This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52011DC0712
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL AND THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE Double Taxation in the Single Market
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO Podwójne opodatkowanie w obrębie jednolitego rynku
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO Podwójne opodatkowanie w obrębie jednolitego rynku
/* KOM/2011/0712 wersja ostateczna */
KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY I EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO Podwójne opodatkowanie w obrębie jednolitego rynku /* KOM/2011/0712 wersja ostateczna */
SPIS TREŚCI 1........... Wprowadzenie............................................................................................................... 3 2........... Co to jest podwójne opodatkowanie?............................................................................. 4 3........... Czy podwójne opodatkowanie stanowi
problem?............................................................ 6 4........... Aktualne rozwiązania i
związane z nimi ograniczenia w odniesieniu do głównych problemów 8 5........... Możliwe rozwiązania..................................................................................................... 10 5.1........ Wzmocnienie istniejących
instrumentów......................................................................... 10 5.2........ Rozszerzenie zakresu umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania............................. 11 5.3........ Środki mające na celu
zapewnienie większej spójności w interpretacji i stosowaniu
postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania między
państwami członkowskimi UE............................... 11 5.4........ Ułatwienie i przyspieszenie
rozwiązywania sporów w UE............................................... 11 6........... Dalsze działania i wnioski.............................................................................................. 12
1.
Wprowadzenie
Istnieje rzeczywista
potrzeba promowania bardziej konkurencyjnej gospodarki jako czynnika
inteligentnego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego, w
szczególności w obecnej dobie kryzysu, który pokazał obraz
niezależnych gospodarek państw członkowskich UE. Komisja uznaje
to za część strategii „Europa 2020”[1], dodając, że
wszystkie obszary polityki UE, a w szczególności jednolity rynek,
należy wykorzystać w sposób bardziej skuteczny, usuwając
istniejące bariery, aby zrealizować te cele. W szczególności w
konkluzjach Rady Europejskiej z 24 i 25 marca oraz 24 czerwca 2011 r.
podkreślono potrzebę pragmatycznej koordynacji polityki podatkowej
jako elementu ściślejszej koordynacji polityki gospodarczej w strefie
euro w celu wspierania konsolidacji fiskalnej i wzrostu gospodarczego. Wzrost zależy głównie od zdrowych
rynków, na których konkurencja stymuluje działalność
gospodarczą. W celu pogłębienia wspólnego rynku trzeba
pokonać jeszcze kilka przeszkód, w tym przeszkód w działalności
transgranicznej i zawiłości prawnych związanych z
współistnieniem 27 różnych pakietów przepisów regulujących
niektóre transakcje. Systemy podatkowe w UE
nie przyczyniają się do uproszczenia obecnych ram prawnych. Prawie 20
lat po utworzeniu jednolitego rynku przedsiębiorstwa i osoby fizyczne
działające na rynku UE mogą być opodatkowane od tego samego
dochodu w więcej niż jednym państwie członkowskim zaraz po
przekroczeniu granicy wewnętrznej, podczas gdy w pewnych przypadkach
mogą one uniknąć wszystkich podatków[2]. W okresie gdy państwa
członkowskie próbują zabezpieczyć dodatkowe dochody z podatków,
dla ich wiarygodności wobec podatników istotne jest, aby podejmowały
one niezbędne środki w celu zniesienia podwójnego opodatkowania lub
obustronnego braku opodatkowania. Ponadto obie te sytuacje mogą
zagrażać samej idei jednolitego rynku i są zatem absolutnie nie
do przyjęcia. Korzystanie z
podstawowych wolności w działalności transgranicznej na rynku
wewnętrznym UE, prowadzonej przez przedsiębiorstwa i obywateli, nigdy
nie powinno prowadzić do większego opodatkowania w porównaniu z
opodatkowaniem podobnych podatników w ich własnym państwie
członkowskim. Podwójne opodatkowanie w kontekście transgranicznym,
będące wynikiem braku zgodności poszczególnych krajowych
systemów podatkowych, jest główną przeszkodą i prawdziwym
wyzwaniem dla rynku wewnętrznego[3].
