This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62013CJ0402
Judgment of the Court (First Chamber), 5 November 2014.#Cypra Ltd v Kypriaki Dimokratia.#Request for a preliminary ruling from the Anotato Dikastirio Kyprou.#Reference for a preliminary ruling — Agriculture — Animal health — Regulation (EC) No 854/2004 — Products of animal origin intended for human consumption — Official controls — Appointment of an official veterinarian — Slaughter of animals.#Case C‑402/13.
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 listopada 2014 r.
Cypra Ltd przeciwko Republice Cypryjskiej.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Anotato Dikastirio Kyprou.
Odesłanie prejudycjalne – Rolnictwo – Zdrowie zwierząt – Rozporządzenie (WE) nr 854/2004 – Produkty pochodzenia zwierzęcego przeznaczone do spożycia przez ludzi – Urzędowe kontrole – Wyznaczenie urzędowego lekarza weterynarii – Ubój zwierząt.
Sprawa C-402/13.
Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 5 listopada 2014 r.
Cypra Ltd przeciwko Republice Cypryjskiej.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Anotato Dikastirio Kyprou.
Odesłanie prejudycjalne – Rolnictwo – Zdrowie zwierząt – Rozporządzenie (WE) nr 854/2004 – Produkty pochodzenia zwierzęcego przeznaczone do spożycia przez ludzi – Urzędowe kontrole – Wyznaczenie urzędowego lekarza weterynarii – Ubój zwierząt.
Sprawa C-402/13.
Court reports – general
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2014:2333
*A9* Anotato Dikastirio Kyprou, 05/06/2013 (78/2009)
*P1* Anotato Dikastirio Kyprou, 01/02/2016 (78/2009)
WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba)
z dnia 5 listopada 2014 r. ( *1 )
„Odesłanie prejudycjalne — Rolnictwo — Zdrowie zwierząt — Rozporządzenie (WE) nr 854/2004 — Produkty pochodzenia zwierzęcego przeznaczone do spożycia przez ludzi — Urzędowe kontrole — Wyznaczenie urzędowego lekarza weterynarii — Ubój zwierząt”
W sprawie C‑402/13
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Anotato Dikastirio Kyprou (Cypr) postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 16 lipca 2013 r., w postępowaniu:
Cypra Ltd
przeciwko
Kypriaki Dimokratia,
TRYBUNAŁ (pierwsza izba),
w składzie: A. Tizzano, prezes izby, A. Borg Barthet (sprawozdawca), M. Berger, S. Rodin i F. Biltgen, sędziowie,
rzecznik generalny: P. Cruz Villalón,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi przedstawione:
— |
w imieniu Cypra Ltd przez T. Andreou, dikigoros, |
— |
w imieniu rządu cypryjskiego przez M. Chatzigeorgiou, działającą w charakterze pełnomocnika, |
— |
w imieniu rządu greckiego przez I. Chalkiasa oraz A. Vasilopoulou, działających w charakterze pełnomocników, |
— |
w imieniu rządu polskiego przez B. Majczynę, działającego w charakterze pełnomocnika, |
— |
w imieniu Komisji Europejskiej przez D. Bianchiego oraz D. Triantafyllou, działających w charakterze pełnomocników, |
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
1 |
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni przepisów rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. L 139, s. 206), zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1791/2006 z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz.U. L 363, s. 1) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 854/2004”). |
2 |
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy spółką Cypra Limited (zwaną dalej „Cyprą”), będącą właścicielem prywatnego zakładu uboju świń, owiec i kóz w prowincji Nikozja (Cypr), a Kypriaki Dimokratia (Republiką Cypryjską), reprezentowaną przez ministerstwo rolnictwa, zasobów naturalnych i środowiska oraz dyrektora wydziału służb weterynaryjnych, w przedmiocie odmowy przez dyrektora wydziału służb weterynaryjnych uwzględnienia wniosku Cypry o skierowanie urzędowego lekarza weterynarii do jej ubojni w celu przeprowadzenia kontroli uboju w określonych dniach i godzinach. |
Ramy prawne
3 |
Motywy 4–6, 8 i 9 rozporządzenia nr 854/2004 brzmią następująco:
[…]
|
4 |
Artykuł 2 tego rozporządzenia, zatytułowany „Definicje”, przewiduje: „1. Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
[…]
[…]”. |
5 |
Artykuł 4 ust. 7 i 9 tego rozporządzenia stanowi: „7. W przypadku ubojni, zakładów przetwórstwa dziczyzny oraz zakładów rozbioru mięsa, wprowadzających świeże mięso do obrotu, urzędowy lekarz weterynarii wykonuje zadania audytu określone w ust. 3 i 4. […] 9. Rodzaj i nasilenie zadań audytu w odniesieniu do poszczególnych zakładów zależy od ocenianego ryzyka. W tym celu właściwy organ systematycznie ocenia:
|
6 |
Zgodnie z art. 5 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowanym „Mięso świeże”: „Państwa członkowskie zapewniają, aby urzędowe kontrole w odniesieniu do mięsa świeżego odbywały się zgodnie z załącznikiem I.
