EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62021CJ0096
Judgment of the Court (Eighth Chamber) of 31 March 2022.#DM v CTS Eventim AG & Co. KGaA.#Request for a preliminary ruling from the Amtsgericht Bremen.#Reference for a preliminary ruling – Consumer protection – Directive 2011/83/EU – Right of withdrawal for distance and off-premises contracts – Exceptions to the right of withdrawal – Article 16(l) – Provision of services related to leisure activities – Contract providing for a specific date or period of performance – Provision of ticket agency services – Intermediary acting in its name but on behalf of the organiser of a leisure activity – Risk associated with the exercise of the right of withdrawal.#Case C-96/21.
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) tal-31 ta’ Marzu 2022.
DM vs CTS Eventim AG & Co. KGaA.
Talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Amtsgericht Bremen.
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 2011/83/KE – Dritt ta’ reċess fir-rigward tal-kuntratti mill-bogħod u l-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju – Eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ reċess – Artikolu 16(l) – Provvista ta’ servizzi marbuta ma’ attivitajiet ta’ divertiment – Kuntratt li jipprevedi data jew perijodu ta’ eżekuzzjoni speċifiku – Provvista ta’ servizzi ta’ biljetti – Intermedjarju li jaġixxi f’ismu iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ attività ta’ divertiment – Riskju marbut mal-eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess.
Kawża C-96/21.
Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) tal-31 ta’ Marzu 2022.
DM vs CTS Eventim AG & Co. KGaA.
Talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-Amtsgericht Bremen.
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 2011/83/KE – Dritt ta’ reċess fir-rigward tal-kuntratti mill-bogħod u l-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju – Eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ reċess – Artikolu 16(l) – Provvista ta’ servizzi marbuta ma’ attivitajiet ta’ divertiment – Kuntratt li jipprevedi data jew perijodu ta’ eżekuzzjoni speċifiku – Provvista ta’ servizzi ta’ biljetti – Intermedjarju li jaġixxi f’ismu iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ attività ta’ divertiment – Riskju marbut mal-eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess.
Kawża C-96/21.
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2022:238
SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla)
31 ta’ Marzu 2022 ( *1 )
“Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Protezzjoni tal-konsumaturi – Direttiva 2011/83/KE – Dritt ta’ reċess fir-rigward tal-kuntratti mill-bogħod u l-kuntratti lil hinn mill-post tan-negozju – Eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ reċess – Artikolu 16(l) – Provvista ta’ servizzi marbuta ma’ attivitajiet ta’ divertiment – Kuntratt li jipprevedi data jew perijodu ta’ eżekuzzjoni speċifiku – Provvista ta’ servizzi ta’ biljetti – Intermedjarju li jaġixxi f’ismu iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ attività ta’ divertiment – Riskju marbut mal-eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess”
Fil-Kawża C‑96/21,
li għandha bħala suġġett talba għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mill-Amtsgericht Bremen (il-Qorti tad-Distrett ta’ Bremen, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tat-8 ta’ Jannar 2021, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta’ Frar 2021, fil-proċedura
DM
vs
CTS Eventim AG & Co. KGaA,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tmien Awla),
komposta minn N. Jääskinen, President tal-Awla, M. Safjan (Relatur) u N. Piçarra, Imħallfin,
Avukat Ġenerali: L. Medina,
Reġistratur: A. Calot Escobar,
wara li rat il-proċedura bil-miktub,
wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
– |
għal CTS Eventim AG & Co. KGaA, minn M. Schlingmann u M. Gerecke, Rechtsanwälte, |
– |
