EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52011PC0654
Proposal for a DIRECTIVE OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL on criminal sanctions for insider dealing and market manipulation
Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje na rynku
Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje na rynku
/* KOM/2011/0654 wersja ostateczna - 2011/0297 (COD) */
Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych i manipulacje na rynku /* KOM/2011/0654 wersja ostateczna - 2011/0297 (COD) */
UZASADNIENIE
1.
KONTEKST WNIOSKU
Dyrektywa w sprawie nadużyć na rynku
(MAD) 2003/6/WE, przyjęta na początku 2003 r., wprowadziła
kompleksowe ramy zwalczania praktyk wykorzystywania informacji poufnych oraz
manipulacji na rynku, zwanych łącznie „nadużyciami na rynku”. Dyrektywa
dąży do zwiększenia zaufania inwestorów i zapewnienia
integralności rynków, zabraniając osobom dysponującym
informacjami poufnymi uczestnictwa w obrocie instrumentami finansowymi, których
te informacje dotyczą, oraz zabraniając manipulacji na rynku poprzez
praktyki takie jak rozpowszechnianie fałszywych informacji lub pogłosek
oraz przeprowadzanie transakcji kształtujących ceny na anormalnym
poziomie. Aby zapewnić stosowanie dyrektywy 2003/6/WE,
państwa członkowskie muszą umożliwić, zgodnie z prawem
krajowym, podejmowanie środków administracyjnych lub nakładanie
sankcji administracyjnych na osoby odpowiedzialne w przypadku nieprzestrzegania
przepisów przyjętych w wyniku stosowania dyrektywy. Wymóg ten nie narusza
prawa państw członkowskich do nakładania sankcji karnych. W sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla ds.
nadzoru finansowego w UE[1]
stwierdzono, że „należyte ramy ostrożnościowe i ramy
prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze finansowym
muszą opierać się na systemie silnego nadzoru i skutecznych
sankcji”. Dlatego też grupa wysokiego szczebla uważa, że organy
nadzoru muszą posiadać dostateczne uprawnienia, aby podejmować
działania i powinny móc polegać na „jednakowych, skutecznych i odstraszających
systemach sankcji w przypadku wszystkich przestępstw finansowych i sankcje
te powinny być skutecznie egzekwowane”. Do skutecznego egzekwowania prawa konieczna jest,
zgodnie z art. 14 dyrektywy 2003/6/WE, możliwość nakładania
przez właściwe organy sankcji, które muszą być „skuteczne, proporcjonalne
i odstraszające”. Ponadto skuteczne egzekwowanie prawa jest również
związane z zasobami pozostającymi do dyspozycji właściwych
organów, uprawnieniami tych organów oraz ich wolą wykrywania i badania
nadużyć. Grupa wysokiego szczebla uważa jednak, że „na
chwilę obecną nie istnieją takie warunki”, a systemy sankcji w
państwach członkowskich są z reguły słabe i
niejednolite. W związku z tym Komisja opublikowała
komunikat[2]
dotyczący systemów sankcji w sektorze finansowym. W komunikacie
argumentuje się, że sankcje karne, w szczególności kary
pozbawienia wolności, są zasadniczo uznawane za mocny sygnał
skierowany do potencjalnych sprawców naruszeń, który pod warunkiem
właściwego stosowania przez organy wymiaru sprawiedliwości
mógłby zwiększyć odstraszający charakter sankcji. Sankcje
prawnokarne nie muszą jednak stanowić właściwego
narzędzia w odniesieniu do wszystkich rodzajów naruszeń i we
wszystkich przypadkach. W komunikacie stwierdzono, że Komisja dokona
oceny, czy i w jakich obszarach wprowadzenie sankcji karnych i ustanowienie
minimalnych przepisów w zakresie definicji przestępstwa kryminalnego i
sankcji może być konieczne w celu zapewnienia skutecznego stosowania
unijnych przepisów dotyczących usług finansowych. We wniosku przyjęto podejście określone
w komunikacie z dnia 20 września 2011 r. zatytułowanym „W kierunku
polityki kryminalnej UE: Zapewnienie skutecznej realizacji polityki UE”[3]. Jest to w szczególności
przeprowadzenie opartej na jasnych i udokumentowanych informacjach oceny
obowiązujących krajowych systemów egzekwowania prawa oraz
wartości dodanej wspólnych unijnych minimalnych standardów prawa karnego,
z uwzględnieniem zasad konieczności, proporcjonalności i
pomocniczości. Zgodnie z programem sztokholmskim oraz z