Zasada, zgodnie z którą należy zlikwidować podwójne
opodatkowanie będące wynikiem nieskoordynowanej polityki podatkowej,
powinna być kluczowym elementem długoterminowej strategii Komisji. Wielokrotnie
podkreślano negatywną rolę, jaką odgrywa podwójne
opodatkowanie, i konieczność poprawy funkcjonowania rynku
wewnętrznego poprzez zwiększenie koordynacji polityki podatkowej[4]. Ponadto dowody[5] wskazują, że problemy
związane z podwójnym opodatkowaniem dotyczą wielu podatników w UE. Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią[6], w niniejszym komunikacie
wskazano problemy podwójnego opodatkowania w kontekście trangranicznym[7] i ich wpływ na rynek
wewnętrzny. Wyjaśniono w nim, jakie rozwiązania zostały
już przeanalizowane przez państwa członkowskie oraz instytucje
UE i jakie obszary w pierwszej kolejności wymagają podjęcia
dalszych skoordynowanych działań, aby zapobiec przypadkom podwójnego
opodatkowania, a następnie zapewnić skuteczną, szybką i
niedrogą metodę rozwiązywania sporów związanych z podwójnym
opodatkowaniem. Takie zakończone sukcesem działania
uczyniłyby UE bardziej atrakcyjnym miejscem dla prowadzenia
działalności gospodarczej i wzmocniłyby uczciwą
konkurencję na rynku wewnętrznym. Przyczyniłoby się to do
realizacji celu polegającego na wykorzystaniu pełnego potencjału
zintegrowanego rynku UE, tak jak zapisano w Akcie o jednolitym rynku[8], oraz do zniesienia przeszkód w
skutecznym korzystaniu z praw obywatelskich UE, jak podkreślono w
sprawozdaniu w sprawie obywatelstwa europejskiego z 2010 r.[9]
2.
Co to jest podwójne opodatkowanie?
Dla celów niniejszego komunikatu podwójne
opodatkowanie oznacza obciążenie porównywalnymi podatkami przez dwie
(lub więcej) jurysdykcje podatkowe w odniesieniu do tego samego
podlegającego opodatkowaniu dochodu lub kapitału[10]. Chociaż podwójne
opodatkowanie, w szczególności podwójne opodatkowanie w wymiarze ekonomicznym,
może występować również w sytuacjach czysto krajowych,
niniejszy komunikat dotyczy tylko sytuacji transgranicznych. W kontekście międzynarodowym podwójne
opodatkowanie może być konsekwencją podwójnego miejsca
zamieszkania (siedziby) lub opodatkowania zarówno w państwie zamieszkania
(siedziby), jak i w państwie źródła dochodu. Poniższe przykłady stanowią
ilustracje obu sytuacji: Przykład 1. W przypadku podwójnej rezydencji
podatkowej podwójne opodatkowanie może być wynikiem zastosowania
rozbieżnych kryteriów. Na przykład do celów podatkowych firma
może być uważana za mającą siedzibę w
państwie członkowskim, w którym jest zgodnie z prawem zarejestrowana,
i równolegle może być uważana za mającą siedzibę
w innym państwie członkowskim, w którym prowadzi swoją
działalność główną. W tej sytuacji firma mogłaby
być zobowiązana do zapłacenia podatku od osób prawnych na
zasadach globalnych w obu państwach członkowskich, a zatem do
dwukrotnego zapłacenia podatku od tego samego dochodu. Przykład 2. Państwo członkowskie
zwykle obciąża podatkiem podatników niebędących rezydentami
w odniesieniu do dochodu pochodzącego ze źródeł w tym
państwie. Tego rodzaju opodatkowanie u źródła może
nakładać się na opodatkowanie globalne w państwie siedziby
lub miejsca zamieszkania podatnika. Na przykład artysta będący
rezydentem państwa członkowskiego podpisuje ogólną umowę na
wykonanie koncertów w kilku państwach członkowskich, zezwalając
na transmisję radiową koncertów i również wydanie albumu z
trasy. Dochód wynikający z tej umowy może zostać opodatkowany
dwa lub więcej razy (w państwie zamieszkania i w państwach
wykonania), a opłaty licencyjne z tytułu praw autorskich artysty
również mogą zostać opodatkowane podwójnie. Ogólnie rzecz biorąc, państwa
członkowskie już wyeliminowały podwójne opodatkowanie w drodze
jednostronnych[11],
dwustronnych[12]
lub nawet wielostronnych środków[13].
Jednakże przy obecnym stanie prawa UE nie są one co do zasady
zobowiązane do eliminowania podwójnego opodatkowania. Prawdą jest,
że przepisy państw członkowskich, które uprzywilejowują
sytuacje krajowe w przeciwieństwie do sytuacji transgranicznych, na
przykład w obszarze podwójnego opodatkowania w wymiarze ekonomicznym,
są sprzeczne z podstawowymi wolnościami, przy braku stosownych
uzasadnień[14].
Jednakże podwójne opodatkowanie nie jest sprzeczne z traktatami, o ile
wynika ono z równoległego korzystania z suwerenności podatkowej przez
zainteresowane państwa członkowskie[15]. Podsumowując, przy aktualnym stanie prawa UE,
wobec braku inicjatywy UE, państwa członkowskie nie są
zobowiązane do unikania tego ostatniego rodzaju podwójnego opodatkowania,
które można również nazwać podwójnym opodatkowaniem o
charakterze „niedyskryminacyjnym”, ponieważ zjawisko to wykracza poza
zakres podstawowych wolności[16]. J. Damseaux, mający miejsce zamieszkania w
Belgii, otrzymał w latach 2005–2007 dywidendy od spółki francuskiej.
