przeprowadzonych w UE znacznie się różni między
państwami członkowskimi. 8. Dalsze działania Od dnia 25 stycznia do 12 kwietnia
2011 r. Komisja przeprowadziła konsultacje społeczne z zainteresowanymi
stronami na temat sposobów wzmocnienia kontroli i egzekwowania przedmiotowego rozporządzenia[14]. Zdecydowana większość (89 %)
zainteresowanych stron opowiedziała się za nowym prawodawstwem UE wzmacniającym
wymogi dotyczące kontroli. Niektóre z zaproponowanych
wariantów dotyczyły planowania kontroli, kontroli na wcześniejszych etapach,
szkoleń dla urzędników i nałożenia na podmioty gospodarcze obowiązku przedstawienia
dowodów w określonych przypadkach, w których istnieją uzasadnione powody, aby
podejrzewać próbę obejścia przepisów rozporządzenia. Komisja obecnie
przeprowadza ocenę gospodarczego, społecznego i środowiskowego wpływu
ewentualnych przyszłych środków legislacyjnych i pozalegislacyjnych. [1] Dz.U. L 190 z 12.7.2006, s. 1. [2] Decyzja 1999/412/WE (Dz.U. L 156 z 23.6.1999, s. 37) i
art. 51 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. [3] Artykuł 41 rozporządzenia (EWG) nr 259/93 i art. 51
rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. [4] Sprawozdanie Komisji (SEC(2006) 1053) z 1.8.2006. [5] Sprawozdanie Komisji (SEC(2009) 811) z 24.6.2009. [6] Wszystkie obecne państwa członkowskie Unii Europejskiej. [7] Państwa, które przystąpiły do Unii Europejskiej przed
2004 r. [8] Państwa, które przystąpiły do Unii Europejskiej w roku
2004 lub 2007. [9] W przypadku Włoch i Francji wartości oparte są na
szacunkach. [10] Dane z Estonii obejmują odpady z łupków bitumicznych,
które stanowią ponad 95% łącznej ilości. [11] „Odpady przemieszczone poza terytorium” państw
członkowskich obejmują odpady przemieszczone w obrębie UE. Przeważająca
większość odpadów przemieszczonych za granicę pozostała na terytorium UE. [12] Szczegółowe sprawozdanie jest dostępne na stronie: http://impel.eu/projects/enforcement-actions-ii.
[13] Odpady wymienione w załączniku do decyzji Komisji
2000/532/WE (Dz.U L 226 z 6.9.2000, s. 3). [14] Strona internetowa „Twój głos w Europie”: http://ec.europa.eu/yourvoice/consultations/index_pl.htm,
http://ec.europa.eu/environment/waste/shipments/news.htm.