EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62021CJ0365
Judgment of the Court (Fifth Chamber) of 23 March 2023.#Criminal proceedings against MR.#Request for a preliminary ruling from the Oberlandesgericht Bamberg.#Reference for a preliminary ruling – Judicial cooperation in criminal matters – Convention implementing the Schengen Agreement – Article 54 – Principle ne bis in idem – Article 55(1)(b) – Exception to the application of the principle ne bis in idem – Offence against the security or other essential interests of the Member State – Article 50 of the Charter of Fundamental Rights of the European Union – Principle ne bis in idem – Article 52(1) – Limitations to the principle ne bis in idem – Compatibility of a national declaration providing for an exception to the principle ne bis in idem – Criminal organisation – Financial crime.#Case C-365/21.
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tat-23 ta’ Marzu 2023.
Proċeduri kriminali kontra MR.
Talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Oberlandesgericht Bamberg.
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen – Artikolu 54 – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 55(1)(b) – Eċċezzjoni applikazzjoni tal-prinċipju ne bis in idem – Reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra essenzjali tal-Istat Membru – Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 52(1) – Limitazzjonijiet għall-prinċipju ta’ ne bis in idem – Kompatibbiltà ta’ dikjarazzjoni nazzjonali li tipprevedi eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem – Organizzazzjoni kriminali – Reati kontra l-patrimonju.
Kawża C-365/21.
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) tat-23 ta’ Marzu 2023.
Proċeduri kriminali kontra MR.
Talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Oberlandesgericht Bamberg.
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen – Artikolu 54 – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 55(1)(b) – Eċċezzjoni applikazzjoni tal-prinċipju ne bis in idem – Reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra essenzjali tal-Istat Membru – Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 52(1) – Limitazzjonijiet għall-prinċipju ta’ ne bis in idem – Kompatibbiltà ta’ dikjarazzjoni nazzjonali li tipprevedi eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem – Organizzazzjoni kriminali – Reati kontra l-patrimonju.
Kawża C-365/21.
Court reports – general – 'Information on unpublished decisions' section
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2023:236
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla)
23 ta’ Marzu 2023 ( *1 )
“ Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji kriminali – Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen – Artikolu 54 – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 55(1)(b) – Eċċezzjoni applikazzjoni tal-prinċipju ne bis in idem – Reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra essenzjali tal-Istat Membru – Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Prinċipju ta’ ne bis in idem – Artikolu 52(1) – Limitazzjonijiet għall-prinċipju ta’ ne bis in idem – Kompatibbiltà ta’ dikjarazzjoni nazzjonali li tipprevedi eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem – Organizzazzjoni kriminali – Reati kontra l-patrimonju”
Fil-Kawża C‑365/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Oberlandesgericht Bamberg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Bamberg, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tal-4 ta’ Ġunju 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil-11 ta’ Ġunju 2021, fil-proċeduri kriminali kontra
MR
fil-preżenza ta’:
Generalstaatsanwaltschaft Bamberg
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Il-Ħames Awla),
komposta minn E. Regan (Relatur), President tal-Awla, L. S. Rossi, D. Gratsias, M. Ilešič u I. Jarukaitis, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: M. Szpunar,
Reġistratur: S. Beer, Amministratriċi,
wara li rat il-proċedura bil-miktub u wara s-seduta tas-6 ta’ Lulju 2022,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– |
għal MR, minn S. Buhlmann u F. Ufer, Rechtsanwälte, |
– |
għal Generalstaatsanwaltschaft Bamberg, minn N. Goldbeck, bħala aġent, |
– |
għall-Gvern Ġermaniż, minn J. Möller, F. Halabi, M. Hellmann u U. Kühne, bħala aġenti, |
– |
għall-Gvern Franċiż, minn A. Daniel u A.-L. Desjonquères, bħala aġenti, |
– |
għall-Gvern Awstrijak, minn M. Augustin, A. Posch, J. Schmoll u K. Steininger, bħala aġenti, |
– |
għall-Kummissjoni Ewropea, minn S. Grünheid u minn M. Wasmeier, bħala aġenti, |
wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tal-20 ta’ Ottubru 2022,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 |
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 55(1) tal- Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen tal-14 ta’ Ġunju 1985 bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati ta’ l-Unjoni Ekonomika tal-Benelux, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom, iffirmata f’Schengen fid-19 ta’ Ġunju 1990 u li daħlet fis-seħħ fis-26 ta’ Marzu 1995 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 2, p. 9), iffirmata f’Schengen fid‑19 ta’ Ġunju 1990 u li daħlet fis-seħħ fis‑26 ta’ Marzu 1995 (iktar ’il quddiem il-“KIFS”), fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) u, min-naħa l-oħra, dwar l-interpretazzjoni tal-Artikoli 54 u 55 tal-KIFS kif ukoll tal-Artikoli 50 u 52 tal-Karta. |
2 |
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija, fil-Ġermanja, kontra MR għall-formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali u frodi fl-investimenti finanzjarji. |
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il‑KIFS
3 |
Il-KIFS ġiet konkluża sabiex tiżgura l-applikazzjoni tal-Ftehim bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati ta’ l-Unjoni Ekonomika Benelux, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija ftit ftit tal-kontroll fuq il-fruntieri komuni, iffirmat f’Schengen fl‑14 ta’ Ġunju 1985 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kaptiolu 19, Vol 2, p. 3). |
4 |