Od tych dywidend został we Francji pobrany podatek u źródła w
wysokości 15 %. Od kwoty pozostającej po takim opodatkowaniu (85 %
dywidend) został w Belgii pobrany dodatkowy podatek u źródła w
wysokości 15%. Całkowite opodatkowanie tych dywidend wynosiło
zatem 27,75 %. Z drugiej strony dywidendy wypłacane przez
spółki belgijskie osobie mającej miejsce zamieszkania w Belgii
były opodatkowane według stawki 15% zgodnie z prawem belgijskim. ETS orzekł, że w zakresie, w jakim
prawo UE nie przewiduje ogólnych kryteriów służących
rozgraniczeniu kompetencji pomiędzy państwami członkowskimi
dotyczących zniesienia podwójnego opodatkowania w obrębie Wspólnoty,
państwa członkowskie nie są zobowiązane do unikania
podwójnego opodatkowania[17].
3.
Czy podwójne opodatkowanie stanowi problem?
Państwa członkowskie mają
świadomość znaczenia, jakie ma zniesienie podwójnego
opodatkowania, i w większości przypadków unikają go.
Jednakże wciąż występują przypadki podwójnego
opodatkowania, co stwarza przeszkody dla zakładania przedsiębiorstw o
zasięgu transgranicznym, transgranicznej działalności i
transgranicznych inwestycji w UE, które należy usunąć w
interesie przedsiębiorstw i obywateli, jak wspomniano w niedawnym
sprawozdaniu Mario Montiego[18]. Podwójne opodatkowanie
jest jedną z kwestii będących przedmiotem największej
troski obywateli i przedsiębiorstw UE. W sprawozdaniu w sprawie
obywatelstwa europejskiego z 2010 r. problemy związane z podwójnym
opodatkowaniem zostały uznane za jedną z głównych przeszkód,
jakie napotykają obywatele w sytuacjach transgranicznych. Dowody
wskazują, że zdaniem opinii publicznej podwójnie opodatkowanie jest
pilną kwestią[19].
Ponadto podwójne opodatkowanie jako takie jest źródłem
niepewności prawnej podatników, na co często zwracają uwagę
stowarzyszenia przedsiębiorców i przedstawiciele podatników[20]. W istocie wyniki niedawnej, trzeciej serii
konsultacji społecznych przeprowadzonych przez Komisję[21] potwierdzają, że
podatnicy UE pozostają bardzo zainteresowani kwestiami podwójnego
opodatkowania. W szczególności w ramach szczegółowych
konsultacji społecznych dotyczących podwójnego opodatkowania
stwierdzono, że problem ten jest poważny: średnio w ponad 20 %
zgłoszonych przypadków w grę wchodziła kwota powyżej 1
milion euro w odniesieniu do osób prawnych, a w ponad 35 % przypadków -
powyżej 100 000 euro w odniesieniu osób fizycznych. Istotne jest również zapewnienie
przejrzystości zbioru przepisów dotyczących unikania podwójnego
opodatkowania aby zapobiec rozbieżnym interpretacjom i w ten sposób
osiągnąć zamierzony rezultat. Ponadto sam brak
przejrzystości może okazać się szkodliwy dla
działalności transgranicznej[22]. Podwójne opodatkowanie zwiększa ogólne
obciążenia podatkowe, a tym samym może mieć negatywny
wpływ na inwestycje kapitałowe. Badania empiryczne wskazują,
że opodatkowanie osób prawnych ma istotny wpływ na decyzje
dotyczące lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych[23]. Oznacza to, że podwójne
opodatkowanie w UE może zniechęcać do inwestycji spoza UE i
stwarzać zagrożenie dla konkurencyjności przedsiębiorstw z
UE. Z uwagi na niedostarczenie przez administracje
krajowe dokładnych danych podatkowych trudno jest uzyskać w
pełni wiarygodne szacunki dotyczące bezpośredniego wpływu
podwójnego opodatkowania[24].
W rzeczywistości podatnicy, jeżeli mają wybór, będą
unikać podwójnego opodatkowania, dostosowując swoje zachowanie do
okoliczności. Tym samym podwójne opodatkowanie staje się nawet nie
obciążeniem, ale przeszkodą dla działalności
gospodarczej[25]. Ten pośredni wpływ jest jeszcze
trudniejszy do zmierzenia. Jednakże, zgodnie z szacunkami zawartymi w
niedawnej publikacji, po przyjęciu umowy o unikaniu podwójnego
opodatkowania dwustronne przepływy inwestycji portfelowych między
państwami będącymi stronami traktatu mogą
wzrosnąć o 50 %. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania są
również związane ze wzrostem wyceny kapitału własnego i
wydają się być czynnikiem pozwalającym obniżyć
koszty kapitału własnego w państwach będących stronami
tych umów o około 0,24 % w skali roku[26]. Czasami zniesienie podwójnego opodatkowania, nawet
jeśli jest możliwe z prawnego punktu widzenia, wiąże
się z nadmiernym obciążeniem zarówno czasowym, jak i pod
względem kosztów administracyjnych. Wyniki przeglądu przeprowadzonego
w 2007 r. przez dużą firmę podatkową[27] pokazały, że
średni koszt przestrzegania przepisów podatkowych w przypadku
opodatkowania dochodu osób prawnych wynosi 2,2 % płaconych podatków.
