EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 32019D0523(01)
Commission Implementing Decision of 14 May 2019 on the publication in the Official Journal of the European Union of the application for approval of an amendment, which is not minor, to a product specification referred to in Article 53 of Regulation (EU) No 1151/2012 of the European Parliament and of the Council for the name ‘Banon’ (PDO)
Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tal-14 ta’ Mejju 2019 dwar il-pubblikazzjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tal-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda mhux minuri fi Speċifikazzjoni tal-Prodott, kif imsemmi fl-Artiklu 53 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, għall-isem “Banon” (DOP)
Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni tal-14 ta’ Mejju 2019 dwar il-pubblikazzjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tal-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda mhux minuri fi Speċifikazzjoni tal-Prodott, kif imsemmi fl-Artiklu 53 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, għall-isem “Banon” (DOP)
C/2019/3774
ĠU C 177, 23.5.2019, p. 2–13
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
In force
23.5.2019 |
MT |
Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea |
C 177/2 |
DEĊIŻJONI TA’ IMPLIMENTAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
tal-14 ta’ Mejju 2019
dwar il-pubblikazzjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea tal-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda mhux minuri fi Speċifikazzjoni tal-Prodott, kif imsemmi fl-Artiklu 53 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, għall-isem “Banon” (DOP)
(2019/C 177/02)
IL-KUMMISSJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea,
Wara li kkunsidrat ir-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-21 ta’ Novembru 2012 dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel (1), u b’mod partikulari l-Artikolu 50(2)(a) flimkien mal-Artikolu 53(2) tiegħu,
Billi:
(1) |
Franza bagħtet applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda mhux minuri fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ta’ “Banon” (DOP) skont l-Artikolu 49(4) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012. |
(2) |
Skont l-Artikolu 50 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012, il-Kummissjoni vvalutat l-applikazzjoni u kkonkludiet li din tissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti f’dak ir-Regolament. |
(3) |
Sabiex jingħata lok għat-tressiq ta’ avviżi ta’ oppożizzjoni skont l-Artikolu 51 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012, l-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda mhux minuri fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott, kif jissemma fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 10(1) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 668/2014 (2), inkluż id-Dokument Uniku emendat u r-referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott rilevanti, għall-isem irreġistrat “Banon” (DOP), jenħtieġ li tiġi ppubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea, |
IDDEĊIDIET KIF ĠEJ:
Artikolu Uniku
L-applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda mhux minuri fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott, kif jissemma fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 10(1) tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 668/2014, inkluż id-Dokument Uniku emendat u r-referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott rilevanti, għall-isem irreġistrat “Banon” (DOP), tinsab fl-Anness ta’ din id-Deċiżjoni.
Skont l-Artikolu 51 tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012, il-pubblikazzjoni ta’ din id-Deċiżjoni għandha tagħti d-dritt ta’ oppożizzjoni għall-emenda kif jissemma fl-ewwel paragrafu ta’ dan l-Artikolu fi żmien tliet xhur mid-data tal-pubblikazzjoni ta’ din id-Deċiżjoni f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.
Magħmul fi Brussell, l-14 ta’ Mejju 2019.
Għall-Kummissjoni
Phil HOGAN
Membru tal-Kummissjoni
(1) ĠU L 343, 14.12.2012, p. 1.
(2) Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 668/2014 tat-13 ta’ Ġunju 2014 li jistabbilixxi regoli għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar skemi tal-kwalità għal prodotti agrikoli u oġġetti tal-ikel (ĠU L 179, 19.6.2014, p. 36).
ANNESS
APPLIKAZZJONI GĦALL-APPROVAZZJONI TA’ EMENDA MHUX MINURI GĦALL-ISPEĊIFIKAZZJONI TA’ DENOMINAZZJONI TA’ ORIĠINI PROTETTA JEW TA’ INDIKAZZJONI ĠEOGRAFIKA PROTETTA
Applikazzjoni għall-approvazzjoni ta’ emenda skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 53(2) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012
“BANON”
Nru tal-UE: PDO-FR-0290-AM02 – 10.1.2018
DOP ( X ) IĠP ( )
1. Grupp applikant u interess leġittimu
Isem: Syndicat Interprofessionnel de Défense et de Promotion du Banon |
Indirizz: |
570, Avenue de la libération |
04100 MANOSQUE |
FRANCE |
Telefown: +33 492874755 |
Faks: +33 492727313 |
Posta elettronika: v.enjalbert@mre-paca.fr |
Il-grupp huwa magħmul minn produtturi tal-ħalib u minn dawk li jipproċessaw u jieħdu ħsieb il-maturazzjoni, u għaldaqstant għandu d-dritt leġittimu li jitlob emendi fl-Ispeċifikazzjoni.
2. Stat membru jew pajjiż terz
Franza
3. Intestatura fl-ispeċifikazzjoni tal-prodott affettwata mill-emenda/i
— |
☒ |
Isem il-prodott |
— |
☒ |
Deskrizzjoni tal-prodott |
— |
☒ |
Żona ġeografika |
— |
☒ |
Prova tal-oriġini |
— |
☒ |
Metodu ta’ produzzjoni |
— |
☒ |
Rabta |
— |
☒ |
Tikkettar |
— |
☒ |
Oħrajn: aġġornamenti tad-dettalji tal-korp ta’ kontroll u tal-grupp, rekwiżiti nazzjonali. |
4. Tip ta’ emenda/i
— |
☒ |
Emenda għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ta’ DOP jew IĠP irreġistrata li ma għandhiex tikkwalifika bħala minuri skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 53(2) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012. |
— |
☐ |
Emenda għall-Ispeċifikazzjoni tal-prodott ta’ DOP jew IĠP irreġistrata li għaliha ma jkun ġie rreġistrat l-ebda Dokument Uniku (jew ekwivalenti) u li ma għandhiex tikkwalifika bħala minuri skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 53(2) tar-Regolament (UE) Nru 1151/2012. |
5. Emenda/i
5.1. Isem
Fl-intestatura “Isem il-prodott”, id-dispożizzjoni li ġejja:
“Id-denominazzjoni ta’ oriġini protetta definita f’din l-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott hija: ‘Banon’.”
hija ssostitwita bi:
“Banon”
Il-paragrafu li ġej tħassar:
“L-isem tal-ġobon ‘Banon’ ġej mill-isem tal-muniċipalità ta’ Banon, li tinsab fid-département ta’ Alpes-de-Haute-Provence, post ta’ fieri u ta’ kummerċ sa mill-Medju Evu.”
L-isem tad-DOP hija meqjusa suffiċjenti f’din l-intestatura tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott.
5.2. Deskrizzjoni tal-prodott
Id-dispożizzjoni “Il-qoxra tiegħu hija ta’ lewn isfar fil-krema taħt il-weraq” hija sostitwita bi “Il-qoxra tiegħu hija ta’ lewn isfar fil-krema jew lewn il-bronż taħt il-weraq”.
Rigward il-kulur tal-qoxra taħt il-weraq, il-lewn “isfar fil-krema” huwa kompletat bil-kliem “jew lewn il-bronż” biex jikkaratterizza aħjar il-prodott.
Ġie miżjud il-paragrafu li ġej:
“Huwa ġobon ikkaratterizzat minn ħjiliet ta’ annimali, l-aktar il-mogħoż, li spiss huma akkumpanjati minn irwejjaħ ta’ ammonijaka u ta’ pjanti u siġar żgħar, bi ftit imrar fl-aħħar. Il-konsistenza tiegħu hija kremuża u ddub fil-ħalq.”.
Dawn id-dettalji ġejjin mill-ħidma tal-kummissjoni li wettqet l-eżami organolettiku tal-prodott.
Dawn l-emendi saru wkoll fid-Dokument Uniku.
5.3. Żona ġeografika
Fl-intestatura “Definizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika”, il-lista tal-muniċipalitajiet taż-żona ġeografika ġiet aġġornata wara bidliet fl-ismijiet ta’ ċerti muniċipalitajiet taż-żona ġeografika. Il-perimetru ma nbidilx.
5.4. Prova tal-oriġini
L-obbligu li jinżamm reġistru għall-kwantitajiet ta’ ħalib mixtrija tneħħa għall-operaturi “bdiewa” peress li r-regolamenti nazzjonali ma jippermettulhomx li jixtru l-ħalib. Madankollu dan inżamm għall-operaturi li mhumiex bdiewa.
5.5. Metodu ta’ produzzjoni
— ir-razza tal-mogħoż:
Il-paragrafu li ġej tħassar:
“Sal-31 ta’ Diċembru 2013, il-mogħoż tal-ħalib tar-razez Communes Provençales, Roves, Alpines u t-taħlit bejn dawn ir-razez għandhom jikkostitwixxu ta’ mill-inqas 60 % ta’ kull merħla.”
Il-paragrafu li ġej:
“Sa mill-1 ta’ Jannar 2014, il-ħalib użat għall-produzzjoni tal-‘Banon’ għandu jiġi unikament mill-mogħoż tar-razez Communes Provençales, Roves, Alpines u t-taħlit bejn dawn ir-razez.”
għandu jinbidel bi:
“Il-ħalib użat għall-produzzjoni tal-‘Banon’ għandu jiġi unikament mill-mogħoż tar-razez Communes Provençales, Roves, Alpines u t-taħlit bejn dawn ir-razez.”
L-iskadenzi fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott tħassru għax inqabżu.
Dawn id-dispożizzjonijiet tħassru wkoll mis-sommarju.
— żmien minimu ta’ ragħa u żmien minimu li matulu l-mogħoż iridu jsibu l-ikel gross tagħhom mir-ragħa:
Il-paragrafu li ġej:
“Il-mogħoż għandhom jirgħu b’mod regolari fil-bwar u l-mergħat taż-żona għal mill-inqas 210 ijiem fis-sena.”
huwa sostitwit bi:
“Il-mogħoż għandhom jirgħu b’mod regolari fil-bwar u l-mergħat taż-żona ġeografika għal mill-inqas 210 ijiem fis-sena.”
Il-kliem “żona ġeografika” huwa aktar preċiż minn “żona” u jippermetti kontroll aktar faċli.
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
Id-dispożizzjonijiet
“Għal ta’ mill-inqas 4 xhur fis-sena għandhom jieħdu l-biċċa l-kbira tal-ikel gross tagħhom mir-ragħa.”
u
“Il-mogħoż għandhom jirgħu b’mod regolari fil-bwar u l-mergħat taż-żona ġeografika għal mill-inqas 210 ijiem fis-sena.”
huma mħassra darba.
Il-perjodu minimu ta’ ragħa u dak li matulu l-mogħoż iridu jsibu l-ikel gross tagħhom mir-ragħa, ippreżentati darbtejn fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott, tneħħew biex tiġi evitata r-ripetizzjoni.
Dawn l-emendi saru wkoll fid-Dokument Uniku.
— limitazzjoni ta’ għoti ta’ għalf mill-mejjilla:
Is-sentenza
“L-għoti ta’ għalf mill-mejjilla huwa limitat kull sena u kuljum.”
tneħħiet peress li din is-sentenza ma żżid xejn mal-valuri massimi ta’ limitazzjoni li diġà tinsab fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott.
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
— razzjon supplimentari:
Il-kliem “jew prodott sekondarju taċ-ċereali” ġie miżjud biex ma jiġix eskluż għalf kompost li t-tikketta tiegħu tispeċifika li jinkludi ċereali u prodotti sekondarji taċ-ċereali.
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
— limitazzjoni tax-xiri ta’ għalf minn barra ż-żona ġeografika:
Is-sentenza “Huwa limitat ukoll ix-xiri ta’ għalf minn barra ż-żona” tneħħiet peress li m’għandhiex valur mixtieq u lanqas xi element ta’ limitazzjoni fattwali. Fil-fatt il-limitazzjoni tax-xiri ta’ għalf minn barra ż-żona ġeografika hija rregolata mid-dispożizzjoni li ġejja tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott:
“L-għoti ta’ għalf u ta’ xnien deidrat minn barra ż-żona ġeografika huwa limitat għal 250 kg ta’ materja prima fis-sena għal kull mogħża adulta preżenti.”
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
— mod ta’ distribuzzjoni tax-xnien deidrat kuljum:
Id-dispożizzjoni li ġejja:
“L-għoti ta’ xnien deidrat huwa llimitat għal 400 g ta’ materja prima kuljum għal kull mogħża adulta preżenti f’ta’ mill-inqas żewġ porzjonijiet, u għal 60 kg ta’ materja prima fis-sena għal kull mogħża adulta preżenti.”
hija ssostitwita bi:
“L-għoti ta’ xnien deidrat huwa limitat għal 400 g ta’ materja prima kuljum għal kull mogħża adulta preżenti u għal 60 kg ta’ materja prima fis-sena għal kull mogħża adulta preżenti.”
L-obbligu li x-xnien deidrat jitqassam f’darbtejn tneħħa peress li l-kwantitajiet żgħar imqassma ma jiġġustifikawx din il-prekawzjoni (li kienet iddaħħlet peress li kwantità kbira wisq ta’ nitroġenu tista’ tikkawża marda metabolika serja, l-alkalożi).