konkluzjami Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych z
dnia 22 kwietnia 2010 r. w sprawie zapobiegania kryzysom gospodarczym i
wspierania działalności gospodarczej[4],
Komisja przeprowadziła ocenę stosowania krajowych przepisów
wykonawczych do dyrektywy MAD i stwierdziła szereg problemów
wywierających niekorzystny wpływ w kontekście integralności
rynku i ochrony inwestorów. Jednym z problemów stwierdzonych podczas oceny
wpływu jest fakt, że obowiązujące obecnie sankcje w
zakresie zwalczania przestępstw polegających na nadużyciach na
rynku nie odnoszą skutków i nie są dostatecznie odstraszające,
co powoduje nieskuteczność egzekwowania przepisów dyrektywy. Ponadto
poszczególne państwa członkowskie w różny sposób definiują,
który rodzaj wykorzystywania informacji poufnych lub manipulacji na rynku
stanowi przestępstwo kryminalne. Na przykład pięć
państw członkowskich nie przewiduje sankcji karnych za ujawnianie
informacji poufnych przez osoby mające do nich pierwotny dostęp, a
osiem państw członkowskich nie przewiduje takich sankcji dla osób
mających wtórny dostęp do informacji poufnych. Ponadto jedno z
państw członkowskich nie nakłada obecnie sankcji karnych za
wykorzystywanie informacji poufnych przez osoby mające pierwotny
dostęp do informacji poufnych, a cztery nie nakładają ich w
przypadku manipulacji na rynku. Ponieważ nadużycia na rynku mogą
mieć charakter transgraniczny, taka niejednorodność wywiera
niekorzystny wpływ na rynek wewnętrzny i pozostawia sprawcom
nadużyć na rynku pole do popełniania takich nadużyć w
jurysdykcjach nieprzewidujących sankcji karnych za określone przestępstwo. Minimalne zasady w zakresie przestępstw i
sankcji kryminalnych za nadużycia na rynku, które zostałyby
transponowane do krajowego prawa karnego i byłyby stosowane przez wymiary
sprawiedliwości państw członkowskich, mogą się
przyczynić do zapewnienia skuteczności tej polityki unijnej,
okazując brak przyzwolenia społecznego i mając jakościowo
odmienny charakter niż sankcje administracyjne czy mechanizmy
odszkodowawcze na gruncie prawa cywilnego. Wyroki karne za przestępstwa
polegające na nadużyciach na rynku, które często bywają
szeroko komentowane przez media, stanowią dodatkowy czynnik
odstraszający, ponieważ pokazują potencjalnym sprawcom, że
władze podejmują poważne działania, by wyegzekwować
przepisy, mogące doprowadzić do pozbawienia wolności lub
nałożenia innych sankcji karnych oraz do wpisu do rejestru skazanych.
Wspólne minimalne zasady w zakresie kwalifikowania najpoważniejszych przestępstw
polegających na nadużyciach na rynku jako przestępstw kryminalnych
ułatwią współpracę organów ścigania w Unii,
zwłaszcza ze względu na fakt, że w wielu przypadkach
przestępstwa mają wymiar transgraniczny. Chociaż przepisy w zakresie zapobiegania przestępstwom
polegającym na nadużyciach na rynku i ich zwalczania
obowiązują na szczeblu unijnym od 2003 r., doświadczenie
dowodzi, że aktualnie obowiązujący system nie
osiągnął pożądanego skutku, czyli efektywnego
wzmożenia ochrony rynków finansowych. Wnioski w zakresie zaostrzenia i
ujednolicenia sankcji administracyjnych zawarto we wniosku dotyczącym
rozporządzenia (UE) nr ... Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku, które ma
również na celu rozwiązanie innych poważnych problemów
istniejącego systemu. Natomiast niniejszy wniosek nakłada na
państwa członkowskie obowiązek zapewnienia minimalnych zasad w
zakresie definicji najpoważniejszych przestępstw polegających na
nadużyciach na rynku oraz związanych z nimi minimalnych wymiarów
sankcji karnych.
2.
WYNIKI KONSULTACJI Z ZAINTERESOWANYMI STRONAMI I OCENY SKUTKÓW
Inicjatywę podjęto w wyniku konsultacji
ze wszystkimi ważniejszymi zainteresowanymi stronami, w tym organami
publicznymi (rządami i organami nadzoru nad rynkami papierów
wartościowych), emitentami, pośrednikami i inwestorami. Uwzględnia ona sprawozdanie opublikowane
przez Komitet Europejskich Organów Nadzoru nad Rynkiem Papierów
Wartościowych (CESR) zatytułowane „Report on administrative measures
and sanctions as well as criminal sanctions available in Member States under
the Market Abuse Directive (MAD)”[5].