L-Artikoli 54 sa 56 tal-KIFS jinsabu fil-Kapitolu 3, intitolat “Applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem”, tat-Titolu III tagħha, li min-naħa tiegħu huwa intitolat “Pulizija u Sigurtà”. L-Artikolu 54 tal-KIFS jipprevedi: “Persuna li l-każ tagħha jkun inqata’ b’mod finali f’Parti Kontraenti waħda ma tistax tiġi mixlija f’Parti Kontraenti oħra għall-istess azzjonijiet sakemm, jekk tkun ġiet imposta penali, din tkun ġiet infurzata, tkun fil-fatt fil-proċess li tiġi infurzata jew ma tkunx tista’ tiġi infurzata iżjed taħt il-liġijiet tal-Parti Kontraenti fejn tkun ingħatat is-sentenza.” |
5 |
L-Artikolu 55 tal-KIFS jipprevedi: “1. Parti Kontraenti tista’, meta tirratifika, taċċetta jew tapprova din il-Konvenzjoni, tiddikjara li hija m’hijiex marbuta bl-Artikolu 54 f’wieħed jew iżjed minn dawn il-każijiet li ġejjin: […]
[…] 2. Parti Kontraenti li tkun għamlet dikjarazzjoni li tirrigwarda l-eċċezzjoni msemmija fil-paragrafu 1(b) għandha tispeċifika l-kategoriji ta’ reati li fir-rigward tagħhom din l-eċċezzjoni tista’ tapplika […]” |
6 |
L-Artikolu 56 tal-KIFS jistabbilixxi: “Jekk tinġieb prosekuzzjoni oħra f’Parti Kontraenti kontra persuna li l-kawża tagħha, fir-rigward ta’ l-istess azzjonijiet, tkun inqatgħat finalment f’Parti Kontraenti oħra, kull perjodu tat-teħid tal-libertà fil-Parti Kontraenti ta’ l-aħħar li jirriżulta minn dawk l-azzjonijiet għandu jitnaqqas minn kull penali imposta. Safejn dan ikun possibbli taħt il-liġi nazzjonali, penalitajiet li ma jinvolvux teħid ta’ liberta’ għandhom jitqiesu wkoll” |
Deċiżjoni Qafas 2008/841/ĠAI
7 |
Il-Premessa 1 tad-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2008/841/ĠAI ta’ l-24 ta’ Ottubru 2008 dwar il-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata (ĠU 2008, L 300, p. 42), hija fformulata kif ġej: “ L-għan tal-Programm ta’ l-Aja huwa li jtejjeb il-kapaċità komuni ta’ l-Unjoni [Ewropea] u ta’ l-Istati Membri bil-għan, fost oħrajn, li tiġi miġġielda l-kriminalità organizzata transnazzjonali. Dan l-objettiv għandu jiġi persegwit, b’mod partikolari, permezz ta’ l-approssimazzjoni ta’ leġislazzjoni. Jeħtieġ li jkun hemm koperazzjoni eqreb bejn l-Istati Membri ta’ l-[Unjoni] sabiex jiġu miġġielda l-perikoli u l-proliferazzjoni ta’ organizzazzjonijiet kriminali u sabiex ikun hemm risposta effettiva għall-aspettattivi taċ-ċittadini u tal-ħtiġijiet proprji ta’ l-Istati Membri. F’dan ir-rigward, il-punt 14 tal-konlużjonijiet tal-Kunsill Ewropew ta’ Brussell ta’ l-4 u l-5 ta’ Novembru 2004 jiddikjara li ċ-ċittadini ta’ l-Ewropa jistennew li l-[Unjoni], filwaqt li tiggarantixxi r-rispett għal-libertajiet u d-drittijiet fundamentali, tadotta approċċ aktar effettiv konġunt lejn il-problemi transkonfinali bħall-kriminalità organizzata.” |
8 |
Skont l-Artikolu 2 ta’ din id-deċiżjoni qafas, intitolat “Reati marbuta mal-parteċipazzjoni f’organizzazzjoni kriminali”: “Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżgura li wieħed jew iż-żewġ tipi, li ġejjin, ta’ mġiba relatati ma’ organizzazzjoni kriminali jkunu meqjusa bħala reati:
|
9 |
L-Artikolu 3 tal-istess ftehim, bit-titolu “Pieni”, jipprevedi: “1. Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżgura li:
2. Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jiżgura li jista’ jiġi meqjus bħala ċirkustanza aggravanti l-fatt li reati msemmija fl-Artikolu 2, kif determinati minn dan l-Istat Membru, ikunu mwettqa fil-qafas ta’ organizzazzjoni kriminali.” |
Id‑dritt Ġermaniż
10 |
Waqt ir-ratifika tal-KIFS, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja adottat dikjarazzjoni (BGBl. 1994 II, p. 631), skont l-Artikolu 55(1) tagħha, li jipprevedi, b’mod partikolari, li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja ma hijiex marbuta bid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS meta, skont l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, il-fatti msemmija fis-sentenza barranija jikkostitwixxu l-ksur previst fl-Artikolu 129 tas-Strafgesetzbuch (il-Kodiċi Kriminali, iktar ’il quddiem is-“StGB”). |
11 |
Dan l-Artikolu 129 tas-StGB, intitolat “Formazzjoni ta’ organizzazzjonijiet kriminali”, fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprevedi:
[…]
|
12 |
L-Artikolu 129 tas-StGB, intitolat “Organizzazzjonijiet kriminali u terroristiċi barra mill-pajjiż; Konfiska”, jistabbilixxi, fil-paragrafu 1 tiegħu: “L-Artikoli 129 u 129a japplikaw ukoll għall-organizzazzjonijiet stabbiliti barra mill-pajjiż. Jekk ir-reat jikkonċerna organizzazzjoni li tinsab barra mill-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea, dan japplika biss jekk jitwettaq fil-kuntest ta’ attività eżerċitata fil-kamp ta’ applikazzjoni territorjali ta’ din il-liġi jew jekk l-awtur jew il-vittma huwa Ġermaniż jew jinsab fil-Ġermanja. Fil-każijiet imsemmija fit-tieni sentenza, ir-reat jiġi ppersegwit biss bl-awtorizzazzjoni tal-Bundesministerium der Justiz und für Verbraucherschutz [(il-Ministeru Federali għall-Ġustizzja u għall-Protezzjoni tal-Konsumaturi, il-Ġermanja)]. L-awtorizzazzjoni tista’ tingħata għall-każ partikolari jew, b’mod ġenerali, ukoll għall-prosekuzzjoni ta’ ksur futur relatat ma’ organizzazzjoni speċifika. Sabiex jiddeċiedi dwar l-awtorizzazzjoni, il-Ministeru jeżamina jekk il-aspirazzjonijiet tal-organizzazzjoni humiex diretti kontra l-valuri fundamentali ta’ ordni pubbliku li jirrispetta d-dinjità tal-bniedem jew kontra l-koeżistenza paċifika tal-popli u jekk, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha, jidhrux kundannabbli.” |
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
13 |
MR, ċittadin Iżraeljan, residenti fl-aħħar lok fl-Awstrija, ġie kkundannat b’mod definittiv, fl-1 ta’ Settembru 2020, mil-Landesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali ta’ Vjenna, l-Awstrija) għal piena ta’ priġunerija ta’ erba’ snin għal frodi kummerċjali gravi u ħasil tal-flus. |
14 |
MR skonta parti minn din il-piena u sussegwentement ibbenefika minn sospensjoni tal-eżekuzzjoni tat-tul li kien fadal mid-29 ta’ Jannar 2021. Madankollu, permezz ta’ deċiżjoni tal-istess jum, MR tqiegħed f’detenzjoni fl-Awstrija, għall-finijiet tal-konsenja tiegħu b’eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ, fil-11 ta’ Diċembru 2020, mill-Amtsgericht Bamberg (il-Qorti Distrettwali ta’ Bamberg, il-Ġermanja) għall-formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali u t-twettiq ta’ frodi tal-investimenti. Fl-iskadenza ta’ dan il-perijodu ta’ detenzjoni, fit-18 ta’ Mejju 2021, huwa tqiegħed f’detenzjoni amministrattiva għall-finijiet ta’ tneħħija lejn l-Iżrael, fejn kien jinsab fid-data tat-tressiq tat-talba għal deċiżjoni preliminari. |