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
— għalf ipprojbit:
Il-paragrafu:
“L-għalf miżmum fis-silo u l-għalf marbut b’qafla, il-kruċiferi u pjanti u żrieragħ oħrajn li jistgħu jagħtu togħma ħażina lill-ħalib huma pprojbiti.”
huwa sostitwit bi:
“L-għalf miżmum fis-silo, l-għalf marbut b’qafla u l-kruċiferi tal-għalf huma pprojbiti.”
Peress li l-valur immirat “u pjanti u żrieragħ oħrajn li jistgħu jagħtu togħma ħażina lill-ħalib” mhuwiex daqstant preċiż biex ikun faċilment kontrollabbli, dan tneħħa.
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
— l-introduzzjoni tal-projbizzjoni ta’ OĠM:
Ġie miżjud il-paragrafu li ġej:
“Fl-għalf tal-annimali huma awtorizzati biss il-pjanti, il-prodotti sekondarji u l-għalf komplementari derivat minn prodotti mhux transġeniċi. It-tħawwil ta’ kultivazzjonijiet transġeniċi huwa projbit fl-uċuħ kollha ta’ azjenda li tipproduċi ħalib li huwa maħsub biex jiġi pproċessat f”Banon’ DOP. Din il-projbizzjoni hija maħsuba għal kull speċi veġetali li tista’ tingħata bħala għalf lill-annimali tal-ħalib tal-azjenda, u kull kultura ta’ speċi li tista’ tikkontaminahom.”
Din id-dispożizzjoni tippermetti li, minn naħa, jinżamm il-karattru tal-għalf tradizzjonali, u min-naħa l-oħra, jinżammu l-metodi tradizzjonali ta’ għalf tal-annimali.
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
— il-provenjenza tal-għalf:
Il-paragrafu li ġej ġie miżjud fid-Dokument Uniku: “Rigward il-provenjenza tal-għalf, minħabba l-fatturi naturali taż-żona ġeografika, il-produzzjoni ta’ konċentrati hija diffiċli u dik tal-għalf hija limitata. Peress li l-oriġini tal-konċentrati mhijiex speċifikata, jistgħu jkunu ġejjin minn barra ż-żona ġeografika. Ir-razzjon bażiku jiġi essenzjalment miż-żona ġeografika, iżda jista’ jitqassam ukoll tiben li jkun ġej minn barra ż-żona ġeografika lill-mogħoż. Il-limitazzjoni tal-kwantità ta’ konċentrati u l-limitazzjoni tal-kwantità ta’ tiben li jista’ jiġi minn barra ż-żona ġeografika jfissru li l-parti l-kbira tal-għalf ġejja miż-żona. Fil-fatt, il-provvisti li jistgħu jiġu minn barra ż-żona ġeografika jirrappreżentaw għal kull mogħża u kull sena:
— |
250 kg ta’ materja prima tal-għalf u ta’ xnien deidrat jew madwar 213 kg ta’ materja niexfa (190 kg ta’ għalf b’rata medja ta’ 84 % materja niexfa jikkorrispondu għal 160 kg ta’ materja niexfa, u 60 kg ta’ xnien deidrat b’rata medja ta’ 89 % materja niexfa jikkorrispondu għal 53 kg ta’ materja niexfa), |
— |
250 kg ta’ materjal niexef minn konċentrati (ekwivalenti għal 270 kg ta’ materja prima) minn barra ż-żona ġeografika għal kull mogħża u kull sena. |
Meta wieħed iqis li mogħża għandha kapaċità medja annwali ta’ inġestjoni ta’ 1 100 kg, il-proporzjon ta’ għalf li ġej miż-żona ġeografika jirrappreżenta għalhekk mill-inqas 58 % (f’materja niexfa).”
Din iż-żieda fid-Dokument Uniku tgħin biex jintwera li l-għalf tal-mogħoż ġej l-aktar miż-żona ġeografika. Dan l-għalf ma jistax jiġi kollu miż-żona ġeografika minħabba l-fatturi naturali deskritti fil-punt “Rabta maż-żona ġeografika”.
— it-temperatura u t-tul ta’ ħin taż-żieda tat-tames:
Il-paragrafu:
“Kwalunkwe trattament fiżiku jew kimiku huwa pprojbit ħlief għall-filtrazzjoni maħsuba biex telimina l-impuritajiet makroskopiċi, għat-tkessiħ għal temperatura pożittiva għall-preservazzjoni u għat-tisħin mill-ġdid tal-ħalib sa massimu ta’ 35 °C qabel iż-żieda tat-tames.”
huwa sostitwit bi:
“Kwalunkwe trattament fiżiku jew kimiku huwa pprojbit ħlief għall-filtrazzjoni maħsuba biex telimina l-impuritajiet makroskopiċi, għat-tkessiħ għal temperatura pożittiva għall-preservazzjoni u għat-tisħin mill-ġdid tal-ħalib qabel iż-żieda tat-tames.”
Peress li l-firxa tat-temperatura taż-żieda tat-tames hija definita strettament fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott irreġistrat skont ir-Regolament (UE) Nru 1211/2013 tat-28 ta’ Novembru 2013 (bejn 29 °C u 35 °C), u l-ħalib użat huwa ħalib tal-mogħża mhux ipproċessat, il-kunċett intermedjarju ta’ temperatura tat-tisħin mill-ġdid tneħħa għaliex mhux meħtieġ: dan huwa t-tisħin mill-ġdid tal-ħalib għall-fażi taż-żieda tat-tames (li t-temperatura tagħha hija diġà speċifikata).
Id-dispożizzjoni:
“Għall-prodotti tal-ħalib, it-tames għandu jiġi miżjud sa massimu ta’ erba’ sigħat wara l-aħħar taħliba miġbura.”
hija sostitwita bi:
“Għall-prodotti tal-ħalib, it-tames għandu jiġi miżjud sa mhux aktar tard minn 18-il siegħa wara li l-ħalib jasal fil-fabbrika tal-ġobon u qabel nofsinhar tal-jum ta’ wara l-aħħar taħliba miġbura.”
It-tul ta’ ħin għaż-żieda tat-tames għall-prodotti tal-ħalib ġie emendat biex l-impriżi jkunu jistgħu jadattaw l-organizzazzjoni tagħhom għaż-żmien li fih jinġabar il-ħalib u għall-iżgħar volum ta’ ħalib użat f’kull żieda tat-tames. Fil-fatt, l-iskeda attwali tal-ġbir tinvolvi l-ġbir tal-ħalib billejl. L-aħħar taħliba tinġabar għal xi s-sagħtejn u nofs ta’ filgħodu u tiġi miżjuda bit-tames fil-borma l-kbira (1 000 litru), mas-sitta u nofs ta’ filgħodu. Iżda minħabba t-tnaqqis fin-numru ta’ bdiewa involuti u l-volumi żgħar, huwa rrakkomandat li x-xogħol ta’ billejl jiġi limitat u li ż-żieda tat-tames fil-ħalib tkun tista’ ssir mit-tmienja ta’ filgħodu, fi kwantità żgħira (borom ta’ 80 l), li jista’ jtawwal il-proċess sa nofsinhar.
