EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Strengthening the European Neighbourhood Policy
Wzmocnienie europejskiej polityki sąsiedztwa
Wzmocnienie europejskiej polityki sąsiedztwa
This summary has been archived and will not be updated, because the summarised document is no longer in force or does not reflect the current situation.
Wzmocnienie europejskiej polityki sąsiedztwa
Komisja przedstawia bilans europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS), zastosowanych instrumentów i jej wyników po osiemnastu miesiącach od jej wdrożenia. Na podstawie przedstawionego bilansu konieczne wydaje się wzmocnienie EPS w obliczu licznych wyzwań, przed którymi stoją państwa członkowskie. EPS dysponuje potencjałem, który powinien być bardziej wykorzystany w celu nawiązania ścisłych stosunków pomiędzy UE i jej sąsiadami, jak również stworzenia strefy dobrobytu, stabilności i bezpieczeństwa wzdłuż wszystkich granic europejskich.
AKT
Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 4 grudnia 2006 r. w sprawie wzmocnienia europejskiej polityki sąsiedztwa [COM(2006) 726 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].
STRESZCZENIE
W ciągu pierwszych osiemnastu miesięcy wprowadzania w życie EPS udowodniła, że może stworzyć solidną podstawę dla wzmocnienia ścisłych relacji między Unią Europejską (UE) i jej sąsiadami.
Jednakże EPS dysponuje potencjałem, który zasługuje na większe wykorzystanie w celu zwiększenia swojego znaczenia. Jest to szczególnie ważne w obliczu licznych wyzwań, przed którymi stoją państwa partnerskie, takich jak ubóstwo, bezrobocie, nierówność sytuacji gospodarczej, korupcja, nieodpowiednie rządzenie czy zamrożone konflikty w niektórych regionach.
UE wspiera i zachęca kraje partnerskie do przeprowadzenia reform dążących do zapewnienia dobrobytu, stabilności i bezpieczeństwa dla wspólnego sąsiedztwa, którego powodzenie leży w obustronnym interesie. Wyzwania, przed którymi stoją kraje sąsiadujące przekraczają niejednokrotnie ich granice i dotyczą również UE. We wspólnym interesie UE i jej partnerów leży więc zapewnienie stabilności umożliwiające walkę z nielegalną imigracją, degradacją środowiska naturalnego i terroryzmem, a także gwarantujące pewność dostaw energii elektrycznej.
Mocne strony EPS
EPS pozwala na postęp polityczny i wprowadza podstawy dla wzmocnionego dialogu między UE i jej partnerami, ustanawiając:
Konsolidacja EPS na rzecz wykorzystania jej potencjału
EPS może przynieść jeszcze więcej korzyści dzięki wzmocnieniu środków i przy zapewnieniu działań dostosowanych do potrzeb i aspiracji państw partnerskich. Skoordynowane wysiłki UE przyniosą korzyści polityczne, którymi będą powzięte w państwach partnerskich reformy leżące w ich własnym interesie. Jednakże rezultaty EPS zależą również od woli partnerów, która warunkuje ścisłe stosunki z UE i udzielanie przez nią pomocy. Dlatego w grudniu 2006 r. Komisja zdefiniowała obszary, w których należałoby wzmocnić EPS. Propozycje te czekają na reakcję oraz działania ze strony Rady i przewidują:
Wzmocnienie komponentu gospodarczego i handlowego poprzez głębszą i globalną integrację gospodarczą i handlową. UE wspiera przede wszystkim przystąpienie do Światowej Organizacji Handlu (WTO (EN) (ES) (FR)) (na przykład Ukraina) lub przyznanie preferencyjnych warunków handlowych (na przykład Mołdawia). Integracja gospodarcza powinna długotrwale wykraczać poza towary i usługi i zmierzać do stopniowego osiągania kompleksowej konwergencji w dziedzinie handlu i regulacji (normy techniczne, badania naukowe, prawa własności intelektualnej, prawo spółek itp.).
Plany działania stanowią jej preferowane instrumenty i doprowadzą w średnim czy długim okresie do nowej generacji kompleksowych i pogłębionych umów o wolnym handlu, na przykładzie umowy negocjowanej w tym roku z Ukrainą. Nowe umowy, których charakter będzie prawnie wiążący, uwzględnią wpływu handlu na zrównoważony rozwój oraz obejmą głównie towary mające duże znaczenie dla partnerów. Należy także rozszerzyć zakres umów o wolnym handlu z partnerami z regionu Morza Śródziemnego.
Umowy będą zawierane stopniowo w zależności od rytmu każdego z państw. Dzięki takim samym podstawom regulacyjnym i podobnemu zakresowi dostępu do rynku, proces ten wpłynie długotrwale na rozszerzenie gospodarczej wspólnoty sąsiedztwa między UE i jej partnerami na przykładzie umowy z Agadiru dotyczącej państw położonych wokół Morza Śródziemnego.
W przypadku niektórych rodzajów podróży (handlowych, oficjalnych i naukowych) ułatwione powinny zostać także procedury wizowe, w celu wsparcia mobilności i zarządzania migracją. Doświadczenia dotyczące swobodnego przepływu w UE wskazują, że procedury wizowe mogą stanowić przeszkody dla mobilności w obliczu wzrastającej współpracy międzynarodowej.
Zmiany tych procedur wymagają przeglądu całości kwestii dotyczących: nielegalnej imigracji, zwalczania handlu ludźmi i przemytu ludzi, efektywnego zarządzania granicami, umów o readmisji, powrotów nielegalnych imigrantów a także odpowiednich procedur rozpatrywania wniosków o ochronę i udzielenie azylu. Odpowiednia reakcja partnerów na te zagadnienia uprości i przyspieszy procedury, jak również wesprze współpracę w zakresie nielegalnej imigracji.
Umowy o readmisji oraz dotyczące ułatwień wizowych są negocjowane w kierunku przystosowania ich do konkretnych okoliczności zainteresowanego państwa, jak ma to miejsce w przypadku Ukrainy, Mołdawii czy Maroka. Tego typu umowy powinny w szczególności dotyczyć państw, dla których plan działania przewiduje dialog w zakresie migracji oraz wiz. Ponadto dokonania UE w tych dziedzinach mogą także odgrywać pewną rolę, tak jak w przypadku utworzenia systemu informacji wizowej.
Wspieranie kontaktów międzyludzkich, poza tym że zwiększa mobilność, nadaje EPS ludzki wymiar. Chodzi tu o kontakty i możliwości nawiązywania kontaktów między obywatelami UE oraz państw sąsiadujących. Wspierają one wzajemne poznanie i zrozumienie. EPS będzie także bardziej widoczna dzięki programom dwustronnym i programom wymiany informacji i doświadczeń.
Wymiany międzyludzkie dotyczą w szczególności:
Wymiar tematyczny EPS zakłada wielostronne podejście do dziedzin przekrojowych, jak energia, transport, środowisko naturalne, społeczeństwo informacyjne, badania naukowe, zdrowie publiczne, migracje itp., które stanowią wspólny interes UE oraz wszystkich jej partnerów.
Każdy temat powinien być przeanalizowany i objęty pogłębioną debatą, należy także podejść do niego za pomocą różnych metod, zarówno nieformalnych (spotkania ad hoc lub regularne kontakty ministrów lub ekspertów), jak i zinstytucjonalizowanych lub zintegrowanych (umowy i procesy dwustronne). Mogą zostać również rozszerzone istniejące umowy wielostronne, takie jak Traktat ustanawiający Wspólnotę Energetyczną oraz umowy dotyczące lotnictwa. Rozwój przekrojowego wymiaru EPS nie przewiduje utworzenia nowych instytucji, ale określenie drogi wzmocnionej współpracy z państwami partnerskimi w zakresie tematycznym. Innym prowadzącym do tego środkiem jest udział sąsiadów w niektórych programach i agencjach Wspólnoty.
Wzmocnienie współpracy politycznej może przyczynić się do rozwiązania konfliktów i stawienia czoła związanemu z nimi ryzyku (nasilenie, masowy napływ uchodźców, dostawy energii, wymiany handlowe, transport, terroryzmu, przestępczość zorganizowana itp.). Dotyczy bezpieczeństwa i stabilności Europy. Zaleca się tym samym ściślejszą współpracę z Rosją.
UE uczestniczy w rozwiązywaniu konfliktów regionalnych oraz wielostronnych, jak ma to miejsce w przypadku Kwartetu Bliskowschodniego albo operacji cywilnego czy wojskowego monitorowania, utrzymania pokoju lub zarządzania granicami na przykład w Mołdawii i Rafah. Rolę UE wzmocni w tym zakresie instrument stabilizacji. Ponadto wykorzystywane zasoby powinny sprzyjać zrównoważonemu rozwojowi.
Narzędziami EPS są również wzmożony dialog, wsparcie dla rozwoju oraz współpraca regionalna. Może również stanowić podstawę rozwoju innych środków, takich jak dostosowanie do deklaracji WPZiB rozszerzonej na wszystkich partnerów, zachęcanie partnerów do udziału w spotkaniach informacyjnych i koordynacyjnych organizacji międzynarodowych, organizacja nieformalnych spotkań na wysokim szczeblu w celu wprowadzania wzmocnionej EPS, intensywniejsza współpraca parlamentarna lub zwiększona obecność UE w państwach partnerskich (misje dyplomatyczne państw członkowskich i UE, przedstawicielstwa Komisji).
Wzmocnienie współpracy regionalnej dąży do wykorzystania potencjału dialogu i współpracy na poziomie regionalnym EPS, wspartym przez ENPI, jak na przykład:
EPS stwarza tym samym możliwość wzmocnienia współpracy regionalnej z „sąsiadami sąsiadów” (środkowa Azja, państwa Zatoki Perskiej, Afryka). Inicjatywy związane ze współpracą będą dotyczyły regionalnych kwestii wspólnego zainteresowania, takich jak energia, transport, migracje, łączność i komunikacja, pokój, bezpieczeństwo itp., wraz ze wsparciem ENPI oraz Instrumentu Współpracy w zakresie Rozwoju (DCI). Powinny także przyciągnąć inwestycje na rzecz rozwoju i modernizacji tych państw.
Wzmocnienie współpracy finansowej będzie oparte na instrumentach finansowych, które przyczyniają się do realizacji celów polityki, przede wszystkim ENPI, który zastąpił programy TACIS oraz MEDA a także w ramach nowego, rozszerzonego mandatu Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI (DE) (EN) (FR)). ENPI będzie bardziej elastyczny i lepiej dopasowany do priorytetów EPS. Pozostałe instrumenty współpracy tematycznej uzupełnią pomoc przyznaną w ramach EPS, w szczególności w zakresie poszanowania praw człowieka, bezpieczeństwa jądrowego, jak również programów tematycznych.
Poprawa koordynacji działań ofiarodawców przyczyni się również do wzmocnienia współpracy finansowej. Oprze się ona w szczególności na mobilizacji inwestycji oraz utworzeniu synergii między funduszami wspólnotowymi, państwami członkowskimi, a instytucjami finansowymi, w tym MIF.
W tej perspektywie ENPI wspiera mobilizację funduszy poprzez swoje mechanizmy finansowe skoncentrowane na priorytetach określonych w planach działania, a mianowicie:
Kontekst
EPS została wprowadzona w celu rozwoju wzmocnionych relacji między UE a jej sąsiadami. Aby uniknąć tworzenia nowych podziałów, UE jest zainteresowana dobrobytem, stabilizacją oraz bezpieczeństwem swych sąsiadów, współpracując z nimi na rzecz wsparcia ich przekształceń. EPS nie jest związana z procesem rozszerzenia UE, bez przesądzania o tym, w jaki sposób mogą się kształtować relacje UE z jej sąsiadami.
AKTY POWIĄZANE
Komunikat Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia 4 grudnia 2006 r. dotyczący ogólnej koncepcji umożliwienia krajom partnerskim objętym europejską polityką sąsiedztwa uczestnictwa w agencjach i programach Wspólnoty [COM(2006) 724 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].
Propozycja dotyczy metod, za pomocą których może zostać otwarte dla państw sąsiadujących uczestnictwo w różnych agencjach i programach wspólnotowych. W swoich konkluzjach z marca 2007 r. (FR) Rada do spraw ogólnych i stosunków zewnętrznych zaakceptowała niniejszą propozycję i Komisja pracuje obecnie nad dyrektywami dotyczącymi negocjacji w zakresie różnych programów.
Ostatnia aktualizacja: 26.04.2007