EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62021CJ0007
Judgment of the Court (Fourth Chamber) of 7 July 2022.#LKW WALTER Internationale Transportorganisation AG v CB and Others.#Request for a preliminary ruling from the Bezirksgericht Bleiburg.#Reference for a preliminary ruling – Judicial cooperation in civil matters – Service of documents – Regulation (EC) 1393/2007 – Article 8(1) – One-week period within which the right to refuse to accept a document is to be exercised – Enforcement order made in one Member State and served in another Member State in the language of the first Member State only – Legislation of that first Member State laying down an eight-day period to lodge an objection to that order – Period for lodging an objection starting to run at the same time as the period laid down for the purpose of exercising the right to refuse to accept the document – Article 47 of the Charter of Fundamental Rights of the European Union – Right to an effective remedy.#Case C-7/21.
Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 7 lipca 2022 r.
LKW WALTER Internationale Transportorganisation AG przeciwko CB i in.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bezirksgericht Bleiburg.
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Doręczanie dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 – Artykuł 8 ust. 1 – Tygodniowy termin na wykonanie prawa do odmowy przyjęcia dokumentu – Postanowienie o wszczęciu egzekucji wydane w jednym państwie członkowskim i doręczone w innym państwie członkowskim wyłącznie w języku pierwszego państwa członkowskiego – Uregulowanie pierwszego państwa członkowskiego przewidujące termin ośmiu dni na wniesienie sprzeciwu od tego postanowienia – Termin na wniesienie sprzeciwu rozpoczynający bieg w tym samym czasie co termin przewidziany na wykonanie prawa do odmowy przyjęcia dokumentu – Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do skutecznego środka prawnego.
Sprawa C-7/21.
Wyrok Trybunału (czwarta izba) z dnia 7 lipca 2022 r.
LKW WALTER Internationale Transportorganisation AG przeciwko CB i in.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bezirksgericht Bleiburg.
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Doręczanie dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 – Artykuł 8 ust. 1 – Tygodniowy termin na wykonanie prawa do odmowy przyjęcia dokumentu – Postanowienie o wszczęciu egzekucji wydane w jednym państwie członkowskim i doręczone w innym państwie członkowskim wyłącznie w języku pierwszego państwa członkowskiego – Uregulowanie pierwszego państwa członkowskiego przewidujące termin ośmiu dni na wniesienie sprzeciwu od tego postanowienia – Termin na wniesienie sprzeciwu rozpoczynający bieg w tym samym czasie co termin przewidziany na wykonanie prawa do odmowy przyjęcia dokumentu – Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do skutecznego środka prawnego.
Sprawa C-7/21.
Court reports – general
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2022:527
*A9* Bezirksgericht Bleiburg, Beschluss vom 06/11/2020 (1171874)
WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba)
z dnia 7 lipca 2022 r. ( *1 )
Odesłanie prejudycjalne – Współpraca sądowa w sprawach cywilnych – Doręczanie dokumentów – Rozporządzenie (WE) nr 1393/2007 – Artykuł 8 ust. 1 – Tygodniowy termin na wykonanie prawa do odmowy przyjęcia dokumentu – Postanowienie o wszczęciu egzekucji wydane w jednym państwie członkowskim i doręczone w innym państwie członkowskim wyłącznie w języku pierwszego państwa członkowskiego – Uregulowanie pierwszego państwa członkowskiego przewidujące termin ośmiu dni na wniesienie sprzeciwu od tego postanowienia – Termin na wniesienie sprzeciwu rozpoczynający bieg w tym samym czasie co termin przewidziany na wykonanie prawa do odmowy przyjęcia dokumentu – Artykuł 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej – Prawo do skutecznego środka prawnego
W sprawie C‑7/21
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bezirksgericht Bleiburg (sąd rejonowy w Bleiburgu, Austria) postanowieniem z dnia 6 listopada 2020 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 8 stycznia 2021 r., w postępowaniu:
LKW WALTER Internationale Transportorganisation AG
przeciwko
CB,
DF,
GH,
TRYBUNAŁ (czwarta izba),