— il-fażi tal-iffurmar
Il-paragrafu:
“L-iffurmar iseħħ direttament wara t-tiswib tax-xorrox. Il-ġobnijiet jiġu ffurmati manwalment fil-qwieleb. L-użu tas-separaturi u tal-forom multipli huwa permess. Kull forma ta’ ffurmar mekkaniku huwa pprojbit.”
Ġie sostitwit bi:
“L-iffurmar iseħħ direttament wara t-tiswib tax-xorrox. Il-ġobnijiet jiġu ffurmati manwalment fil-qwieleb. L-użu tas-separaturi u tal-forom multipli huwa permess bl-għajnuna mekkanika għall-iffurmar (il-lifter tal-borma, it-trasportatur). Kwalunkwe forma ta’ ffurmar kompletament mekkaniku hija pprojbita; l-intervent tal-bniedem għat-tqassim tal-baqta fil-forom multipli huwa obbligatorju.”
Biex l-operaturi jkunu jistgħu jadattaw għat-tekniki l-ġodda, qed jiġi speċifikat li l-għajnuna mekkanika hija permessa waqt il-fażi tal-iffurmar (il-lifter tal-borma, it-trasportatur), iżda l-intervent tal-bniedem huwa obbligatorju għat-tqassim tal-baqta fil-forom: kwalunkwe forma ta’ ffurmar kompletament mekkaniku hija pprojbita.
— il-fażi tat-tqattir u tat-tneħħija mill-forom
Il-paragrafu:
“It-tqattir isir f’minimu ta’ 20 °C. It-tneħħija mill-forom issir bejn 24 siegħa u 48 siegħa mit-tqegħid fil-forom.”
huwa sostitwit bi:
“It-tqattir isir f’minimu ta’ 20 °C u għandu jdum bejn 18-il siegħa u massimu ta’ 48 siegħa wara t-tqegħid fil-forom. It-tneħħija mill-forom issir biss wara din il-fażi. Il-ġobnijiet imbagħad jitħallew jinxfu f’temperatura ta’ mill-inqas 13 °C għal mill-inqas 24 siegħa.”
It-tul ta’ ħin ta’ kull fażi (bejn 18 u 48 siegħa għat-tqattir, mill-inqas 24 siegħa għat-tnixxif), kif ukoll it-temperatura tat-tnixxif (minimu ta’ 13 °C) ġew miżjuda skont l-għarfien biex jiġu rregolati l-prattiki tal-operaturi.
— it-tul ta’ ħin tat-tmelliħ
It-tul ta’ ħin tat-tmelliħ tneħħa biex l-operaturi jkunu jistgħu jadattawh skont il-konċentrazzjoni tas-salmura użata biex jinkiseb l-istess riżultat.
— il-fażi tal-maturazzjoni
Il-paragrafu:
“Il-maturazzjoni, li ddum mill-inqas 15-il jum wara ż-żieda tat-tames, issir fiż-żona ġeografika u tiżvolġi f’żewġ fażijiet:
— |
Qabel it-tgeżwir, il-ġobna mikxufa timmatura bejn ħames u għaxart ijiem wara ż-żieda tat-tames f’temperatura minima ta’ 8 °C. Wara din il-fażi, il-ġobna għandu jkollha kisja omoġenja bi flora fil-wiċċ stabbilita sew, qoxra fina ta’ kulur abjad lewn il-krema, u polpa ratba fil-qalba. |
— |
Wara t-tgeżwir, il-ġobon jimmatura għal mill-inqas għaxart ijiem fil-weraq f’temperatura ta’ bejn 8 u 14 °C. Il-livell tal-umdità jrid ikun ogħla minn 80 %.” |
huwa sostitwit bi:
“Il-maturazzjoni, li ddum mill-inqas 15-il jum wara ż-żieda tat-tames, issir f’żewġ fażijiet:
— |
Qabel it-tgeżwir, il-ġobna mikxufa timmatura bejn ħames u għaxart ijiem wara ż-żieda tat-tames f’temperatura minima ta’ 8 °C. Wara din il-fażi, din għandu jkollha kisja omoġenja bi flora fil-wiċċ stabbilita sew; |
— |
Wara t-tgeżwir, il-ġobon jimmatura għal mill-inqas għaxart ijiem fil-weraq f’temperatura ta’ bejn 8 u 14 °C. Wara din il-fażi, il-ġobon għandu jkollu qoxra fina ta’ kulur abjad lewn il-krema jew lewn il-bronż. Il-livell tal-umdità jrid ikun ogħla minn 80 %.” |
Ir-referenza għaż-żona ġeografika tneħħiet għax hija inutli f’din il-parti tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott. Id-deskrizzjoni tal-qoxra ġiet imċaqalqa wara d-deskrizzjoni tal-parametri tal-fażi tal-maturazzjoni u tqabblet mal-intestatura dwar id-deskrizzjoni tal-prodott. Id-deskrizzjoni tal-qalba tneħħiet peress li dan il-kriterju li jeħtieġ il-qtugħ tal-ġobon ma jiġix ivverifikat f’dan l-istadju.
Il-paragrafu:
“Il-ġobnijiet jistgħu jixxarbu fil-brandy tal-inbid jew fir-residwu tal-għasra qabel jitqiegħdu fil-weraq.”
huwa sostitwit bi:
“Il-ġobnijiet jistgħu jixxarbu fl-ispirtu tal-inbid jew fir-residwu tal-għasra jew sprejjati bl-ispirtu tal-inbid jew bir-residwu tal-għasra qabel ma jitqiegħdu fil-weraq.”
Minbarra l-prattika tat-tixrib fl-ispirtu tal-inbid jew fir-residwu tal-għasra, ġiet miżjuda dik tal-isprejjar bl-ispirtu tal-inbid jew bir-residwu tal-għasra, peress li t-tnejn jagħtu riżultati simili.
5.6. Rabta
L-intestatura “Elementi li jiġġustifikaw ir-rabta mal-ambjent ġeografiku” inkitbet kollha mill-ġdid biex tintwera b’mod aktar evidenti r-rabta bejn il-“Banon” u ż-żona ġeografika tiegħu, mingħajr ma sar tibdil sostanzjali fir-rabta u lanqas ma tneħħew xi elementi. Din id-dimostrazzjoni tenfasizza b’mod partikolari r-rabta bejn l-ambjent ġeografiku Mediterranju favorevoli għat-trobbija tal-mogħoż u għar-ragħa, u l-għarfien partikolari tal-manifattura u l-maturazzjoni meħtieġa biex isir il-“Banon”.
L-ewwel parti tiddeskrivi l-ispeċifiċità taż-żona ġeografika, u tispjega l-fatturi naturali taż-żona ġeografika kif ukoll il-fatturi umani billi tenfasizza l-għarfien speċifiku tat-trobbija tal-mogħoż u tal-manifattura tal-ġobnijiet.
It-tieni parti tiddeskrivi l-ispeċifiċità tal-prodott billi tenfasizza ċerti elementi introdotti fid-deskrizzjoni tal-prodott.
Fl-aħħar nett, l-aħħar parti tispjega r-rabta kawżali, jiġifieri l-interazzjonijiet bejn il-fatturi naturali u umani u l-prodott.
Ir-rabta kollha li tidher fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott tad-DOP hija ripetuta fil-punt 5 tad-Dokument Uniku.
5.7. Tikkettar
Fl-intestatura “Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar”, il-frażi “ta’ denominazzjoni” għall-ġobnijiet tneħħiet peress li din l-intestatura u l-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott inġenerali jirrigwardaw biss ġobnijiet tad-denominazzjoni ta’ oriġini; għaldaqstant hija frażi inutli.
Din l-emenda saret ukoll fid-Dokument Uniku.
5.8. Modifiki oħra
Fl-intestatura “Grupp applikant”: id-dettalji ta’ kuntatt tal-grupp ġew emendati.
Fl-intestatura “Referenzi għall-korp ta’ kontroll”, l-isem u d-dettalji tal-korpi uffiċjali ta’ kontroll ġew aġġornati. Din l-intestatura ssemmi d-dettalji ta’ kuntatt tal-awtoritajiet kompetenti ta’ kontroll Franċiżi: L-Institut national de l’origine et de la qualité (INAO) u d-Direction générale de la concurrence, de la consommation et de la répression des fraudes (DGCCRF). Ġie miżjud li l-isem u d-dettalji tal-korp ta’ ċertifikazzjoni jistgħu jiġu kkonsultati fuq is-sit tal-INAO u fuq il-bażi tad-data tal-Kummissjoni Ewropea.
It-tabella tal-punti ewlenin li jridu jiġu kkontrollati ġiet aġġornata biex tinkludi emenda introdotta (it-tneħħija tat-temperatura massima tat-tisħin mill-ġdid), u ġie miżjud punt ewlieni ieħor li jrid jiġi kkontrollat, skont l-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott fis-seħħ, li jirrigwarda t-tip ta’ ħalib (ħalib mhux ipproċessat u sħiħ, mhux standardizzat fi proteini u xaħam)
DOKUMENT UNIKU
“BANON”
Nru tal-UE: PDO-FR-0290-AM02 – 10.1.2018
DOP ( X ) IĠP ( )
1. Isem/Ismijiet
“Banon”
2. Stat Membru jew pajjiż terz
Franza
3. Deskrizzjoni tal-prodott agrikolu jew tal-oġġett tal-ikel
3.1. Tip ta’ prodott
Klassi 1.3. Ġobon
3.2. Deskrizzjoni tal-prodott bid-denominazzjoni msemmija fil-punt 1
Il-“Banon” huwa ġobon b’polpa ratba magħmul mill-ħalib tal-mogħża mhux imsajjar u sħiħ. Dan jinkiseb permezz tal-produzzjoni tal-baqta’ b’mod rapidu (baqta’ biż-żieda tal-kimożina). Il-ġobon maturat jitgeżwer (jiġifieri jitgħatta għal kollox b’weraq mitwi madwaru) b’weraq naturali kannella tas-siġra tal-qastan, marbut b’raffja naturali li tikkonsisti minn 6 sa 12-il fibra.
Il-“Banon”, wara mill-inqas 15-il jum ta’ maturazzjoni, li minnhom 10 ijiem ikunu taħt il-weraq, ikollu polpa omoġenja, kremuża u ratba. Il-qoxra tiegħu hija ta’ lewn isfar fil-krema jew lewn il-bronż taħt il-weraq. Huwa ġobon ikkaratterizzat minn ħjiliet ta’ annimali, l-aktar il-mogħoż, li spiss huma akkumpanjati minn irwejjaħ ta’ ammonijaka u ta’ pjanti u siġar żgħar, bi ftit imrar fl-aħħar. Il-konsistenza tiegħu hija kremuża u ddub fil-ħalq. Id-dijametru tal-ġobon bil-weraq huwa ta’ bejn 75 u 85 mm, u t-tul huwa ta’ bejn 20 u 30 mm. Il-piż nett tal-“Banon” mingħajr il-weraq u wara l-perjodu tal-maturazzjoni huwa ta’ bejn 90 u 110 g.
Il-ġobon fih ta’ mill-inqas 40 gramma ta’ materjal niexef għal 100 gramma ta’ ġobon u 40 gramma ta’ materjal xaħmi għal kull 100 gramma ta’ ġobon wara tnixxif totali.
3.3. Għalf (għall-prodotti li joriġinaw mill-annimali biss) u materja prima (għall-prodotti pproċessati biss)
Ir-razzjon bażiku tal-għalf tal-mogħoż jiġi essenzjalment miż-żona ġeografika. Din hija kkostitwita esklużivament mir-ragħa fil-mergħat u/jew bwar, għalf niexef ta’ legumuniżi u/jew ta’ ħaxix u/jew ta’ flora spontanja miżmuma f’kundizzjonijiet tajbin.
Meta l-kundizzjonijiet klimatiċi u l-istadju tal-veġetazzjoni jkunu jippermettu, il-mogħoż għandhom ikunu fil-mergħat u/jew fil-bwar. Huma għandhom jirgħu b’mod regolari fil-bwar u l-mergħat taż-żona għal mill-inqas 210 ijiem fis-sena.
Huma għandhom jirgħu:
— |
fil-mergħat komposti minn speċji spontanji annwali jew perenni, bis-siġar, siġar baxxi jew ħaxix; |
— |
fuq il-bwar permanenti bi flora indiġena; |
— |
fuq il-mergħat temporanji ta’ ħaxix, leguminużi jew imħalltin. |
Għal ta’ mill-inqas 4 xhur fis-sena għandhom jieħdu l-biċċa l-kbira tal-ikel gross tagħhom mir-ragħa.
Matul il-perjodu fejn ir-razzjon gross irid ikun ikkostitwit fil-biċċa l-kbira mir-ragħa, is-sehem ta’ tiben ma għandux jaqbeż 1,25 kg ta’ materja prima kuljum u għal kull mogħża adulta preżenti.
L-għoti tat-tiben huwa llimitat għal 600 kg ta’ materjal mhux ipproċessat għal kull mogħża adulta preżenti fis-sena.
Id-distribuzzjoni tal-għalf aħdar mill-mejjilla huwa awtorizzat biss għal 30 jum mhux konsekuttivi fis-sena.
L-għoti ta’ supplimenti huwa llimitat għal 800 g ta’ materja prima kuljum għal kull mogħża adulta preżenti u għal 270 kg ta’ materja prima fis-sena għal kull mogħża adulta preżenti.
Ir-razzjon supplimentari annwali għandu jkun kompost ta’ mill-inqas minn 60 % ċereali jew prodotti sekondarji taċ-ċereali. L-għoti ta’ xnien deidrat huwa llimitat għal 400 g ta’ materja prima kuljum għal kull mogħża adulta preżenti u għal 60 kg ta’ materja prima fis-sena għal kull mogħża adulta preżenti.
L-għoti ta’ għalf u ta’ xnien deidrat minn barra ż-żona ġeografika huwa llimitat għal 250 kg ta’ materja prima fis-sena għal kull mogħża adulta preżenti.
L-għalf miżmum fis-silo, l-għalf marbut b’qafla u l-kruċiferi tal-għalf huma pprojbiti.
Fl-għalf tal-annimali huma awtorizzati biss il-pjanti, il-prodotti sekondarji u l-għalf komplementari derivat minn prodotti mhux transġeniċi. It-tħawwil ta’ kultivazzjonijiet transġeniċi huwa projbit fl-uċuħ kollha ta’ azjenda li tipproduċi ħalib li huwa maħsub biex jiġi pproċessat f’Banon DOP. Din il-projbizzjoni hija maħsuba għal kull speċi veġetali li tista’ tingħata bħala għalf lill-annimali tal-ħalib tal-azjenda, u kull kultura ta’ speċi li tista’ tikkontaminahom.
Fl-impriża agrikola l-erja fejn tintgħalef il-merħla tal-mogħoż għandha tkun ta’ mill-inqas ettaru ta’ mergħa naturali u/jew artifiċjali għal kull tmien mogħżiet u ta’ ettaru ta’ mergħa għal kull żewġ mogħżiet.
Rigward il-provenjenza tal-għalf, minħabba l-fatturi naturali taż-żona ġeografika, il-produzzjoni ta’ konċentrati hija diffiċli u dik tal-għalf hija limitata. Peress li l-oriġini tal-konċentrati mhijiex speċifikata, jistgħu jkunu ġejjin minn barra ż-żona ġeografika. Ir-razzjon bażiku jiġi essenzjalment miż-żona ġeografika, iżda jista’ jitqassam ukoll tiben li jkun ġej minn barra ż-żona ġeografika lill-mogħoż.
Il-limitazzjoni tal-kwantità ta’ konċentrati u l-limitazzjoni tal-kwantità ta’ tiben li jista’ jiġi minn barra ż-żona ġeografika jfissru li l-parti l-kbira tal-għalf ġejja miż-żona.
Fil-fatt, il-provvisti li jistgħu jiġu minn barra ż-żona ġeografika jirrappreżentaw għal kull mogħża u kull sena:
— |
250 kg ta’ materja prima tal-għalf u ta’ xnien deidrat jew madwar 213 kg ta’ materja niexfa (190 kg ta’ għalf b’rata medja ta’ 84 % materja niexfa jikkorrispondu għal 160 kg ta’ materja niexfa, u 60 kg ta’ xnien deidrat b’rata medja ta’ 89 % materja niexfa jikkorrispondu għal 53 kg ta’ materja niexfa), |
— |
250 kg ta’ materjal niexef minn konċentrati (ekwivalenti għal 270 kg ta’ materja prima) minn barra ż-żona ġeografika għal kull mogħża u kull sena. |
Meta wieħed iqis li mogħża għandha kapaċità medja annwali ta’ inġestjoni ta’ 1 100 kg il-proporzjon ta’ għalf li ġej miż-żona ġeografika jirrappreżenta għalhekk mill-inqas 58 % (f’materja niexfa).
3.4. Passi speċifiċi fil-produzzjoni li jridu jsiru fiż-żona ġeografika ddefinita
Il-produzzjoni tal-ħalib, il-manifattura, il-maturazzjoni tal-ġobon isiru fiż-żona ġeografika deskritta fil-punt 4.
3.5. Regoli speċifiċi dwar it-tqattigħ, it-tħakkik, l-ippakkjar, eċċ. tal-prodott li għalih tirreferi d-denominazzjoni
—
3.6. Regoli speċifiċi dwar it-tikkettar tal-prodott li għalih jirreferi l-isem
Kull ġobon jiġi kkummerċjalizzat b’tikketta individwali li tkun tinkludi l-isem tad-denominazzjoni ta’ oriġini, miktub b’karattri ta’ dimensjoni ta’ mill-inqas daqs kull karattru ieħor li jinsab fuq it-tikketta.
L-użu tas-simbolu DOP tal-Unjoni Ewropea huwa obbligatorju fit-tikkettjar tal-ġobon li jibbenefika mid-denominazzjoni ta’ oriġini protetta “Banon”.
L-isem “Banon” għandu jidher b’mod obbligatorju fuq il-fatturi u d-dokumenti kummerċjali.
4. Deskrizzjoni fil-qosor taż-żona ġeografika
Iż-żona ġeografika hija komposta mill-communes segwenti:
Id-département ta’ Alpes-de-Haute-Provence (04)
Il-communes kollha inklużi fiż-żona: Aiglun, Allemagne-en-Provence, Archail, Aubenas-les-Alpes, Aubignosc, Banon, Barras, Beaujeu, Bevons, Beynes, Bras-d’Asse, Brunet, Céreste, Champtercier, Châteaufort, Châteauneuf-Miravail, Châteauneuf-Val-Saint-Donat, Châteauredon, Clamensane, Cruis, Curel, Dauphin, Digne-les-Bains, Draix, Entrepierres, Entrevennes, Esparron-de-Verdon, Estoublon, Fontienne, Forcalquier, Hautes-Duyes, La Javie, La Motte-du-Caire, Lardiers, La Rochegiron, Le Brusquet, Le Castellard-Mélan, Le Castellet, Le Chauffaut-Saint-Jurson, L’Escale, Les Omergues, L’Hospitalet, Limans, Malijai, Mallefougasse-Augès, Mallemoisson, Mane, Marcoux, Mézel, Mirabeau, Montagnac-Montpezat, Montfuron, Montjustin, Montlaux, Montsalier, Moustiers-Sainte-Marie, Nibles, Niozelles, Noyers-sur-Jabron, Ongles, Oppedette, Peipin, Pierrerue, Pierrevert, Puimichel, Puimoisson, Quinson, Redortiers, Reillanne, Revest-des-Brousses, Revest-du-Bion, Revest-Saint-Martin, Riez, Roumoules, Sainte-Croix-à-Lauze, Sainte-Croix-du-Verdon, Saint-Étienne-les-Orgues, Saint-Jeannet, Saint-Julien-d’Asse, Saint-Jurs, Saint-Laurent-du-Verdon, Saint-Maime, Saint-Martin-de-Brômes, Saint-Martin-les-Eaux, Saint-Michel-l’Observatoire, Saint-Vincent-sur-Jabron, Salignac, Saumane, Sigonce, Simiane-la-Rotonde, Sisteron, Sourribes, Thoard, Vachères, Valbelle, Valernes, Villemus u Volonne.
Il-communes li jinsabu parzjalment fiż-żona: Château-Arnoux-Saint-Auban, Ganagobie, Gréoux-les-Bains, La Brillanne, Les Mées, Lurs, Manosque, Montfort, Oraison, Peyruis, Valensole, Villeneuve u Volx.
Għal dawn il-communes, il-limitu taż-żona ġeografika jinsab fil-pjanti ddepożitati mal-kunsill lokali tal-communes ikkonċernati.
Id-département ta’ Hautes-Alpes (05)
Barret-sur-Méouge, Bruis, Chanousse, Val Buëch-Méouge (għat-territorju ta’ dik li qabel kienet il-commune ta’ Châteauneuf-de-Chabre), Éourres, Étoile-Saint-Cyrice, Garde-Colombe, La Piarre, Laragne-Montéglin, Le Bersac, L’Épine, Méreuil, Montclus, Montjay, Montmorin, Montrond, Moydans, Nossage-et-Bénévent, Orpierre, Ribeyret, Rosans, Saint-André-de-Rosans, Sainte-Colombe, Sainte-Marie, Saint-Pierre-Avez, Saléon, Salérans, Serres, Sigottier, Sorbiers, Trescléoux.
Id-département ta’ Drôme (26)
Aulan, Ballons, Barret-de-Lioure, Eygalayes, Ferrassières, Izon-la-Bruisse, Laborel, Lachau, La Rochette-du-Buis, Mévouillon, Montauban-sur-l’Ouvèze, Montbrun-les-Bains, Montfroc, Montguers, Reilhanette, Rioms, Saint-Auban-sur-l’Ouvèze, Séderon, Vers-sur-Méouge, Villebois-les-Pins, u Villefranche-le-Château.
Id-département ta’ Vaucluse (84)
Aurel, Auribeau, Buoux, Castellet, Gignac, Lagarde-d’Apt, Monieux, Saignon, Saint-Christol, Saint-Martin-de-Castillon, Saint-Trinit, Sault, Sivergues u Viens.
5. Rabta maż-żona ġeografika
Il-“Banon” joriġina fl-Haute-Provence madwar il-komun ta’ Banon. Dan huwa post semi-muntanjuż niexef b’pajsaġġi magħmulin minn għoljiet u altipjani bi klima Mediterranja.
Iż-żona hija kkaratterizzata minn nuqqas ta’ ilma, l-ilma ta’ taħt l-art jinsab midfun fil-fond ħafna u l-ilma tal-wiċċ huwa soġġett għal xita eċċezzjonali u ferm irregolari kkonċentrata prinċipalment fil-ħarifa u fir-rebbiegħa, b’nuqqas kbir fis-sajf.
Iż-żona tal-“Banon” hija kkaratterizzata minn artijiet li mhumiex wisq fertili, essenzjalment tal-ġir, u permeabbli, li għandhom kapaċità eċċezzjonali li jassorbu x-xita.
Dan huwa ambjent fejn insibu taħlita ta’ veġetazzjoni tal-foresti b’densità baxxa inklużi siġar taż-żnuber, ballut, is-siġra buxus u pjanti li jfewħu, imsaġar folti u siġar baxxi mxerrda u kultivazzjonijet adattati għall-ħruxija ta’ klima tal-Provence f’altitudni medja, niexfa, xemxija, spiss pjuttost kiesħa fix-xitwa u li toffri spazji favorevoli għar-ragħa fl-aħrax ta’ merħliet ta’ mogħoż.
Il-kundizzjonijiet naturali ta’ dan ir-reġjun jispjegaw il-fatt li l-ekonomija ġenerali ta’ din iż-żona hija favorevoli għar-ragħa u għall-kultivazzjonijiet li jrendu ftit.
Għal min irabbi l-mogħoż, il-mergħat tar-ragħa u tal-għalf huma l-bażi tal-ikel tal-mogħoż. B’hekk, dawk li jrabbu l-mogħoż stabbilixxew sistema partikolari ta’ produzzjoni li tikkombina din id-diversità ta’ riżorsi naturali. Ir-ragħa tikkombina tliet tipi ta’ riżorsi: mergħat naturali, boskijiet u leguminużi rikki fin-nitroġenu. Il-biċċa l-kbira ta’ dawk li jrabbu l-mogħoż joqogħdu għassa magħhom, li jippermettilhom, skont kemm jieklu fl-aħrax u l-avvanz tal-istaġun, li jikkumplimentaw l-ikel tagħhom billi jirgħu fil-mergħat tas-sainfoin jew tax-xnien.
Provence tinsab f’żona ta’ kultura “tal-kimożina”, meta mqabbla mat-Tramuntana ta’ Franza fejn tiddomina kultura “lattika” (koagulazzjoni bil-mod ta’ madwar 24 siegħa). Sa mis-seklu XV, kienu jiġu offruti lir-Re René “ġobniet żgħar rotob, kimożini”; ir-referenza għall-kimożina hija ċara.
Tradizzjonalment, l-għarbiela użati fi Provence kien ikollhom toqob kbar, li jindika li l-baqta’ kienet miksuba bil-kimożina (baqta’ lattika “taħrab” minn dawk l-għarbiela).
Barra minn hekk, il-kisi tal-ġobon bil-weraq, li huwa partikolari għall-“Banon”, għandu żewġ għanijiet: minn naħa waħda, huwa teknika ta’ konservazzjoni, u min-naħa l-oħra, huwa teknika ta’ produzzjoni. Dan huwa pproċessar ta’ ġobon frisk li jqis kemm l-iskop li jiġi kkonservat kif ukoll li jittejjeb il-ġobon.
L-ipproċessar tal-prodott jikkonsisti prinċipalment f’li jintrabat mal-weraq tal-qastan u “jitgeżwer”. Dan il-metodu jikkaratterizza l-bidla tal-ġobna f’“Banon”. Dan il-weraq għandu rwol bħala fattur ta’ iżolament tal-arja u għandu rwol ta’ adġuvant, peress li jippermetti l-iżvilupp ta’ karatteristiċi aromatiċi tal-ġobon.
