EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52012SC0136
COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT EXECUTIVE SUMMARY OF THE IMPACT ASSESSMENT Accompanying the document Proposal for a REGULATION OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL on electronic identification and trust services for electronic transactions in the internal market
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING Begeleidend document Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING Begeleidend document Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt
/* SWD/2012/0136 final - COD 2012/0146 */
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING Begeleidend document Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt /* SWD/2012/0136 final - COD 2012/0146 */
WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE
COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING Begeleidend document Voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
betreffende elektronische
identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de
interne markt
1. Beleidscontext, procedurele kwesties
en raadpleging van belanghebbende partijen Vertrouwen wekken in
een online-omgeving is een voorwaarde voor economische ontwikkeling. Consumenten,
bedrijven en overheden die dit vertrouwen niet hebben, stellen zich
terughoudend op ten aanzien van elektronische transacties en de invoering van
nieuwe diensten. Het voorgestelde initiatief voor een regelgevingskader beoogt
veilige en naadloze elektronische transacties mogelijk te maken tussen
bedrijven, burgers en overheden en zo de doelmatigheid van openbare en
particuliere diensten, e-business en e-handel te verbeteren. Bestaande obstakels
voor grensoverschrijdende e-diensten moeten worden opgeheven. Elektronische
identificatie, authentificatie, handtekeningen en verwante vertrouwensdiensten (eIAS)
moeten dan ook in de hele EU wederzijds worden erkend en aanvaard zodat ze
productief kunnen zijn en geen obstakel vormen. Op
dit moment is er nog geen algemeen grens- en sectoroverschrijdend EU-kader voor
eIAS-diensten. Op EU-niveau is er alleen een juridisch kader voor elektronische
handtekeningen maar niet voor e-identificatie en -authentificatie of voor
verwante vertrouwensdiensten. De Commissie kondigde in de Digitale agenda
voor Europa aan dat zij regelgeving wil voorstellen inzake
e-authentificatie en wil zorgen voor wederzijdse erkenning van e-identificatie
(eID) en e-authentificatie om zo een eind te maken aan de fragmentering en het gebrek
aan interoperabiliteit, het digitale burgerschap te bevorderen en cybercriminaliteit
te voorkomen. Om deze
effectbeoordeling uit te voeren heeft de Commissie tijdens discussies,
workshops en conferenties feedback verzameld bij de lidstaten, het Europees
Parlement en belanghebbenden. Voorts werd opdracht gegeven voor een aantal
studies in verband met eIAS en werd literatuur over dit onderwerp bestudeerd.
In 2011 vond een openbare raadpleging plaats om informatie te verzamelen over de
manier waarop e-identificatie, -authentificatie en digitale handtekeningen een
bijdrage kunnen leveren aan de interne markt. Deze raadpleging werd aangevuld
door een doelgericht onderzoek om de specifieke meningen en behoeften van kmo's
in kaart te brengen. 2. Probleemstelling Gebruikers van
eIAS-diensten kunnen bij grensoverschrijdend gebruik op problemen stuiten. De
voornaamste obstakels voor betrouwbare en naadloze grensoverschrijdende eIAS-diensten
zijn: 1 — fragmentering
van de markt: voor providers van diensten
gelden verschillende voorschriften, afhankelijk van de lidstaat waar de dienst
wordt verleend. Elektronische handtekeningen: aan de harmonisering die het resultaat is van de Richtlijn elektronische
handtekeningen (1999/93/EG) schort nog het een en ander. Er zijn vier knelpunten
vastgesteld: de tenuitvoerlegging op nationaal niveau loopt niet gelijk omdat
de lidstaten een verschillende uitleg geven aan de richtlijn, voor toepassingen
voor de overheidssector wordt de facto gebruik gemaakt van een
uitzonderingsregel, verouderde normen en vage verplichtingen in verband met toezicht
leiden tot problemen in verband met grensoverschrijdende interoperabiliteit,
een gesegmenteerd EU-landschap en verstoringen op de interne markt. Elektronische
identificatie: verschillende technologische
oplossingen voor persoonsidentificatie in individuele lidstaten, het gebrek aan
rechtszekerheid over het grensoverschrijdend gebruik van elektronische
identificatie en het ontbreken van duidelijke aansprakelijkheid voor de juistheid
van identiteitsgegevens leiden alle tot interoperabiliteitsproblemen. Verwante
vertrouwensdiensten: het ontbreken van een
EU-rechtskader betekent dat in bepaalde lidstaten nationale regelgeving wordt
vastgesteld voor een aantal van deze diensten en dat providers die hun diensten
in verschillende lidstaten willen aanbieden, geconfronteerd worden met hoge
kosten. Dit leidt in beide gevallen tot obstakels op de interne markt en tot
fragmentering. 2 — gebrek aan
vertrouwen: door het gebrek aan
vertrouwen in elektronische systemen, de beschikbare instrumenten en het juridische
kader kan de indruk worden gewekt dat er minder rechtsbescherming is dan bij
fysieke interactie. Voor elektronische
handtekeningen lopen de nationale inhoudelijke eisen
in verband met toezicht per lidstaat uiteen, zodat het voor belanghebbenden die
op een elektronische handtekening moeten vertrouwen moeilijk is in te schatten hoe
een provider wordt gecontroleerd. Voor elektronische
identificatie en verwante vertrouwendiensten: heterogene nationale wetgeving
maakt het voor gebruikers moeilijk om grensoverschrijdende onlinetransacties met
een gevoel van zekerheid uit te voeren. De vier voornaamste
redenen voor deze problemen zijn: A: Ontoereikend
toepassingsgebied van het bestaande juridische kader Voor tal van
elektronische interacties zoals elektronisch bankieren, elektronische overheid
of elektronische gezondheidsdiensten zijn eIAS-diensten absoluut onontbeerlijk.