w składzie: C. Lycourgos, prezes izby, S. Rodin, J.‑C. Bonichot, L.S. Rossi i O. Spineanu-Matei (sprawozdawczyni), sędziowie,
rzecznik generalny: P. Pikamäe,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
– |
w imieniu LKW WALTER Internationale Transportorganisation AG, CB, DF i GH – M. Erman, R. Grilc, S. Grilc, J.J. Janezic, M. Ranc, G. Schmidt, M. Škof oraz R. Vouk, Rechtsanwälte, |
– |
w imieniu rządu słoweńskiego – A. Vran, w charakterze pełnomocnika, |
– |
w imieniu Komisji Europejskiej – H. Krämer oraz S. Noë, w charakterze pełnomocników, |
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 10 marca 2022 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 |
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 18 akapit pierwszy TFUE, art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1393/2007 z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych („doręczanie dokumentów”) oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 (Dz.U. 2007, L 324, s. 79) oraz art. 36 i 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.U. 2012, L 351, s. 1) w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) i art. 4 ust. 3 TUE. |
2 |
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką LKW Walter Internationale Transportorganisation AG a CB, DF i GH w przedmiocie żądania odszkodowawczego podniesionego w związku z odpowiedzialnością, jaką mieliby oni ponosić jako adwokaci, za brak wniesienia w wyznaczonym terminie sprzeciwu od wydanego przez sąd słoweński postanowienia o wszczęciu egzekucji. |
Prawo Unii
3 |
Motywy 2, 10 i 12 rozporządzenia nr 1393/2007 stanowią:
[…]
[…]
|
4 |
Artykuł 5 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Tłumaczenie dokumentów”, przewidywał: „1. Jednostka przekazująca, której wnioskodawca oddaje dokument do przekazania, poucza wnioskodawcę, że adresat może odmówić przyjęcia dokumentu, jeżeli nie został on sporządzony w jednym z języków, o których mowa w art. 8. 2. Wszelkie koszty związane z tłumaczeniem dokumentu poniesione przed jego przekazaniem pokrywa wnioskodawca, bez uszczerbku dla ewentualnej późniejszej decyzji sądu lub właściwego organu w sprawie obciążenia kosztami”. |
5 |
Artykuł 8 rzeczonego rozporządzenia, zatytułowany „Odmowa przyjęcia dokumentu”, należący do sekcji 1 rozdziału II, stanowił: „1. Jednostka przyjmująca informuje adresata na standardowym formularzu, zawartym w załączniku II o możliwości odmowy przyjęcia doręczanego dokumentu w momencie doręczenia lub poprzez zwrócenie go w ciągu tygodnia do jednostki przyjmującej, jeżeli nie został on sporządzony w jednym z języków określonych poniżej ani nie dołączono do niego tłumaczenia na jeden z następujących języków:
lub
2. W przypadku gdy jednostka przyjmująca została powiadomiona, że adresat odmówił przyjęcia dokumentu zgodnie z ust. 1, niezwłocznie powiadamia o tym jednostkę przekazującą […] i zwraca jej wniosek oraz dokumenty, które wymagają tłumaczenia. 3. Jeżeli adresat odmówił przyjęcia dokumentu zgodnie z ust. 1, rozwiązaniem takiej sytuacji może być, zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia, doręczenie adresatowi tłumaczenia dokumentu na jeden z języków określonych w ust. 1. W takim przypadku datą doręczenia jest data doręczenia dokumentu wraz z jego tłumaczeniem zgodnie z prawem państwa członkowskiego, do którego dokument jest adresowany. Jeśli jednak zgodnie z prawem państwa członkowskiego dokument należy doręczyć w pewnym określonym terminie, data, którą należy brać pod uwagę w odniesieniu do wnioskodawcy, powinna być datą doręczenia pierwotnego dokumentu, ustaloną zgodnie z art. 9 ust. 2. 4. Ustępy 1, 2 i 3 mają zastosowanie do przewidzianych w sekcji 2 sposobów przekazywania i doręczania dokumentów sądowych. 5. Do celów ust. 1 […] organ albo osoba w przypadku doręczenia zgodnie z art. 14 informują adresata o możliwości odmowy przyjęcia dokumentu oraz o obowiązku przesłania każdego dokumentu, którego przyjęcia odmówił, odpowiednio do takiego […] organu lub osoby”. |
6 |
Artykuł 14 tego samego rozporządzenia, należący do sekcji 2 rozdziału II, zatytułowany „Doręczanie drogą pocztową”, przewiduje: „Każde państwo członkowskie może doręczać dokumenty sądowe osobom zamieszkałym w innym państwie członkowskim bezpośrednio drogą pocztową – listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub równoważną przesyłką”. |
7 |
