Bezpieczeństwo morskie: minimalny poziom wyszkolenia marynarzy

 

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa 2008/106/WE w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy

JAKIE SĄ CELE DYREKTYWY?

• Na mocy dyrektywy do prawa UE włącza się minimalne normy w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht. Obowiązują one marynarzy odbywających służbę na pokładzie statków UE i są określone w konwencji Międzynarodowej Organizacji Morskiej o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (konwencji STCW). Konwencja ta została przyjęta w 1978 r.
• Dyrektywą 2012/35/UE wprowadzono szereg zmian do dyrektywy 2008/106/WE.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Zakres

Dyrektywa ma zastosowanie do marynarzy odbywających służbę na pokładzie statków morskich pływających pod banderą państwa UE, z wyjątkiem:

• okrętów wojennych lub innych statków stanowiących własność państwa UE i wykorzystywanych jedynie w wypełnianiu służby państwowej niemającej charakteru handlowego;
• statków rybackich;
• jachtów rekreacyjnych niezaangażowanych w handel;
• statków drewnianych o prymitywnej konstrukcji.

Szkolenie

W dyrektywie określono przepisy dotyczące szkolenia i standardy kompetencji, które muszą osiągnąć marynarze ubiegający się o wydanie lub przedłużenie ważności świadectw umożliwiających im pełnienie funkcji określonych w dyplomie lub świadectwie przeszkolenia.

Poniżej wymieniono kategorie marynarzy, do których te przepisy mają zastosowanie:

• kapitanowie;
• starsi oficerowie;
• oficerowie pokładowi i mechanicy;
• starsi mechanicy i drudzy mechanicy;
• niektórzy marynarze (np. pracujący w siłowniach, wchodzący w skład wachty lub pełniący służbę na niektórych rodzajach statków); oraz
• członkowie załogi odpowiedzialni za radiokomunikację.

W odniesieniu do niektórych kategorii statków, takich jak zbiornikowce i statki pasażerskie typu ro-ro, obowiązują przepisy szczególne oraz wymogi minimalne dotyczące szkolenia i kwalifikacji marynarzy. Dyrektywa zawiera także przepisy regulujące edukację i kształcenie w zakresie zarządzania przypadkami zagrożenia, działań przeciwpożarowych i udzielania pomocy medycznej, a także przepisy mające zastosowanie do członków załogi odpowiedzialnych za przygotowywanie i wydawanie posiłków.

Dyplomy, świadectwa przeszkolenia i potwierdzenia

Świadectwa są wydawane przez właściwe organy państw UE i zezwalają ich posiadaczom na pełnienie służby w zakresie wskazanym w dokumencie lub dozwolonym w przepisach krajowych. Dokumenty te są wydawane ubiegającym się o nie osobom, które spełniają krajowe normy w zakresie stanu zdrowia (szczególnie w odniesieniu do sprawności narządów wzroku i słuchu) oraz które przedstawiają wystarczający dowód tożsamości, wieku, praktyki morskiej i umiejętności (w zakresie charakteru, funkcji i stopnia).

Państwa UE mogą wydawać osobne świadectwa dla operatorów radiowych.

Posiadacze świadectw mają obowiązek wykazywać, w regularnych odstępach czasu, że w dalszym ciągu spełniają standardy umiejętności i kompetencji zawodowych.

Potwierdzenia mogą stanowić część świadectwa albo być wydawane oddzielnie. Świadectwa mogą, ale nie muszą być wydawane w formacie określonym w kodzie STCW (sekcja A-I/2), przy czym w tym drugim przypadku muszą zawierać przynajmniej informacje wymagane w ramach tego formatu. Wszystkie świadectwa są przechowywane w oryginale na pokładzie statku, na którym służbę odbywają ich posiadacze. Państwa UE przewidują także niezbędne środki w celu zapobiegania oszustwom i innym niezgodnym z prawem praktykom związanym ze świadectwami oraz karania takich oszustw i praktyk.