15 |
Skont dan il-mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ kontra MR, huwa akkużat li implimenta, flimkien ma’ persuni oħra akkużati, sistema ta’ investiment frawdolenti, li fil-kuntest tagħha investituri li jinsabu f’diversi pajjiżi Ewropej, fosthom il-Ġermanja u l-Awstrija, ġew offruti lilhom investimenti vantaġġużi permezz tal-internet. Fir-realtà, is-somom imħallsa ġew approprjati indebitament għall-benefiċċju, b’mod partikolari, ta’ MR, li aġixxa bħala wieħed mill-mexxejja tal-organizzazzjoni kriminali inkwistjoni. |
16 |
B’digriet tat-8 ta’ Marzu 2021, ir-rikors ta’ MR kontra dan il-mandat ta’ arrest Ewropew, kif ukoll kontra l-mandat ta’ arrest nazzjonali li jikkostitwixxi l-bażi tiegħu, ġie miċħud mil-Landgericht Bamberg (il-Qorti Reġjonali ta’ Bamberg, il-Ġermanja) minħabba li, peress li l-kundanna ta’ MR għal-Landesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali ta’ Vjenna) kienet ingħatat għal frodi mwettqa għad-detriment tal-persuni leżi residenti fl-Awstrija, filwaqt li fil-preżent MR kien is-suġġett ta’ proċeduri kriminali quddiem il-Landgericht Bamberg (il-Qorti Reġjonali ta’ Bamberg), tal-għadd ta’ frodi mwettqa kontra persuni leżi residenti fil-Ġermanja, il-fatti kkonċernati minn dawn iż-żewġ proċeduri kienu differenti, b’tali mod li l-prinċipju ta’ ne bis in idem, previst fl-Artikolu 54 tal-KIFS, ma kienx applikabbli. |
17 |
Sussidjarjament, il-Landgericht Bamberg (il-Qorti Reġjonali ta’ Bamberg) irreferiet għall-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, filwaqt li ppreċiżat li MR kien segwit għal ksur imsemmi fl-Artikolu 129 tas-StGB, li huwa kopert mid-dikjarazzjoni magħmula mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja fil-mument tar-ratifika tal-KIFS. |
18 |
MR adixxa lill-Oberlandesgericht Bamberg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Bamberg, il-Ġermanja), jiġifieri l-qorti tar-rinviju, b’talba għal eżami mill-ġdid ta’ dan id-digriet. |
19 |
Fid-dawl tal-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 54 tal-KIFS, il-qorti tar-rinviju tesprimi dubji dwar il-kwistjoni jekk il-fatti li għalihom MR ġie kkundannat fl-Awstrija humiex jew le l-istess bħal dawk li għalihom huwa mħarrek fil-Ġermanja. |
20 |
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tqis li l-Artikolu 54 tal-KIFS ma huwiex neċessarjament rilevanti sabiex tiġi deċiża l-kawża li tressqet quddiemha. Fil-fatt, MR qed issir prosekuzzjoni kontra tiegħu għall-formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali. Issa, dan il-ksur, previst fl-Artikolu 129 tas-StGB, huwa kopert mid-dikjarazzjoni magħmula mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja skont l-Artikolu 55(1) tal-imsemmija konvenzjoni abbażi ta’ dawk li għalihom, skont l-Artikolu 55(1) (b) tagħha, Stat Membru għandu l-fakultà li jindika li ma huwiex marbut mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS meta l-fatti msemmija fis-sentenza barranija jikkostitwixxu reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali ta’ dak l-Istat Membru. |
21 |
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-ksur imsemmi f’dan l-Artikolu 129 tas-StGB huwa, bħala prinċipju, ksur dirett kontra interessi essenzjali tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja. Is-sempliċi eżistenza ta’ organizzazzjonijiet kriminali tikkostitwixxi perikolu potenzjali għall-paċi pubblika ta’ intensità differenti minn dik li tirriżulta minn atti kriminali individwali minħabba t-theddida serja li l-kriminalità organizzata toħloq fuq il-komunità. Għalhekk, huwa irrilevanti, sabiex jiġi evalwat jekk organizzazzjoni kriminali tipperikolax is-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali tal-Istat Membru kkonċernat, li din l-organizzazzjoni kriminali twettaq esklużivament reati kontra l-patrimonju mingħajr ma ssegwi, barra minn hekk, għan politiku, ideoloġiku, reliġjuż jew filosofiku u lanqas ma tfittex li teżerċita influwenza fuq il-politika, il-media, l-amministrazzjoni pubblika, il-ġustizzja jew l-ekonomija permezz ta’ mezzi żleali. |
22 |
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tindika li l-kwistjoni tal-kompatibbiltà tad-dikjarazzjoni tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja mal-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS tqum biss sa fejn jiġi stabbilit, minn qabel, li l-possibbiltà prevista f’din l-aħħar dispożizzjoni hija fiha nnifisha kompatibbli mal-Artikolu 50 tal-Karta. |
23 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberlandesgericht Bamberg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Bamberg) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
|
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
24 |
Il-qorti tar-rinviju talbet sabiex din il-kawża tkun suġġetta għall-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. Sussidjarjament, din il-qorti talbet ukoll li l-kawża tkun suġġetta għall-proċedura mħaffa, skont l-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja. |
25 |
F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, it-talba għall-applikazzjoni tal-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari, permezz ta’ deċiżjoni tas-7 ta’ Lulju 2021, il-Ħames Awla ddeċidiet, fuq proposta tal-Imħallef Relatur u wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, li ma kienx hemm lok li tintlaqa’ din it-talba, peress li l-kundizzjonijiet tal-urġenza previsti fl-Artikolu 107 tar-Regoli tal-Proċedura ma kinux issodisfatti. |
26 |
Fit-tieni lok, fir-rigward tat-talba għall-applikazzjoni tal-proċedura mħaffa, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja ddeċieda, fid-9 ta’ Lulju 2021, wara li nstemgħu l-Imħallef Relatur u l-Avukat Ġenerali, li ma kienx hemm lok li tintlaqa’ din it-talba. |
27 |
Fil-fatt, għandu jitfakkar li l-Artikolu 105(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprevedi li, fuq talba tal-qorti tar-rinviju jew, eċċezzjonalment, ex officio, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja jista’, meta n-natura tal-kawża teżiġi li tiġi ttrattata f’qasir żmien, wara li jinstemgħu l-Imħallef Relatur u l-Avukat Ġenerali, jiddeċiedi li jagħmel rinviju għal deċiżjoni preliminari għal proċedura mħaffa. |