Standardowy formularz, zatytułowany „Informacja o prawie adresata do odmowy przyjęcia dokumentu”, znajdujący się w załączniku II do rozporządzenia nr 1393/2007, zawiera następującą informację dla adresata aktu: „Adresat może odmówić przyjęcia dokumentu, jeżeli nie został on sporządzony w języku, który [adresat] rozumie, ani w języku urzędowym lub w jednym z języków urzędowych miejsca doręczenia lub jeżeli nie dołączono do niego tłumaczenia na taki język. Jeżeli adresat chce skorzystać z tego prawa, musi odmówić przyjęcia dokumentu w momencie jego doręczenia bezpośrednio w obecności osoby doręczającej lub zwrócić dokument na niżej wskazany adres w ciągu jednego tygodnia wraz z oświadczeniem o odmowie przyjęcia”. |
8 |
Ów standardowy formularz zawiera również fragment zatytułowany „Oświadczenie adresata”, które adresat, w przypadku gdy odmawia przyjęcia danego aktu, podpisuje i wypełnia, zaznaczając w odpowiednim okienku języki urzędowe Unii, które rozumie. Fragment ten brzmi następująco: „Niniejszym odmawiam przyjęcia załączonego dokumentu, ponieważ nie został on sporządzony w języku, który rozumiem, ani w języku urzędowym lub w jednym z języków urzędowych miejsca doręczenia, ani nie dołączono do niego tłumaczenia na taki język. Rozumiem następujący(-e) język(-i): […]”. |
9 |
Rozporządzenie nr 1393/2007 zostało uchylone przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1784 z dnia 25 listopada 2020 r. dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych („doręczanie dokumentów”) (wersja przekształcona) (Dz.U. 2020, L 405, s. 40) mające zastosowanie od dnia 1 lipca 2022 r. Biorąc jednak pod uwagę datę wystąpienia okoliczności stanu faktycznego w postępowaniu głównym, wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym należy zbadać w świetle rozporządzenia nr 1393/2007. |
Prawo krajowe
Prawo austriackie
10 |
Paragraf 1295 Allgemeines bürgerliches Gesetzbuch (ogólnego kodeksu cywilnego, zwanego dalej „ABGB”) przewiduje w ust. 1: „Każdy jest uprawniony do żądania od sprawcy naprawienia szkody wyrządzonej z jego winy; szkoda może być spowodowana naruszeniem obowiązku umownego lub nie mieć związku z umową”. |
11 |
Zgodnie z brzmieniem § 1299 ABGB: „Kto publicznie wykonuje funkcję, sztukę, zawód lub rzemiosło lub kto dobrowolnie podejmuje się czynności, której wykonanie wymaga indywidualnych umiejętności artystycznych lub niezwykłej staranności, wykazuje w ten sposób, że uważa, iż dysponuje niezbędną starannością i koniecznymi niezwykłymi umiejętnościami; odpowiada on zatem za ich brak. Jeżeli jednak ten, kto powierzył mu wykonanie danej czynności, wiedział o jego braku doświadczenia lub przy dochowaniu należytej staranności mógł się o nim dowiedzieć, wówczas wina leży również po jego stronie”. |
12 |
Zgodnie z § 1300 AGBG: „Ekspert ponosi odpowiedzialność także wtedy, gdy popełnia błąd przy udzielaniu za wynagrodzeniem niekorzystnej porady z zakresu praktykowanej przez siebie sztuki lub dziedziny nauki. Z wyjątkiem tego przypadku doradca odpowiada jedynie za szkody, jakie świadomie wyrządził innej osobie, udzielając porady”. |
Prawo słoweńskie
13 |
Artykuł 9 Zakon o izvršbi in zavarovanju (ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, Uradni list RS, no 3/07), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwanej dalej „ZIZ”), nosi tytuł „Środki zaskarżenia oraz właściwość miejscowa sądu odwoławczego w sprawach z zakresu egzekucji na podstawie dokumentu autentycznego”. Przepis ten ma następujące brzmienie: „Od postanowienia sądu pierwszej instancji przysługuje środek zaskarżenia, chyba że ustawa stanowi inaczej. Środkiem zaskarżenia przysługującym dłużnikowi od postanowienia uwzględniającego wniosek o wszczęcie egzekucji jest sprzeciw. Środek zaskarżenia oraz sprzeciw należy wnieść w terminie [ośmiu] dni od doręczenia postanowienia sądu pierwszej instancji, chyba że ustawa stanowi inaczej. Dopuszczalny środek zaskarżenia wniesiony w terminie doręcza się stronie przeciwnej celem udzielenia przez nią odpowiedzi, jeżeli doręczono jej także postanowienie sądu pierwszej instancji, przeciwko któremu środek ten jest skierowany. Od postanowienia w przedmiocie sprzeciwu przysługuje środek zaskarżenia. Środek zaskarżenia oraz sprzeciw nie mają skutku zawieszającego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Orzeczenie w przedmiocie środka zaskarżenia jest prawomocne. […]”. |