Uwzględnia również wyniki konsultacji ogłoszonych przez
Komisję w jej komunikacie w sprawie wzmocnienia systemów sankcji w
branży usług finansowych. W dniu 12 listopada 2008 r. Komisja Europejska
zorganizowała publiczną konferencję w sprawie przeglądu
systemu przeciwdziałania nadużyciom na rynku[6]. W dniu 20 kwietnia 2009 r.
Komisja Europejska opublikowała zaproszenie do przedstawiania dowodów w
zakresie przeglądu dyrektywy w sprawie nadużyć na rynku. Służby
Komisji otrzymały 85 zgłoszeń. Ze zgłoszeniami
niesklasyfikowanymi jako poufne można się zapoznać na stronie
internetowej Komisji[7]. W dniu 28 czerwca 2010 r. Komisja
rozpoczęła konsultacje społeczne w sprawie zmiany dyrektywy,
które zakończyły się w dniu 23 lipca 2010 r.[8]. Służby Komisji
otrzymały 96 zgłoszeń. Ze zgłoszeniami
niesklasyfikowanymi jako poufne można się zapoznać na stronie
internetowej Komisji[9].
W załączniku 2 do sprawozdania z oceny skutków zamieszczono
podsumowanie[10].
W dniu 2 lipca 2010 r. Komisja przeprowadziła kolejną
konferencję publiczną w sprawie przeglądu dyrektywy[11]. Zgodnie z
prowadzoną polityką „lepszych uregulowań prawnych”, Komisja
przeprowadziła ocenę skutków różnych wariantów polityki.
Warianty polityki dotyczące sankcji karnych uznano za element tych prac
przygotowawczych. W ocenie skutków stwierdzono w tym zakresie, że
nałożenie na państwa członkowskie wymogu wprowadzenia
sankcji karnych za najpoważniejsze przestępstwa polegające na
nadużyciach na rynku było nieodzowne w celu zapewnienia skutecznej
realizacji polityki unijnej w zakresie nadużyć na rynku. W
połączeniu z preferowanymi wariantami polityki omówionymi we wniosku
w sprawie rozporządzenia (UE) nr ... Parlamentu Europejskiego i Rady w
sprawie wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku,
wpłynie to korzystnie na zaufanie inwestorów oraz dodatkowo przyczyni
się do stabilności finansowej na rynkach finansowych.
3.
ASPEKTY PRAWNE WNIOSKU
3.1.
Podstawa prawna
Podstawą wniosku jest art. 83 ust. 2 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
3.2.
Zasady pomocniczości i proporcjonalności
Zgodnie z zasadą pomocniczości (art. 5
ust. 3 Traktatu UE), Unia podejmuje działania tylko wówczas, gdy cele
zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w
sposób wystarczający przez państwa członkowskie i jeśli ze
względu na rozmiary lub skutki proponowanego działania możliwe
jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii. Nadużycia na rynkach mogą mieć
charakter międzynarodowy i szkodzą integralności rynków
finansowych, które są w Unii coraz silniej zintegrowane. Rozbieżne
podejścia poszczególnych państw członkowskich do nakładania
sankcji karnych na przestępstwa polegające na nadużyciach na
rynku pozostawiają pewne pole manewru sprawcom tych przestępstw,
którzy często mogą korzystać z najbardziej łagodnych
systemów sankcji. Ma to niekorzystny wpływ zarówno na odstraszające
skutki poszczególnych krajowych systemów sankcji, jak i na
skuteczność egzekwowania unijnych ram prawnych w zakresie nadużyć
na rynku. Do rozwiązania tego problemu przyczynią się
obowiązujące w całej Unii minimalne zasady w zakresie form
nadużyć na rynkach uznawanych za czyny kryminalne. W związku z tym, uwzględniając
zasadę pomocniczości, zasadne wydaje się działanie na
szczeblu unijnym. Zasada proporcjonalności wymaga, by
każda interwencja była ukierunkowana i nie wykraczała poza to,
co jest konieczne dla osiągnięcia celów. Zasadą tą
kierowano się przez cały czas, począwszy od określenia i
oceny wariantów polityki, aż po sporządzenie niniejszego wniosku.
3.3.
Szczegółowe wyjaśnienie wniosku
3.3.1.
Przestępstwa
Artykuł 3 w związku z art. 2 wniosku
określa, które przestępstwa polegające na nadużyciach na
rynku powinny być uznawane przez państwa członkowskie za
przestępstwa kryminalne i podlegać w związku z tym sankcjom
karnym. Dwie formy nadużyć na rynku, a
mianowicie wykorzystywanie informacji poufnych oraz manipulację na rynku,
należy uznawać za przestępstwa, jeżeli zostaną
popełnione celowo. Próba wykorzystania informacji poufnych lub manipulacji
na rynku powinna być uznawana za przestępstwo. Przestępstwo związane z informacjami poufnymi
powinno stosować się do osób posiadających informacje
wewnętrzne, które zdają sobie sprawę z tego charakteru
posiadanych przez siebie informacji. Przestępstwo związane z
manipulacją na rynku może stosować się do każdego.