Het wettelijk kader op EU-niveau is beperkt en onvolkomen en is in wezen toegespitst
op elektronische handtekeningen. Een specifiek kader voor wederzijdse erkenning
en aanvaarding van elektronische identificatie of vertrouwensdiensten zoals het
exacte moment waarop financiële transacties worden vastgelegd (time stamping)
of elektronische zegels ontbreekt. B: Gebrekkige coördinatie
tussen de ontwikkeling van elektronische handtekeningen en eID De nationale eIAS-infrastructuren
werden onafhankelijk van elkaar ontwikkeld zonder enige coördinatie op
EU-niveau. Hierdoor werd niet gelet op grensoverschrijdende interoperabiliteit
van technische oplossingen zodat weer belemmeringen werden gecreëerd voor
elektronische transacties. Het gebrek aan wederzijdse erkenning en aanvaarding
is een van de redenen waarom zowel gebruikers als providers van elektronische
diensten zich sceptisch opstellen ten aanzien van de invoering van eIAS. C: Gebrek aan
transparantie bij veiligheidsgaranties Sterke en
geharmoniseerde beveiligingsmaatregelen zijn van fundamenteel belang voor het
creëren van betrouwbare oplossingen. Dit geldt met name voor de toegang tot
diensten wanneer het gaat om gevoelige persoonsgegevens zoals voor elektronische
gezondheidsdiensten. Volgens Richtlijn 99/93/EG is er alleen sprake van
rechtszekerheid bij elektronische handtekeningen wanneer bepaalde veiligheidswaarborgen
worden geboden zodat zij voldoende beschermd zijn tegen vervalsing of fraude
(geavanceerde en gekwalificeerde elektronische handtekeningen). Het ontbreken van
veilige systemen voor elektronische identificatie wordt door gebruikers
beschouwd als een belangrijk obstakel. Het feit dat er geen geharmoniseerd
rechtskader bestaat voor elektronische identificatie betekent dat het objectief
onmogelijk is de veiligheid en betrouwbaarheid van officiële elektronische
identificatie grensoverschrijdend vast te stellen. Dit creëert obstakels voor
grensoverschrijdende interactie, beschadigt het vertrouwen en leidt tot een
gefragmenteerde markt. Een ander probleem is
identiteitsroof. Veilige elektronische identificatie kan helpen dit risico te
verlagen. Slecht beveiligde systemen voor elektronische identificatie maken het
daarentegen makkelijker voor criminelen om de hand te leggen op valse eID's of eID's
waarmee is geknoeid D: Gebrek aan bewustzijn/aanvaarding door gebruikers Als gevolg van de complexiteit
van de technologieën die gebruikt worden voor elektronische transacties en de
sleutelrol die daarbij gespeeld wordt door betrouwbare derde partijen, ontstaat
er een omgeving waarin het moeilijk is de betrouwbaarheid te beoordelen. Met
name eindgebruikers die over het algemeen niet over voldoende kennis beschikken,
moeten kunnen afgaan op voorschriften die duidelijke rechten en
verantwoordelijkheden voor alle belanghebbenden bepalen (providers van
vertrouwensdiensten, eindgebruikers en beheersinstanties). 3. Basisscenario Het basisscenario houdt
in dat wordt afgezien van nieuwe regelgeving. Uitgaande van dit scenario zouden
de huidige problemen zich als volgt ontwikkelen: Problemen in verband
met fragmentering en interoperabiliteit zouden niet worden opgelost: de lidstaten blijven Richtlijn 99/93/EG waarschijnlijk verder
toepassen en toezien op de naleving ervan. Geen rechtszekerheid: de problemen als gevolg van het ontbreken van wederzijdse erkenning
van elektronische handtekeningen en het ontbreken van een juridisch kader voor
de wederzijdse erkenning en aanvaarding van eID en verwante vertrouwensdiensten
zouden de juridische erkenning van talrijke grensoverschrijdende interacties
belemmeren. Er wordt niet
volledig voorzien in de behoeften van de gebruikers: het
is met het huidige kader niet mogelijk ten volle te profiteren van de
mogelijkheden die geboden worden door de technologische ontwikkelingen. Belangrijke Europese