Około 15 % czasu poświęconego czynnościom odnoszącym
się do przestrzegania przepisów związane jest z międzynarodowymi
aspektami opodatkowania osób prawnych. Co więcej, 14,6 % firm i 31,0 %
osób fizycznych, które udzieliły odpowiedzi na to pytanie w ramach
konsultacji społecznych dotyczących podwójnego opodatkowania,
postanowiło nie szukać rozwiązania mającego na celu
wyeliminowanie podwójnego opodatkowania. Sprawozdanie w sprawie obywatelstwa europejskiego
z 2010 r. wskazuje na brak skuteczności „istniejących mechanizmów
mających na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania”. Można również zauważyć,
że akumulacja podatków nałożonych przez więcej niż
jedno państwo może doprowadzić do sytuacji , która – w
przynajmniej niektórych państwach członkowskich – uznana
zostałaby za konfiskacyjną, a zatem bezprawną, jeżeli
wynika ona z przepisów tylko tego państwa. Niektóre konkretne przykłady stanowią
ilustrację obecnej sytuacji, w której obywatele i przedsiębiorstwa
mogą w rzeczywistości napotkać znaczne przeszkody praktyczne w
skutecznym korzystaniu ze swoich praw i dla sprawnego funkcjonowania rynku
wewnętrznego. W petycji skierowanej do Parlamentu Europejskiego[28] obywatel Niemiec
poinformował, że mieszkał we Francji i pracował Niemczech
dla niektórych szpitali jako pracownik zewnętrzny. W wyniku
rozbieżności w interpretacji umowy o unikaniu podwójnego
opodatkowania między Francją i Niemcami został on
obciążony podatkiem przez oba państwa członkowskie. W celu
rozwiązania swojego problemu musiał przeprowadzić się do
Niemiec. Obywatel włoski[29] mieszka w Niemczech i pracuje
dla włoskiego przedsiębiorstwa przewozowego. Prowadzi on samochód
ciężarowy w kilku państwach Unii Europejskiej. W wyniku
rozbieżności w interpretacji umowy o unikaniu podwójnego
opodatkowania między Niemcami i Włochami został on
obciążony podatkiem zarówno przez Niemcy, jak i przez Włochy.
Wszczęta w 2005 r. procedura wzajemnego porozumiewania
zakończyła się dopiero w 2010 r. Komisja wyraża również zaniepokojenie obustronnym brakiem
opodatkowania i dokonuje obecnie przeglądu sytuacji, aby zaproponować
odpowiednie działania
4.
Aktualne rozwiązania i związane z nimi
ograniczenia w odniesieniu do głównych problemów
Kwestią podwójnego opodatkowania zajmowano
się już na poziomie UE. Dyrektywa w sprawie spółek
dominujących i spółek zależnych[30],
dyrektywa w sprawie odsetek i należności licencyjnych[31], konwencja arbitrażowa[32], dokonania Wspólnego Forum UE
ds. Cen Transferowych – zwłaszcza kodeks postępowania w celu
skutecznego wprowadzenia w życie konwencji arbitrażowej[33] – oraz zalecenie w sprawie
procedur w zakresie ulg w podatku u źródła[34] są dobrymi
przykładami tych wysiłków. Komisja przedstawiła niedawno wniosek
dotyczący dyrektywy w sprawie wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania
osób prawnych[35].