3.3.2.
Podżeganie, pomocnictwo, oraz próba
dokonania przestępstwa
Artykuł 4 zapewnia, by w państwach
członkowskich karalne było również podżeganie, pomocnictwo
oraz próba dokonania przestępstwa. Dyrektywa obejmuje również próbę
popełnienia jednego z przestępstw określonych w art. 3 i 4, z
wyjątkiem nieprawidłowego ujawnienia informacj oraz rozpowszechniania
informacji wysyłających fałszywe lub wprowadzające w
błąd sygnały, ponieważ kwalifikacja prób popełnienia
tego rodzaju czynów jako przestępstw zdaje się niezasadna.
3.3.3.
Sankcje karne
Artykuł 5 nakłada na państwa
członkowskie wymóg podjęcia niezbędnych działań w celu
zapewnienia, by przestępstwa określone w art. 3 i 4 podlegały
sankcjom karnym. Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i
odstraszające.
3.3.4.
Odpowiedzialność osób prawnych
Artykuł 6 nakłada na państwa
członkowskie wymóg zapewnienia, by osoby prawne można było
pociągnąć do odpowiedzialności za przestępstwa
określone w art. 3 i 4.
4.
WPŁYW NA BUDŻET
Wniosek nie ma wpływu finansowego na
budżet Unii. 2011/0297 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie sankcji karnych za wykorzystywanie
informacji poufnych i manipulacje na rynku PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII
EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 83 ust. 2, uwzględniając wniosek Komisji
Europejskiej, po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego
parlamentom narodowym, uwzględniając
opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[12], stanowiąc zgodnie ze zwykłą
procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co
następuje: (1)
Zintegrowany i sprawny rynek finansowy musi
być rynkiem integralnym. Bezproblemowe funkcjonowanie rynków papierów
wartościowych oraz zaufanie społeczeństwa do rynków są
koniecznym warunkiem rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Nadużycia na
rynkach szkodzą integralności rynków finansowych i zmniejszają
zaufanie społeczeństwa do papierów wartościowych i instrumentów
pochodnych. (2)
Dyrektywa 2003/6/WE[13] Parlamentu Europejskiego i
Rady w sprawie wykorzystywania poufnych informacji i manipulacji na rynku
(nadużyć na rynku) nałożyła na państwa
członkowskie wymóg zapewnienia właściwym organom uprawnień
do wykrywania i badania nadużyć na rynku. Bez uszczerbku dla prawa
państw członkowskich do nakładania sankcji karnych, dyrektywa 2003/6/WE
zobowiązała również państwa członkowskie do
zapewnienia możliwości podejmowania środków administracyjnych
wobec osób odpowiedzialnych lub nakładania na nie sankcji
administracyjnych w przypadku nieprzestrzegania krajowych przepisów
wykonawczych do tej dyrektywy. (3)
W raporcie grupy wysokiego szczebla ds. nadzoru
finansowego w UE stwierdzono, że „należyte ramy
ostrożnościowe i ramy prowadzenia działalności gospodarczej
w sektorze finansowym muszą opierać się na systemie silnego
nadzoru i skutecznych sankcji”. Dlatego też grupa wysokiego szczebla
uznała, że organy nadzoru muszą posiadać dostateczne
uprawnienia, aby podejmować działania, oraz że powinny istnieć
jednakowe, skuteczne i odstraszające systemy sankcji w przypadku
wszystkich przestępstw finansowych, a sankcje te powinny być
skutecznie egzekwowane. Grupa doszła do wniosku, że systemy sankcji w
państwach członkowskich są z reguły słabe i
niejednolite. (4)
Prawidłowe funkcjonowanie ram prawnych w zakresie
nadużyć na rynku wymaga skutecznego egzekwowania prawa. Ocena
krajowych systemów sankcji administracyjnych na mocy dyrektywy 2003/6/WE
wykazała, że nie wszystkie właściwe organy krajowe miały
do dyspozycji pełen wachlarz uprawnień umożliwiających im
reagowanie na nadużycia na rynku odpowiednimi sankcjami. W szczególności
nie wszystkie państwa członkowskie przewidziały stosowanie
administracyjnych kar pieniężnych za wykorzystywanie informacji
poufnych oraz manipulację na rynku, a poziom tych sankcji w poszczególnych
krajach był bardzo zróżnicowany. (5)
Okazało się, że wprowadzenie przez