initiatieven worden niet optimaal benut: EU-beleid
zoals de richtlijnen met betrekking tot diensten, overheidsopdrachten of btw
(elektronische facturen) of de grootschalige ICT-PSP proefprojecten[1] waarin gezocht wordt naar oplossingen
voor problemen in verband met interoperabiliteit en grensoverschrijdende
erkenning met betrekking tot bepaalde soorten elektronische interacties zouden
niet verder kunnen gaan dan het stadium van een proefproject omdat een
sectoroverschrijdend juridisch kader ontbreekt. 4. Beleidsdoelstellingen Er
zijn vier algemene doelstellingen vastgesteld: zorgen voor de
ontwikkeling van een digitale interne markt; bevorderen van de ontwikkeling van
belangrijke grensoverschrijdende overheidsdiensten; stimuleren en versterken
van de mededinging op de interne markt, verbeteren van de
gebruiksvriendelijkheid (voor burgers en bedrijven). Deze doelstellingen sporen
met strategisch EU-beleid als de EU 2020‑Strategie, de Digitale
Agenda voor Europa, de Single Market Act en de routekaart voor
stabiliteit en groei. Specifieke
doelstellingen hebben betrekking op de gewenste
resultaten voor de eIAS-markt ("wat") van de tenuitvoerlegging
van de operationele doelstelling ("hoe"). Voor elke
specifieke doelstelling is een aantal operationele doelstellingen
gedefinieerd. 5. Beleidsopties Om een oplossing te vinden voor deze problemen
en de hierboven vermelde doelstellingen te kunnen verwezenlijken werden drie
categorieën opties bekeken: (1) het toepassingsgebied van het geplande kader,
(2) het rechtsinstrument en (3) het niveau van toezicht: ·
Wat het eerste aspect, het "toepassingsgebied
van het kader" betreft, werden vier opties onderzocht: Optie 0: Richtlijn
99/93/EG wordt ingetrokken en er wordt afgezien van regelgeving ten aanzien van
eID of verwante vertrouwensdiensten Deze optie houdt in dat alle EU-activiteiten op
het gebied van elektronische handtekeningen worden gestaakt. Richtlijn 99/93/EG
wordt ingetrokken en er worden geen wetgevende maatregelen voorgesteld voor
wederzijdse erkenning van eID. ·
Optie 1: Geen beleidswijzigingen (basisscenario) Richtlijn 99/93/EG blijft ongewijzigd. Er worden
geen voorstellen geformuleerd inzake wetgeving met betrekking tot eID. ·
Optie 2: Rechtszekerheid verbeteren, coördinatie
van nationaal toezicht versterken en zorgen voor wederzijdse erkenning en
aanvaarding van eID's Het toepassingsgebied van Richtlijn 99/93/EG wordt
uitgebreid met bepalingen die de grensoverschrijdende erkenning en aanvaarding
van "aangemelde eID-regelingen"[2]
bestrijken. De bepalingen van de richtlijn met betrekking tot elektronische handtekeningen
worden herzien om de bestaande leemten aan te pakken en de nationale supervisiemodellen
meer op elkaar af te stemmen. ·
Optie 3: Uitbreiding met verschillende
verwante vertrouwensdiensten Deze optie houdt uitbreiding in van de tweede
optie door verwante vertrouwensdiensten en identificatiegegevens op te nemen in
het toepassingsgebied van het voorstel. Verwante vertrouwensdiensten die door de wetgeving
moeten worden bestreken zijn: tijdstempeldiensten, elektronische zegels,
langdurige bewaring van informatie, levering van gecertificeerde elektronische
documenten, ontvankelijkheid van elektronische documenten en website‑authentificatie. ·
Bij de tweede reeks, "rechtsinstrument",
worden vier opties overwogen: Een algemeen wetgevend instrument (optie A) of
twee afzonderlijke instrumenten (optie B) De wetgeving zou kunnen bestaan uit een algemene
maatregel die elektronische identificatie, authentificatie en handtekeningen
bestrijkt, met name een besluit van de Commissie inzake elektronische
identificatie en herziening van de richtlijn elektronische handtekeningen. Een richtlijn (optie C) of een verordening (optie
D): De wetgeving zou kunnen bestaan uit een richtlijn
of een verordening. ·
Op het derde, "supervisie" niveau,