Jej przyjęcie pozwoli na rozwiązanie problemów podwójnego opodatkowania
na poziomie UE w odniesieniu do grup wielonarodowych, które postanowią
skorzystać z tego instrumentu. Jednakże, ponieważ zakres zastosowania
tej propozycji jest ograniczony, nie obejmie ona wszystkich przypadków
podwójnego opodatkowania i jedynie kwalifikujące się
przedsiębiorstwa, które wybiorą to rozwiązanie,
będą mogły korzystać z systemu wspólnej jednolitej podstawy
opodatkowania osób prawnych (art. 2 i 6 wniosku)[36]. Istniejące instrumenty są
niewystarczające, by rozwiązać wiele z nadal występujących
problemów związanych z podwójnym opodatkowaniem. W szczególności
ograniczony jest zakres stosowania dyrektywy w sprawie odsetek i
należności licencyjnych; umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
nie obejmują wszystkich podatków istotnych z perspektywy jednolitego rynku
(np. opłat skarbowych), nie przewidują całkowitego zniesienia
podwójnego opodatkowania, a zwłaszcza nie oferują jednolitego
rozwiązania problemów występujących w trójstronnych i
wielostronnych stosunkach między państwami członkowskimi; czas
potrzebny na zamknięcie procedury wzajemnego porozumiewania w przypadku
sporów dotyczących podwójnego opodatkowania, zarówno zgodnie z
konwencją arbitrażową, jak i umowami o unikaniu podwójnego
opodatkowania, jest zbyt długi i często procedury te nie pozwalają
rozwiązać zgłoszonych problemów. Ponadto nie zawsze skutecznie działają
istniejące instrumenty eliminowania podwójnego opodatkowania. W
szczególności zainteresowane państwa członkowskie nie
interpretują i nie wdrażają w sposób spójny postanowień umów
o unikaniu podwójnego opodatkowania. Tego rodzaju sprzeczne ze sobą
praktyki dotyczą głównie definicji takich pojęć jak
„opłaty licencyjne”, „dochód przedsiębiorstwa”, „dywidendy” i
„zakład”. W wyniku tego podatnicy mogą stać się przedmiotem
podwójnego opodatkowania, co jest sprzeczne z założonym celem umów o
unikaniu podwójnego opodatkowania. Co więcej, obywatele UE, którzy
otrzymują spadki w innym państwie członkowskim, mogą
również znaleźć się w niekorzystnej sytuacji
polegającej na obciążeniu wyższym podatkiem od spadku
niż ten, jakim zostaliby obciążeni w jakimkolwiek z
zainteresowanych państw członkowskich. Istnieją duże oczekiwania, że
problemy te, często bardzo skomplikowane z perspektywy podatnika,
będą w miarę możliwości rozwiązywane na poziomie
UE. Ze swojej strony OECD (do której należy 21 państw
członkowskich UE) wyraźnie uznaje potrzebę usuwania przeszkód
wynikających z podwójnego opodatkowania[37].
Ponadto w sprawozdaniu Mario Montiego zaleca się prowadzenie dalszych prac
nad wyeliminowaniem przeszkód podatkowych wynikających z podwójnego
opodatkowania osób fizycznych. Dlatego też wydaje się, że
podatnicy i państwa członkowskie rzeczywiście pragną
rozwiązania problemu podwójnego opodatkowania w kontekście
transgranicznym.
5.
Możliwe rozwiązania
W celu rozwiązania ujawnionych problemów
można ulepszyć istniejące instrumenty eliminacji przypadków
podwójnego opodatkowania lub zaproponować nowe instrumenty i
rozwiązania. W odniesieniu do różnego rodzaju problemów
związanych z podwójnym opodatkowaniem można stosować różne
metody, niektóre kwestie rozwiązywać w drodze dwustronnych umów
podatkowych, a niektóre, w miarę możliwości, za pomocą
prawodawstwa UE (w granicach podstaw prawnych, jakie daje Traktat o funkcjonowaniu
UE (TFUE)), lub w inny sposób z wykorzystaniem specjalnych rozwiązań
i instrumentów. Te możliwe rozwiązania to między
innymi:
5.1.
Wzmocnienie istniejących instrumentów
Wniosek dotyczący przekształcenia
dyrektywy w sprawie odsetek i należności licencyjnych zostaje
przedstawiony wraz z niniejszym komunikatem. Proponowane zmiany do
istniejącego tekstu mają zmniejszyć liczbę przypadków, w
których podwójne opodatkowanie może pojawić się w wyniku
stosowania przez jedno państwo członkowskie podatku u źródła
od płatności i innego opodatkowania tej samej płatności.
5.2.
Rozszerzenie zakresu umów o unikaniu
podwójnego opodatkowania
Komisja uważa, że istnieje potrzeba
uzupełnienia ram umów o unikaniu wzajemnego opodatkowania między 27
państwami członkowskimi[38]
i będzie wspierać dialog między państwami członkowskimi
w przypadku sporów utrudniających zawieranie umów o unikaniu podwójnego
opodatkowania. Komisja zamierza przeanalizować z
państwami członkowskimi i ekspertami sposoby rozwiązywania
problemów trójstronnych[39]
oraz kwestię tego, w jaki sposób traktować jednostki i podatki
nieobjęte umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania w ramach UE.
Podejmie ona stosowne inicjatywy, w szczególności w odniesieniu do
podatków od spadku.
5.3.
Środki mające na celu zapewnienie
większej spójności w interpretacji i stosowaniu postanowień umów
o unikaniu podwójnego opodatkowania między państwami
członkowskimi UE.