14 |
Artykuł 53 ZIZ, zatytułowany „Sprzeciw jako jedyny środek zaskarżenia przysługujący dłużnikowi”, stanowi: „Postanowienie o wszczęciu egzekucji wydane na wniosek o wszczęcie egzekucji może być przedmiotem sprzeciwu ze strony dłużnika, chyba że kwestionuje on jedynie rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów. Sprzeciw wymaga uzasadnienia. W sprzeciwie dłużnik winien wskazać okoliczności faktyczne, na których opiera swój sprzeciw, oraz przedstawić dowody; w przeciwnym wypadku sprzeciw uznaje się za nieuzasadniony”. |
15 |
Artykuł 61 ZIZ, zatytułowany „Sprzeciw od postanowienia wydanego na podstawie dokumentu autentycznego”, przewiduje: „Sprzeciw od postanowienia o wszczęciu egzekucji wydanego na podstawie dokumentu autentycznego podlega przepisom art. 53 i 54 niniejszej ustawy […]. Jeżeli sprzeciw, o którym mowa w poprzednim ustępie, zmierza do podważenia części postanowienia o wszczęciu egzekucji nakazującej dłużnikowi zapłatę wierzytelności, to sprzeciw uznaje się w tym zakresie za uzasadniony, jeżeli dłużnik przedstawi okoliczności faktyczne, na których opiera swój sprzeciw, i przedstawi dowody na poparcie okoliczności faktycznych powołanych w sprzeciwie. […]”. |
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
16 |
Powódka jest spółką wpisaną do austriackiego rejestru spółek, prowadzącą działalność w zakresie międzynarodowego przewozu towarów. |
17 |
W dniu 30 października 2019 r. Okrajno sodišče v Ljubljani (sąd rejonowy w Lublanie, Słowenia) doręczył powódce w postępowaniu głównym drogą pocztową postanowienie o wszczęciu egzekucji na wniosek Transport Gaj d.o.o., nakazujące zajęcie 25 wierzytelności przysługujących powódce wobec różnych słoweńskich przedsiębiorstw, w celu zaspokojenia kwoty 17610 EUR (zwane dalej „spornym postanowieniem”). Postanowienie to zostało wydane wyłącznie na podstawie dokumentów autentycznych, mianowicie faktur, bez uprzedniego uzyskania wyjaśnień ze strony powódki. |
18 |
Postanowienie to zostało przekazane działowi prawnemu powódki pismem wewnętrznym dopiero w dniu 4 listopada 2019 r. W dniu 5 listopada 2019 r. w następstwie wymiany informacji pomiędzy powódką i pozwanymi w postępowaniu głównym, będącymi wspólnikami kancelarii adwokackiej z siedzibą w Klagenfurcie (Austria), w przedmiocie charakteru i skutków odnośnego postanowienia powódka w postępowaniu głównym zwróciła się do tych ostatnich o wniesienie sprzeciwu od postanowienia o wszczęciu egzekucji. Wśród dokumentów, które powódka przekazała pozwanym w postępowaniu głównym, znajdowała się kserokopia koperty wskazująca, iż rzeczywiście otrzymała ona rzeczone postanowienie w dniu 30 października 2019 r. |
19 |
W dniu 11 listopada 2019 r. pozwani w postępowaniu głównym wnieśli do Okrajno sodišče v Ljubljani (sądu rejonowego w Lublanie) sprzeciw od tego postanowienia, opatrzony uzasadnieniem. Uiścili oni również koszty sądowe, zgodnie z wezwaniem sądu, w wysokości 55 EUR. |
20 |
Orzeczeniem z dnia 10 grudnia 2019 r. sąd ten odrzucił sprzeciw jako złożony po terminie w oparciu o uzasadnienie, iż został on wniesiony po upływie ośmiu dni od doręczenia postanowienia o wszczęciu egzekucji. |
21 |
Pozwani w postępowaniu głównym złożyli następnie w imieniu powódki w postępowaniu głównym zażalenie na to orzeczenie do Višje sodišče v Mariboru (sądu apelacyjnego w Mariborze, Słowenia). W uzasadnieniu zażalenia podnieśli między innymi zarzut niekonstytucyjności ośmiodniowego terminu na wniesienie sprzeciwu, twierdząc, że tak krótki termin jest niezgodny z prawem Unii. Podnieśli również, że sporne postanowienie nie zostało doręczone zgodnie z rozporządzeniem nr 1393/2007, przede wszystkim ze względu na niezgodność z art. 8 tego rozporządzenia oraz fakt, iż doręczenie nie nastąpiło za pośrednictwem jednostki przyjmującej w rozumieniu art. 2 rzeczonego rozporządzenia. |
22 |
Zażalenie pozwanych w postępowaniu głównym zostało oddalone przez Višje sodišče v Mariboru (sąd apelacyjny w Mariborze), a postanowienie o wszczęciu egzekucji stało się zatem prawomocne i wykonalne. Powódka w postępowaniu głównym uregulowała więc całą wierzytelność zgodnie z owym postanowieniem. |
23 |
