This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52011SC0819
Recommendation for a COUNCIL RECOMMENDATION on the National Reform Programme 2011 of the Czech Republicand delivering a Council opinionon the updated Convergence Programme of the Czech Republic, 2011-2014
Recommendation for a COUNCIL RECOMMENDATION on the National Reform Programme 2011 of the Czech Republicand delivering a Council opinionon the updated Convergence Programme of the Czech Republic, 2011-2014
Recommendation for a COUNCIL RECOMMENDATION on the National Reform Programme 2011 of the Czech Republicand delivering a Council opinionon the updated Convergence Programme of the Czech Republic, 2011-2014
Recommendation for a COUNCIL RECOMMENDATION on the National Reform Programme 2011 of the Czech Republicand delivering a Council opinionon the updated Convergence Programme of the Czech Republic, 2011-2014
Aanbeveling voor een AANBEVELING VAN DE RAAD over het nationale hervormingsprogramma 2011
van de Tsjechische Republiek
en met een advies van de Raad
over het geactualiseerde convergentieprogramma van de Tsjechische Republiek
voor de periode 2011-2014 DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gezien het Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie, en met name artikel 121, lid 2, en artikel 148, lid 4, Gezien Verordening (EG) nr. 1466/97 van de
Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties
en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid[1], en met
name artikel 9, lid 3, Gezien de aanbeveling van de Europese
Commissie[2], Gezien de conclusies van de Europese Raad, Gezien het advies van het Comité voor de
werkgelegenheid, Na raadpleging van het Economisch en
Financieel Comité, Overwegende hetgeen volgt: (1)
Op 26 maart 2010 hechtte de Europese Raad zijn
goedkeuring aan het voorstel van de Europese Commissie voor een nieuwe groei-
en werkgelegenheidstrategie. Deze Europa 2020-strategie moet voor betere
coördinatie van het economisch beleid zorgen en zich toespitsen op de
sleutelgebieden waarop Europa's potentieel voor duurzame groei en
concurrentievermogen een krachtige impuls nodig heeft. (2)
De Raad heeft op 13 juli 2010 een aanbeveling
inzake de globale richtsnoeren voor het economisch beleid van de lidstaten en
de Unie (2010-2014) en op 21 oktober 2010 een besluit betreffende de
richtsnoeren voor het werkgelegenheidsbeleid van de lidstaten[3]
aangenomen, die samen de "geïntegreerde richtsnoeren" vormen. De
lidstaten werd verzocht in hun nationaal economisch en werkgelegenheidsbeleid
met de geïntegreerde richtsnoeren rekening te houden. (3)
Op 12 januari 2011 hechtte de Commissie haar
goedkeuring aan de eerste jaarlijkse groeianalyse en gaf daarmee de aanzet tot
een nieuwe cyclus van economische governance in de EU en het eerste Europees
Semester van voorafgaande en geïntegreerde beleidscoördinatie, dat op de Europa
2020-strategie berust. (4)
Op 25 maart 2011 heeft de Europese Raad de prioriteiten
inzake begrotingsconsolidatie en structurele hervorming goedgekeurd
(overeenkomstig de conclusies van de Raad van 15 februari en 7 maart 2011 en
ten vervolge op de jaarlijkse groeianalyse van de Commissie). Hij benadrukte
dat voorrang moet worden gegeven aan het weer gezond en houdbaar maken van
begrotingen, het terugdringen van de werkloosheid door hervormingen van de
arbeidsmarkt en nieuwe inspanningen om de groei te stimuleren. Hij verzocht
alle lidstaten deze prioriteiten in concrete maatregelen om te zetten die in
hun stabiliteits- of convergentieprogramma's en in hun nationale
hervormingsprogramma's worden opgenomen. (5)
De Tsjechische Republiek heeft op 29 april 2011 haar
nationale hervormingsprogramma 2011 en op 5 mei 2011 haar geactualiseerde convergentieprogramma
2011 voor de periode 2011-2014 ingediend. Om met de onderlinge verbanden
rekening te houden, zijn beide programma's terzelfder tijd geëvalueerd. (6)
De wereldwijde financiële crisis, waarvan de
effecten zich deden gevoelen als gevolg van de grote openheid van de
Tsjechische economie, heeft een ernstige weerslag gehad op de bbp-groei en de
werkgelegenheid in de Tsjechische Republiek. Het reële bbp liep in 2009 met
4,1% terug als gevolg van de daling van de uitvoer en de binnenlandse investeringen.