28 |
Issa, minn naħa, l-inċertezza legali li taffettwa persuna rikjesta, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tikkostitwixxix ċirkustanza eċċezzjonali ta’ natura li tiġġustifika l-użu ta’ proċedura mħaffa (digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ Diċembru 2015, Vilkas, C-640/15, mhux ippubblikat, EU:C:2015:862, punt 10 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
29 |
Min-naħa l-oħra, il-fatt li talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-eżekuzzjoni ta’ mandat ta’ arrest Ewropew ma huwiex biżżejjed fih innifsu sabiex jiġġustifika li kawża tkun suġġetta għall-proċedura mħaffa u l-fatt li l-persuna kkonċernata ma tinsabx f’detenzjoni jikkostitwixxi raġuni sabiex ma tilqax talba għal proċedura mħaffa (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-20 ta’ Settembru 2018, Minister for Justice and Equality, C‑508/18 u C‑509/18, mhux ippubblikat, EU:C:2018:766, punti 11 u 13 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
Fuq id-domandi preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
30 |
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li, għalkemm il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem prevista fl-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, hija għandha wkoll inċertezzi fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-proċeduri li għalihom huwa suġġett ir-rikorrent fil-kawża prinċipali jaqgħux taħt dan il-prinċipju. |
31 |
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-imsemmi prinċipju jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni, li issa huwa stabbilit fl-Artikolu 50 tal-Karta (sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 64 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
32 |
Barra minn hekk, dan il-prinċipju, li huwa stabbilit ukoll fl-Artikolu 54 tal-KIFS, jirriżulta mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri. Għaldaqstant, dan l-aħħar artikolu għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta, li huwa jiżgura l-osservanza tal-kontenut essenzjali tiegħu (sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 64 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
33 |
L-Artikolu 50 tal-Karta jipprovdi li “[l]-ebda persuna ma tista’ terġa’ tkun ipproċessata jew ikkundannata għal reat li għalih tkun diġà instabet mhux ħatja jew ikkundannata fl-Unjoni b’sentenza li daħlet in ġudikat skond il-liġi.”. B’hekk, l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem hija suġġetta għal kundizzjoni doppja, jiġifieri, minn naħa, li jkun hemm deċiżjoni preċedenti definittiva (kundizzjoni “bis”) u, min-naħa l-oħra, li l-istess fatti jkunu msemmija mid-deċiżjoni preċedenti u mill-proċeduri jew mid-deċiżjonijiet sussegwenti (kundizzjoni “idem”) (sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2022, bpost,C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 28). |
34 |
Fir-rigward tal-kundizzjoni “idem”, mill-kliem stess ta’ dan l-Artikolu 50 jirriżulta li dan jipprojbixxi li jitressqu proċeduri kriminali kontra jew li tiġi ssanzjonata kriminalment l-istess persuna iktar minn darba għall-istess reat (sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2022, bpost,C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 31). |
35 |
F’dan ir-rigward, fid-dawl tal-elementi pprovduti mill-qorti tar-rinviju kif ukoll tal-kunsiderazzjonijiet imqajma mill-partijiet ikkonċernati kemm fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom kif ukoll matul is-seduta, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-kriterju rilevanti sabiex tiġi evalwata l-eżistenza tal-istess reat, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 50, huwa dak tal-identità tal-fatti materjali, mifhuma bħala l-eżistenza ta’ ġabra ta’ ċirkustanzi konkreti inseparabbilment marbuta bejniethom li wasslu għal-liberazzjoni jew għall-kundanna definittiva tal-persuna kkonċernata. Għaldaqstant, dan l-artikolu jipprojbixxi li jiġu imposti, għal fatti identiċi, diversi pieni kriminali fi tmiem proċeduri differenti mressqa għal dan il-għan (sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 128 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
36 |
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li l-klassifikazzjoni ġuridika fid-dritt nazzjonali tal-fatti u l-interess ġuridiku protett ma humiex rilevanti għall-finijiet tal-konstatazzjoni tal-eżistenza tal-istess reat, sa fejn il-portata tal-protezzjoni mogħtija fl-Artikolu 50 tal-Karta ma tistax tvarja minn Stat Membru għall-ieħor (sentenza tat‑22 ta’ Marzu 2022, bpost,C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
37 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-kundizzjoni “idem” teħtieġ li l-fatti materjali jkunu identiċi. Konsegwentement, il-prinċipju ta’ ne bis in idem ma huwiex intiż li japplika meta l-fatti inkwistjoni ma jkunux identiċi, iżda biss simili (sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 129 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
38 |
Issa, kif ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja, l-identiċità tal-fatti materjali tinftiehem bħala sett ta’ ċirkustanzi konkreti li jirriżultaw minn avvenimenti li huma, essenzjalment, l-istess, sa fejn jimplikaw l-istess awtur u huma marbuta b’mod indissoċjabbli bejniethom fiż-żmien u fl-ispazju (sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 130 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
39 |
Hija l-qorti tar-rinviju, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-fatti, u mhux il-Qorti tal-Ġustizzja, li għandha tiddetermina jekk il-fatti li huma s-suġġett tal-azzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali humiex l-istess bħal dawk li ġew definittivament deċiżi mill-qrati Awstrijaċi. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi lill-imsemmija qorti elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest tal-evalwazzjoni tal-identiċità tal-fatti (sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2022, Generalstaatsanwaltschaft München (Estradizzjoni u ne bis in idem), C‑435/22 PPU, EU:C:2022:852, punt 133 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
40 |