Następnie powódka w postępowaniu głównym wniosła do Bezirksgericht Bleiburg (sądu rejonowego w Bleiburgu, Austria), sądu odsyłającego, powództwo odszkodowawcze przeciwko pozwanym w postępowaniu głównym, powołując się na odpowiedzialność, jaką mieliby oni ponosić jako adwokaci za odrzucenie przez słoweńskie sądy wniesionego po terminie sprzeciwu od postanowienia o wszczęciu egzekucji, domagając się na tej podstawie zasądzenia od nich kwoty 22168,09 EUR, odpowiadającej kwocie uiszczonej z tytułu wierzytelności zgodnie z postanowieniem o wszczęciu egzekucji, powiększonej o odsetki i koszty postępowania. |
24 |
W dniu 10 lipca 2020 r. sąd ten wydał wobec pozwanych w postępowaniu głównym nakaz zapłaty w wysokości żądanej kwoty. |
25 |
Wnieśli oni sprzeciw od tego nakazu do tego samego sądu, twierdząc zasadniczo, że ośmiodniowy termin przewidziany przez ZIZ na wniesienie sprzeciwu od postanowienia o wszczęciu egzekucji nie jest zgodny ani z art. 36 i 39 rozporządzenia nr 1215/2012, ani z art. 8 i art. 19 ust. 4 rozporządzenia nr 1393/2007, ani z art. 18 akapit pierwszy TFUE, ani z art. 47 karty i że w konsekwencji gdyby sądy słoweńskie prawidłowo zastosowały przywołane przepisy, sprzeciw od postanowienia o wszczęciu egzekucji nie mógłby zostać odrzucony jako wniesiony po terminie. |
26 |
Sąd odsyłający zauważa, że w ramach postępowania w przedmiocie sprzeciwu, który został do niego wniesiony, ma on obowiązek zbadać, czy spełnione są przesłanki odpowiedzialności pozwanych w postępowaniu głównym zgodnie z §§ 1295 i nast. ABGB, a w szczególności, czy szkoda podnoszona przez powódkę w postępowaniu głównym ma swoje źródło w zawinionym zachowaniu, które można im przypisać. Zdaniem sądu odsyłającego badanie to wymaga dokonania wykładni, po pierwsze, pewnych przepisów rozporządzenia nr 1393/2007 w świetle argumentacji pozwanych w postępowaniu głównym, ponieważ spór rozpatrywany w postępowaniu głównym dotyczy doręczenia dokumentu sądowego, a po drugie, rozporządzenia nr 1215/2012, ponieważ wymóg doręczenia we właściwym czasie dokumentu wszczynającego postępowanie jest również w centrum debaty. |
27 |
Sąd odsyłający uważa, że termin ośmiu dni, przewidziany przez ZIZ na wniesienie sprzeciwu od postanowienia o wszczęciu egzekucji wydanego w wyniku uproszczonego postępowania egzekucyjnego, w którym wniosek o jego wszczęcie jest wnoszony drogą elektroniczną wyłącznie w oparciu o twierdzenia wnioskodawcy dotyczące istnienia dokumentu autentycznego, na przykład faktury, przy czym wniosek ten nie jest oparty na prawomocnym i wykonalnym orzeczeniu, mógłby powodować ryzyko, że pozwany nie będzie w stanie wnieść we właściwym czasie uzasadnionego sprzeciwu od takiego postanowienia. W uzasadnieniu swojego stanowiska sąd odsyłający przywołuje sprawę, w której zapadł wyrok z dnia 13 września 2018 r., Profi Credit Polska (C‑176/17, EU:C:2018:711), w którym Trybunał orzekł, że czternastodniowy termin na wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty jest niezgodny z prawem do skutecznego środka prawnego, ponieważ pociąga za sobą znaczne ryzyko, że konsument nie wniesie zarzutów od nakazu zapłaty albo że będą one niedopuszczalne. |
28 |
O ile w odróżnieniu od sprawy, w której zapadł ów przywołany wyrok, dotyczący wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego na podstawie weksla w postępowaniu między przedsiębiorcą i konsumentem, rozpatrywany spór dotyczy dwóch przedsiębiorców, o tyle ryzyko przekroczenia terminu wzięte pod uwagę przez Trybunał w rzeczonym wyroku jest tym większe, gdy pozwany ma siedzibę w innym państwie członkowskim, jak ma to miejsce w tym wypadku. Sąd odsyłający uważa w związku z tym, że ośmiodniowy termin przewidziany przez ZIZ może okazać się sprzeczny z art. 36 i 39 rozporządzenia nr 1215/2012 w związku z art. 47 karty. |
29 |
Jeżeli chodzi o wykładnię art. 8 rozporządzenia nr 1393/2007, sąd odsyłający zastanawia się nad chwilą rozpoczęcia biegu ośmiodniowego terminu przewidzianego przez ZIZ na wniesienie sprzeciwu od dokumentu doręczonego w języku innym niż język zrozumiały dla adresata, co ma miejsce w tym wypadku. W tym względzie uważa on, że w celu zbadania, czy środek prawny został wniesiony w terminie wyznaczonym przez ustawodawstwo państwa członkowskiego, z którego pochodzi organ, który wydał doręczany dokument, należy zaczekać na upływ tygodniowego terminu przysługującego na odmowę przyjęcia doręczanego dokumentu. |
30 |