Na podstawie dyrektywy zmieniającej 2012/35/UE państwa UE zobowiązano do:

• prowadzenia rejestrów wszystkich dyplomów i świadectw przeszkolenia oraz potwierdzeń dla kapitanów, oficerów oraz, stosownie do przypadku, marynarzy, które zostały wydane, wygasły, których ważność została przedłużona lub które zostały zawieszone, unieważnione, zgłoszone jako zagubione lub zniszczone, oraz wydanych zwolnień;
• udostępniania informacji dotyczących statusu dyplomów, potwierdzeń i zwolnień udzielonych innym państwom UE lub innym stronom konwencji STCW oraz przedsiębiorstwom żeglugowym wnioskującym o weryfikację autentyczności i ważności świadectw, przy czym od dnia 1 stycznia 2017 r. wymagane informacje udostępnia się drogą elektroniczną;
• ustalania norm w zakresie stanu zdrowia marynarzy i procedur wydawania świadectwa zdrowia zgodnie z dyrektywą oraz sekcją A-I/9 kodu STCW, przy czym osoby odpowiedzialne za ocenę stanu zdrowia marynarzy muszą być lekarzami uznanymi przez to państwo UE do celów takich badań lekarskich.

Sankcje i środki dyscyplinarne

Państwa UE określają niezbędne sposoby i procedury bezstronnego sprawdzania wszystkich przypadków niekompetencji, działań lub zaniechań, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa życia ludzi, bezpieczeństwa mienia na morzu lub środowiska morskiego. Sankcje i środki dyscyplinarne są orzekane i wykonywane w przypadku gdy:

• przedsiębiorstwo żeglugowe lub kapitan zatrudnia osobę nieposiadającą świadectwa zgodnie z wymogami określonymi w dyrektywie;
• kapitan zezwolił na pełnienie funkcji, która musi być pełniona przez osobę posiadającą świadectwo, osobie nielegitymującej się wymaganym świadectwem, świadectwem uznawanym przez państwa UE lub ważnym zwolnieniem;
• dana osoba została wskutek oszustwa dopuszczona do pełnienia funkcji lub służby, które muszą być pełnione przez osobę posiadającą świadectwo.

Monitorowanie i ocena szkoleń

Państwa UE zapewniają, aby:

• wszelkie czynności dotyczące szkoleń podlegały ciągłemu monitorowaniu, aby dokonywano oceny procesu wystawiania dyplomów oraz aby istniał system norm jakości określający zakres i zamierzone cele;
• określono cele związane z kształceniem i szkoleniem, a także aby stopnie wyszkolenia odpowiadały wymogom konwencji STCW;
• monitorowano jakość egzaminowania i ocen, a także kwalifikacje i doświadczenie osób przeprowadzających ocenę;
• niezależne oceny stanu wiedzy, zrozumienia, nabywania umiejętności i kwalifikacji oraz działań w zakresie oceny były przeprowadzane w odstępach czasu nie dłuższych niż pięć lat.

Okresy odpoczynku dla personelu wachtowego

W celu zapobiegania zmęczeniu członków personelu wachtowego, które jest bardzo częstym powodem wypadków na morzu, wprowadzono przepisy dotyczące minimalnych okresów odpoczynku.

Wszystkie osoby, którym wyznaczono obowiązki oficera odpowiedzialnego za wachtę lub marynarza pełniącego wachtę, mają prawo do okresu odpoczynku nie krótszego niż 10 godzin odpoczynku w każdym okresie 24 godzin. Godziny odpoczynku można podzielić na nie więcej niż dwa okresy, z czego jeden musi wynosić co najmniej sześć godzin. Ponadto, zgodnie z dyrektywą zmieniającą 2012/35/UE, tacy oficerowie lub marynarze mają prawo do okresu odpoczynku nie krótszego niż 77 godzin w każdym okresie siedmiu dni.

Zwolnienia

W przypadku wyjątkowej konieczności właściwe organy mogą wydać zwolnienie zezwalające danemu marynarzowi na pełnienie służby na danym statku przez określony okres nieprzekraczający sześciu miesięcy. Zwolnienie to dotyczy stanowiska, w odniesieniu do którego dana osoba nie posiada odpowiedniego świadectwa, pod warunkiem, że jej kwalifikacje są wystarczające, aby objąć takie stanowisko w sposób bezpieczny.

Odpowiedzialność państwa UE

Państwa UE wyznaczają organy lub podmioty, które:

• przeprowadzają szkolenia;
• organizują lub nadzorują wymagane egzaminy;
• wydają dyplomy lub świadectwa;
• udzielają ewentualnych zwolnień.

Komunikacja pokładowa

Aby zwiększyć bezpieczeństwo morskie i zapobiegać stratom w ludziach oraz zanieczyszczeniu morza, należy usprawnić komunikację między członkami załóg na pokładzie statków pływających po wodach UE.