Podwójne opodatkowanie jest często wynikiem
sprzecznych interpretacji. Istnieje potrzeba oceny wykonalności ustalenia
w UE, w miarę możliwości, wspólnej interpretacji niektórych
pojęć zawartych w obowiązujących między państwami
członkowskimi umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania (np. opłaty
licencyjne, dochód przedsiębiorstwa, dywidendy, zakład, miejsce
zamieszkania dla celów podatkowych, pracownicy transgraniczni itd.). W
zależności od przypadku właściwe może być
uwzględnienie identycznych lub podobnych pojęć zawartych w
prawie UE, co byłoby wyrazem szczególnego unijnego podejścia do tego
problemu. Ze względu na ich znaczenie dla rynku wewnętrznego kwestie
te należy omówić na poziomie UE. Jednakże taka koordynacja
może również stanowić wkład do dyskusji prowadzonej na
forum organizacji międzynarodowych, takich jak OECD lub ONZ, również
w przypadku gdy prowadzi to do rozwoju szerszych międzynarodowych
standardów. Opierając się na pozytywnych doświadczeniach
Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych, można zbadać potencjalne
korzyści stworzenia forum przedstawicieli państw członkowskich
(forum UE ds. podwójnego opodatkowania). Na podstawie dyskusji przeprowadzonych
na tym forum Komisja rozważy opracowanie kodeksu postępowania
dotyczącego podwójnego opodatkowania.
5.4.
Ułatwienie i przyspieszenie
rozwiązywania sporów w UE
Konwencja arbitrażowa miała
zapewnić metodę rozwiązywania sporów dotyczących
głównie cen transferowych. Jednakże, mimo przyjęcia (i
przeglądu) kodeksu postępowania, można jeszcze usprawnić
właściwe funkcjonowanie konwencji arbitrażowej, biorąc pod
uwagę ogólną przewlekłość procedur wzajemnego
porozumiewania[40].
Jeśli chodzi o konwencję arbitrażową, w ostatnich 5 latach,
dla których dostępne są dane liczbowe, połowa nieuregulowanych
sporów na koniec każdego roku trwała dłużej niż 2 lata[41]. Uczestnicy konsultacji społecznych
przeprowadzonych w 2010 r. ubolewali nad tym, że umowy o unikaniu
podwójnego opodatkowania nie pozwalają na szybkie rozwiązywanie
sporów. Zwykle podatnicy mogą korzystać tylko z mechanizmu
rozwiązywania sporów, jaki przewiduje właściwa umowa o unikaniu
podwójnego opodatkowania, opartego na dawnym art. 25 modelowej konwencji
podatkowej OECD. Mechanizm ten nie jest jednak w pełni skuteczny:
umawiające się strony są jedynie zobowiązane czynić
wysiłki w celu znalezienia rozwiązania. Podatnik nie ma gwarancji,
że podwójne opodatkowanie zostanie zniesione ani tego, że
administracje podatkowe będą działać szybko. OECD za
najważniejszy problem uważa liczbę nierozstrzygniętych
spraw (wzrost o 21,3 % w okresie od 2008 r. do 2009 r.)[42]. Z perspektywy UE brak ogólnej
wiążącej procedury rozwiązywania sporów jest zatem
kwestią, którą należy uregulować zarówno z powodów
związanych z jednolitym rynkiem, jak też ze względów
wynikających z globalnej konkurencyjności (związanych z
atrakcyjnością UE dla zagranicznych inwestorów). Ani konwencja
arbitrażowa ani umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte
między państwami członkowskimi nie zapewniają w pełni
skutecznej metody. Możliwe rozwiązanie zawarte jest w
ostatniej wersji art. 25 modelowej konwencji podatkowej OECD (2008), który
przewiduje procedurę wzajemnego porozumiewania z
wiążącą procedurą rozwiązywania sporów w
odniesieniu do wszystkich nierozstrzygniętych przypadków podwójnego
opodatkowania, jeśli zażąda tego podatnik. Jednakże do tej
pory takie postanowienia uwzględnione były tylko w niewielkiej
liczbie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych między
państwami członkowskimi[43]. Komisja widzi potrzebę przeanalizowania
usprawnień, które można wprowadzić w procedurach
rozwiązywania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w UE. W
szczególności zbadać należy możliwość wprowadzenia
mechanizmu skutecznego i szybkiego rozwiązywania tych sporów we wszystkich
obszarach podatków bezpośrednich.
6.