Sąd odsyłający ma również wątpliwości co do zgodności z art. 18 TFUE przepisów ZIZ regulujących termin na wniesienie sprzeciwu od postanowienia o wszczęciu egzekucji, uważa on bowiem, że takie uregulowanie dotyka w większym stopniu dłużników mających siedzibę w innych państwach członkowskich, którzy są zmuszeni do podjęcia dodatkowych kroków związanych z tłumaczeniem doręczonych dokumentów. |
31 |
W tych okolicznościach Bezirksgericht Bleiburg (sąd rejonowy w Bleiburgu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
|
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania drugiego
32 |
Poprzez swoje pytanie drugie, które należy zbadać w pierwszej kolejności, sąd odsyłający pragnie w istocie ustalić, czy art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 w związku z art. 47 karty należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu prawa państwa członkowskiego pochodzenia organu, który wydał doręczany dokument, w myśl którego to uregulowania rozpoczęcie biegu przewidzianego w tymże art. 8 ust. 1 tygodniowego terminu na odmowę przyjęcia doręczanego dokumentu przez jego adresata w oparciu o jedną z podstaw przewidzianych w owym przepisie zbiega się w czasie z rozpoczęciem biegu terminu na wniesienie środka prawnego od takiego dokumentu w tym państwie członkowskim. |
33 |
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględnić nie tylko jego brzmienie, ale również kontekst, w jakim został on ustanowiony, oraz cele, do których realizacji zmierza akt, którego przepis ten jest częścią (wyrok z dnia 10 czerwca 2021 r., KRONE – Verlag, C‑65/20, EU:C:2021:471, pkt 25 i przytoczone orzecznictwo). |
34 |
Jak wynika z brzmienia art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007, przepis ten przewiduje dla adresata doręczanego dokumentu możliwość odmowy jego przyjęcia, jeżeli dokument ten nie został sporządzony w języku, który adresat rozumie, bądź w języku urzędowym państwa członkowskiego, do którego adresowane są dokumenty, lub – jeżeli w tym państwie członkowskim jest kilka języków urzędowych – w jednym z języków urzędowych miejsca, w którym ma nastąpić doręczenie, w stosunku do których to języków zakłada się, że adresat je rozumie, względnie do doręczanego dokumentu nie zostało dołączone tłumaczenie na taki język. |
35 |
Ta możliwość odmowy przyjęcia dokumentu stanowi prawo adresata doręczanego dokumentu (wyrok z dnia 6 września 2018 r., Catlin Europe, C‑21/17, EU:C:2018:675, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo). Adresat może skorzystać z tego prawa czy to w momencie doręczenia tego dokumentu, czy też w terminie tygodnia, jeżeli w terminie tym dokona zwrotu doręczonego dokumentu. |
36 |
Z orzecznictwa Trybunału wynika również, że owo prawo odmowy przyjęcia doręczanego dokumentu pozwala zagwarantować ochronę prawa do obrony adresata tego dokumentu, z poszanowaniem wymogów rzetelnego procesu, o którym mowa w art. 47 akapit drugi karty. O ile bowiem głównym celem rozporządzenia nr 1393/2007 jest usprawnienie i przyspieszenie postępowań sądowych, a także zapewnienie prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości, wskazane cele nie mogą zostać osiągnięte kosztem osłabienia w jakikolwiek sposób skutecznego poszanowania prawa do obrony, które przysługuje adresatom doręczanych dokumentów (zob. podobnie wyrok z dnia 6 września 2018 r., Catlin Europe, C‑21/17, EU:C:2018:675, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo) |
37 |
W tym kontekście należy ponadto zauważyć, że owo prawo adresata dokumentu do odmowy jego przyjęcia odpowiada świadomemu wyborowi wnioskodawcy sprowadzającemu się do rezygnacji z przystąpienia do uprzedniego tłumaczenia tego dokumentu. |
38 |
Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 jednostka przekazująca ma obowiązek zwrócenia uwagi wnioskodawcy na ryzyko związane z ewentualną odmową jego przyjęcia przez adresata, jeżeli dokument nie został sporządzony w jednym z języków, o których mowa w art. 8. To jednak wnioskodawca musi podjąć decyzję, czy należy zlecić tłumaczenie, którego koszty musi on poza tym ponieść zgodnie z art. 5 ust. 2 tego samego rozporządzenia (wyrok z dnia 16 września 2015 r., Alpha Bank Cyprus, C‑519/13, EU:C:2015:603, pkt 35). |
39 |
Należy zatem czuwać nad tym, by adresat doręczanego dokumentu, zredagowanego w języku innym niż język, co do którego zakłada się, iż go rozumie, miał faktyczną możliwość wykonania prawa do odmowy przyjęcia tego dokumentu, co w myśl pkt 36 niniejszego wyroku stanowi przejaw przysługującego mu prawa podstawowego do skutecznej ochrony sądowej. |