Na pokładzie wszystkich statków pasażerskich pływających pod banderą państwa UE, a także na pokładzie wszystkich statków pasażerskich rozpoczynających lub kończących żeglugę w porcie państwa UE, należy wprowadzić wspólny język roboczy. Co się tyczy zbiornikowców przewożących ropę, chemikaliowców oraz zbiornikowców przewożących gaz płynny, kapitan, oficerowie i marynarze muszą – zgodnie z dyrektywą – być w stanie porozumiewać się między sobą we wspólnym języku roboczym lub we wspólnych językach roboczych.

Kontrola państwa portu

Państwa UE mogą kontrolować marynarzy pełniących służbę na każdym statku korzystającym z ich portów, niezależnie od tego, pod jaką banderą pływa ten statek, w szczególności w celu sprawdzenia, czy wszyscy marynarze objęci wymogiem posiadania dyplomu lub świadectwa na mocy konwencji STCW rzeczywiście posiadają taki dyplom lub takie świadectwo. Państwa te zapewniają stosowanie odpowiednich przepisów i procedur określonych w dyrektywie 2009/16/WE w sprawie kontroli przeprowadzanej przez państwo portu.

W niektórych przypadkach konieczne jest dokonanie oceny zdolności utrzymania przez marynarzy norm obowiązujących w zakresie pełnienia wachty, zgodnie z wymogami konwencji (weryfikacja świadectw). Konieczność taka zachodzi w szczególności w sytuacji, gdy statek korzystający z portu UE, który pływa pod banderą państwa, które nie ratyfikowało konwencji STCW, jest prowadzony w taki sposób, że stanowi zagrożenie dla osób, mienia lub środowiska, lub w sytuacji, gdy na jego pokładzie znajduje się kapitan, oficer lub marynarz posiadający świadectwo wydane przez państwo trzecie, które nie ratyfikowało tej konwencji. W innych przypadkach członkowie załogi mogą zostać zobowiązani do wykazania się na miejscu odpowiednimi kompetencjami.

W dyrektywie wymieniono podstawy zatrzymania statku; wśród tych przyczyn wskazano m.in. brak przeszkolenia lub warunki pracy załogi, jeżeli ustalono, że tego rodzaju niedociągnięcia stanowią zagrożenie dla osób, mienia lub środowiska.

W 2015 r. Komisja Europejska opublikowała wykaz państw trzecich uznanych w odniesieniu do systemów szkolenia marynarzy i wydawania im świadectw. Od tego czasu do wykazu dodano Etiopię, Fidżi, Oman i Czarnogórę.

OD KIEDY DYREKTYWA MA ZASTOSOWANIE?

Dyrektywa 2008/106/WE ma zastosowanie od dnia 23 grudnia 2008 r. Zmieniła i zastąpiła ona dyrektywę 2001/25/WE, która z kolei uchyliła dyrektywę 94/58/WE. Dyrektywa 94/58/WE miała zostać włączona do porządku krajowego państw UE do dnia 31 grudnia 1995 r.

Dyrektywa zmieniająca 2012/35/UE obowiązuje od dnia 3 stycznia 2013 r. Miała ona zostać włączona do porządku krajowego państw UE do dnia 4 lipca 2014 r.

KONTEKST

Więcej informacji:

• Kształcenie i szkolenie (Komisja Europejska).

GŁÓWNY DOKUMENT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (Wersja przekształcona) (Dz.U. L 323 z 3.12.2008, s. 33–61)

Kolejne zmiany dyrektywy 2008/106/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.

DOKUMENTY POWIĄZANE

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2018/501 z dnia 22 marca 2018 r. w sprawie uznania Sułtanatu Omanu zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE w odniesieniu do systemów szkolenia marynarzy i wydawania im świadectw (Dz.U. L 82 z 26.3.2018, s. 15–16)

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2017/1412 z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie uznania Fidżi zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE w odniesieniu do systemów szkolenia marynarzy i wydawania im świadectw (Dz.U. L 202 z 3.8.2017, s. 6–7)

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2017/1239 z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie uznania Etiopii zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE w odniesieniu do systemów szkolenia marynarzy i wydawania im świadectw (Dz.U. L 177 z 8.7.2017, s. 43–44)

Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2017/727 z dnia 23 marca 2017 r. w sprawie uznania Czarnogóry zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE w odniesieniu do systemów szkolenia marynarzy i wydawania im świadectw (Dz.U. L 107 z 25.4.2017, s. 31–32)

Ostatnia aktualizacja: 17.12.2018