[…]
[…]”. |
7 |
Załącznik I do rozporządzenia nr 854/2004, zatytułowany „Mięso świeże”, w sekcji I rozdział II część B stanowi:
|
8 |
Sekcja III tego załącznika, zatytułowana „Obowiązki w zakresie kontroli i jej częstotliwość”, w rozdziale II stanowi:
|
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
9 |
Pismem z dnia 5 marca 2007 r. Cypra zawiadomiła właściwe służby weterynaryjne o swoich planach uboju w marcu i kwietniu 2007 r. oraz wystąpiła do nich o objęcie kontrolą uboju w dniach i godzinach wskazanych w tym piśmie, w szczególności z powodu konieczności przeprowadzania uboju w niedziele z uwagi na zobowiązania umowne dotyczące eksportu mięsa wieprzowego do Grecji. |
10 |
W dniu 9 marca 2007 r. Cypra ponowiła swój wniosek, zaznaczając jednocześnie, że sama ustala plan uboju i godziny otwarcia swojej ubojni. |
11 |
Wniosek ten został oddalony, a Cypra zaskarżyła tę decyzję do sądu. |
12 |
Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uwzględniając przede wszystkim wstępny zarzut procesowy podniesiony przez stronę pozwaną, w myśl którego odmowa uznania wniosku strony skarżącej „nie stanowi naruszenia obowiązku nałożonego przez prawo, tylko powstrzymanie się od działania wynikające z wykonywania uprawnień dyskrecjonalnych”, a w związku z tym nie stanowi aktu wykonawczego, który może zostać zaskarżony na podstawie art. 146 konstytucji. |
13 |
Anotato Dikastirio Kyprou (sąd najwyższy Republiki Cypryjskiej), do którego wniesiono apelację, uważa, że przedmiotem sporu jest wykładnia rozporządzenia nr 854/2004. Sąd ten powziął wątpliwości, jakie są obowiązki nałożone na właściwe organy krajowe oraz ograniczenia zakresu uprawnień dyskrecjonalnych, z których korzystają te organy w ramach stosowania wspomnianego rozporządzenia. |
14 |
W tych okolicznościach Anotato Dikastirio Kyprou postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
|
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
15 |
W swoich dwóch pytaniach, które należy przeanalizować łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy przepisy rozporządzenia nr 854/2004 należy interpretować w ten sposób, że do właściwego organu należy określenie terminu, w którym ubój zwierząt ma nastąpić, przy uwzględnieniu konieczności wyznaczenia urzędowego lekarza weterynarii w celu sprawowania kontroli uboju, czy też organ ten jest zobowiązany do skierowania takiego lekarza weterynarii w dniach i godzinach wskazanych przez ubojnię, bez możliwości sprzeciwienia się temu. |
16 |
W celu dokonania wykładni przepisów rozporządzenia nr 854/2004 należy wpierw zauważyć, że rozporządzenie to znajduje swoją podstawę w art. 168 ust. 4 lit. b) TFUE, którego celem jest ochrona zdrowia publicznego. |
17 |
W tym względzie motyw 4 tego rozporządzenia przewiduje, że „[u]rzędowe kontrole w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego powinny obejmować wszystkie aspekty istotne z punktu widzenia ochrony zdrowia publicznego oraz, tam gdzie jest to stosowne, zdrowia i dobrostanu zwierząt”. Z motywów 8 i 9 wynika, że „[u]rzędowe kontrole w odniesieniu do produkcji mięsa są konieczne w celu sprawdzenia, że podmioty działające na rynku spożywczym stosują się do przepisów w zakresie higieny oraz przestrzegają kryteriów i celów ustanowionych w prawodawstwie wspólnotowym” oraz że „[z]e względu na ich szczególną wiedzę fachową właściwe jest przeprowadzanie przez urzędowych lekarzy weterynarii audytów i inspekcji w ubojniach […]”. |
18 |