għall-Gvern Finlandiż, minn H. Leppo u A. Laine kif ukoll minn S. Hartikainen, bħala aġenti, |
– |
għall-Kummissjoni Ewropea, minn B.-R. Killmann u I. Rubene, bħala aġenti, |
wara li rat id-deċiżjoni, meħuda wara li nstemagħat l-Avukata Ġenerali, li l-kawża tinqata’ mingħajr konklużjonijiet,
tagħti l-preżenti
Sentenza
1 |
It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011, dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (ĠU 2011, L 304, p. 64). |
2 |
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn DM u CTS Eventim AG & Co. KGaA (iktar ’il quddiem “CTS Eventim”), fornitur ta’ servizzi ta’ biljetterija, dwar l-eżistenza ta’ dritt ta’ reċess fir-rigward ta’ kuntratt dwar l-akkwist ta’ biljetti ta’ dħul għal kunċert. |
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3 |
Il-premessi 4 u 49 tad-Direttiva 2011/83 jipprovdu:
[…]
|
4 |
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2011/83 jipprovdi: “L-għan ta’ din id-Direttiva huwa, permezz tal-ksib ta’ livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi, li tikkontribwixxi għat-tħaddim tajjeb tas-suq intern billi tagħmel approssimazzjoni ta’ ċerti aspetti tal-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri dwar kuntratti konklużi bejn konsumaturi u kummerċjanti.” |
5 |
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprovdi: “Għall-għan ta’ din id-Direttiva, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin: […]
[…]
[…]” |
6 |
Skont l-Artikolu 6 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Rekwiżiti ta’ informazzjoni għal kuntratti mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju”: “1. Qabel ma l-konsumatur jintrabat b’ kuntratt mill-bogħod jew lil hinn mill-post tan-negozju, jew bi kwanlunkwe offerta korrispondenti, il-kummerċjant għandu jipprovdi lill-konsumatur l-informazzjoni li ġejja b’mod ċar u komprensibbli: […]
[…]” |
7 |
L-Artikolu 9 tal-istess direttiva, intitolat “Dritt ta’ reċess” jipprevedi, fil-paragrafu 1 tiegħu: “1. Ħlief fejn japplikaw l-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 16, il-konsumatur għandu jkollu perjodu ta’ 14-il jum biex jirreċedi minn kuntratt mill-bogħod jewlil hinn mill-post tan-negozju, mingħajr ma jagħti raġuni, u mingħajr ma jġarrab spejjeż differenti minn dawk previsti fl-Artikolu 13(2) u l-Artikolu 14.” […]” |
8 |
L-Artikolu 12(a) tad-Direttiva 2011/83, intitolat “Effetti tar-reċess”, huwa fformulat kif ġej: “L-eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess għandu jittermina l-obbligi tal-partijiet:
|
9 |
L-Artikolu 16 ta’ din id-direttiva, intitolat “Eċċezzjonijiet mid-dritt ta’ reċess”, jipprovdi: “L-Istati Membri ma għandhomx jipprevedu d-dritt ta’ reċess stabbilit fl-Artikolu 9 sa 15 għall-kuntratti mill-bogħod u lil hinn mill-post tan-negozju fir-rigward ta’ dan li ġej: […]
[…]” |
Id-dritt Ġermaniż
10 |
L-Artikolu 312g tal-Bürgerliches Gesetzbuch (il-Kodiċi Ċivili), intitolat “Dritt ta’ reċess”, jipprevedi: “1. Fir-rigward ta’ kuntratti konklużi lil hinn mill-post tan-negozju jew kuntratti mill-bogħod, il-konsumatur għandu jkollu d-dritt ta’ reċess skont l-Artikolu 355. 2. Ħlief meta l-partijiet ikunu ftehmu mod ieħor, ma jkunx hemm dritt ta’ reċess għall-kuntratti li ġejjin: […]
[…]” |
11 |
Skont l-Artikolu 355 ta’ dan il-kodiċi, intitolat “Dritt ta’ reċess fil-kuntratti konklużi mal-konsumaturi”: “1. Meta l-liġi tagħti lill-konsumatur dritt ta’ reċess skont din id-dispożizzjoni, il-konsumatur u l-kummerċjant ma jibqgħux marbuta bid-dikjarazzjonijiet tagħhom ta’ rieda li jikkonkludu l-kuntratt jekk il-konsumatur ikun irreċeda d-dikjarazzjoni tiegħu f’dan is-sens fit-terminu stabbilit. […]” |
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
12 |
Fit-12 ta’ Novembru 2019, DM, fil-kwalità tagħha ta’ konsumatur, ordnat, permezz ta’ pjattaforma ta’ riżervazzjoni online operata minn CTS Eventim, fornitur ta’ servizzi ta’ biljetterija, biljetti ta’ dħul għal kunċert organizzat minn terz. |
13 |
Dan il-kunċert, li kellu jseħħ fl-24 ta’ Marzu 2020 fi Brunswick (il-Ġermanja), ġie annullat minħabba r-restrizzjonijiet amministrattivi adottati mill-awtoritajiet Ġermaniżi fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19. Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, huwa possibbli li dan il-kunċert jiġi pospost għal data ulterjuri. |
14 |
Fid-19 ta’ April 2020, DM talbet lil CTS Eventim ir-rimbors tal-prezz tax-xiri tal-biljetti ta’ dħul kif ukoll ta’ spejjeż anċillari, jiġifieri ammont totali ta’ EUR 207.90. Il-qorti tar-rinviju tindika li, billi għamlet hekk, DM impliċitament iddikjarat ir-reċess mill-kuntratt tagħha konkluż ma’ CTS Eventim. |
15 |
Sussegwentement, skont il-leġiżlazzjoni Ġermaniża dwar l-annullament ta’ attivitajiet ta’ divertiment fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19, CTS Eventim, li taġixxi f’isem l-organizzatur tal-kunċert, bagħtet lil DM vawċer maħruġ minn dan l-organizzatur, fl-ammont ta’ EUR 199, li jikkorrispondi għall-prezz tax-xiri tal-biljetti. |
16 |
Quddiem il-qorti tar-rinviju, DM teżiġi mingħand CTS Eventim ir-rimbors tal-prezz tax-xiri tal-biljetti ta’ dħul kif ukoll tal-ispejjeż anċillari. |
17 |
Mitluba tiddeċiedi dwar il-validità tar-reċess ta’ DM, il-qorti tar-rinviju tqis li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ reċess li tinsab fl-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83 ma tistax tapplika fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, hija tqis li din l-eċċezzjoni għandha tibbenefika biss lill-fornitur dirett ta’ servizz marbut ma’ attività ta’ divertiment, jiġifieri, f’dan il-każ, lill-organizzatur tal-kunċert, u mhux lil fornitur ta’ servizzi ta’ biljetti li l-attività tiegħu hija limitata għat-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għal dan il-kunċert. Hija żżid li, wara reċess li jseħħ f’terminu ta’ diversi xhur qabel id-data prevista għal din l-attività, il-kummerċjant ikollu l-possibbiltà li jopera b’mod ieħor il-kapaċitajiet irriżervati, billi jbigħ mill-ġdid il-biljetti kkonċernati lil persuni oħra. |
18 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Bremen (il-Qorti Distrettwali ta’ Bremen, il-Ġermanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja: “L-Artikolu 16(l) tad-Direttiva [2011/83] għandu jiġi interpretat fis-sens li jkun suffiċjenti għall-esklużjoni tad-dritt ta’ rtirar tal-konsumatur jekk il-kummerċjant ma jipprovdix direttament lill-konsumatur servizz marbut ma’ attivitajiet ta’ rikreazzjoni [divertiment] iżda jbigħ lill-konsumatur id-dritt għall-aċċess għal tali servizz?” |
Fuq id-domanda preliminari
19 |
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi l-kawża quddiemha. Għal dan il-għan, jekk ikun meħtieġ, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tifformula mill-ġdid id-domandi magħmula lilha (sentenza tas-26 ta’ Ottubru 2021, PL Holdings, C‑109/20, EU:C:2021:875, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
20 |
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni biex tagħti lill-qorti tar-rinviju indikazzjonijiet ibbażati fuq il-proċess tal-kawża prinċipali kif ukoll fuq l-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati quddiemha, li jistgħu jippermettu lill-qorti tar-rinviju tiddeċiedi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-24 ta’ Frar 2015, Grünewald, C‑559/13, EU:C:2015:109, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
21 |
F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li, sa fejn l-attività ta’ CTS Eventim hija limitata għat-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għal attività ta’ divertiment organizzata minn terz, il-qorti tar-rinviju tqis li din il-kumpannija ma tipprovdix direttament lill-konsumatur servizz marbut ma’ din l-attività, peress li huwa biss l-organizzatur tal-kunċert li huwa l-fornitur immedjat ta’ tali servizz. |
22 |
Id-deċiżjoni tar-rinviju ma tinkludix fiha informazzjoni preċiża dwar il-kuntest li fih CTS Eventim teżerċita l-attività tagħha, b’mod iktar partikolari f’dak li jirrigwarda l-istipulazzjonijiet kuntrattwali li jirregolaw ir-relazzjoni bejn CTS Eventim u l-organizzatur tal-kunċert li l-annullament tiegħu wassal għall-kawża prinċipali. Madankollu, mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u, b’mod iktar partikolari, mill-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati minn CTS Eventim, jirriżulta li dawn il-partijiet huma marbuta b’relazzjoni kuntrattwali li permezz tagħha CTS Eventim tbigħ biljetti f’isimha, iżda għan-nom tal-organizzatur. |
23 |
Min-naħa l-oħra, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali jikkostitwixxi “kuntratt li jsir mill-bogħod”, fis-sens tal-Artikolu 2(7) tad-Direttiva 2011/83, peress li ġie konkluż bejn DM bħala konsumatur u CTS Eventim bħala professjonist, fis-sens tal-Artikolu 2(2) ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, dan l-aħħar kunċett jinkludi mhux biss lill-persuna fiżika jew ġuridika li taġixxi għall-iskopijiet relatati mal-kuntest tal-attività kummerċjali, negozju, sengħa jew professjoni tagħha stess fir-rigward ta’ kuntratti li jaqgħu taħt id-direttiva msemmija, iżda wkoll il-persuna fiżika jew ġuridika li taġixxi bħala intermedjarja, f’isem jew għan-nom ta’ dan il-kummerċjant (sentenza tal-24 ta’ Frar 2022, Tiketa, C‑536/20, EU:C:2022:112, punt 31). |
24 |
Sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, id-domanda preliminari għandha tinftiehem bħala li hija intiża sabiex isir magħruf, essenzjalment, jekk l-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ reċess prevista f’din id-dispożizzjoni tista’ tiġi invokata kontra konsumatur li kkonkluda, ma’ intermedjarju li jaġixxi f’ismu, iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ attività ta’ divertiment, kuntratt mill-bogħod dwar l-akkwist ta’ dritt ta’ aċċess għal din l-attività. |
25 |
L-Artikoli 9 sa 15 tad-Direttiva 2011/83 jagħtu lill-konsumatur dritt ta’ reċess wara, b’mod partikolari, il-konklużjoni ta’ kuntratt mill-bogħod, fis-sens tal-punt 7 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva, u jistabbilixxu l-kundizzjonijiet u l-modalitajiet tal-eżerċizzju ta’ dan id-dritt. |
26 |
Għalhekk, konformement mal-Artikolu 9(1) tad-Direttiva 2011/83, il-konsumatur għandu, bħala prinċipju, terminu ta’ erbatax-il jum sabiex jirtira mill-kuntratt mill-bogħod, peress li l-eżerċizzju tad-dritt ta’ rtirar għandu, skont l-Artikolu 12(a) ta’ din id-direttiva, l-effett li jtemm l-obbligu tal-partijiet li jeżegwixxu l-imsemmi kuntratt. |
27 |
Madankollu, l-Artikolu 16 tal-imsemmija direttiva jistabbilixxi eċċezzjonijiet għal dan id-dritt ta’ reċess b’mod partikolari fl-ipoteżi, imsemmija fil-punt (l) ta’ dan l-artikolu, ta’ provvista ta’ servizzi marbuta ma’ attivitajiet ta’ divertiment jekk il-kuntratt jipprevedi data jew perijodu ta’ eżekuzzjoni speċifiku. |
28 |
F’dan ir-rigward, qabel kollox, għandu jiġi ppreċiżat li, skont ġurisprudenza stabbilita, sa fejn dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tirreferix għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġi ddeterminat is-sens u l-portata tagħha, din għandha tingħata, fl-Unjoni Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi, li għandha tiġi mfittxija billi jittieħed inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni u l-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Ottubru 2020, Möbel Kraft, C‑529/19, EU:C:2020:846, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
29 |
Minn dan isegwi li n-natura ġuridika mogħtija mid-dritt nazzjonali lil servizz ipprovdut minn professjonist lil konsumatur ma jistax, fi kwalunkwe każ, ikollha effett fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83. |
30 |
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-kwistjoni dwar jekk it-trasferiment lil konsumatur ta’ dritt ta’ aċċess għal attività ta’ divertiment minn intermedjarju li jaġixxi f’isem l-organizzatur ta’ din l-attività jikkostitwixxix provvista ta’ servizzi marbuta ma’ din tal-aħħar, fis-sens tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83, għandu, minn naħa, jiġi vverifikat jekk tali relazzjoni kuntrattwali bejn l-intermedjarju u l-konsumatur tistax taqa’ taħt il-kunċett ta’ “kuntratt ta’ servizz”, iddefinit fil-punt 6 tal-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva. |
31 |
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li dan il-kunċett huwa ddefinit b’mod wiesa’, bħala li jkopri kull kuntratt, minbarra kuntratt ta’ bejgħ, fis-sens tal-Artikolu 2(5) tad-Direttiva 2011/83, li permezz tiegħu l-kummerċjant jipprovdi jew jimpenja ruħu li jipprovdi servizz lill-konsumatur u l-konsumatur iħallas jew jimpenja ruħu li jħallas il-prezz tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Mejju 2020, NK (Proġett ta’ dar individwali), C‑208/19, EU:C:2020:382, punt 62 u l-ġurisprudenza ċċitata). |
32 |
Konformement mal-Artikolu 2(5) tad-Direttiva 2011/83, il-kunċett ta’ “kuntratt ta’ bejgħ” ifisser kwalunkwe kuntratt li permezz tiegħu l-kummerċjant jittrasferixxi jew jimpenja ruħu li jittrasferixxi l-proprjetà ta’ oġġetti lil konsumatur u l-konsumatur iħallas jew jimpenja ruħu li jħallas il-prezz ta’ dawn, inkluż kwalunkwe kuntratt li għandu bħala l-oġġett tiegħu kemm l-oġġetti kif ukoll is-servizzi; Barra minn hekk, il-kunċett ta’ “oġġetti” huwa ddefinit fl-Artikolu 2(3) ta’ din id-direttiva bħala li jkopri, bħala prinċipju, kull oġġett mobbli tanġibbli, ħlief l-oġġetti mibjugħa fuq sekwestru jew b’xi mod ieħor mill-awtorità tal-ġustizzja. |
33 |
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li r-relazzjoni kuntrattwali bejn DM u CTS Eventim tirrigwarda, bħala obbligu essenzjali ta’ din tal-aħħar, it-trasferiment tad-dritt ta’ aċċess għall-attività ta’ divertiment inkluża fil-biljetti inkwistjoni fil-kawża prinċipali. |
34 |
Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li tali relazzjoni kuntrattwali, li tirrigwarda essenzjalment it-trasferiment ta’ dritt u mhux ta’ oġġett, taqa’, awtomatikament, taħt il-kunċett ta’ “kuntratt ta’ servizz”, fis-sens tal-Artikolu 2(6) tad-Direttiva 2011/83. Għaldaqstant, l-eżekuzzjoni tagħha mill-professjonist tikkostitwixxi provvista ta’ servizzi, fis-sens tal-Artikolu 16(l) tagħha. |
35 |
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-fatt li dritt jew awtorizzazzjonijiet huma kkonstatati minn dokumenti li, bħala tali, jistgħu jkunu s-suġġett ta’ kummerċ ma huwiex biżżejjed sabiex dawn jiddaħħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-merkanzija, minflok dawk dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Ottubru 1999, Jägerskiöld, C‑97/98, EU:C:1999:515, punti 35 u 36). |
36 |
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi vverifikat jekk it-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għal attività ta’ divertiment minn intermedjarju li jaġixxi f’isem l-organizzatur ta’ din l-attività jistax jitqies bħala servizz li huwa marbut ma’ din tal-aħħar, fis-sens tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83. |
37 |
F’dan ir-rigward, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kategoriji differenti ta’ servizzi elenkati f’din id-dispożizzjoni jikkorrispondu għal eċċezzjonijiet settorjali li jirrigwardaw, b’mod ġenerali, is-servizzi pprovduti fis-setturi kkonċernati, bl-eċċezzjoni ta’ dawk li l-eżekuzzjoni tagħhom ma hijiex dovuta għal data jew għal perijodu speċifiku (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-10 ta’ Marzu 2005, EasyCar, C‑336/03, EU:C:2005:150, punti 22 u 24). |
38 |
Sa fejn l-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83 ikopri għalhekk, bħala prinċipju, is-servizzi kollha pprovduti fis-settur tal-attivitajiet ta’ divertiment, mill-użu tal-kelma “relatati” jirriżulta li l-eċċezzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni ma hijiex limitata biss għas-servizzi intiżi direttament għat-twettiq ta’ attività ta’ divertiment bħala tali. |
39 |
Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li t-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għal attività ta’ rikreazzjoni jikkostitwixxi, fih innifsu, servizz marbut ma’ din l-attività, fis-sens tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83. |
40 |
Min-naħa l-oħra, mill-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma jirriżultax sa fejn tali servizz jista’, filwaqt li jaqa’ taħt l-imsemmija dispożizzjoni, jiġi pprovdut minn persuna oħra għajr l-organizzatur tal-attività ta’ divertiment stess. |
41 |
F’dan ir-rigward, fir-rigward tal-kuntest tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83, għandu jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 6(1)(c) u (d) tagħha, kull kummerċjant huwa obbligat, qabel ma l-konsumatur jintrabat b’kuntratt mill-bogħod jew lil hinn mill-post tan-negozju jew b’offerta tal-istess tip, jikkomunikalu, jekk ikun il-każ, l-identità tal-kummerċjant li għall-interessi tiegħu jkun qiegħed jaġixxi. |
42 |
Għalhekk, id-Direttiva 2011/83 tipprevedi espressament il-possibbiltà li kuntratt li jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha jista’ jiġi konkluż minn bejjiegħ jew fornitur fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ relazzjoni kuntrattwali li abbażi tagħha dan jaġixxi f’isem bejjiegħ jew fornitur ieħor. |
43 |
Minn dan isegwi li l-fatt li servizz huwa pprovdut mhux mill-organizzatur ta’ attività ta’ rikreazzjoni stess, iżda minn intermedjarju li jaġixxi f’ismu ma jipprekludix li tali servizz jista’ jitqies li huwa marbut mal-imsemmija attività. |
44 |
Barra minn hekk, fir-rigward tal-għan imfittex mill-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill-premessa 49 ta’ din id-direttiva, l-imsemmi għan jikkonsisti fil-protezzjoni tal-kummerċjant kontra r-riskju marbut mar-riżervazzjoni ta’ ċerti kapaċitajiet li dan jista’ jkollu diffikultajiet sabiex jissodisfa fil-każ tal-eżerċizzju tad-dritt ta’ reċess, b’mod partikolari fir-rigward tal-avvenimenti kulturali jew sportivi. |
45 |
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li l-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83 huwa intiż, b’mod partikolari, li jistabbilixxi protezzjoni tal-interessi tal-fornituri ta’ ċerti servizzi, sabiex dawn ma jbatux l-inkonvenjenzi sproporzjonati marbuta mal-annullament, mingħajr spejjeż jew raġunijiet, ta’ servizz li jkun ta lok għal riżervazzjoni minn qabel, bħala konsegwenza ta’ rtirar tal-konsumatur ftit taż-żmien qabel id-data prevista għall-provvista ta’ dan is-servizz (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-10 ta’ Marzu 2005, EasyCar, C‑336/03, EU:C:2005:150, punt 28). |
46 |
Miż-żewġ punti preċedenti jirriżulta li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ reċess prevista f’din id-dispożizzjoni tista’ tapplika biss għas-servizzi pprovduti b’eżekuzzjoni ta’ obbligu kuntrattwali fir-rigward tal-konsumatur li t-tmiem tiegħu permezz ta’ reċess, skont l-Artikolu 12(a) tad-Direttiva 2011/83, ipoġġi r-riskju marbut mar-riżervazzjoni tal-kapaċitajiet irrilaxxati b’dan il-mod fuq l-organizzatur tal-attività kkonċernata. |
47 |
Konsegwentement, huwa biss sa fejn dan ir-riskju jaqa’ fuq l-organizzatur tal-attività kkonċernata li t-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għaliha minn intermedjarju jista’ jikkostitwixxi servizz marbut ma’ din l-attività, fis-sens tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83. |
48 |
F’dan ir-rigward, il-punt dwar jekk, fid-data li fiha l-konsumatur jinvoka d-dritt ta’ reċess tiegħu, huwiex possibbli għall-kummerċjant, jekk ikun il-każ, li jissodisfa b’mod ieħor il-kapaċitajiet li jkunu rrilaxxati minħabba l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt, b’mod partikolari permezz tal-bejgħ mill-ġdid tal-biljetti kkonċernati lil klijenti oħra, huwiex irrilevanti. Fil-fatt, l-applikazzjoni tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83 ma tistax tiddependi minn tali evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ. |
49 |
F’dan il-każ, mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, skont l-istipulazzjonijiet kuntrattwali li jorbtu lil CTS Eventim mal-organizzatur tal-kunċert li l-annullament tiegħu wassal għall-kawża prinċipali, dan l-organizzatur huwa obbligat li jeħles lil CTS Eventim minn kull responsabbiltà f’każ ta’ talba għal rimbors tal-prezz tal-biljett ippreżentata minn xerrej. B’hekk, fil-każ ta’ xoljiment tal-kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali wara reċess min-naħa ta’ DM, huwa l-organizzatur tal-kunċert li għandu jirrimborsa lil DM il-prezz tax-xiri tal-biljetti mixtrija mingħand CTS Eventim. |
50 |
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, it-trasferiment, minn CTS Eventim lil DM, tad-dritt ta’ aċċess għall-kunċert li l-annullament tiegħu wassal għall-kawża prinċipali jikkostitwixxi servizz marbut ma’ attività ta’ divertiment, fis-sens tal-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83. |
51 |
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-kwistjoni dwar jekk kuntratt bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandux neċessarjament jitqies bħala li jipprevedi data jew perijodu ta’ eżekuzzjoni speċifiku, għandu jiġi kkonstatat li, mill-għan tiegħu, kuntratt li jirrigwarda t-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għal attività ta’ divertiment għandu neċessarjament jiġi eżegwit matul il-perijodu bejn id-data tat-trasferiment u d-data li fiha għandha titwettaq l-attività li għaliha dan id-dritt jagħti aċċess. |
52 |
F’dan ir-rigward, il-punt dwar jekk id-dritt ta’ aċċess huwiex ċedut mill-organizzatur tal-attività ta’ divertiment stess jew permezz ta’ intermedjarju huwa irrilevanti. |
53 |
Konsegwentement, kuntratt li jirrigwarda t-trasferiment ta’ dritt ta’ aċċess għal attività ta’ divertiment konkluż minn intermedjarju li jaġixxi f’ismu, iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ din l-attività, għandu jitqies bħala li jipprevedi data jew perijodu ta’ eżekuzzjoni speċifiku, meta din l-attività tkun prevista li sseħħ f’data jew f’perijodu speċifiku. |
54 |
Issa, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, dan huwa l-każ fil-kawża prinċipali, peress li l-kunċert li jagħtu aċċess għalih id-drittijiet ittrasferiti minn CTS Eventim lil DM kien previst li jseħħ f’data preċiża. |
55 |
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ reċess prevista f’din id-dispożizzjoni tista’ tiġi invokata kontra konsumatur li kkonkluda, ma’ intermedjarju li jaġixxi f’ismu, iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ attività ta’ divertiment, kuntratt mill-bogħod li jirrigwarda l-akkwist ta’ dritt ta’ aċċess għal din l-attività, sakemm, minn naħa, ix-xoljiment permezz ta’ reċess, konformement mal-Artikolu 12(a) ta’ din id-direttiva, tal-obbligu ta’ eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt fir-rigward tal-konsumatur ipoġġi r-riskju marbut mar-reżervazzjoni tal-kapaċitajiet hekk illiberati fuq l-organizzatur tal-attività kkonċernata u, min-naħa l-oħra, l-attività ta’ divertiment li dan id-dritt jagħti aċċess għaliha tkun prevista li għandha sseħħ f’data jew f’perijodu speċifiku. |
Fuq l-ispejjeż
56 |
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura. |
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi: |
L-Artikolu 16(l) tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-eċċezzjoni għad-dritt ta’ reċess prevista f’din id-dispożizzjoni tista’ tiġi invokata kontra konsumatur li kkonkluda, ma’ intermedjarju li jaġixxi f’ismu, iżda għan-nom tal-organizzatur ta’ attività ta’ divertiment, kuntratt mill-bogħod li jirrigwarda l-akkwist ta’ dritt ta’ aċċess għal din l-attività, sakemm, minn naħa, ix-xoljiment permezz ta’ reċess, konformement mal-Artikolu 12(a) ta’ din id-direttiva, tal-obbligu ta’ eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt fir-rigward tal-konsumatur ipoġġi r-riskju marbut mar-reżervazzjoni tal-kapaċitajiet hekk illiberati fuq l-organizzatur tal-attività kkonċernata u, min-naħa l-oħra, l-attività ta’ divertiment li dan id-dritt jagħti aċċess għaliha tkun prevista li għandha sseħħ f’data jew f’perijodu speċifiku. |
Firem |
( *1 ) Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.