Het werkloosheidspercentage steeg aanzienlijk (namelijk van 4,4% in 2008 tot
7,3% in 2010) en de arbeidsparticipatie daalde tussen 2008 en 2010 met twee procentpunten.
De hoge mate van blootstelling aan de internationale handel en een snel herstel
bij de belangrijkste handelspartners van de Tsjechische Republiek hebben er evenwel
voor gezorgd dat de reële bbp-groei opnieuw snel is gestegen tot 2,3% in 2010. Beide
genoemde factoren zullen een bescheiden herstel blijven ondersteunen. (7)
Op basis van de overeenkomstig Verordening (EG) nr.
1466/97 van de Raad verrichte evaluatie van het geactualiseerde
convergentieprogramma is de Raad van oordeel dat de macro-economische
veronderstellingen die aan het programma ten grondslag liggen, aannemelijk zijn
in de eerste twee jaren van het programma en te optimistisch voor de
daaropvolgende jaren. In het programma wordt uitgegaan van een lagere
groeiprognose voor 2012 in vergelijking met de voorjaarsprognoses 2011 van de
diensten van de Commissie, grotendeels als gevolg van een verdere gestage
vermindering van de reële consumptieve bestedingen van de overheid, waarmee
geen rekening is gehouden in de raming bij ongewijzigd beleid voor 2012 van de
diensten van de Commissie. Volgens het progamma zou het overheidstekort in 2013
tot onder de drempel van 3% van het bbp worden teruggebracht en in 2014 verder
afnemen tot 1,9% van het bbp. De voorgenomen consolidatie berust grotendeels op
een beperking van de uitgaven. De voorgestelde maatregelen zijn algemeen
genomen toereikend om, zoals door de Raad is aanbevolen, de tekortdoelstelling
tegen 2013 te verwezenlijken, maar de daadwerkelijke begrotingsresultaten van
de in het programma genoemde maatregelen zijn aan risico’s onderhevig. Voorts
lijkt de realisatie van de doelstellingen voor de laatste programmajaren
grotendeels te berusten op een gunstige conjunctuur en op verdere
efficiëntiewinsten bij de overheidsdiensten, die evenwel steeds moeilijker te
verwezenlijken kunnen blijken. De budgettaire middellangetermijndoelstelling zou
pas na de programmaperiode worden bereikt. De gemiddelde jaarlijkse
begrotingsinspanning voor de periode 2011-2013 is kleiner dan de 1% van het bbp
die de Raad in het kader van de buitensporigtekortprocedure van 2 december
2009 heeft aanbevolen. (8)
In het programma is een duidelijke doelstelling
opgenomen om het overheidstekort tegen 2013 terug te dringen tot onder 3% van
het bbp. Het komt erop aan ervoor te zorgen dat de maatregelen die in het
terugdringen van het tekort in de periode 2011-13, alsook in de daaropvolgende
jaren, moeten resulteren de langetermijngroei niet in het gedrang brengen, in
het bijzonder door niet te bezuinigen op uitgaven voor onderwijs en
overheidssteun voor O&O. De maatregelen in kwestie moeten ook een afdoende
buffer verschaffen om de uitgavenstijgingen als gevolg van de demografische
ontwikkelingen op te vangen. (9)
De budgettaire consolidatiestrategie omvat
maatregelen op het vlak van de btw-ontvangsten: het lagere btw-percentage zou
in 2012 en 2013 worden opgetrokken, terwijl het hogere percentage in 2013
verlaagd zou worden. De regering is ook voornemens vanaf 2013 het aantal
btw-plichtige ondernemingen uit te breiden. Volgens het programma zouden die
wijzigingen kunnen resulteren in een stijging van de belastingontvangsten met 0,7%
van het bbp in 2012 en met nog eens 0,1% van het bbp in 2013. Daarnaast lijkt
er nog ruimte te zijn om de opbrengsten van de indirecte belastingen te
verhogen (die in 2010 11,8% van het bbp bedroegen ten opzichte van een
EU-gemiddelde van 13,4%), waardoor dus eventueel een verlaging van de belasting