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li r-rikorrent fil-kawża prinċipali kien ifforma u pparteċipa f’organizzazzjoni kriminali ta’ dimensjoni transkonfinali, li kienet topera skont modus operandi ssofistikat u li l-aġir tagħha kkawża danni finanzjarji lil eluf ta’ vittmi, fejn il-persuni leżi jirrisjedu, b’mod partikolari, fil-Ġermanja u fl-Awstrija. |
41 |
Fid-dawl tal-informazzjoni pprovduta lill-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ġie kkundannat b’mod definittiv fl-Awstrija għal “frodi kummerċjali gravi u ħasil tal-flus”. |
42 |
F’dan il-kuntest, għandu jiġi enfasizzat li l-leġiżlatur tal-Unjoni jagħti importanza partikolari lill-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, kif tirrifletti d-Deċiżjoni Qafas 2008/841 li hija stabbilita għalih. Fil-fatt, l-ewwel premessa tagħha tindika, b’mod partikolari, li huwa neċessarju li tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn l-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea sabiex jiġi indirizzat il-perikolu li jirrappreżentaw l-organizzazzjonijiet kriminali u l-proliferazzjoni tagħhom kif ukoll sabiex jiġu sodisfatti b’mod effettiv l-aspettattivi taċ-ċittadini u l-ħtiġijiet tal-Istati Membri. Huwa għalhekk li l-Artikoli 2 u 3 ta’ din id-deċiżjoni qafas jimponu fuq l-Istati Membri li jieħdu l-miżuri neċessarji, minn naħa, sabiex ċerti tipi ta’ aġir marbuta ma’ organizzazzjoni kriminali jitqiesu li huma reati u, min-naħa l-oħra, sabiex, b’mod partikolari, dawn ir-reati jkunu punibbli b’piena ta’ priġunerija massima ta’ bejn sentejn u ħames snin. |
43 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex jiġi ddeterminat jekk it-tilwima pendenti quddiemha taqax taħt l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, b’mod partikolari, sa fejn il-kundanna diġà mogħtija kontra r-rikorrent fil-kawża prinċipali mil-Landesgericht Wien (il-Qorti Reġjonali ta’ Vjenna) ġiet imposta fuq il-bażi tal-istess fatti bħal dawk li bihom huwa akkużat abbażi tal-mandat ta’ arrest Ewropew maħruġ kontra tiegħu mill-Amtsgericht Bamberg (il-Qorti Distrettwali ta’ Bamberg), jew, pjuttost, kif ġie invokat mill-Qorti tal-Ġustizzja, b’mod partikolari, imsemmija waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, biss fir-rigward ta’ atti ta’ frodi mwettqa kontra persuni leżi residenti fl-Awstrija, u mhux dawk għad-detriment ta’ persuni residenti fil-Ġermanja. Fit-tieni każ, ma jistax jiġi kkunsidrat li d-deċiżjoni preċedenti definittiva Awstrijaka dwar ir-rikorrent fil-kawża prinċipali kienet tirrigwarda l-istess fatti bħal dawk koperti mill-proċeduri mibdija kontrih fil-Ġermanja. L-iktar l-iktar jista’ jiġi kkunsidrat li l-imsemmija deċiżjoni preċedenti kkunsidrat fatti simili li, madankollu, ma huwiex biżżejjed sabiex jitqies li l-kundizzjoni “idem” hija ssodisfatta, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 37 ta’ din is-sentenza. |
44 |
Huwa bla ħsara għal dawn l-osservazzjonijiet preliminari li hemm lok li tingħata risposta għad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju. |
Fuq l-ewwel domanda
45 |
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, sa fejn jippermetti lil Stat Membru jiddikjara li ma huwiex marbut bid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS meta l-fatti msemmija fis-sentenza barranija jikkostitwixxu reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali ta’ dan l-Istat Membru, l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS huwiex validu fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta. |
46 |
Kif tfakkar fil-punti 31 u 32 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 54 tal-KIFS, li ġie inkorporat fid-dritt tal-Unjoni permezz tal-Protokoll li jintegra l-acquis ta’ Schengen fil-qafas tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea permezz tat-Trattat ta’ Amsterdam (ĠU 1997, C 340, p. 93), jistabbilixxi, bħall-Artikolu 50 tal-Karta, il-prinċipju ta’ ne bis in idem. |
47 |
Għaldaqstant, il-possibbiltà, prevista fl-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, għal Stat Membru li jagħmel eċċezzjoni għal dan il-prinċipju meta l-fatti msemmija fis-sentenza barranija jikkostitwixxu reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali ta’ dan l-Istat Membru, tikkostitwixxi limitazzjoni tad-dritt fundamentali ggarantit minn dan l-Artikolu 50 tal-Karta. |
48 |
Madankollu, tali limitazzjoni tista’ tiġi ġġustifikata abbażi tal-Artikolu 52(1) tagħha (sentenza tat-22 ta’ Marzu 2022, bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 40 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
49 |
Konformement mal-ewwel sentenza tal-Artikolu 52(1) tal-Karta, kull limitazzjoni għall-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet irrikonoxxuti minnha għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tosserva l-kontenut essenzjali ta’ dawn id-drittijiet u ta’ dawn il-libertajiet. Skont it-tieni sentenza tal-imsemmi paragrafu, bla ħsara għall-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jiġu imposti limitazzjonijiet għall-imsemmija drittijiet u għall-imsemmija libertajiet biss jekk tali limitazzjonijiet ikunu neċessarji u jekk effettivament jissodisfaw għanijiet ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew ħtieġa li jiġu protetti drittijiet u libertajiet ta’ oħrajn. |
50 |
F’dan il-każ, l-ewwel nett, il-limitazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem għandha titqies li hija prevista mil-liġi, peress li tirriżulta mill-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-27 ta’ Mejju 2014, Spasic, C‑129/14 PPU, EU:C:2014:586, punt 57). |
51 |
Għalkemm ir-rekwiżit li kull limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-drittijiet fundamentali għandha tkun prevista mil-liġi jimplika li l-bażi legali li tippermetti l-interferenza f’dawn id-drittijiet għandha tiddefinixxi hija stess il-portata tal-limitazzjoni tal-eżerċizzju tad-dritt ikkonċernat, dan ir-rekwiżit jitħallat fil-parti l-kbira mar-rekwiżiti ta’ ċarezza u ta’ preċiżjoni li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ proporzjonalità u huwa għalhekk li dan għandu jiġi eżaminat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Mejju 2022, BV, C‑570/20, EU:C:2022:348, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
52 |
It-tieni, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li limitazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem tosserva l-kontenut essenzjali tal-Artikolu 50 tal-Karta meta din il-limitazzjoni tkun tikkonsisti biss f’li tippermetti prosekuzzjoni u pieni ulterjuri fir-rigward tal-istess atti biex jintlaħaq għan distint (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 ta’ Marzu 2022, bpost, C‑117/20, EU:C:2022:202, punt 43). |
53 |
F’dan ir-rigward, skont il-kliem stess tal-Artikolu 55(1) (b) tal-KIFS, l-eċċezzjoni li din id-dispożizzjoni tipprevedi għal dan il-prinċipju tapplika biss meta l-fatti koperti mis-sentenza barranija jikkostitwixxu reat kontra s-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali tal-Istat Membru li jkollu intenzjoni jagħmel użu minn din l-eċċezzjoni. |
54 |
Mingħajr ma huwa neċessarju, f’dan il-każ, li jiġi ddefinit b’mod eżawrjenti dak li jkopri l-kunċett ta’ “sigurtà tal-Istat”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni, dan għandu, fi kwalunkwe każ, jiġi assimilat, kif osserva l-Avukat Ġenerali, fil-punt 60 tal-konklużjonijiet tiegħu, ma’ dak ta’ “sigurtà nazzjonali”, li huwa, b’mod partikolari, imsemmi fl-Artikolu 4(2) TUE. |
55 |
Fir-rigward ta’ din tal-aħħar, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-għan tas-salvagwardja tas-sigurtà nazzjonali jikkorrispondi mal-interess primordjali ta’ protezzjoni tal-funzjonijiet essenzjali tal-Istat u tal-interessi fundamentali tas-soċjetà bil-prevenzjoni u r-repressjoni ta’ attivitajiet li jistgħu jiddestabilizzaw b’mod serju l-istrutturi kostituzzjonali, politiċi, ekonomiċi jew soċjali fundamentali ta’ pajjiż, u b’mod partikolari li jheddu direttament lis-soċjetà, lill-popolazzjoni jew lill-Istat bħala tali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-6 ta’ Ottubru 2020, La Quadrature du Net et, C‑511/18, C‑512/18 u C‑520/18, EU:C:2020:791, punt 135, kif ukoll tal-20 ta’ Settembru 2022, SpaceNet u Telekom Deutschland, C‑793/19 u C‑794/19, EU:C:2022:702, punt 92 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
56 |
Minn dan isegwi li, minbarra l-gravità partikolari tagħhom, ir-reati li fir-rigward tiegħu, sa fejn jippreġudika s-sigurtà tal-Istat Membru kkonċernat, l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS jawtorizza li ssir eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem għandu jaffettwa lil dan l-Istat Membru nnifsu. L-istess japplika għar-reati kontra l-interessi l-oħra tal-Istat Membru, imsemmija f’din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, peress li għandhom ikunu essenzjali għal dan l-Istat Membru bl-istess mod bħalma hija s-sigurtà tiegħu, dawn l-interessi l-oħra għandhom ikollhom importanza simili għal din tal-aħħar u, għaldaqstant, għandhom ikunu wkoll inerenti għall-imsemmi Stat Membru. |
57 |
Konsegwentement, l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, sa fejn jipprevedi l-possibbiltà għal Stat Membru li jagħmel eċċezzjoni għall-imsemmi prinċipju biss għal reati kontra s-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali ta’ dan l-Istat Membru, josserva l-kontenut essenzjali ta’ dan l-istess prinċipju, sa fejn dan jippermetti lill-imsemmi Stat Membru jissanzjona r-reat li jaffettwah huwa stess u, b’dan il-mod, li jfittex għanijiet li huma neċessarjament differenti minn dawk li fir-rigward tagħhom il-persuna akkużata tkun diġà ġiet iġġudikata fi Stat Membru ieħor. |
58 |
It-tielet, fid-dawl tal-importanza tar-ripressjoni tat-theddid għas-sigurtà jew għal interessi oħra li huma wkoll essenzjali tal-Istat Membru kkonċernat, il-limitazzjoni tal-prinċipju ta’ ne bis in idem prevista fl-Artikolu 55(1) (b) tal-KIFS tissodisfa għan ta’ interess ġenerali. |
59 |
Ir-raba’, fir-rigward tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, dan jeżiġi li l-limitazzjonijiet li jistgħu b’mod partikolari jiġu imposti minn atti tad-dritt tal-Unjoni għal drittijiet u għal libertajiet stabbiliti fil-Karta ma għandhomx jaqbżu l-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju sabiex jiġu ssodisfatti l-għanijiet leġittimi mfittxija jew il-ħtieġa ta’ protezzjoni tad-drittijiet u tal-libertajiet ta’ ħaddieħor, filwaqt li, meta jkun hemm għażla bejn diversi miżuri xierqa, għandha tintgħażel l-inqas waħda oneruża. Barra minn hekk, għan ta’ interess ġenerali ma jistax jiġi segwit mingħajr ma jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li huwa għandu jkun irrikonċiljat mad-drittijiet fundamentali kkonċernati mill-miżura, u dan billi jinstab bilanċ bejn, minn naħa, l-għan ta’ interess ġenerali u, min-naħa l-oħra, id-drittijiet inkwistjoni, sabiex jiġi żgurat li l-inkonvenjenzi kkawżati minn din il-miżura ma jkunux sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet mixtieqa. B’hekk, il-possibbiltà li tiġi ġġustifikata limitazzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem iggarantit fl-Artikolu 50 tal-Karta, għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-gravità tal-indħil ikkawżat minn tali limitazzjoni u filwaqt li jiġi vverifikat li l-importanza tal-għan ta’ interess ġenerali segwit minn din il-limitazzjoni hija proporzjonat ma’ din il-gravità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-8 ta’ Diċembru 2022, Orde van Vlaamse Balies et, C‑694/20, EU:C:2022:963, punt 41 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
60 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-possibbiltà prevista fl-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS hija xierqa sabiex jintlaħaq l-għan ta’ interess ġenerali ta’ repressjoni minn Stat Membru tal-ksur tas-sigurtà tiegħu jew ta’ interessi oħra tiegħu li jkunu essenzjali wkoll. |
61 |
Barra minn hekk, fid-dawl tan-natura u tal-gravità partikolari ta’ tali ksur, l-importanza ta’ dan l-għan ta’ interess ġenerali teċċedi dik tal-ġlieda kontra l-kriminalità b’mod ġenerali, anki jekk gravi. Sakemm jiġu osservati r-rekwiżiti l-oħra previsti fl-Artikolu 52(1) tal-Karta, tali għan jista’, għaldaqstant, jiġġustifika miżuri li jinvolvu ndħil fid-drittijiet fundamentali li ma humiex awtorizzati sabiex jinvestigaw u jissanzjonaw il-ksur kriminali b’mod ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-6 ta’ Ottubru 2020, La Quadrature du Net et, C‑511/18, C‑512/18 u C‑520/18, EU:C:2020:791, punt 136, kif ukoll tal-5 ta’ April 2022, Commissioner of An Garda Síochána et, C‑140/20, EU:C:2022:258, punt 57 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). |
62 |
Dan huwa, b’mod partikolari, il-każ ta’ miżura li tikkonsisti fil-possibbiltà għal Stat Membru li jiddikjara li ma huwiex marbut bil-prinċipju ta’ ne bis in idem sabiex jinvestiga u jissanzjona fatti li, jekk diġà kienu s-suġġett ta’ sentenza barranija, jikkostitwixxu reat kontra s-sigurtà tiegħu jew kontra interessi oħra tiegħu li jkunu essenzjali wkoll. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat ukoll li, minħabba l-għan speċifiku tiegħu, l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS jawtorizza biss eċċezzjonijiet materjalment limitati għal dan il-prinċipju. |
63 |
Barra minn hekk, fir-rigward tan-natura strettament neċessarja tal-eċċezzjoni għall-imsemmi prinċipju prevista f’din id-dispożizzjoni, għandu jiġi osservat, qabel kollox, li l-Artikolu 55(2) tal-KIFS jeżiġi li Stat Membru li jkun għamel dikjarazzjoni dwar l-eċċezzjoni msemmija f’dan l-Artikolu 55(1)(b) jispeċifika l-kategoriji ta’ reati li għalihom tista’ tapplika din l-eċċezzjoni. Huwa għalhekk meħtieġ mill-Istati Membri li jixtiequ jinvokaw l-imsemmija eċċezzjoni li jadottaw regoli ċari u preċiżi li jippermettu lill-individwi jipprevedu liema atti jew ommissjonijiet jistgħu jkunu s-suġġett ta’ proċeduri ġodda, anki jekk ikunu diġà s-suġġett ta’ sentenza barranija (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et, C‑537/16, EU:C:2018:193, punt 51). |
64 |
Sussegwentement, l-Artikolu 56 tal-KIFS jipprevedi li, jekk Stat Membru jibda proċeduri legali ġodda kontra persuna li tkun ġiet definittivament iġġudikata għall-istess fatti minn Stat Membru ieħor, minn naħa, kull perijodu ta’ priġunerija skontata fit-territorju ta’ dan tal-aħħar minħabba l-imsemmija fatti għandu jitnaqqas mis-sanzjoni li tiġi eventwalment imposta u, min-naħa l-oħra, li hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni, sa fejn il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali jippermettu dan, sanzjonijiet differenti minn dawk li jċaħħdu l-libertà li jkunu diġà ġew infurzati. |
65 |
Għalhekk, il-fakultà, prevista fl-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, li ssir eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem hija marbuta ma’ regoli ta’ natura li jiggarantixxu li l-obbligi li jirriżultaw minn dan, għall-persuni kkonċernati, ikunu limitati għal dak li huwa strettament neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan imsemmi fil-punt 58 ta’ din is-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-20 ta’ Marzu 2018, Garlsson Real Estate et, C‑537/16, EU:C:2018:193, punt 54). |
66 |
Minn dan isegwi li tali fakultà ma tmurx lil hinn mil-limiti ta’ dak li huwa xieraq u neċessarju sabiex Stat Membru jkun jista’ jissanzjona l-ksur tas-sigurtà tiegħu jew ta’ interessi oħra tiegħu li huma essenzjali wkoll. |
67 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-eżami tal-ewwel domanda ma żvela ebda element ta’ natura li jaffettwa l-validità tal-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS fid-dawl tal-Artikolu 50 tal-Karta. |
Fuq it-tieni domanda
68 |
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, moqri flimkien mal-Artikolu 50 u l-Artikolu 52(1) tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-interpretazzjoni mill-qrati ta’ Stat Membru tad-dikjarazzjoni magħmula minn dan tal-aħħar skont l-Artikolu 55(1) tal-KIFS li skontha dan l-Istat Membru ma huwiex marbut bid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS fir-rigward tar-reat tal-formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali, meta l-organizzazzjoni kriminali li fiha pparteċipat il-persuna mħarrka tkun wettqet esklużivament reati kontra l-patrimonju. |
69 |
Sa fejn, permezz ta’ dikjarazzjoni magħmula skont l-Artikolu 55(1) tal-KIFS, Stat Membru għandu l-intenzjoni li jimplementa l-possibbiltà li jagħmel eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem, previst fl-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, billi jindika li, għar-reati msemmija, huwa marbut biss bid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS, tali dikjarazzjoni tista’ tikkonforma mal-Artikolu 50 u l-Artikolu 52(1) tal-Karta, sakemm ikunu ssodisfatti r-rekwiżiti stabbiliti għal dan il-għan mill-KIFS, li, kif jirriżulta mir-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, jiggarantixxu il-kompatibbiltà ta’ tali għażla ma’ dan l-Artikolu 50 tal-Karta. |
70 |
Għalhekk, għandu jiġi ppreċiżat, preliminarjament, li, lil hinn mill-kwistjoni tal-portata tar-reat inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandhom jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti esposti fil-punt 63 ta’ din is-sentenza. F’dan ir-rigward, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, fil-mument tar-ratifikazzjoni tal-KIFS, għamlet dikjarazzjoni ppubblikata fil-Bundesgesetzblatt (il-Ġurnal Uffiċjali tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja) fejn indikat, skont l-Artikolu 55(2) tal-KIFS, li hija ma hijiex marbuta mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS, b’mod partikolari, meta l-fatti msemmija mis-sentenza barranija kienet jikkostitwixxu ksur previst fl-Artikolu 129 tas-StGB. |
71 |
Għaldaqstant, jidher li ġew adottati regoli ċari u preċiżi li jippermettu lill-individwi jipprevedu li l-fatti li jirrigwardaw il-formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali jistgħu jkunu s-suġġett ta’ proċeduri ġodda anki jekk ikunu diġà s-suġġett ta’ sentenza barranija, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju. |
72 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-eżistenza ta’ tali regoli ma tistax tiġi kkontestata minħabba li, kif issostni b’mod partikolari r-Repubblika tal-Awstrija fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha, huma jeħtieġu li jsiru riċerki li jeħtieġu ċerta perizja legali. |
73 |
Fil-fatt, kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li, minn naħa, il-persuna kkonċernata jkollha, minbarra l-formulazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti, tieħu inkunsiderazzjoni l-interpretazzjoni li tingħata mill-qrati nazzjonali u li, min-naħa l-oħra, din il-persuna jkollha tirrikorri għal pariri ta’ kjarifika sabiex tevalwa l-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn att partikolari ma huwiex, fih innifsu, ta’ natura li jikkontesta n-natura ċara u preċiża tar-regoli dwar l-eċċezzjonijiet għall-prinċipju ta’ ne bis in idem (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-5 ta’ Mejju 2022, BV, C‑570/20, EU:C:2022:348, punti 39 u 43). |