Artykuł 1 rozporządzenia nr 854/2004 przewiduje szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego. |
19 |
W odniesieniu do kontroli, które mają być przeprowadzane przez urzędowych lekarzy weterynarii, art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 854/2004 stanowi, że urzędowy lekarz weterynarii wykonuje zadania w zakresie inspekcji w ubojniach zgodnie z wymogami ogólnymi określonymi w sekcji I rozdział II załącznika I do tego rozporządzenia. W art. 5 ust. 5 tego rozporządzenia wskazano również, że liczba urzędowych lekarzy weterynarii musi być wystarczająca do przeprowadzania urzędowych kontroli wymaganych na podstawie załącznika I z częstotliwością określoną w sekcji III rozdział II. |
20 |
W szczególności sekcja I rozdział II część B pkt 1 lit. b) załącznika I do rozporządzenia nr 854/2004 przewiduje, że właściwy organ państwa członkowskiego musi zapewnić obecność lekarza weterynarii w ubojniach w celu przeprowadzenia badania weterynaryjnego przedubojowego, które to badanie musi nastąpić w ciągu 24 godzin po przybyciu zwierząt do ubojni i w czasie krótszym niż 24 godziny przed ubojem. |
21 |
W rezultacie przepisy rozporządzenia nr 854/2004 nie tylko przewidują uprawnienia dyskrecjonalne w odniesieniu do zagrożeń dla zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, ale również nakładają na właściwe organy obowiązek nadzorowania charakteru i efektywności stosowanej procedury, a także obowiązek posiadania niezbędnego personelu. |
22 |
W związku z tym, jak to słusznie wskazały zarówno rządy polski oraz cypryjski, jak i Komisja Europejska, rozporządzenie nr 854/2004 nie zawiera żadnych przepisów dotyczących godzin otwarcia i dni wolnych od pracy właściwych organów, ani tym bardziej nie określa w żaden sposób, czy organy te są zobowiązane dysponować personelem w niedziele i dni wolne od pracy. Sekcja I rozdział II część B pkt 1 lit. b) załącznika I do tego rozporządzenia wskazuje bowiem jedynie ramy czasowe odnoszące się do pewnych czynności urzędowych lekarzy weterynarii. |
23 |
W tym względzie zgodnie z ogólnymi zasadami stanowiącymi podstawę Unii Europejskiej, regulującymi jej relacje z państwami członkowskimi, to do państw członkowskich należy – w świetle art. 5 traktatu UE – zapewnienie wykonywania uregulowań Unii na ich terytorium. Jeżeli prawo Unii, w tym jego ogólne zasady, nie zawiera wspólnych przepisów w tym zakresie, to władze krajowe w wykonaniu tych uregulowań kierują się przepisami proceduralnymi i materialnymi własnego prawa krajowego (zob. w szczególności wyroki: Dominikanerinnen‑Kloster Altenhohenau, C‑285/93, EU:C:1995:398, pkt 26; Karlsson i in., C‑292/97, EU:C:2000:202, pkt 27; a także Azienda Agricola Giorgio, Giovanni i Luciano Visentin i in., C‑495/00, EU:C:2004:180, pkt 39). |
24 |
Skoro rozporządzenie nr 854/2004 nie zawiera w tym zakresie żadnej wspólnej zasady, to w gruncie rzeczy nic nie stoi na przeszkodzie temu, by właściwe organy decydowały, które dni są dniami wolnymi od pracy, i odmawiały skierowania urzędowych lekarzy weterynarii do ubojni w te dni. Ponadto nie można wymagać od właściwego organu, by uwzględniał każde żądanie przeprowadzenia kontroli zgłaszane przez ubojnie, ponieważ rozporządzenie nr 854/2004 nie nakłada na państwa członkowskie takiego obowiązku. |
25 |
Właściwy organ sam dysponuje bowiem informacjami dotyczącymi wszystkich ubojni i w konsekwencji jest uprawniony do samodzielnego decydowania, przy uwzględnieniu zadań na nim spoczywających w różnych ubojniach, czy kontrole sanitarne uboju mogą być przeprowadzone w datach proponowanych przez ubojnie. Właściwy organ powinien zatem móc określić w porozumieniu z przedstawicielami ubojni termin przeprowadzenia przez urzędowych lekarzy weterynarii kontroli określonych w art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 854/2004, który odsyła do sekcji I rozdział II załącznika I do tego rozporządzenia. |
26 |
Jednakże jeżeli państwa członkowskie przyjmują przepisy wykonujące uregulowanie Unii, to mają one obowiązek korzystania ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych z poszanowaniem w szczególności ogólnych zasad prawa Unii (zob. podobnie wyroki: Mulligan i in., C‑313/99, EU:C:2002:386, pkt 35; a także Azienda Agricola Giorgio, Giovanni i Luciano Visentin i in., EU:C:2004:180, pkt 40), wśród których znajdują się zasady pewności prawa, ochrony uzasadnionych oczekiwań, proporcjonalności oraz niedyskryminacji (wyrok Kurt und Thomas Etling i in., C‑230/09 i C‑231/09, EU:C:2011:271, pkt 74). |
27 |
W celu poszanowania zasad wspomnianych w pkt 26 niniejszego wyroku oraz z myślą o planowaniu urzędowych kontroli wymaganych przez art. 5 rozporządzenia nr 854/2004 właściwy organ może zatem odmówić wysłania urzędowych lekarzy weterynarii w dniach i godzinach wskazanych przez ubojnie we wniosku, chyba że przeprowadzenie uboju w ten dzień jest obiektywnie konieczne. |
28 |
Natomiast to do ubojni – w celu określenia harmonogramu uboju – należy poinformowanie właściwych organów, z wyprzedzeniem i w rozsądnym terminie, o dacie i godzinie uboju zwierząt, tak aby organy te mogły skierować lekarzy weterynarii we wnioskowanej dacie. W związku z powyższym i w celu zapewnienia, aby skuteczność przepisów rozporządzenia nr 854/2004 nie została osłabiona, sąd odsyłający powinien dokonać oceny, w jakim zakresie wniosek w sprawie uboju w niniejszej sprawie został złożony z wystarczająco dużym wyprzedzeniem umożliwiającym właściwemu organowi zorganizowanie przybycia urzędowego lekarza weterynarii i czy przeprowadzenie uboju w niedzielę było obiektywnie konieczne. |
29 |
Biorąc pod uwagę całokształt powyższych rozważań, na przedłożone pytania należy udzielić następującej odpowiedzi: przepisy rozporządzenia nr 854/2004 należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one zasadniczo temu, by właściwy organ określił termin, w którym ubój zwierząt ma nastąpić, przy uwzględnieniu konieczności wyznaczenia urzędowego lekarza weterynarii w celu sprawowania kontroli uboju, i odmówił skierowania urzędowego lekarza weterynarii w dniach i godzinach wskazanych przez ubojnię, chyba że przeprowadzenie uboju w takim dniu jest obiektywnie konieczne, co powinno zostać ustalone przez sąd odsyłający. |
W przedmiocie kosztów
30 |
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. |
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje: |
Przepisy rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi, zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 1791/2006 z dnia 20 listopada 2006 r., należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one zasadniczo temu, by właściwy organ określił termin, w którym ubój zwierząt ma nastąpić, przy uwzględnieniu konieczności wyznaczenia urzędowego lekarza weterynarii w celu sprawowania kontroli uboju, i odmówił skierowania urzędowego lekarza weterynarii w dniach i godzinach wskazanych przez ubojnię, chyba że przeprowadzenie uboju w taki dzień jest obiektywnie konieczne, co powinno zostać ustalone przez sąd odsyłający. |
Podpisy |
( *1 ) Język postępowania: grecki.