Għalkemm diversi weraq jistgħu jiġu assoċjati mal-ġobon (dielja, qastan, platanus, ġewż…), jintużaw il-weraq tal-qastan, minħabba s-sodezza tal-istruttura tagħhom u l-kwalità tat-tannin tagħhom.
L-istorja tal-“Banon” tmur lura għal tmiem is-seklu XIX. Fuq din l-art b’potenzjal agronomiku dgħajjef, il-pajżani ppruvaw japprofittaw bl-aħjar mod mir-riżorsi ambjentali naturali batuti: il-polikultivazzjoni ta’ sussistenza fuq xi ftit pakketti ta’ raba’ tajbin, u fiż-żoni aktar selvaġġi tal-foresta jew tal-art, ġbir tal-injam, annimali tal-kaċċa, faqqiegħ, frott żgħir, tartufi jew lavender. Minbarra majjal u ftit tjur, kull familja kienet trabbi wkoll merħla żgħira domestika komposta minn nagħaġ kif ukoll xi mogħoż, annimali li huma utli kemm fuq l-art, fejn jagħmlu l-aħjar użu mill-art u mill-boskijiet tal-madwar, kif ukoll mill-funzjonalità ekonomika tagħhom. Waqt li l-muntun jintuża għal-laħam, il-mogħża fil-kwalità tagħha bħala “baqra tal-fqar” qiegħda hemmhekk biex tipproduċi l-ħalib. Dak il-ħalib iservi għall-bżonnijiet tal-familja fi stat frisk u jiġi ttrasformat ukoll f’ġobon, l-uniku mod kif jista’ jiġi pprolongat il-valur nutrittiv tiegħu.
Jekk il-ġobon ikun għal użu domestiku, il-valur kummerċjali tiegħu jiġi mill-ammont żejjed tal-produzzjoni li ma kienx għall-konsum tal-familja. Dak l-ammont żejjed tal-produzzjoni b’hekk jittieħed lejn is-swieq lokali biex jinbiegħ.
Huwa f’dan il-kuntest li Banon, il-post prinċipali tal-canton u ċentru ġeografiku tal-pajjiżi ta’ Lure u Albion, salib it-toroq ta’ komunikazzjoni importanti, jieħu postu bħala l-aktar wieħed importanti minn dawn il-postijiet ta’ fieri u swieq tal-ġobon.
L-ewwel referenza għal ġobon tal-mogħoż miksi bil-weraq, assoċjat mal-isem “Banon”, tinsab fil-Cuisinière provençale ta’ Marius MORARD fl-1886.
Il-perjodu ta’ wara l-gwerra kien ikkaratterizzat mill-introduzzjoni progressiva ta’ progress tekniku fil-metodi ta’ manifattura tal-ġobon. Il-merħliet tal-mogħoż bdew isiru speċjalizzati, u kien hemm ħruġ mill-qafas tal-produzzjoni domestika: waqt li qabel il-produzzjoni tal-ġobon kienet issir prinċipalment bħala ikel għall-familja, u fuq bażi sekondarja biex jinbiegħ, f’dan l-istadju l-ġdid il-produzzjoni bdiet issir prinċipalment għall-bejgħ (waqt li ż-żejjed jintuża bħala ikel għall-familja).
Jekk wieħed jirreferi għall-istudju ta’ JM MARIOTTINI “A la Recherche d’un fromage: le ‘Banon’ - éléments d’histoire et d’ethnologie”, il-“Banon” minn dejjem kien ġobon b’teknoloġija ta’ kimożina, u jibqa’ wieħed mill-ġobnijiet rari maħduma permezz ta’ din it-teknika.
Il-“Banon” huwa ġobon b’polpa ratba magħmul mill-ħalib tal-mogħża mhux imsajjar u sħiħ. Jinkiseb permezz tal-produzzjoni tal-baqta b’mod rapidu (baqta tal-kimożina jew baqta ħelwa). Il-ġobon maturat jitgeżwer (jiġifieri jitgħatta għal kollox b’weraq naturali kannella tas-siġra tal-qastan, marbut b’raffja naturali li tikkonsisti minn 6 sa 12-il fibra).
Il-“Banon” huwa kkaratterizzat minn:
— |
qoxra ta’ lewn isfar fil-krema jew lewn il-bronż taħt il-weraq; |
— |
qalba b’konsistenza kremuża u li tinħall fil-ħalq; |
— |
ħjiliet ta’ annimali, l-aktar il-mogħoż, li spiss huma akkumpanjati minn irwejjaħ ta’ ammonijaka u ta’ pjanti u siġar żgħar, bi ftit imrar fl-aħħar. |
Iż-żona ġeografika tinsab taħt influwenza Mediterranja b’art mhux wisq fertili, komposta prinċipalment minn ġebel tal-ġir, li spiss jidher mill-wiċċ u ma jżommx l-ilma. Dawn l-elementi jwasslu għal veġetazzjoni kkostitwita minn xagħri kompost minn xewk, żagħrun, pruna selvaġġa, warda tal-blat, ġniebru, lavanda, ħabaq selvaġġ, sagħtar… u qastan. Dan huwa ambjent ideali għat-trobbija tal-mogħoż u l-prattika tar-ragħa.
It-teknika tal-baqta’ ħelwa hija imposta mill-kundizzjonijiet klimatiċi (temperatura għolja u nixfa tal-klima ambjentali). Effettivament, huwa impossibbli f’dan ir-reġjun, mingħajr mezzi tekniċi speċifiċi, li jiġi mkessaħ il-ħalib u li jinżamm f’temperatura baxxa, biex il-fermenti lattiċi jitħallew jaġixxu mingħajr ma jiqras. B’hekk irid jiġi attivat il-proċess li permezz tiegħu l-ħalib isir baqta’, jiġifieri l-koagulazzjoni, permezz tal-kimożina.
It-tgeżwir tal-ġobniet kien jgħin biex ikun hemm ikel għas-sena sħiħa, u b’mod partikolari l-perjodu diffiċli tax-xitwa fejn il-mogħoż ikunu xotti.
Il-“Banon” huwa r-riżultat tat-taħlita ta’ dawn il-fatturi kollha: ambjent fqir favorevoli għat-trobbija estensiva tal-mogħoż u vvalorizzat mill-bniedem, klima sħuna u niexfa li twassal naturalment għall-prattika ta’ baqta bil-kimożina, u teknika ta’ pproċessar (it-tgeżwir) li tippermetti l-konservazzjoni tal-ġobon fit-tul.
Referenza għall-pubblikazzjoni tal-Ispeċifikazzjoni
(it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-Regolament)
https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-3ab11b39-00cf-48f7-a2b3-ac5e71b90836