op arbeid zou kunnen worden gerealiseerd. Voorts zou volgens ramingen het
verschil tussen de daadwerkelijke btw-ontvangsten en de theoretische btw-plicht
aanzienlijk groter zijn dan het EU-gemiddelde, waaruit dus blijkt dat het
noodzakelijk is maatregelen te nemen om de naleving van de belastingwetgeving
te verbeteren. (10)
Aangezien de budgettaire gevolgen van de
vergrijzing naar verwachting ruim boven het gemiddelde van de EU zullen liggen,
is de hervorming van het pensioenstelsel een belangrijk vraagstuk. De regering
heeft twee pakketten met voorstellen ingediend. Het eerste pakket zal naar
verwachting uiterlijk in september 2011 door het parlement worden goedgekeurd
en heeft betrekking op de overheidspijler (omslagstelsel), die sedert 2009 een
tekort vertoont. Naast andere maatregelen voorziet het pakket onder meer in een
verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd, die in 2041 voor mannen en
vrouwen wordt gelijkgeschakeld op 67 jaar. Met dit pakket parametrische
hervormingen wordt het budgettaire houdbaarheidsvraagstuk ten dele aangepakt;
het is echter twijfelachtig of dit pakket volstaat om aan de uitdagingen van de
vergrijzing het hoofd te bieden. Het tweede pakket maatregelen, dat evenwel nog
niet formeel door de regering is goedgekeurd, zou bestaan in de invoering in 2013
van een tweede particuliere pensioenpijler met vrijwillige aansluiting, waarbij
wordt gestreefd naar een grotere diversificatie van het pensioeninkomen en een
ondersteuning van de toekomstige adequaatheid ervan door de ontwikkeling van
het particuliere pensioensparen aan te moedigen. Bij de voorgestelde opbouw van
de pijler wordt er evenwel in weinig stimulansen voorzien om tot de regeling
toe te treden, hetgeen de hierboven geschetste pijnpunten op lange termijn eigenlijk
nog zou kunnen vergroten. Ook moeten de exploitatiekosten van dergelijke
pensioenfondsen zorgvuldig worden onderzocht en zo laag mogelijk worden
gehouden om de doeltreffendheid van het stelsel te garanderen. (11)
De arbeidsmarkt wordt als redelijk flexibel
beschouwd en had vóór het uitbreken van de wereldwijde financiële crisis geen significante
zwakke punten vertoond. Het lijdt evenwel geen twijfel dat de arbeidsmarkt met
een aantal structurele tekortkomingen te kampen heeft. Een groot probleem zijn
de aanzienlijke moeilijkheden waarmee vrouwen met kinderen geconfronteerd
worden wanneer zij na hun zwangerschapsverlof opnieuw tot de arbeidsmarkt
wensen toe te treden. Het is een belangrijk vraagstuk omdat er ook bredere
economische gevolgen mee gepaard gaan: langere perioden zonder werk, een groot
genderverschil in arbeidsparticipatie en de grootste verschillen in beloning
tussen mannen en vrouwen van alle lidstaten. Ondanks de inspanningen van de
regering om ouders een ruimere keuze te geven bij het bepalen van de duur van
het ouderschapsverlof, blijft snel weer aan het werk gaan moeilijk. De
verklaring voor het probleem ligt voor een stuk bij de geringe bereidheid van
ondernemingen om arbeidsovereenkomsten voor deeltijdse arbeid aan te bieden (die
in andere lidstaten vaak worden gebruikt door werknemers met jonge kinderen),
en deels ook bij de beperkte beschikbaarheid van betaalbare kinderopvang, in
het bijzonder voor kinderen jonger dan drie jaar. (12)
Hoewel de totale werkloosheid nog steeds
ruimschoots lager is dan het EU-gemiddelde, neemt de langdurige werkloosheid
toe, in het bijzonder in de leeftijdscategorie tussen 20-29 jaar. De
laaggeschoolden en andere mensen met een laag inkomen worden met aanzienlijke
moeilijkheden geconfronteerd bij het vinden van een baan. De hoge langdurige werkloosheid
vloeit voort uit een ondergefinancierd en relatief kleinschalig actief