państwa członkowskie sankcji administracyjnych nie wystarczyło,
by wyegzekwować przestrzeganie przepisów dotyczących zapobiegania
nadużyciom na rynku i ich zwalczania. (6)
Niezbędne jest zapewnienie lepszego
egzekwowania tych przepisów poprzez wprowadzenie sankcji karnych,
dowodzących braku przyzwolenia społecznego, o jakościowo
odmiennym charakterze niż kary administracyjne. Kwalifikowanie
najpoważniejszych form nadużyć na rynku jako przestępstw
wyznacza jasne granice prawne, pokazujące że takie zachowania są
uznawane za niedopuszczalne, co stanowi komunikat dla społeczeństwa i
potencjalnych sprawców, że będą one przez właściwe
organy traktowane z całą powagą. (7)
Nie wszystkie państwa członkowskie
przewidują sankcje karne za niektóre formy poważnych naruszeń
krajowych przepisów wykonawczych do dyrektywy 2003/6/WE. Taka
rozbieżność stanowisk wpływa niekorzystnie na
jednolitość warunków prowadzenia działalności na rynku
wewnętrznym i może zachęcać do popełniania
nadużyć na rynku w państwach członkowskich, które nie
przewidują sankcji karnych za takie przestępstwa. Ponadto dotychczas nie
osiągnięto porozumienia na poziomie całej Unii, jakie czyny
należy kwalifikować jako poważne naruszenia. Należy zatem
ustalić minimalne zasady w zakresie definicji przestępstw
popełnianych przez osoby fizyczne i prawne oraz sankcji. Wspólne minimalne
zasady umożliwiłyby również stosowanie skuteczniejszych metod
dochodzeniowych oraz efektywną współpracę w obrębie
poszczególnych państw członkowskich oraz pomiędzy nimi. Wyroki
prawnokarne za przestępstwa polegające na nadużyciach na rynku
często bywają szeroko komentowane w mediach, co pomaga
zniechęcać potencjalnych sprawców, ponieważ przyciąga
uwagę społeczeństwa do zaangażowania właściwych
organów w zwalczanie nadużyć na rynku. (8)
Wprowadzenie przez wszystkie państwa
członkowskie sankcji karnych za najpoważniejsze przestępstwa
polegające na nadużyciach na rynku jest zatem niezbędne do
zagwarantowania skutecznego wdrażania unijnej polityki zwalczania
nadużyć na rynku, zgodnie z wymogami opisanymi w komunikacie „W
kierunku polityki kryminalnej UE: Zapewnienie skutecznej realizacji polityki
UE”[14]. (9)
W celu ujednolicenia zakresu niniejszej dyrektywy z
zakresem rozporządzenia (UE) nr ... Parlamentu Europejskiego i Rady w
sprawie wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku, niniejsza
dyrektywa nie powinna obejmować obrotu akcjami własnymi w ramach
programów odkupu lub stabilizacji instrumentów finansowych, ani transakcji,
zleceń lub zachowań związanych z celami gospodarki
pieniężnej, zarządzania długiem publicznym a także
działań dotyczących uprawnień do emisji w dążeniu
do realizacji unijnej polityki na rzecz walki ze zmianą klimatu. (10)
Państwa członkowskie powinny być
zobowiązane do nałożenia sankcji karnych na przestępstwa
polegające na wykorzystywaniu informacji poufnych oraz manipulacji na
rynku zgodnie z niniejszą dyrektywą wyłącznie w przypadku
celowego popełnienia tych przestępstw. (11)
Ze względu na niekorzystny wpływ prób
wykorzystywania informacji poufnych oraz prób manipulacji na rynku na
integralność rynków finansowych oraz na zaufanie inwestorów do tych
rynków, te formy zachowań powinny być również uznawane za przestępstwa
karalne. (12)
Niniejsza dyrektywa powinna również
nakładać na państwa członkowskie wymóg zapewnienia
karalności podżegania do popełnienia przestępstwa oraz
pomocnictwa w popełnieniu przestępstwa. W związku z
powyższym, spowodowanie nabycia lub zbycia przez inną osobę, na
podstawie informacji wewnętrznych, instrumentów finansowych, których
dotyczą te informacje, należy uznawać za podżeganie do
wykorzystywania informacji poufnych. (13)
Niniejsza dyrektywa powinna być stosowana z
uwzględnieniem ram prawnych ustanowionych przez rozporządzenie (UE) nr
... Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych
i manipulacji na rynku oraz środki wykonawcze do tego rozporządzenia.
(14)
Aby zapewnić skuteczne wdrażanie
europejskiej polityki zapewniania integralności rynków finansowych, określonej
w rozporządzeniu (UE) nr ... Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku, państwa
członkowskie powinny również rozszerzyć
odpowiedzialność na osoby prawne, w tym w miarę
możliwości zapewnić odpowiedzialność karną osób
prawnych. (15)
Ponieważ
niniejsza dyrektywa określa zasady minimalne, państwa
członkowskie mogą według własnego uznania wprowadzać
lub utrzymywać bardziej rygorystyczne przepisy karne w zakresie
nadużyć na rynkach. (16)
Wszelkie operacje przetwarzania danych osobowych w
związku ze stosowaniem niniejszej dyrektywy powinny się odbywać
zgodnie z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października
1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych
osobowych i swobodnego przepływu tych danych[15]. (17)
Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, czyli
zapewnienie wprowadzenia w całej Unii sankcji karnych za
najpoważniejsze przestępstwa polegające na nadużyciach na
rynku, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający
przez państwa członkowskie, a ze względu na zasięg i skutki
niniejszej dyrektywy możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na
poziomie Unii, Unia może wprowadzić środki zgodnie z zasadą
pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą
proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa
nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tego celu. (18)
Niniejsza dyrektywa zapewnia poszanowanie
podstawowych praw i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych
Unii Europejskiej zapisanej w Traktacie. W szczególności należy
ją stosować z należytym poszanowaniem wolności prowadzenia działalności
gospodarczej (art. 16), prawa do skutecznego środka prawnego i bezstronnego
procesu sądowego (art. 47), domniemania niewinności i prawa do obrony
(art. 48), zasad legalności oraz proporcjonalności kar do czynów
zabronionych pod groźbą kary (art. 49) oraz zakazu ponownego
sądzenia lub karania za ten sam czyn (art. 50). (19)
Komisja powinna ocenić stosowanie niniejszej
dyrektywy w państwach członkowskich, mając również na
względzie ewentualną potrzebę ujednolicenia w
przyszłości, w minimalnym zakresie, rodzajów i wymiarów sankcji
karnych. (20)
[Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 4 Protokołu (nr 21)
w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do
przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
załączonego do Traktatu, Zjednoczone Królestwo wyraziło
wolę uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy]
LUB [Bez uszczerbku dla art. 4 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska
Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności,
bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu,
Zjednoczone Królestwo nie będzie uczestniczyć w przyjęciu niniejszej
dyrektywy, a zatem nie będzie nią związane ani nie będzie
podlegać jej stosowaniu]. (21)
[Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 4 Protokołu (nr 21)
w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do
przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,
załączonego do Traktatu, Irlandia wyraziła wolę
uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy] LUB [Bez
uszczerbku dla art. 4 Protokołu (nr 21) w sprawie stanowiska Zjednoczonego
Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności,
bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu,
Irlandia nie będzie uczestniczyć w przyjęciu niniejszej
dyrektywy, a zatem nie będzie nią związana ani nie będzie
podlegać jej stosowaniu]. (22)
Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu (nr 22) w
sprawie stanowiska Danii, załączonego do Traktatu, Dania nie
uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy, a zatem nie jest nią
związana ani nie podlega jej stosowaniu PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ
DYREKTYWĘ: Artykuł 1
Przedmiot i zakres 1.
Niniejsza dyrektywa wprowadza minimalne zasady w
zakresie sankcji karnych za najpoważniejsze przestępstwa
polegające na nadużyciach na rynku, a mianowicie za wykorzystywanie
informacji poufnych oraz manipulacje na rynku. 2.
Niniejsza dyrektywa nie dotyczy obrotu akcjami
własnymi w ramach programów odkupu lub stabilizacji instrumentów finansowych,
jeżeli taki obrót odbywa się zgodnie z art. 3 rozporządzenia (UE)
nr ... Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych
i manipulacji na rynku, ani transakcji, zleceń lub zachowań
związanych z celami gospodarki pieniężnej, zarządzania
długiem publicznym oraz działań dotyczących uprawnień
do emisji w dążeniu do realizacji unijnej polityki dotyczącej
klimatu, zgodnie z art. 4 rozporządzenia (UE) nr ... Parlamentu
Europejskiego i Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych i
manipulacji na rynku. 3.
Niniejsza dyrektywa ma również zastosowanie do
zachowań i transakcji, w tym ofert sprzedaży, dotyczących aukcji
uprawnieniami do emisji lub innymi, opartymi na nich produktami sprzedawanymi
na aukcji, zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 1031/2010. Wszelkie
przepisy niniejszej dyrektywy odnoszące się do składanych
zleceń stosują się do ofert złożonych w ramach aukcji.[16] Artykuł 2
Definicje Do celów niniejszej dyrektywy: 1.
„Instrument finansowy” oznacza każdy
instrument w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia (UE) nr ...
Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rynków instrumentów finansowych. 2.
„Informacje poufne” oznaczają informacje w
rozumieniu art. 6 rozporządzenia (UE) nr ... Parlamentu Europejskiego i
Rady w sprawie wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku. Artykuł 3
Wykorzystywanie informacji poufnych Państwa członkowskie podejmują
niezbędne środki w celu zapewnienia kwalifikacji
następujących czynów jako przestępstw, jeżeli zostaną
popełnione celowo: (a)
wykorzystywanie informacji poufnych przez
osobę posiadającą takie informacje w celu nabywania lub zbywania
instrumentów finansowych, których dotyczą te informacje, na rachunek
własny lub na rachunek osoby trzeciej. Dotyczy to również
wykorzystywania informacji poufnych do wycofywania lub zmiany zleceń
dotyczących instrumentu finansowego, którego dotyczą te informacje, o
ile zlecenie zostało złożone przed wejściem w posiadanie
tych informacji poufnych; lub (b)
ujawnianie informacji poufnych jakiejkolwiek innej
osobie, chyba że ujawnienie takie następuje z poszanowaniem prawa
podczas wykonywania obowiązków służbowych lub zawodowych. Artykuł 4
Manipulacja na rynku Państwa członkowskie podejmują
niezbędne środki w celu zapewnienia kwalifikacji
następujących czynów jako przestępstw, jeżeli zostaną
popełnione celowo: (a)
wysyłanie fałszywych lub
wprowadzających w błąd sygnałów, jeżeli chodzi o
podaż czy cenę instrumentu finansowego lub związanego z nim
kontraktu towarowego na rynku kasowym, lub popyt na nie; (b)
kształtowanie ceny jednego lub kilku
instrumentów finansowych lub związanego z nimi kontraktu towarowego na
rynku kasowym na anormalnym lub sztucznym poziomie; (c)
zawieranie transakcji, składanie zleceń
lub podejmowanie innych działań na rynkach finansowych mających
wpływ na cenę jednego lub więcej instrumentów finansowych lub
związanych z nimi kontraktów towarowych na rynku kasowym, które
wykorzystują fikcyjne mechanizmy lub inne formy oszustwa lub
podstępu; (d)
rozpowszechnianie informacji wysyłających
fałszywe lub wprowadzające w błąd sygnały co do
instrumentów finansowych lub związanych z nimi kontraktów towarowych na
rynku kasowym, jeżeli osoby rozpowszechniające takie informacje
czerpią z tego tytułu korzyści lub zyski albo przysparzają
zysków lub korzyści innej osobie. Artykuł 5
Podżeganie, pomocnictwo, oraz próba popełnienia przestępstwa 1.
Państwa członkowskie podejmują
niezbędne środki w celu zapewnienia karalności przestępstw
polegających na podżeganiu do popełniania i pomocnictwie w
popełnianiu przestępstw, o których mowa w art. 3 i 4. 2.
Państwa członkowskie podejmują
niezbędne środki w celu zapewnienia karalności przestępstw
polegających na próbie popełnienia któregokolwiek z przestępstw,
o których mowa w art. 3 lit. a), art. 4 lit. a), b) i c). Artykuł 6
Sankcje karne Państwa członkowskie podejmują
niezbędne środki w celu zapewnienia karalności przestępstw,
o których mowa w art. 3–5 poprzez nakładanie skutecznych, proporcjonalnych
i odstraszających sankcji karnych. Artykuł 7
Odpowiedzialność osób prawnych 1.
Państwa członkowskie podejmują
niezbędne środki w celu zapewnienia możliwości
pociągania osób prawnych do odpowiedzialności za przestępstwa, o
których mowa w art. 3–5, jeżeli zostaną one popełnione na ich
korzyść przez osobę zajmującą w nich kierownicze stanowisko,
działającą indywidualnie lub z ramienia organu tej osoby
prawnej, na podstawie: (a)
upoważnienia do reprezentowania osoby prawnej; (b)
upoważnienia do podejmowania decyzji w imieniu
osoby prawnej; lub (c)
upoważnienia do sprawowania kontroli w ramach
tej osoby prawnej. 2.
Państwa członkowskie podejmują
również niezbędne środki w celu zapewnienia możliwości
pociągania osób prawnych do odpowiedzialności w przypadku, gdy brak
nadzoru lub kontroli ze strony osoby, o której mowa w ust. 1, umożliwi
popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 3–5, na
korzyść osoby prawnej przez osobę jej podlegającą. 3.