40 |
Jeżeli chodzi o informacje, jakie należy w tym zakresie przekazać adresatowi dokumentu w momencie jego doręczania w ramach systemu ustanowionego przez rozporządzenie nr 1393/2007, należy przypomnieć, że rozporządzenie to nie przewiduje żadnego wyjątku od obowiązku posłużenia się formularzem zawartym w załączniku II do tego rozporządzenia. Obowiązek systematycznego posługiwania się tym formularzem ma zastosowanie nie tylko do przekazywania dokumentów za pośrednictwem wskazanych przez państwa członkowskie jednostek przyjmujących i przekazujących, lecz również – co wynika wyraźnie z brzmienia art. 8 ust. 4 tego rozporządzenia – do sposobów doręczenia, o których mowa w sekcji 2 rozdziału II tego samego rozporządzenia, w tym do tego, o którym mowa w art. 14 tego ostatniego, który polega na doręczaniu dokumentu sądowego drogą pocztową (zob. podobnie wyrok z dnia 2 marca 2017 r., Henderson, C‑354/15, EU:C:2017:157, pkt 55, 59, 61; postanowienie z dnia 5 maja 2022 r., ING Luxembourg, C‑346/21, niepublikowane, EU:C:2022:368, pkt 32, 35). Ów formularz stanowi – co wynika z motywu 12 rozporządzenia nr 1393/2007 – instrument, za pośrednictwem którego adresat jest informowany o przysługującym mu prawie do odmowy przyjęcia doręczanego dokumentu. |
41 |
Skuteczność prawa do odmowy przyjęcia doręczanego dokumentu wymaga, po pierwsze, by adresat został poinformowany o istnieniu tego prawa, a po drugie, by dysponował w całości tygodniowym terminem na dokonanie oceny, czy ów dokument należy przyjąć, czy też odmówić jego przyjęcia, a w przypadku odmowy – na dokonanie jego zwrotu. |
42 |
W badanej sprawie termin na wniesienie sprzeciwu od spornego postanowienia wynosił zgodnie z art. 9 ZIZ osiem dni od momentu jego doręczenia. Zgodnie ze słoweńskim uregulowaniem proceduralnym, którego zakres został uściślony przez rząd słoweński w odpowiedzi na pytania pisemne zadane mu przez Trybunał, termin ten był liczony nie od momentu, w którym upłynął tygodniowy termin przewidziany w art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007, lecz od momentu przekazania tego postanowienia powódce w postępowaniu głównym, a mianowicie od dnia 30 października 2019 r., w związku z czym te dwa terminy prawie całkowicie nałożyły się na siebie. W związku z tym powódka w postępowaniu głównym nie mogła poświęcić całego tygodniowego terminu, jaki przyznaje jej rozporządzenie, na zbadanie, czy należało przyjąć sporny dokument sądowy, czy też odmówić jego przyjęcia, ponieważ zgodnie z rzeczonym uregulowaniem w tym samym terminie musiała również wnieść ewentualny sprzeciw od tego dokumentu sądowego, na wypadek gdyby go przyjęła. |
43 |
Ponadto uregulowanie takie jak sporne w postępowaniu głównym prowadzi faktycznie do tego, że adresat dokumentu objętego zakresem zastosowania rozporządzenia nr 1393/2007 zostaje pozbawiony możliwości skorzystania w całości z terminu przewidzianego w prawie krajowym na wniesienie środka prawnego, a mianowicie, w badanej sprawie, terminu ośmiu dni na wniesienie sprzeciwu od odnośnego dokumentu sądowego. W sytuacjach objętych zakresem prawa do skutecznej ochrony sądowej, ustanowionego w art. 47 karty, podmioty prawa muszą jednak móc wykorzystać w całości terminy przyznawane im przez prawo krajowe państwa członkowskiego dla celów wniesienia środka prawnego od doręczonego dokumentu (zob. analogicznie wyrok z dnia 14 maja 2020 r., Staatsanwaltschaft Offenburg, C‑615/18, EU:C:2020:376, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo). |
44 |
Ponadto gdy, tak jak w rozpatrywanej sprawie, momenty rozpoczęcia biegu owych terminów pokrywają się, a więc adresat dokumentu sporządzonego w języku, którego nie rozumie, nie korzysta faktycznie – i to niezależnie od długości terminu na wykonanie prawa do wniesienia środka prawnego od doręczanego dokumentu, przewidzianego przez uregulowanie państwa członkowskiego, z którego pochodzi organ, który wydał ten dokument – w całości z owego terminu, adresat ten znajduje się w sytuacji niekorzystnej w porównaniu z innymi adresatami, rozumiejącymi język, w którym został sporządzony zaadresowany do nich dokument, i w związku z tym dysponującymi faktycznie owym terminem na dochodzenie swoich praw w całości. |