arbeidsmarktbeleid en een gering aantal deelnemers voor periodieke
activeringsmaatregelen. (13)
De tekortkomingen in de overheidsadministratie, die
een nadelige invloed hebben op het ondernemingsklimaat, zouden kunnen worden
verholpen door een brede tenuitvoerlegging van bestaande strategieën. De
regering heeft de aanzet gegeven voor een programma voor betere regelgeving in
2007 en een strategie voor corruptiebestrijding voor de jaren 2011-2012. Er
worden maatregelen in het vooruitzicht gesteld om de kwaliteit van het
Tsjechische wet- en regelgevingskader te verbeteren (die volgens internationale
onderzoeken lager is dan het EU-gemiddelde) en het ondernemersvertrouwen te
versterken. De stabilisering van de overheidsdiensten is een uitdaging, aangezien
veelvuldige en ingrijpende reorganisaties een doeltreffend overheidsoptreden
verhinderen. Met het oog hierop is het van belang de ambtenarenwet goed te
keuren, wat reeds verscheidene malen is uitgesteld. Recentelijk heeft de
regering maatregelen vastgesteld om de transparantie van openbare
aanbestedingsprocedures te verhogen. Een onderdeel van het regelgevingskader,
met name het specifieke type aandelen die een volledig anonieme
vermogensoverdracht mogelijk maken, blijft evenwel risicogevoelig en verdient
dus de nodige aandacht. (14)
Verwacht wordt dat de potentiële groei negatieve
gevolgen zal ondervinden van de crisis. Ondanks het aanzienlijke percentage
jongeren dat aan de universiteiten studeert, is een verbetering van het
menselijk kapitaal essentieel. Een dergelijke verbetering wordt echter belemmerd
door een ontoereikende kwaliteit van de opleidingen, zoals blijkt uit de lage
rangschikking van de Tsjechische instituten voor tertiair onderwijs in
internationale onderzoeken. Daarnaast behoort de Tsjechische
Republiek, wat de uitgaven per student (in vergelijkbare prijzen) betreft, tot
het kwart van de EU-landen waar deze het laagst zijn. In het bijzonder de
uitgaven voor het basisonderwijs zijn beperkt. In het nationaal
hervormingsprogramma zijn maatregelen opgenomen voor alle onderwijsstadia.
Gedurende verscheidene jaren is een complexe hervorming van het tertiair
onderwijs voorbereid. Kwaliteitsborging en een doeltreffend tertiair onderwijs
zijn belangrijk voor de concurrentiekracht en het innovatievermogen. (15)
De Commissie heeft voor de Tsjechische Republiek
het convergentieprogramma en het nationaal hervormingsprogramma onderzocht[4]. Daarbij
heeft zij niet alleen gekeken naar de relevantie ervan voor een houdbaar
budgettair en sociaaleconomisch beleid in de Tsjechische Republiek, maar ook of
de EU-regels en -richtsnoeren in acht zijn genomen, gezien de noodzaak om de
algemene economische governance van de Europese Unie te versterken door middel
van een EU-inbreng in toekomstige nationale besluiten. In het licht daarvan is
de Commissie van mening dat een blijvende aandacht voor de
begrotingsconsolidatie noodzakelijk is, waarbij groeibevorderende uitgaven
ontzien moeten worden. De houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange
termijn hangt in grote mate af van het vermogen om nu de noodzakelijke
pensioenhervorming door te voeren. Het is van essentieel belang dat de arbeidsparticipatie,
met name van vrouwen, wordt verhoogd en dat meer banen voor langdurig werklozen
worden gecreëerd. Verdere stappen ter verbetering van de kwaliteit van de
overheidsdiensten en het regelgevingskader, alsook van de kwaliteit van het
tertiair onderwijs, zijn cruciaal voor het concurrentievermogen. (16)
In het licht van deze beoordeling, en rekening
houdende met de aanbeveling van de Raad van 2 december 2009 op grond van