worden twee opties overwogen: Optie i): handhaving
nationale supervisieregelingen De huidige nationale supervisieregelingen worden
gehandhaafd maar de harmonisering wordt verder doorgevoerd door middel van
gemeenschappelijke eisen. Optie ii): oprichting
van een EU-supervisiesysteem Een EU-supervisiesysteem wordt opgericht om de
verschillen tussen de nationale supervisieregelingen uit de weg te ruimen of te
reduceren. Dit kan op twee manieren gebeuren: Suboptie a: vervanging
van de bestaande nationale supervisieregelingen door één EU-supervisiesysteem
en -instantie. Suboptie b: oprichting
van een EU-supervisiesysteem en -instantie naast de nationale
supervisieregelingen (elke lidstaat kan kiezen voor zijn eigen regeling of voor
het EU-systeem). 6. Vergelijking van
beleidsopties en effecten De beleidsopties werden
getoetst aan en vergeleken met het basisscenario (optie 1) wat betreft
doelmatigheid, efficiëntie en samenhang. 6.1. Draagwijdte van het kader Optie 0 draagt niet bij aan de verwezenlijking van de doelstellingen die zijn
vastgesteld in het verslag over de effectbeoordeling. Deze optie zou de
beschikbaarheid en invoering van grens- en sectoroverschrijdende eIAS-diensten
niet verhogen, niet zorgen voor een optimaal governanceniveau, de ontwikkeling
van de markt niet stimuleren, niet bijdragen aan de versterking van het
concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven en de dienstensector en er
evenmin voor zorgen dat alle eindgebruikers kunnen profiteren van de voordelen
van de eIAS-diensten. Deze optie zou daarentegen de technologische
ontwikkelingen in de eIAS-markt belemmeren, het huidige proces van een evolutie
naar de invoering van grensoverschrijdende elektronische diensten verstoren en
een gefragmenteerde EU-markt in stand houden met een ongelijk
vertrouwensklimaat. Met
optie 1 kunnen de doelstellingen niet worden verwezenlijkt. De bestaande
dubbelzinnigheden blijven bestaan en het vertrouwenslandschap met betrekking
tot supervisie blijft ongelijk. De onzekerheid ten aanzien van de regelgeving
blijft aanhouden en er zou een gesegmenteerd EU-landschap ontstaan, dat zou
leiden tot ongelijke concurrentievoorwaarden op de interne markt en
verschillende aanpakken op nationaal niveau. Optie 2 verhoogt
de rechtszekerheid, bevordert supervisie en zorgt voor wederzijdse
erkenning van eID's. Bovendien draagt deze optie in belangrijke mate bij
aan de verwezenlijking van elk van de in het verslag over de effectbeoordeling
vastgestelde doelstellingen en levert ze positieve resultaten op wat betreft
het economisch, sociaal en milieubeleid. eIAS-diensten worden
dan ook aantrekkelijker, waardoor investeringen in eIAS-infrastructuur en ‑diensten
een hoger rendement opleveren. eIAS wordt bovendien beschikbaar voor alle
soorten en alle sectoren van bedrijven terwijl grensoverschrijdende obstakels
uit de weg worden geruimd. Nieuwe markten en nieuwe investeringen worden
geopend hetgeen innovatie zou stimuleren. De huidige
fragmentering van de markt zou verminderen omdat verwijzing naar technische
normen zou leiden tot een verbetering van de grensoverschrijdende
interoperabiliteit. Wederzijdse erkenning
en aanvaarding van eID kan de bestaande belemmeringen voor de interne markt
verder ontmantelen. Verder zal de homogeniteit van supervisie die zou
voortvloeien uit gemeenschappelijke fundamentele eisen waarschijnlijk zorgen
voor meer vertrouwen, de opsporing van fraude vergemakkelijken en bijdragen aan
de preventie van identiteitsroof. Met optie 3 worden eIAS-diensten met de uitbreiding van het kader met bepaalde
verwante vertrouwensdiensten nog aantrekkelijker en wordt het positieve effect
ervan verhoogd. Optie 3 zal waarschijnlijk meer aanwijsbare
voordelen opleveren dan opties 0, 1 en 2 voor betrouwbare en
gebruiksvriendelijke e-transacties. 6.2. Rechtsinstrument Door binnen één instrument een algemeen