Dalsze działania i wnioski
Komisja ma zdecydowany zamiar rozwiązać
podstawowe problemy związane z podwójnym opodatkowaniem w UE i
przedstawić inicjatywy. Dwa wnioski odgrywają wiodącą
rolę w tym zakresie. Są to: ·
wniosek dotyczący wspólnej jednolitej podstawy
opodatkowania osób prawnych – przyjęty w marcu 2011 r.; · wniosek dotyczący przekształcenia dyrektywy w sprawie odsetek
i należności licencyjnych, przedstawiony wraz z niniejszym
komunikatem. Oprócz tych wniosków Komisja: ·
zaproponuje w najbliższym czasie
rozwiązania mające na celu usunięcie transgranicznych przeszkód
związanych z podatkiem od spadku w UE; ·
w dalszym ciągu wykorzystywać będzie
Wspólne Forum UE ds. Cen Transferowych, które ostatnio wznowiło swoją
działalność, do rozwiązywania kwestii podwójnego
opodatkowania cen transferowych; ·
w 2012 r. przedstawi rozwiązania w sprawie
transgranicznego podwójnego opodatkowania dywidend wypłacanych inwestorom
portfelowym; ·
będzie pracować nad rozwinięciem wariantów
przedstawionych w niniejszym komunikacie, w szczególności stworzeniem
forum UE ds. podwójnego opodatkowania, które będzie zajmowało
się sprawami podatkowymi o czysto unijnym charakterze, propozycją
kodeksu postępowania dotyczącego podwójnego opodatkowania i możliwością
wprowadzenia skutecznego mechanizmu rozwiązywania sporów w celu
określenia najskuteczniejszych sposobów likwidacji podwójnego
opodatkowania; · w odniesieniu do obustronnego braku opodatkowania zainicjuje rozpoznawczą
procedurę konsultacji w celu określenia pełnej skali tego
zjawiska. Wyniki tych konsultacji zostaną wykorzystane do określenia
i przygotowania właściwych działań politycznych. Komisja zwraca się do Parlamentu
Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego o
przedyskutowanie i wsparcie tych kierunków. Wszystkie zainteresowane strony prosi się o
wyrażenie opinii na temat tej inicjatywy oraz powiadomienie Komisji o
konkretnych działaniach, jakie zalecają. [1] COM(2010) 2020 z 3.3.2010. [2] Komisja jest zaniepokojona obecną sytuacją obustronnego
braku opodatkowania w UE. Komisja rozważa przeprowadzenie
społecznych konsultacji na temat obustronnego braku opodatkowania osób
prawnych, zgodnie zresztą z niedawną sugestią poseł do Parlamentu
Europejskiego Sharon Bowles, Przewodniczącej Komisji Gospodarczej i
Monetarnej Parlamentu UE (Brukselskie Forum Podatkowe 2011). [3] COM(2006) 823 z 19.12.2006, pkt 1. [4] Zob. na przykład konkluzje szefów państw lub
rządów strefy euro z dnia z dnia 11 marca 2011 r. [5] Zob.
Konsultacje publiczne Komisji Europejskiej: http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/consultations/tax/2010_04_doubletax_en.htm
oraz przypisy 25 i 26. [6] COM(2010) 769 z 20.12.2010, pkt 4.1. [7] Podwójne opodatkowanie o charakterze czysto krajowym,
ilekroć występuje, jest kwestią pozostającą w
kompetencji prawodawcy krajowego. [8] COM(2011) 206 z 13.4.2011. [9] Sprawozdaniu Komisji w sprawie obywatelstwa
europejskiego z 2010 r.- „Usuwanie przeszkód w zakresie praw obywatelskich UE”,
COM(2010)603, 27.10.2010. [10] Zob. IBFD Tax Glossary, wpis „podwójne opodatkowanie”. Tradycyjnie
podwójne opodatkowanie dzieli się na podwójne opodatkowanie w wymiarze
prawnym i podwójne opodatkowanie w wymiarze ekonomicznym. W przypadku podwójnego
opodatkowania w wymiarze prawnym dwa porównywalne podatki stosuje się
wobec tego samego płatnika w odniesieniu do tego samego dochodu lub
kapitału. Ogólnie terminu podwójne opodatkowanie w wymiarze
ekonomicznym używa się w przypadku, gdy różni podatnicy
zostają opodatkowani w odniesieniu do tego samego dochodu lub
kapitału. [11] Np. zwalniając zagraniczny dochód podatnika
będącego rezydentem lub poprzez zaliczenie podatku zagranicznego. [12] Środki dwustronne przewidziane w umowach o unikaniu
podwójnego opodatkowania, na podstawie których dwa państwa
uzgadniają, jak i w jakim zakresie eliminuje się podwójne
opodatkowanie między ich rezydentami. [13] Np. Konwencja pomiędzy krajami nordyckimi o unikaniu
podwójnego opodatkowania w zakresie podatku od dochodu i majątku lub tzw.