45 |
Tymczasem realizowany przez art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 cel polegający na uniknięciu wszelkiej dyskryminacji między tymi dwiema kategoriami adresatów wymaga, aby adresaci, którzy otrzymali dokument w języku innym niż wskazany w tym przepisie, mogli skorzystać z prawa do odmowy przyjęcia tego dokumentu bez ponoszenia niekorzystnych konsekwencji proceduralnych ze względu na znajdowanie się przez nich w sytuacji transgranicznej. |
46 |
Wynika z tego, że w przypadku gdy doręczany dokument nie został sporządzony w jednym z języków, o których mowa w tym przepisie, lub na niego przetłumaczony, rozpoczęcie biegu tygodniowego terminu przewidzianego w art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 nie może, pod rygorem naruszenia skuteczności tego przepisu w związku z art. 47 karty, zbiegać się w czasie z początkiem biegu terminu na skorzystanie z prawa do wniesienia środka prawnego zgodnie z przepisami państwa członkowskiego, z którego pochodzi organ, który wydał ten dokument, przy czym ten ostatni termin powinien rozpocząć bieg co do zasady dopiero po upływie tygodniowego terminu przewidzianego w tymże art. 8 ust. 1. |
47 |
Taka wykładnia jest również zgodna z celem rozporządzenia nr 1393/2007. Gdyby bowiem prawo Unii było interpretowane w ten sposób, że nie stoi ono na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje, że bieg terminu na wniesienie środka prawnego od dokumentu objętego zakresem zastosowania art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia rozpoczyna się w momencie, w którym rozpoczyna bieg termin wyznaczony w tym przepisie na dokonanie oceny, czy doręczany dokument należy przyjąć, czy też odmówić jego przyjęcia, istniałoby ryzyko, iż adresat owego dokumentu mógłby skłaniać się ku temu, by w celu uniknięcia niekorzystnej sytuacji, o której mowa w pkt 45 niniejszego wyroku, dokonać wyboru opcji polegającej na odmowie przyjęcia tego dokumentu. |
48 |
Stworzenie warunków dla tego rodzaju zachęty byłoby sprzeczne z celem tego rozporządzenia, który polega – jak wynika w szczególności z jego motywu 2 – na ułatwieniu szybkiego przekazywania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych w celu doręczenia tych dokumentów bez uszczerbku dla poszanowania prawa do obrony ich adresata. To dlatego zresztą w motywie 10 tego rozporządzenia podkreślono, że w celu zapewnienia jego skuteczności możliwość odmowy przyjęcia doręczenia wspomnianych dokumentów powinna zostać ograniczona do sytuacji wyjątkowych. |
49 |
W świetle powyższych rozważań na pytanie drugie trzeba odpowiedzieć, iż art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 w związku z art. 47 karty należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego pochodzenia organu, który wydał doręczany dokument, w myśl którego to uregulowania rozpoczęcie biegu przewidzianego w tymże art. 8 ust. 1 tygodniowego terminu na odmowę przyjęcia doręczanego dokumentu przez jego adresata w oparciu o jedną z podstaw przewidzianych w owym przepisie zbiega się w czasie z rozpoczęciem biegu terminu na wniesienie środka prawnego od owego dokumentu w tym państwie członkowskim. |
W przedmiocie pytań pierwszego i trzeciego
50 |
W świetle odpowiedzi udzielonej na pytanie drugie nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytania pierwsze i trzecie. |
W przedmiocie kosztów
51 |
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. |
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje: |
Artykuł 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1393/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. dotyczącego doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych („doręczanie dokumentów”) oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej |
należy interpretować w ten sposób, że: |
stoi on na przeszkodzie uregulowaniu państwa członkowskiego pochodzenia organu, który wydał doręczany dokument, w myśl którego to uregulowania rozpoczęcie biegu przewidzianego w tymże art. 8 ust. 1 tygodniowego terminu na odmowę przyjęcia doręczanego dokumentu przez jego adresata w oparciu o jedną z podstaw przewidzianych w owym przepisie zbiega się w czasie z rozpoczęciem biegu terminu na wniesienie środka prawnego od owego dokumentu w tym państwie członkowskim. |
|
( *1 ) Język postępowania: niemiecki.