Odpowiedzialność osób prawnych na mocy
ust. 1 i 2 nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania
karnego wobec osób fizycznych zaangażowanych w przestępstwa, o
których mowa w art. 3–5, jako sprawcy, podżegacze lub pomocnicy. Artykuł 8
Sankcje dla osób prawnych Państwa
członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia
karalności osób prawnych pociąganych do odpowiedzialności na
mocy art. 7 poprzez nakładanie skutecznych, proporcjonalnych i
odstraszających sankcji. Artykuł 9
Sprawozdanie W terminie [do czterech lat od wejścia w życie
niniejszej dyrektywy], Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie
sprawozdanie ze stosowania niniejszej dyrektywy, a w razie konieczności
również w sprawie potrzeby przeprowadzenia przeglądu dyrektywy,
zwłaszcza w odniesieniu do zasadności wprowadzenia wspólnych
minimalnych zasad w zakresie rodzajów i wymiarów sankcji karnych. W stosownych przypadkach Komisja
dołącza do sprawozdania wniosek ustawodawczy. Artykuł 10
Transpozycja 1.
Państwa członkowskie przyjmują i
publikują, najpóźniej w dniu [w terminie do 24 miesięcy od
wejścia w życie niniejszej dyrektywy], przepisy ustawowe, wykonawcze
i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy.
Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów oraz tabelę
korelacji pomiędzy tymi przepisami a niniejszą dyrektywą. Państwa członkowskie rozpoczynają
stosowanie tych przepisów w dniu [24 miesiące od wejścia w życie
niniejszej dyrektywy] oraz pod warunkiem i w dniu wejścia w życie
rozporządzenia (UE) nr ... Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie
wykorzystywania informacji poufnych i manipulacji na rynku. Przepisy przyjęte przez państwa
członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub
odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania
takiego odniesienia określane są przez państwa
członkowskie. 2.
Państwa członkowskie przekazują
Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w
dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą oraz tabelę
korelacji pomiędzy tymi przepisami a niniejszą dyrektywą. Artykuł 12
Wejście w życie Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie
dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii
Europejskiej. Artykuł 13
Adresaci Niniejsza
dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich zgodnie z
Traktatami. Sporządzono w Brukseli dnia […] r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W
imieniu Rady Przewodniczący Przewodniczący [1] Sprawozdanie grupy wysokiego
szczebla ds. nadzoru finansowego, Bruksela, 25.2.2009,
s. 23. [2] Komisja Europejska, Komunikat „W
sprawie wzmocnienia systemów sankcji w branży usług finansowych”, COM
(2010) 716, 8 grudnia 2010 r. [3] COM (2011) 573 wersja ostateczna. [4] Rada Europejska w swoim „Programie
sztokholmskim — otwarta i bezpieczna Europa dla dobra i ochrony obywateli” z dnia
2 grudnia 2009 r. podkreśliła konieczność regulacji rynków
finansowych i zapobiegania nadużyciom na rynku oraz zwróciła się
do państw członkowskich i Komisji o poprawę sytuacji w zakresie
wykrywania nadużyć na rynku i przypadków sprzeniewierzenia
środków finansowych. W
konkluzjach Rady ds. WSiSW w sprawie
zapobiegania kryzysom gospodarczym i wspierania działalności
gospodarczej podkreślono, że można przeanalizować, czy
możliwe i właściwe jest zharmonizowanie przepisów prawa karnego,
które dotyczą poważnych przypadków manipulacji kursami
giełdowymi i innych niewłaściwych zachowań związanych
z rynkiem papierów wartościowych. Zob. dok. 8920/10 z 22.4.2010 i 7881/10
z 29.3.2010. [5] CESR/08-099, luty 2008. [6] Zob.
http://ec.europa.eu/internal_market/securities/abuse/12112008_conference_en.htm. [7] Zob.
http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/2009/market_abuse_en.htm [8] Zob.
http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/docs/2010/mad/consultation_paper.pdf [9] Zob.
http://ec.europa.eu/internal_market/consultations/2010/mad_en.htm [10] Sprawozdanie z oceny skutków
można znaleźć na: http://ec.europa.eu/internal_market/securities/abuse/index_en.htm [11] Streszczenie dyskusji znajduje
się w załączniku 3 do sprawozdania z oceny skutków. [12] Dz.U. C […] z […], s. […]. [13] Dz.U. L 16 z 12.4.2003, s. 1. [14] COM (2011) 573 wersja ostateczna. [15] Dz.U. L 281 z 23.11.95, s. 31. [16] Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1031/2010 z dnia 12
listopada 2010 r. w sprawie harmonogramu, kwestii administracyjnych oraz
pozostałych aspektów sprzedaży na aukcji uprawnień do emisji
gazów cieplarnianych na mocy dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i
Rady ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów
cieplarnianych we Wspólnocie, Dz.U. L 302 z 18.11.2010, s.1.