artikel 126, lid 7, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie, heeft de Raad de actualisering 2011 van het convergentieprogramma van de
Tsjechische Republiek onderzocht. Zijn advies[5] daarover is met name in de onderstaande
aanbevelingen (1) en (2) weergegeven. Rekening houdende met de conclusies van
de Europese Raad van 25 maart 2100, heeft de Raad het nationale
hervormingsprogramma van de Tsjechische Republiek onderzocht, BEVEELT AAN dat de Tsjechische
Republiek in de periode 2011-2012 actie onderneemt om: (1)
In 2011 de geplande consolidatie uit te voeren en
compenserende maatregelen van permanente aard te nemen bij tegenvallende
belastingopbrengsten of ontsporingen van de uitgaven. Begrotingsmaatregelen te
nemen zoals is voorzien in het programma voor 2012 en de doelstelling voor 2013
met meer concrete maatregelen te onderbouwen. Bezuinigingen op
groeibevorderende uitgaven te voorkomen en gebruik te maken van de beschikbare
ruimte om de opbrengsten van de indirecte belastingen te verhogen, de naleving
van de belastingwetgeving in de hand te werken en belastingontduiking terug te dringen. (2)
Over te gaan tot een ingrijpende hervorming van het
pensioenstelsel om de houdbaarheid van de openbare financiën op lange termijn
te verbeteren en de toekomstige toereikendheid van de pensioenen te garanderen. De inspanningen moeten eerst en vooral gericht zijn
op verdere wijzigingen van de overheidspijler, onder meer door een snellere
verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd welke wordt ondersteund door
maatregelen die de arbeidsparticipatie van oudere werknemers bevorderen; en ten
tweede op de ontwikkeling van het particuliere pensioensparen. In dit verband ervoor te zorgen dat op brede
schaal wordt deelgenomen aan de beoogde kapitaaldekkingsregeling, waarvan de beheerskosten
transparant en laag moeten blijven. (3)
De arbeidsparticipatie te bevorderen door het
wegnemen van de belemmeringen voor ouders met jonge kinderen om opnieuw tot de
arbeidsmarkt toe te treden door te zorgen voor een grotere beschikbaarheid van
en toegang tot betaalbare kinderopvang. De aantrekkelijkheid en beschikbaarheid
te verhogen van meer flexibele werkregelingen, zoals deeltijdbanen. (4)
De capaciteit van de overheidsdienst voor
arbeidsvoorziening te versterken om de kwaliteit en de doeltreffendheid van
opleidingen, hulp bij het vinden van een baan en gepersonaliseerde
dienstverlening te verhogen, waarbij de financiering van programma’s wordt
gekoppeld aan de geboekte resultaten. In
overleg met de belanghebbenden specifieke opleidingsprogramma’s te ontwikkelen
voor oudere werknemers, jongeren, laaggeschoolden en andere kwetsbare groepen. (5)
De noodzakelijke maatregelen te nemen om de
kwaliteit van de overheidsdiensten te verbeteren op terreinen die van cruciaal belang
zijn voor het ondernemingsklimaat. In dit verband de uitvoering te versnellen
van de strategie voor corruptiebestrijding overeenkomstig de vastgestelde
doelstellingen, de ambtenarenwet goed te keuren om de stabiliteit en
doeltreffendheid van de overheidsdiensten te bevorderen en het Wetboek van
Koophandel te herzien met het oog op de afschaffing van het anonieme
aandelenbezit. (6)
Een transparante kwaliteitstoetsing te ontwikkelen
voor de academische instellingen en de financiering van deze instellingen daaraan
te koppelen teneinde de prestaties van het tertiair onderwijs te verbeteren. Gedaan te Brussel, Voor
de Raad De
voorzitter [1] PB
L 209 van 2.8.1997, blz. 1. [2] PB C […]
van [...], blz. […]. [3] Gehandhaafd
voor 2011 bij Besluit 2011/308/EU van de Raad van 19 mei 2011. [4] SEC(2011)
712. [5] Uit
hoofde van artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad.