EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52022AE0598
Opinion of the European Economic and Social Committee on the communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions: On making sustainable products the norm (COM(2022) 140 final) and on the proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council establishing a framework for setting ecodesign requirements for sustainable products and repealing Directive 2009/125/EC (COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD))
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Nagħmlu l-prodotti sostenibbli bħala n-norma” (COM(2022) 140 final) u “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas għall-iffissar ta’ rekwiżiti għall-ekodisinn għal prodotti sostenibbli u li jħassar id-Direttiva 2009/125/KE” (COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD))
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Nagħmlu l-prodotti sostenibbli bħala n-norma” (COM(2022) 140 final) u “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas għall-iffissar ta’ rekwiżiti għall-ekodisinn għal prodotti sostenibbli u li jħassar id-Direttiva 2009/125/KE” (COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD))
EESC 2022/00598
ĠU C 443, 22.11.2022, p. 123–129
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, GA, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
22.11.2022 |
MT |
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea |
C 443/123 |
Opinjoni tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew dwar “Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — Nagħmlu l-prodotti sostenibbli bħala n-norma”
(COM(2022) 140 final)
u “Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas għall-iffissar ta’ rekwiżiti għall-ekodisinn għal prodotti sostenibbli u li jħassar id-Direttiva 2009/125/KE”
(COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD))
(2022/C 443/18)
Relatur: |
Thomas WAGNSONNER |
Konsultazzjoni |
Kummissjoni Ewropea, 16.5.2022 Parlament Ewropew, 2.5.2022 Kunsill, 10.6.2022 |
Bażi legali |
Artikoli 192(1) u 304 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea |
Sezzjoni kompetenti |
Sezzjoni għall-Agrikoltura, l-Iżvilupp Rurali u l-Ambjent |
Adottata fis-sezzjoni |
30.6.2022 |
Adottata fil-plenarja |
14.7.2022 |
Sessjoni plenarja Nru |
571 |
Riżultat tal-votazzjoni (favur/kontra/astensjonijiet) |
205/1/4 |
1. Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet
1.1. |
Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew (il-KESE) japprezza l-proposti li jinsabu fil-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari u, f’din l-Opinjoni, jappoġġja b’mod partikolari l-isforzi biex il-prodotti jsiru aktar sostenibbli. Barra minn hekk, iqis ukoll li l-approċċ legali armonizzat huwa neċessarju. Fl-istess ħin, jirrimarka li l-Proposta għal Regolament ġdid dwar l-Ekodisinn fil-biċċa l-kbira tagħha għadha vaga minħabba l-għadd kbir ta’ atti delegati. Barra minn hekk, il-KESE jipproponi implimentazzjoni aktar mgħaġġla u ambizzjuża fid-dawl tal-ħtieġa ta’ tnaqqis fl-użu tar-riżorsi u l-ħarsien tal-klima. |
1.2. |
Il-KESE jirrimarka b’mod partikolari l-fatt li dan il-perkors għall-ekonomija ċirkolari jista’ jirnexxi biss jekk l-operaturi ekonomiċi kollha, jiġifieri l-produtturi, il-konsumaturi, il-ħaddiema, kif ukoll l-awtoritajiet, ikunu involuti u infurmati b’mod adatt. Biex tiġi żgurata implimentazzjoni tajba, huma meħtieġa regolamenti korrispondenti ċari, tajbin u koerenti bil-għan li l-prodotti sostenibbli jingħataw opportunità ġusta għall-kompetizzjoni. |
1.3. |
L-elementi l-ġodda tar-Regolament, bħall-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni, ir-rekwiżiti l-ġodda tal-ekodisinn (id-durabbiltà, il-possibbiltà ta’ tiswija, ir-riċiklaġġ, l-integrità ambjentali, l-emissjonijiet tas-CO2, eċċ.), u r-rekwiżiti tal-informazzjoni permezz tal-passaport diġitali tal-prodotti u t-tikketti huma milqugħa, u qed tiġi enfasizzata l-importanza ta’ informazzjoni korretta u xierqa, b’mod partikolari għall-konsumaturi. |
1.4. |
Il-KESE jappoġġja l-projbizzjoni tal-qerda ta’ oġġetti mhux mibjugħa, li għandhom jinftiehmu bħala oġġetti ġodda, ritornati jew li jistgħu jissewwew. Jilqa’ wkoll il-fatt li, flimkien mal-pakkett ċirkolari, ir-Regolament jindirizza problemi eżistenti bħall-“greenwashing” u l-obsolexxenza. |
1.5. |
Il-Forum dwar l-Ekodisinn huwa korp ta’ appoġġ b’ħafna kompiti li jikkonċernaw l-implimentazzjoni. F’dan il-kuntest, il-partijiet ikkonċernati u r-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili kollha, inklużi l-imsieħba soċjali, għandhom jingħataw l-opportunità li jagħtu l-ideat u s-suġġerimenti tagħhom għat-titjib tal-proċess. |
1.6. |
Il-KESE huwa konxju tal-isfidi li jiffaċċjaw il-produtturi u n-negozji, b’mod partikolari l-intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), u tal-fatt li għandhom jiġu evitati piżijiet amministrattivi bla bżonn. Huwa jara wkoll l-opportunità li jinħoloq livell ta’ produzzjoni Ewropew ġdid “Made in Europe” bi standards ta’ prodotti sostenibbli. |
1.7. |
L-istrumenti għad-dikjarazzjoni tal-konformità u l-awtoregolamentazzjoni jagħtu lok għall-intraprenditorija. Kontrolli effiċjenti u kkoordinati bejn l-Istati Membri b’informazzjoni tajba għall-konsumatur isaħħu l-fiduċja fi tranżizzjoni b’suċċess mill-ekonomija lineari għal dik ċirkolari. |
1.8. |
Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li r-Regolament ma jkoprix id-dimensjoni soċjali. Referenza għall-Proposta tal-Kummissjoni għal Direttiva dwar id-Diliġenza Dovuta tas-Sostenibbiltà Korporattiva ma titqiesx suffiċjenti. |
2. Kuntest tal-Opinjoni
2.1. |
Is-sistema ekonomika lineari hija ta’ piż kbir għar-riżorsi globali. Fil-perjodu bejn il-Konferenzi tan-NU ta’ Pariġi u Glasgow dwar it-Tibdil fil-Klima, ġew ikkunsmati aktar minn nofs triljun tunnellata ta’ riżorsi ġodda. Is-Circularity Gap Report 2022 (1) jiddikjara li 8,6 % biss ta’ dak li jintuża madwar id-dinja jiġi riċiklat. Fi kliem ieħor, hemm distakk fiċ-ċirkolarità ta’ aktar minn 90 %. L-ekonomija ċirkolari tista’ tikkontribwixxi b’mod effettiv għat-tnaqqis fil-konsum tar-riżorsi. |
2.2. |
Il-ħtieġa li jiġu kkonservati r-riżorsi giet rikonoxxuta fl-Ewropa. Il-Kummissjoni Ewropea pproponiet il-Patt Ekoloġiku, l-istrateġija ta’ tkabbir tal-UE għal soċjetà ġusta u għanja b’ekonomija moderna, effiċjenti fl-użu tar-riżorsi u kompetittiva. Il-ħtieġa li tittieħed azzjoni kibret minħabba l-problemi relatati mal-katina tal-provvista kkawżati mill-pandemija u mill-invażjoni Russa fl-Ukrajna. In-negozji u l-konsumaturi qed jesperjenzaw skarsezzi u żidiet fil-prezzijiet f’ħafna oqsma. |
2.3. |
B’mod aktar speċifiku, fl-aħħar ta’ Marzu 2022, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat l-inizjattivi li ġejjin fil-qafas tal-Pjan ta’ Azzjoni dwar l-Ekonomija Ċirkolari:
|
2.4. |
Din l-Opinjoni tindirizza l-kommunikazzjoni “Nagħmlu l-prodotti sostenibbli bħala n-norma” (COM(2022) 140 final) u l-proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi qafas għall-iffissar ta’ rekwiżiti għall-ekodisinn għal prodotti sostenibbli u li jħassar id-Direttiva 2009/125/KE (COM(2022) 142 final — 2022/0095 (COD)). |
2.5. |
Il-Komunikazzjoni tenfasizza l-ħtieġa li jerġa’ jiġi kkunsidrat il-mudell ekonomiku lineari prevalenti u li jittieħdu passi lejn ekonomija ċirkolari. Azzjoni armonizzata madwar l-Ewropa se ssaħħaħ il-kompetittività, toħloq l-impjiegi u toffri lill-konsumaturi prodotti sostenibbli. Din tirrikjedi approċċ ġdid għall-manifattura ta’ prodotti li jmur lil hinn mir-rekwiżiti minimi attwali (REACH, it-tikettar tal-enerġija, l-imballaġġ, eċċ.). |
2.6. |
Il-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament il-ġdid dwar l-Ekodisinn se jiġi estiż ħafna u permezz tal-inizjattivi tiegħu speċifiċi għas-settur tat-tessuti, tal-prodotti għall-bini, eċċ. se jikkontribwixxi għall-effiċjenżja fl-użu tar-riżorsi u fl-enerġija. B’mod partikolari, il-kontenut il-ġdid dwar it-tisħiħ taċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodott (id-durabbiltà, il-possibbiltà ta’ tiswija, ir-riċiklaġġ aħjar, eċċ.) u dwar it-titjib fl-informazzjoni tal-prodott permezz tal-passaport diġitali tal-prodott se jirrikjedi li n-negozji jippreżentaw b’mod trasparenti l-kwalitajiet u l-impatt taċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti tagħhom. Il-konsumaturi se jingħataw l-opportunità li jqabblu u b’hekk jevalwaw prodotti li jissodisfaw ir-rekwiżiti Ewropej tas-sostenibbiltà. |
2.7. |
L-ispeċifikazzjonijiet tal-prodott fir-Regolament dwar l-Ekodisinn se jkunu supplimentati b’aktar miżuri ta’ akkumpanjament. Il-pożizzjoni u l-fiduċja tal-konsumaturi se jissaħħu permezz ta’ informazzjoni obbligatorja dwar il-benefiċċji tal-prodott u dawk ambjentali kif ukoll dwar it-tiswija, id-durabbiltà u l-projbizzjoni ta’ “greenwashing”. Il-kontrolli tal-prodott mill-awtoritajiet u l-monitoraġġ trasparenti tal-konformità mal-kriterji tal-prodott joffru s-sigurtà li wieħed jista’ jagħżel prodotti ta’ kwalità għolja u b’hekk jiġu garantiti kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-operaturi ekonomiċi. |
3. Kummenti ġenerali
3.1. |
Fil-prinċipju, il-KESE japprova l-objettivi tal-ekonomija ċirkolari u tal-inizjattiva dwar il-prodotti sostenibbli, għaliex f’dan ir-rigward is-sostenibbiltà tfisser il-kombinazzjoni tal-aspetti ambjentali, ekonomiċi u soċjali. Dan ifisser li l-operaturi ekonomiċi kollha jeħtieġ li jissodisfaw rekwiżiti ġodda u ta’ sfida. Il-kumpaniji huma meħtieġa jiffokaw il-produzzjoni u d-disinn tal-prodotti tagħhom fuq is-sostenibbiltà u jipprovdu informazzjoni dwar dan. Il-konsumaturi jridu jifhmu din l-informazzjoni u jieħdu d-deċiżjoni “t-tajba” b’mod responsabbli abbażi tagħha. F’dan ir-rigward jinħtieġu kampanji rilevanti ta’ sensibilizzazzjoni. Jeħtieġ li jsir kontroll effettiv biex jiġi żgurat li jintlaħqu l-miri u li ma jiġux ipperikolati, peress li dan ikun ta’ ħsara għall-pożizzjoni tal-Ewropa jew jippromovi “xettiċiżmu ekoloġiku”. Minflok, l-għan huwa: impjiegi tajbin, żvilupp aħjar, approċċ olistiku, u konsumaturi u klijenti infurmati. |
3.2. |
Dan ir-Regolament u l-ekonomija ċirkolari jistabbilixxu standards ġodda. Sabiex dawn ir-rekwiżiti jiġu aċċettati, implimentati u jwasslu għal proċess ta’ ċiklu ekonomiku, l-operaturi ekonomiċi, jiġifieri l-konsumaturi, il-manifatturi, l-intraprendituri, it-trade unions u l-istituzzjonijiet ta’ riċerka, għandhom jiġu involuti b’mod attiv u proattiv. F’dan il-kuntest, se jkun utli li tingħata informazzjoni rilevanti dwar l-opportunitajiet u l-objettivi u li l-partijiet ikkonċernati jiġu involuti fil-ħin. |
3.3. |
Il-KESE jappoġġja l-approċċ armonizzat tar-Regolament u tal-atti delegati biex tiġi evitata l-frammentazzjoni u biex jiġu indirizzati l-ispeċifikazzjonijiet tal-prodotti, l-aċċessibbiltà tal-prezzijiet għall-konsumaturi u l-kompetizzjoni. Il-prodotti sostenibbli huma opportunità Ewropea għan-negozji, għall-innovazzjoni u għall-impjiegi, u jissodisfaw ix-xewqa tal-konsumaturi fir-rigward tal-impatt ambjentali u ċiklu ta’ ħajja itwal tal-prodotti. |
3.4. |
L-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni biex jiġu inklużi aktar prodotti u rekwiżiti ogħla hija milqugħa. Il-KESE jinnota li l-kumpaniji tal-produzzjoni se jiffaċċjaw sfidi ġodda, pereżempju permezz tal-passaport diġitali tal-prodotti, ir-regolamenti dwar oġġetti mhux mibjugħa u r-regolamenti speċifiċi għall-prodott, iżda li dan huwa meħtieġ biex tinkiseb l-ekonomija ċirkolari. Fl-istess ħin, b’dan se jiġi stabbilit standard ġdid “Made in Europe”. Barra minn hekk, se jinħolqu opportunitajiet għall-ekonomija fl-oqsma tad-disinn, tar-rimi u tat-tiswija. |
3.5. |
Il-KESE jirrimarka l-ħtieġa li tiġi żgurata l-koerenza bejn l-oqsma legali kollha kkonċernati. Dan jinkludi l-koerenza fil-qafas ta’ dan il-Pjan ta’ Azzjoni f’termini ta’ żmien u kontenut, sabiex ma titnaqqasx l-effettività minħabba s-segmentazzjoni tal-leġiżlazzjoni u approċċi differenti fl-Istati Membri. Madankollu, huwa daqstant importanti li tiġi żgurata l-koerenza ma’ oqsma legali importanti oħra ta’ akkumpanjament, bħad-Direttiva tal-Kummissjoni Ewropea dwar id-Diliġenza Dovuta tas-Sostenibbiltà Korporattiva li ġiet ippreżentata reċentament, ir-regolamenti dwar l-iskart li huma importanti għaċ-ċirkolarità, inklużi l-miżuri ta’ esportazzjoni, ir-Regolament dwar is-Sorveljanza tas-Suq, eċċ. |
3.6. |
Il-KESE jirrikonoxxi l-ħtieġa li jiġu adottati atti delegati u, peress li għad hemm ħafna affarijiet li mhumiex ċari, jistieden lill-Kummissjoni Ewropea biex tfassal pjan ta’ ħidma aktar dettaljat. Dan sabiex jiġi żgurat li għadd kbir ta’ prodotti jkunu koperti mill-atti delegati. Fl-istess ħin, l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili u t-trade unions għandhom ikunu involuti fi stadju bikri. |
3.7. |
Il-KESE jinnota li r-Regolament dwar l-Ekodisinn huwa qasam ta’ leġiżlazzjoni kumplessa ħafna li se ġġib magħha bidla fil-mudell ekonomiku. Tinħtieġ implimentazzjoni mgħaġġla iżda tajba tal-kontenut. Għalhekk hemm bżonn ta’ riżorsi umani adegwati għall-implimentazzjoni tal-atti delegati. Peress li qed jiġu imposti wkoll rekwiżiti ġodda fuq il-konsumaturi, in-negozji, il-faċilitajiet tat-tiswija u l-awtoritajiet tal-kontroll, jeħtieġ ukoll li l-operaturi ekonomiċi kollha jiġu involuti b’mod adegwat fil-proċess ta’ informazzjoni. |
3.8. |
L-entitajiet tas-settur pubbliku għandhom ikunu minn ta’ quddiem nett fir-rigward tal-akkwist ekoloġiku fil-proċessi tal-akkwist pubbliku tagħhom. Madankollu, jista’ jinkiseb ukoll impatt ikbar billi l-akkwist ekoloġiku jsir kundizzjoni fid-direttivi dwar il-finanzjament għas-sussidji jew għall-għotjiet, bħall-bosta programmi ta’ investiment tal-EU għall-kumpaniji jew għall-partijiet terzi. |
3.9. |
Il-KESE jinnota li r-rekwiżiti tal-ekodisinn għandhom ikunu ta’ benefiċċju għall-konsumaturi u li għandhom ikunu ċari u faċli biex jiġu identifikati. Il-bidliet usa’ fir-rekwiżiti tar-Regolament il-ġdid dwar l-Ekodisinn jistgħu jżidu l-prezz tal-bejgħ tal-prodotti, iżda dan huwa kkumpensat mill-iffrankar tal-ispejjeż permezz ta’ titjib fil-prestazzjoni, id-durabbiltà, il-kapaċità ta’ titjib fil-kwalità, il-possibbiltà ta’ tiswija u żieda fil-valur fit-tmiem tal-ħajja. Tagħmir aktar effiċjenti fl-użu tal-enerġija jista’ jiffranka l-enerġija u l-flus. Barra minn hekk, il-prodotti b’ħajja twila huma aktar ekonomiċi. Bil-Proposta l-ġdida għal Direttiva, il-konsumaturi jistgħu jiffrankaw medja ta’ EUR 285 (2) fis-sena. Ir-Regolament jenfasizza l-affordabbiltà, u dan ir-rekwiżit għandu jqis il-baġits differenti tal-unitajiet domestiċi, sabiex l-ekodisinn ma jsirx fattur esklużiv. Għalhekk huwa aktar u aktar importanti li jingħata appoġġ finanzjarju lill-konsumaturi għax-xiri inizjali u għat-tiswija ta’ prodotti sostenibbli. |
3.10. Aspetti ekoloġiċi
3.10.1. |
L-ekodisinn jitlob li naħsbu b’mod ċirkolari. Il-KESE jagħmel enfasi fuq dan b’mod partikolari b’rabta mal-punti li ġejjin:
|
3.10.2. |
Ir-riċiklaġġ huwa l-element li jmiss tar-Regolament li jippermetti l-effiċjenza fl-użu tar-riżorsi wara l-użu twil u l-użu mill-ġdid. Dan huwa maħsub biex iżid il-kontenut irriċiklat fil-prodotti, ir-riċiklabbiltà tal-prodotti u l-valur tas-setturi tar-riċiklaġġ u tat-tiswija. Il-KESE jappoġġja l-objettiv, iżda jirrimarka li f’dan ir-rigward għad hemm xi ostakli tekniċi, legali u kunċettwali li jridu jingħelbu.
Il-ħsieb f’termini taċ-ċiklu ta’ materjal juri l-ħtieġa enormi li ssir bidla. Eżempju ta’ dan huwa li rati ogħla ta’ riċiklaġġ għandhom ikunu akkumpanjati minn kwoti minimi għall-użu ta’ materjal riċiklat jew li r-riċiklabbiltà teoretika (3) tal-prodotti għandha tkun konsistenti mar-riċiklabbiltà teknika u mal-implimentazzjoni prattika tal-miżuri ta’ riċiklaġġ. Pereżempju, fis-settur tal-plastik, huma meħtieġa bidliet kbar fid-disinn u l-manifattura, sal-punt li l-materja prima sekondarja ma tiġix ittrattata fuq l-istess livell mal-materja prima primarja (4). Ir-riċiklaġġ huwa wkoll opportunità għall-Ewropa. Pereżempju, il-minerali metalliċi ta’ kwalità għolja jiġu importati bħala materja prima jew prodotti u, wara li jintużaw, jintremew jew jintbagħtu madwar id-dinja kważi b’xejn; dan jinkludi, b’mod partikolari, il-karozzi u l-iskart elettroniku. Dawn għandhom jitqiesu bħala materjali ta’ valur u għandhom jiġu ttrattati bħala tali. Iż-żarmar, ir-riproċessar u r-riċiklaġġ huma ta’ benefiċċju għall-klima, iżda joħolqu wkoll valur miżjud kbir, u impjiegi (5). F’dan kollu, huwa kruċjali wkoll li wieħed josserva mill-qrib il-bilanċ ekonomiku, ekoloġiku u soċjali. |
3.10.3. |
Il-KESE jilqa’ l-proposta li tittieħed azzjoni kontra prodotti mhux mibjugħa, iżda jista’ jkun hemm approċċ aktar ambizzjuż. Il-qerda ta’ prodotti intatti, inklużi prodotti ġodda, ritornati jew li jistgħu jissewwew, mhijiex mixtieqa mis-soċjetà peress li hija ħela ta’ riżorsi. Il-KESE huwa tal-opinjoni li l-proposta tal-Kummissjoni li, bħala l-ewwel pass, titlob lill-kumpaniji biss jipprovdu dokumentazzjoni u li teżenta lill-SMEs minn dan ir-rekwiżit, mhijiex suffiċjenti. Is-sempliċi possibbiltà li jinkisbu miżuri aktar b’saħħithom permezz ta’ atti delegati tagħti lok għal dubji dwar l-ilħuq effettiv tal-objettivi. Il-KESE jappoġġja l-projbizzjoni tal-qerda ta’ prodotti mhux mibjugħa, sakemm dawn ma jkunux perikolużi. Barra minn hekk, in-negozji u l-pjattaformi tal-bejgħ bl-imnut se jintalbu jaħdmu fuq prattiki kummerċjali li se jnaqqsu b’mod sinifikanti l-għadd ta’ prodotti ritornati u inventarju mhux mibjugħ. Il-konsumaturi għandhom jiġu mgħarrfa wkoll dwar l-impatt ambjentali tal-prodotti rritornati. |
3.11. Aspetti ekonomiċi
3.11.1. |
Il-KESE jirrimarka li l-Proposta għal Regolament għandha tintlaqa’ tajjeb mill-perspettiva tal-SMEs, iżda se titqies ukoll b’xettiċiżmu. L-SMEs għandhom riżorsi (umani) limitati għad-dispożizzjoni tagħhom. B’mod partikolari, il-miżuri ta’ appoġġ imsemmija fir-Regolament għandhom ikunu mmirati lejn il-ħtiġijiet u n-neċessitajiet tal-SMEs. Barra minn hekk, l-SMEs qed jifaċċjaw diffikultajiet fl-aċċess għall-akkwist pubbliku meħtieġ. Għalhekk, għandhom jinstabu soluzzjonijiet li jippermettulhom jipparteċipaw fil-proċeduri rilevanti. Fl-aħħar nett, mill-perspettiva tal-SMEs, jeħtieġ li jkun hemm komplementarjetà bejn ir-regolamentazzjoni sostenibbli tal-prodott u r-regolamentazzjoni speċifika għall-prodott. Dan għandu jevita l-irduppjar tal-ispejjeż u l-burokrazija. |
3.11.2. |
Dawk li jipprovdu servizzi ta’ tiswija jinsabu f’pożizzjoni ewlenija biex jiżġuraw li l-prodotti jkollhom ħajja twila. Għaldaqstant, għandu jsir faċli għall-fornituri tas-servizzi ta’ tiswija, il-kumpaniji soċjoekonomiċi li jispeċjalizzaw fl-użu mill-ġdid u l-inizjattivi ta’ tiswija mnedija mis-soċjetà ċivili/mil-livell lokali biex jieħdu posthom f’dan il-mudell ċirkolari. Pereżempju, fil-Ġermanja u fl-Awstrija, il-fatt li l-inizjattivi ta’ tiswija ħadu assigurazzjoni għat-tiswijiet kien ta’ suċċess, u fl-istess ħin dan ipprovdilhom il-leġittimità biex iwettqu t-tiswijiet. |
3.12. |
Mudelli ġodda ta’ negozju ċirkolari (6) huma identifikati bħala għodda importanti fil-Komunikazzjoni. Dawn iridu jkunu attraenti, interessanti u ta’ inċentiv għan-negozji u l-konsumaturi u għandhom jiżguraw kundizzjonijiet tax-xogħol deċenti. Diġa jeżistu mudelli fil-prattika, bħall-ekonomija kollaborattiva, il-prodott bħala servizz, u l-ħlas skont l-użu. Il-KESE jissuġġerixxi li l-pjattaforma tal-aħjar prattika eżistenti tiġi promossa billi jitħeġġeġ l-użu tagħha u billi tiġi adattata għall-isfidi attwali tal-ekonomija ċirkolari. Eżempji li bħalissa huma elenkati fil-pjattaforma jinkludu l-karużell tal-kostruzzjoni — il-materjali jiġu offruti lil utenti ġodda wara xogħlijiet ta’ demolizzjoni jew konverżjoni — jew in-networks ta’ tiswija, li jġibu lill-konsumaturi u lil dawk li jagħmlu t-tiswijiet f’kuntatt. Madankollu, ħafna bażijiet tad-data mhumiex attraenti għall-fornituri u l-utenti. |
3.13. |
Il-KESE jiġbed l-attenzjoni għall-ħtieġa li tiżdied is-sensibilizzazzjoni tal-konsumaturi dwar azzjoni sostenibbli u li l-prodotti jintużaw sa tmiem il-ħajja tagħhom. L-istudji xjentifiċi (7) juru li l-unitajiet domestiċi jaħżnu prodotti funzjonali iżda li ma għadhomx jintużaw (eż. laptops, mowbajls, toasters, eċċ,) sa sitt snin. Għalhekk, hemm bżonn ta’ inċentivi adatti għall-konsumaturi biex l-oġġetti li ma għadhomx jintużaw iżommuhom fiċ-ċiklu tal-użu. |
3.14. Aspetti soċjali
3.14.1. |
Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li r-Regolament ma jkoprix id-dimensjoni soċjali. Mhuwiex biżżejjed li ssir referenza għall-Proposta tal-Kummissjoni għal Direttiva dwar id-Diliġenza Dovuta tas-Sostenibbiltà Korporattiva (8) peress li din id-Direttiva tiffoka b’mod ċar fuq approċċ orjentat lejn il-proċess fir-rigward tal-ktajjen tal-valur globali u l-kwistjonijiet soċjali speċifiċi għall-prodott ma jiġux koperti b’mod adegwat. Il-KESE jirrimarka b’mod espliċitu li, mill-perspettiva tas-sostenibbiltà, it-tliet dimensjonijiet kollha, jiġifieri s-sostenibbiltà ekonomika, soċjali u ambjentali, iridu dejjem jiġu indirizzati flimkien, u jissuġġerixxi għalhekk li l-Kummissjoni teżamina mill-ġdid ir-Regolament biex tara hemmx lok li jiġu inklużi aspetti soċjali speċifiċi għall-prodott. |
3.14.2. |
Il-KESE jirrimarka li l-impjiegi ekoloġiċi ma humiex awtomatikament impjiegi sostenibbli, sakemm ma jitqisux l-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli kollha. Għandu jiġi żgurat, speċjalment għal raġunijiet ta’ kompetizzjoni, li l-istandards tax-xogħol jiġu rrispettati. |
3.14.3. |
Proġett tal-imsieħba soċjali Ewropej (9) indirizza l-impatt tal-ekonomija ċirkolari fuq l-impjiegi u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. It-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari tista’ toħloq bejn 250 000 u 700 000 impjieg sal-2030. L-impatt ivarja ħafna skont is-settur u r-reġjun. Is-setturi tal-iskart u t-tiswija se jibbenefikaw aktar mill-medja, mentri s-setturi tal-estrazzjoni u tal-kimika se jintlaqtu b’mod negattiv. Se jkun hemm bżonn ukoll ta’ forza tax-xogħol b’edukazzjoni tajba (eż. ġestjoni tal-iskart). B’mod ġenerali, għandha tingħata attenzjoni biex jiġi żgurat li jkunu disponibbli impjiegi tajbin u li jitħallsu pagi deċenti. Il-KESE jesprimi dispjaċir għall-fatt li l-Kummissjoni bħalissa ma tipprevedix djalogu soċjali biex jitqiesu l-konsegwenzi għall-ħaddiema li se ġġib magħha t-tranżizzjoni lejn ekonomija ċirkolari. |
4. Kummenti speċifiċi
4.1. Informazzjoni dwar il-Passaport Diġitali tal-Prodotti, it-tikketti u l-ekotikketti
4.1.1. |
Il-KESE jilqa’ l-aċċess għal informazzjoni komprensiva dwar il-prodott fil-Passaport Diġitali tal-Prodotti. L-informazzjoni għandha tkun immirata u faċilment aċċessibbli mill-utent għall-atturi kollha tul il-katina tal-provvista. Il-kontenut għandu jipprovdi lill-konsumaturi bil-bażi għal teħid ta’ deċiżjonijiet dwar ix-xiri, l-użu mill-ġdid, it-tiswija u r-rimi f’loġika ta’ ċirkolarità. Dan jinkludi l-kontenut tas-CO2 tal-prodott, il-proporzjon ta’ elementi tal-materjali tal-art rari, il-komponenti perikolużi, il-materjali mhux riċiklabbli, il-lista ta’ partijiet li jistgħu jissewwew kif ukoll id-disponibbiltà tagħhom jew, fil-każ ta’ software, il-kompatibbiltà u l-ispejjeż. Il-possibbiltà li tiġi inkluża informazzjoni dwar aspetti oħra tas-sostenibbiltà fil-Passaport Diġitali tal-Prodotti hija milqugħa (10). Hawnhekk, huwa ssuġġerit li l-Passaport Diġitali tal-Prodotti jiġi akkumpanjat b’indiċi ta’ tiswija li jkun fih informazzjoni dwar il-possibbiltà ta’ tiswija, b’mod partikolari, tal-partijiet importanti li jiddeterjoraw bl-użu, il-prezz tal-partijiet tal-bdil u d-disponibbiltà temporali tagħhom, kif ukoll informazzjoni dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol li fihom ġew immanifatturati l-prodotti. L-informazzjoni essenzjali għandha tkun disponibbli wkoll għall-konsumaturi f’forma fiżika, bħall-garanzija u l-kontenut tal-karbonju tal-prodott. |
Il-Passaport Diġitali tal-Prodotti ma għandux ikun strument għall-kumpaniji li jgħaqqad riżorsi addizzjonali (ġbir ta’ data), iżda għandu jintegra s-sistemi eżistenti. Madankollu, ir-rekwiżit li tiġi pprovduta data dejjem aktar trasparenti, iżda fl-istess ħin sensittiva, jista’ jeħtieġ ukoll reviżjoni tal-koerenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet dwar id-drittijiet tal-proprjetà industrijali.
4.1.2.
L-informazzjoni dwar il-prodott, li għad trid tiġi definita fl-atti delegati, għandha tiġi kkomunikata lill-konsumaturi permezz ta’ tikketti. Il-KESE jenfasizza l-fatt li l-klijenti għandhom jingħataw informazzjoni korretta, viżibbli u ċara, b’data essenzjali dwar l-impatt fuq il-klima, il-kontenut u l-kompożizzjoni, il-konformità mal-istandards tal-ħaddiema, id-durabbiltà u l-possibbiltà ta’ tiswija.
4.1.3.
Ħafna prodotti u servizzi huma ċċertifikati taħt l-Ekotikketta Ewropea permezz ta’ opinjoni esperta. L-għan huwa li jkun faċli għall-konsumaturi biex jidentifikaw il-prestazzjoni ambjentali, id-durabbiltà u l-kwalità għolja ta’ dawn il-prodotti u servizzi u li jkunu jistgħu jqabbluhom ma’ oħrajn. Madankollu, ir-rekwiżiti tal-ekotikketta jistgħu biss jikkomplementaw u mhux jissostitwixxu l-leġiżlazzjoni dwar il-prodotti bbażata fuq ir-Regolament dwar l-Ekodisinn, u l-kontrolli mill-awtoritajiet skont ir-Regolament dwar l-Ekodisinn għandhom ikopru wkoll l-informazzjoni fuq l-ekotikketti.
4.2. Swieq online
Kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni għall-operaturi ekonomiċi kollha huma importanti, għalhekk id-dispożizzjonijiet dwar ir-responsabbiltà għas-swieq online għandhom japplikaw b’mod partikolari f’każijiet meta l-ebda attur ieħor fil-katina tal-provvista ma jieħu azzjoni kontra prodott mhux konformi (11).