74 |
Bil-benefiċċju ta’ dawn il-preċiżazzjonijiet preliminari, għandu jiġi enfasizzat li l-prosekuzzjoni mmexxija b’eċċezzjoni għal dan il-prinċipju, b’applikazzjoni ta’ dikjarazzjoni ta’ Stat Membru li timplimenta l-possibbiltà prevista fl-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, jista’ jkollhom biss l-għan, skont din id-dispożizzjoni, li jissanzjonaw il-ħsara għas-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali ta’ dan l-Istat Membru. Konsegwentement, huma l-qrati nazzjonali li għandhom jivverifikaw jekk huwiex possibbli li d-dikjarazzjoni magħmula mill-Istat Membru kkonċernat, skont l-Artikolu 55(1) tal-KIFS, tiġi interpretata b’tali mod li l-proċeduri mibdija abbażi ta’ din id-dikjarazzjoni josservaw ir-rekwiżiti ta’ din id-dispożizzjoni. |
75 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat, l-ewwel nett, li r-reat, bħall-ispjunaġġ, it-tradiment jew l-attakki serji fuq il-funzjonament tal-awtoritajiet pubbliċi, li, min-natura tagħhom stess, huma marbuta mas-sigurtà jew ma’ interessi oħra li huma wkoll essenzjali tal-Istat Membru kkonċernat, jaqa’ taħt l-ewwel kap tal-eċċezzjoni prevista f’dan l-Artikolu 55(1) (b) tal-KIFS. |
76 |
Madankollu, minn dan ma jirriżultax li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din l-eċċezzjoni huwa limitat neċessarjament għal tali ksur. Fil-fatt, ma jistax jiġi eskluż li proċeduri għal reati li l-elementi kostituttivi tagħhom ma jinkludux speċifikament preġudizzju għas-sigurtà jew għal interessi oħra li huma wkoll essenzjali tal-Istat Membru jistgħu wkoll jaqgħu taħt din l-istess eċċezzjoni, meta, fid-dawl taċ-ċirkustanzi li fihom twettaq il-ksur, jista’ jiġi debitament stabbilit li l-għan tal-prosekuzzjoni għall-fatti inkwistjoni huwa intiż li jirreprimu theddid għal din is-sigurtà jew għal dawn l-interessi oħra li huma wkoll essenzjali. |
77 |
It-tieni, sa fejn jikkonċernaw is-sigurtà jew interessi oħra li huma wkoll essenzjali tal-Istat Membru kkonċernat, il-proċeduri mibdija, fir-rigward ta’ ksur imsemmi f’dikjarazzjoni li timplementa l-possibbiltà prevista fl-Artikolu 55(1) (b) tal-KIFS, għandhom, kif jirriżulta mill-punti 55, 56, 61 u 62 ta’ din is-sentenza, jirrigwardaw fatti li jaffettwaw, b’gravità partikolari, l-Istat Membru kkonċernat innifsu. |
78 |
Issa, kull organizzazzjoni kriminali ma tippreġudikax, neċessarjament u bħala tali, is-sigurtà jew l-interessi l-oħra li huma essenzjali wkoll, tal-Istat Membru kkonċernat. Għalhekk, ir-reat ta’ formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali jista’ jagħti lok għal proċeduri kriminali abbażi tal-eċċezzjoni għall-prinċipju ta’ ne bis in idem prevista f’dan l-Artikolu 55(1)(b) biss għall-organizzazzjonijiet li l-aġir tagħhom, minħabba elementi li jiddistingwuhom, jistgħu jitqiesu li jikkostitwixxu tali theddid. |
79 |
F’dan il-kuntest, id-domandi tal-qorti tar-rinviju jirrigwardaw ir-rilevanza li għandu jingħata lill-fatt li organizzazzjoni kriminali twettaq esklużivament reati kontra l-patrimonju, mingħajr ma ssegwi ebda għan politiku, ideoloġiku, reliġjuż jew filosofiku u lanqas ma tfittex li teżerċita influwenza fuq il-politika, il-media, l-amministrazzjoni pubblika, il-ġustizzja jew l-ekonomija b’mezzi żleali. |
80 |
F’dan ir-rigward, għandu, qabel kollox, jiġi ppreċiżat li, fi kwalunkwe każ, l-elementi msemmija fil-punt preċedenti li jirrigwardaw l-għanijiet imfittxija jew l-influwenza mixtieqa, ma jistgħux ikunu suffiċjenti sabiex organizzazzjoni kriminali tiġi kklassifikata bħala li neċessarjament tippreġudika s-sigurtà jew l-interessi l-oħra essenzjali wkoll tal-Istat Membru kkonċernat, mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-gravità tad-danni li l-attivitajiet tiegħu kkawżaw lil dan l-Istat Membru. |
81 |
Sussegwentement, ma jistax jiġi eskluż li, f’ċerti ċirkustanzi, organizzazzjoni kriminali li twettaq esklużivament reati kontra l-patrimonju tippreġudika s-sigurtà jew l-interessi l-oħra li huma essenzjali wkoll ta’ Stat Membru. F’dan ir-rigward, sabiex l-aġir ta’ din l-organizzazzjoni kriminali jkun jista’ jitqies bħala li jikkonsisti f’tali theddida, dan ir-reat għandu, irrispettivament mill-intenzjoni effettiva tal-imsemmija organizzazzjoni u minbarra l-ksur tal-ordni pubbliku li jinvolvi kull ksur, jaffettwa l-Istat Membru nnifsu. |
82 |
Issa, fid-dawl tal-informazzjoni li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja, ma jidhirx li, minkejja l-portata tal-ksur tal-beni tal-persuni leżi, l-aġir tal-organizzazzjoni kriminali inkwistjoni fil-kawża prinċipali kellu l-effett li jippreġudika lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja nnifisha, b’tali mod li l-aġir ta’ din l-organizzazzjoni kriminali ma jidhirx li jaqa’ taħt ir-reati kontra s-sigurtà tal-Istat jew ta’ oħrajn fost l-interessi essenzjali tiegħu, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju. |
83 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 55(1)(b) tal-KIFS, moqri flimkien mal-Artikolu 50 u mal-Artikolu 52(1) tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa ma jipprekludix l-interpretazzjoni mill-qrati ta’ Stat Membru tad-dikjarazzjoni magħmula minn dan tal-aħħar skont l-Artikolu 55(1) tal-KIFS li abbażi tagħha dan l-Istat Membru ma huwiex marbut bid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 54 tal-KIFS, sa fejn jirrigwarda r-reat ta’ formazzjoni ta’ organizzazzjoni kriminali, fejn l-organizzazzjoni kriminali li fiha pparteċipat il-persuna mħarrka tkun wettqet esklussivament reati kontra l-patrimonju, sakemm tali prosekuzzjoni tkun immirata, inkunsiderazzjoni tal-azzjonijiet ta’ dik l-organizzazzjoni, biex tissanzjona theddida għas-sigurtà jew għal interessi oħra li huma essenzjali wkoll ta’ dak l-Istat Membru |
Fuq l-ispejjeż
84 |
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura. |
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi: |
|
|
Firem |
( *1 ) Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.