„Konwencja arbitrażowa”: Konwencja w sprawie eliminowania podwójnego
opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych
(90/436/EWG), Dz.U. L 225 z 20.8.1990. [14] Np. Wyrok ETS z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C-324/00,
Lankhorst-Hohorst, pkt 32; wyrok
ETS z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie C-170/05, Denkavit Internationaal,
pkt 39; wyrok ETS z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie C-379/05, Amurta,
pkt 28; wyrok ETS z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie C-233/09, Dijkman,
pkt 23; wyrok ETS z dnia 22 grudnia 2010 r. w sprawie C-287/10, Tankreederei
I, pkt 15; [15] Wyroki ETS: z dnia 14 listopada 2006 r. w sprawie Kerckhaert-Morres;
z dnia 12 lutego 2009 r. w sprawie Block; z dnia 16 lipca 2009 r. w
sprawie Damseaux. [16] Opinia rzecznika generalnego Geelhoeda w sprawie Kerckhaert-Morres,
pkt 38. [17] Ww. wyrok ETS w sprawie Damseaux. [18] Sprawodzanie Przewodniczącego Komisji Europejskiej
(byłego komisarza UE Mario Montiego), „Nowa strategia dla jednolitego
rynku” (A new strategy for the Single Market), 9 maja 2010, pkt 3.5, s. 83. [19] Na przykład na posiedzeniu Komisji Petycji Parlamentu
Europejskiego w dniach 14-15 czerwca 2011 r. cztery z jedenastu petycji w
rozdziale dotyczącym podatków odnosiło się podwójnego
opodatkowania. Zob. również Badanie Eurobarometru z września 2011 r.
dotyczące przeszkód, jakie napotykają obywatele na rynku
wewnętrznym http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/quali/ql_obstacles_en.pdf [20] Komentarze MEDEF do proponowanych zmian w art. 15 § 2
modelowej konwencji OECD, 2007, http://www.oecd.org/dataoecd/14/62/39547932.pdf [21] http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/consultations/tax/2010_04_doubletax_en.htm http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/consultations/tax/2010_06_inheritance_en.htm; http://ec.europa.eu/taxation_customs/common/consultations/tax/2010_08_royalty_en.htm; [22] OECD. Tax Effects on Foreign Direct Investment, 2007,
s. 33 [23] Zob. na przykład Hajkova, D. i inni, „Taxation,
Business Environment and FDI Location in OECD Countries”, OECD Economics
Department Working Papers, No. 502, 2006, http://dx.doi.org/10.1787/874058477248. [24] Ocena skutków towarzysząca wnioskowi dotyczącemu
dyrektywy Rady w sprawie wspólnej jednolitej podstawy opodatkowania osób
prawnych, 16 marca 2011 r. [25] Rozróżnienie między obciążeniem a
przeszkodą w odniesieniu do podwójnego opodatkowania wprowadziła
już Liga Narodów w 1923 r. Zob. na przykład Economic and Financial
Commission, Report on Double Taxation submitted to the Financial Committee,
Document E.F.S.73. F.19, s.11, 5 kwietnia 1923 r. [26] Parkih, Jain i Spahr, The impact of Double Taxation on
Cross Border Equity Flows, Valuations and Cost of Capital, 2011, EFMA, Braga
Meeting. [27] PWC LLP, Total Tax Contribution, obadanie
przeprowadzone w 2007 r. przez the Hundred Group of Finance UK Directors
(stowarzyszenie 100 największych firm Zjednoczonego Królestwa. [28] PE, Komisja Petycji, petycja 1404/2010. [29] PE, Komisja Petycji, petycja 1053/2010. [30] Dyrektywa Rady z dnia 23 lipca 1990 r.
w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego w przypadku
spółek dominujących i spółek zależnych różnych
państw członkowskich (90/435/EWG). [31] Dyrektywa Rady z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie
wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz
należności licencyjnych między powiązanymi spółkami
różnych państw członkowskich (2003/49/WE). [32] Konwencja w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania
w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych (90/436/EWG),
Dz.U. L 225 z 20.8.1990. [33] http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/company_tax/transfer_pricing/index_en.htm. [34] C/2009/7924, http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/common/whats_new/c(2009)7924_en.pdf [35] COM(2011) 121; 16.3.2011. [36] Wniosek dotyczący dyrektywy ustanawia jedynie system
wspólnej podstawy opodatkowania niektórych przedsiębiorstw i grup
przedsiębiorstw (art. 1 wniosku). [37] Zob. wyżej, uwaga 3. [38] Na dzień 1 stycznia 2011 r. umowami o unikaniu
podwójnego opodatkowania nie było objętych 10 stosunków dwustronnych
między państwami członkowskimi UE. [39] W obszarze cen transferowych pewne prace podjęło
już Wspólne Forum UE ds. Cen Transferowych; zob. poniższy przypis. [40] http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/taxation/company_tax/transfer_pricing/forum/jtpf/2010/ /jtpf_2010_06_08_number_open_cases_en.pdf [41] http://ec.europa.eu/taxation_customs/resources/documents/taxation/company_tax/transfer_pricing/forum/jtpf/2010/ /jtpf_2010_06_08_number_open_cases_en.pdf [42] http://www.oecd.org/document/11/0,3746,en_2649_33747_46499831_1_1_1_1,00.html
Wzrost o 63,4 % w porównaniu z latami 2006-2009. [43] Np. FR i UK (19.06.2008), NL i UK (26.09.2008), DE i UK
(30.03.2010).