4.3. |
Is-sorveljanza tas-suq — il-kontrolli, il-projbizzjonijiet, il-multi — hija ddelegata lill-Istati Membri, u l-informazzjoni dwar il-ksur tiġi ppubblikata fl-ICSMS (is-Sistema ta’ Informazzjoni u Komunikazzjoni għas-Sorveljanza tas-Suq), sistema Ewropea ta’ rappurtar u informazzjoni għal prodotti meqjusa mhux konformi jew perikolużi. Il-KESE jappoġġja l-proposta biex tiġi estiża u mtejba s-sorveljanza tas-suq peress li bejn 10 % u 25 % tal-prodotti eżaminati ma jikkonformawx mad-Direttiva tal-Ekodisinn (12). Sabiex l-Istati Membri jkunu jistgħu jwettqu l-kompiti tagħhom, jeħtieġ li s-sorveljanza tas-suq tingħata r-riżorsi adatti. B’mod partikolari b’rabta man-nuqqas ta’ konformità, jeħtieġ li jiġi żgurat li n-nonkonformità tal-prodott tiġi segwita b’mod adatt mill-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq. Sfortunatament, dejjem ikun hemm eżempji negattivi tal-evitar tat-twettiq tal-valutazzjoni tal-konformità, bħall-każ reċenti tal-maskri protettivi kontra l-COVID-19. L-awtoritajiet għandhom dejjem iwettqu verifiki għal għarrieda. L-organizzazzjonijiet tal-konsumaturi għandhom ikunu involuti wkoll bħala informaturi kompetenti dwar każijiet ta’ nonkonformità. Dan jista’ jsir b’mod rapidu u effettiv, flimkien mad-Direttiva dwar l-azzjonijiet rappreżentattivi għall-protezzjoni tal-interessi kollettivi tal-konsumaturi. Sorveljanza effettiva tas-suq fl-Istati Membri kollha teħtieġ rwol attiv ħafna għall-Kummissjoni Ewropea f’dan il-qasam, sabiex in-negozji kollha fiż-Żona Ekonomika Ewropea jgawdu minn kundizzjonijiet ekwivalenti ta’ kompetizzjoni permezz ta’ livell ugwali ta’ kontroll. Barra minn hekk, qed tinġibed l-attenzjoni għall-potenzjal għal titjib fl-aċċessibbiltà u l-informazzjoni tal-paġna ewlenija tal-ICSMS. |
4.4. |
Il-Forum dwar l-Ekodisinn u l-involviment tal-partijiet interessati kollha f’dan il-proċess għandhom jintlaqgħu tajjeb, iżda għandha tingħata attenzjoni għall-funzjonament effettiv u li jiġu żgurati r-responsabbiltajiet, il-kompetenzi u r-riżorsi għal dawn il-kompiti. Pereżempju, il-Forum ma jistax iwettaq l-evalwazzjoni tal-miżuri ta’ awtoregolamentazzjoni; dan huwa kompitu tal-awtoritajiet pubbliċi jew tal-Kummissjoni Ewropea. |
4.5. |
L-użu ta’ miżuri ta’ awtoregolamentazzjoni bħala strument alternattiv għal att delegat għal grupp ta’ prodotti għandu jkun eċċezzjoni. Jekk dawn il-miżuri jiġu applikati, il-kriterji tagħhom fir-rigward taċ-ċarezza, il-kopertura tas-suq u l-kwalità għandhom ikunu qrib l-atti delegati. |
4.6. |
Il-KESE jixtieq isemmi b’mod espliċitu l-“Pjattaforma Ewropea tal-Partijiet Interessati tal-Ekonomija Ċirkolari” (13) fil-kuntest ta’ din il-kwistjoni. L-inizjattiva, li tnediet f’Marzu 2017 b’mod konġunt mill-KESE u l-Kummissjoni Ewropea, tappoġġja sħubijiet ġodda u l-iżvilupp ulterjuri ta’ soluzzjonijiet għall-ekonomija ċirkolari fl-Ewropa. Hija maħsuba wkoll biex tesprimi l-kontribut importanti li l-ekonomija ċirkolari tista’ tagħti għall-implimentazzjoni tal-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU. |
Brussell, l-14 ta’ Lulju 2022.
Christa SCHWENG
Il-President tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew
(1) Circle Economy: The Circularity Gap Report 2022, Project Platform for Accelarating the Circular Economy (PACE).
(2) https://ec.europa.eu/info/energy-climate-change-environment/standards-tools-and-labels/products-labelling-rules-and-requirements/energy-label-and-ecodesign/about_mt
(3) Pomberger, R. (2020). Über theoretische, praktische und reale Recyclingfähigkeit (Dwar ir-riċiklabbiltà teoretika, prattika u reali, mhux disponibbli bil-Malti) https://doi.org/10.1007/s00506-020-00721-5, https://doi.org/10.1007/s00506-019-00648-6
(4) Komunikazzjoni dwar Strateġija Ewropea għall-Plastiks f’Ekonomija Ċirkolari, COM(2018) 28 final.
(5) ĠU C 220, 9.6.2021, p. 118.
(6) Ara INT/778 dwar “L-innovazzjoni bħala mutur għal mudelli ekonomiċi ġodda” (Opinjoni esploratorja), ĠU C 303, 19.8.2016, p. 28.
(7) Seduta pubblika, NAT/851, preżentazzjoni minn Gudrun Obersteiner, 29.4.2022.
(8) COM(2022) 71 final.
(9) https://www.etuc.org/en/publication/european-social-partners-project-circular-economy-and-world-work-0
(10) COM(2022) 142 final — 2022/0095(COD), p. 29, punt 26.
(11) Nota: L-Opinjoni: INT/957 dwar “Direttiva dwar is-Sikurezza tal-Prodotti/reviżjoni (ĠU C 105, 4.3.2022, p. 99) diġà tindirizza aspetti importanti dwar is-sikurezza tal-prodotti.
(12) J. Bürger/G. Paulinger, Kamra tax-Xogħol ta’ Vjenna (2022) https://emedien.arbeiterkammer.at/viewer/resolver?urn=urn:nbn:at:at-akw:g-5230098, p. 88.
(13) https://circulareconomy.europa.eu/platform/.