kader te verschaffen, kan ervoor worden gezorgd dat de voorschriften die
verschillende aspecten van eIAS regelen, goed op elkaar zijn afgestemd. Bij twee
afzonderlijke instrumenten kunnen wellicht verschillen
optreden bij de juridische bepalingen die worden vastgesteld voor elektronische
handtekeningen en e-identificatie en, hetgeen zwaarder weegt, bij de aanpak van
de initiatieven. Vaststelling
van een richtlijn zou niet bijdragen aan het vinden van een oplossing
voor het huidige gebrek aan interoperabiliteit bij elektronische handtekeningen
die voortvloeien uit verschillen in de omzetting van Richtlijn 99/93/EG. Een verordening
kan onmiddellijk worden toegepast zonder enige interpretatie, biedt dus
meer harmonisatie en is derhalve meer geschikt om de doelstellingen van de
voorgestelde wetgeving te verwezenlijken. Vaststelling van één verordening lijkt de
meest doelmatige manier om de doelstellingen te verwezenlijken. 6.3. Supervisieniveau Bij optie i worden de huidige
nationale supervisieregelingen gehandhaafd en worden providers
gemeenschappelijke fundamentele eisen opgelegd. Een geharmoniseerde aanpak op
EU-niveau voor zowel elektronische handtekeningen als verwante
vertrouwensdiensten zorgt voor een doeltreffende supervisie, meer
rechtszekerheid en verhoogt het vertrouwen in en de zekerheid van elektronische
transacties. Bij optie ii wordt
gezorgd voor homogene, doeltreffende en kwalitatief hoogstaande supervisie in
de hele EU. Suboptie b biedt meer flexibiliteit dan de centrale
EU-toezichthoudende instantie (suboptie a): voor lidstaten waar geen of
weinig providers van vertrouwensdiensten zijn, kan het voordeliger zijn de
supervisietaken over te dragen aan een EU-instantie. Andere lidstaten kunnen eventueel
hun eigen regeling voor toezicht aanhouden. Een gecentraliseerd EU-model voor
toezicht werpt echter subsidiariteitsvragen op. Met het oog op het subsidiariteitsbeginsel zou (optie i) de
aangewezen oplossing zijn. 7. Motivering voor
EU-maatregelen, meerwaarde en subsidiariteit Net als bij Richtlijn 99/93/EG vormt artikel 114 VWEU over de interne markt de
rechtsgrond voor het wetsvoorstel omdat dit artikel beoogt de bestaande
obstakels voor de werking van de interne markt uit de weg te ruimen door
wederzijdse erkenning en aanvaarding van elektronische identificatie,
authentificatie, handtekeningen en vertrouwensdiensten over de grenzen wanneer
deze nodig zijn voor elektronische transacties. Omdat
de eIAS-diensten van nature niet-territoriaal zijn, is een optreden op EU-niveau
adequaat en evenredig om de digitale interne markt tot stand te brengen. Een
zelfde resultaat kan niet worden bereikt met door de lidstaten vastgestelde
regelgeving. Een EU-optreden is derhalve vereist, aangewezen en
gerechtvaardigd. 8. Toezicht en evaluatie De Commissie houdt toezicht op de toepassing
van de wetgeving door voortdurende dialoog met de belanghebbenden en het verzamelen
van statistieken; zij brengt vier jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe
wetgeving verslag uit aan het Europees Parlement en de Raad over de gevolgen
ervan. [1] http://ec.europa.eu/information_society/activities/ict_psp/about [2] "Aangemelde eID": een eID-regeling
die door een lidstaat is aangemeld bij de Commissie zodat deze ook in andere
lidstaten kan worden erkend en aanvaard. Het begrip van aangemelde eID is niet
beperkt tot door de overheid afgegeven eID's: lidstaten kunnen ook door de
privésector afgegeven eID's, die zij voor gebruik bij hun eigen
overheidsdiensten aanvaarden, aanmelden. Deze aanpak is noodzakelijk omdat niet
alle autoriteiten van de lidstaten eID's afgeven. Met deze
sectoroverschrijdende aanpak van de wetgeving kan de privésector het gebruik
van aangemelde eID's integreren in e-diensten waar betrouwbare elektronische
identificatie nodig is.