Comhaontú Comhpháirtíochta Eacnamaíche idir an tAontas agus an Chéinia

PRÍOMHPHOINTÍ

Raon feidhme agus cuspóirí

Clúdaíonn an CCE trádáil in earraí, comhar custaim, éascú trádála, bearta neamhtharaife, bearta sláintíochta agus fíteashláintíochta (SPS)¹, bacainní teicniúla ar thrádáil (TBT)², leigheasanna agus coimircí trádála, iascach, talmhaíocht, comhar um fhorbairt, forálacha institiúideacha, réiteach díospóidí, eisceachtaí agus forálacha críochnaitheacha.

Is iad seo a leanas cuspóirí CCE:

• fás eacnamaíoch, éagsúlú agus claochlú struchtúrach a chothú;
• tacú le lánpháirtiú réigiúnach laistigh de EAC;
• an Chéinia a chomhtháthú de réir a chéile sa gheilleagar domhanda;
• feabhas a chur ar an acmhainneacht trádála agus infheistíochta;
• timpeallacht intuartha agus thrédhearcach a chruthú don trádáil;
• forbairt na hearnála príobháidí, slabhraí luacha réigiúnacha, cruthú post agus forbairt inbhuanaithe.

Geoiméadracht athraitheach

Níl feidhm ag an gcomhaontú ar dtús ach amháin maidir leis an gCéinia ach tá sé fós oscailte d’aontachas ó stáit chomhpháirtíochta eile EAC, rud a léiríonn prionsabal na geoiméadrachta athraithí, rud a ligeann dóibh dul isteach in CCE tráth ar bith.

Rochtain ar an margadh agus léirscaoileadh trádála

Déantar foráil sa chomhaontú maidir le léirscaoileadh trádála cómhalartach ach neamhshiméadrach.

• Deonaíonn an tAontas rochtain láithreach bhuan saor ó dhleacht, saor ó chuóta don Chéinia le haghaidh gach táirge, seachas airm agus armlón.
• Déanann an Chéinia allmhairí ón Aontas a léirscaoileadh de réir a chéile de réir sceideal céimnithe:
  • déantar táirgí áirithe a léirscaoileadh láithreach;
  • déantar táirgí eile a léirscaoileadh thar 15 bliana, ag tosú 7 mbliana tar éis dóibh teacht i bhfeidhm;
  • déantar táirgí breise a léirscaoileadh thar 25 bliana, ag tosú 12 bhliain tar éis dóibh teacht i bhfeidhm;
  • Tá 17.4 % de na táirgí eisiata go buan.
• Tar éis an chur chun feidhme iomláin, déanfar 82.6 % d’allmhairí na Céinia ón Aontas a léirscaoileadh.
• Toirmisceann clásal neamhghníomhaíochta dleachtanna a mhéadú ar tháirgí liobrálaithe mura gcomhaontaíonn an dá pháirtí a mhalairt. Ina theannta sin, féadfaidh Comhairle CCE gealltanais taraife na Céinia a choigeartú i gcás inar gá chun tacú le próisis lánpháirtíochta réigiúnaí níos leithne san Afraic, faoi réir rialacha EDT agus comhaontú frithpháirteach a chomhlíonadh.

Caibidlíocht amach anseo (‘clásal rendezvous’)

Laistigh de chúig bliana tar éis dóibh teacht i bhfeidhm, geallann na páirtithe go dtabharfaidh siad an chaibidlíocht i gcrích maidir leis an méid seo a leanas:

• trádáil i seirbhísí;
• infheistíocht agus forbairt na hearnála príobháidí;
• iomaíocht beartas;
• trádáil, comhshaol agus forbairt inbhuanaithe;
• maoin intleachtúil cearta;
• trédhearcacht i soláthar poiblí;
• réimsí eile arna gcomhaontú go frithpháirteach.

Rialacha tionscnaimh³

Cuirfidh gach páirtí a rialacha tionscnaimh intíre i bhfeidhm, go dtí go nglacfar prótacal comhpháirteach tiomnaithe. Ní mór do Chomhairle CCE prótacal comhpháirteach a ghlacadh laistigh de chúig bliana. Mura nglacfar aon phrótacal laistigh den tréimhse sin, féadfaidh Comhairle CCE síneadh a chur leis an idirthréimhse.

Dleachtanna agus cánacha ar onnmhairí

Cuireann an comhaontú cosc ar dhleachtanna nó cánacha nua ar onnmhairí. Féadfaidh an Chéinia na dualgais sin a chur i bhfeidhm go sealadach in imthosca sonracha, lena n-áirítear maidir leis an méid seo a leanas:

• tacú leis an tionscal intíre;
• an tslándáil bia a chosaint;
• airgeadra a chobhsú;
• ioncam poiblí a chosaint;
• An comhshaol a chaomhnú.

Ní fhéadfaidh feidhm a bheith ag bearta den sórt sin ach amháin maidir le líon teoranta táirgí agus ar feadh tréimhse theoranta, agus tá siad faoi réir athbhreithniú ag Comhairle CCE.

Leigheasanna agus coimircí trádála

Ceadaíonn an comhaontú bearta cosanta trádála atá i gcomhréir le rialacháin na hEagraíochta Domhanda Trádála, lena n-áirítear:

• frithdhumpáil⁴ agus bearta frithchúitimh⁵;
• coimircí déthaobhacha chun mórdhíobháil don tionscal intíre, suaitheadh eacnamaíoch nó suaitheadh sa mhargadh a chosc nó a leigheas;
• coimircí tionscail naíonán don Chéinia ar feadh suas le 10 mbliana, ar féidir síneadh 5 bliana a chur leo;
• an Chéinia a eisiamh go sealadach ón Aontas go hiltaobhach bearta coimirce faoi rialacha EDT ar feadh tréimhse thosaigh 5 bliana, faoi réir athbhreithniú.

Comhar custaim agus éascú trádála

Déantar foráil sa chomhaontú maidir le nósanna imeachta custaim simplithe, trédhearcacha agus éifeachtúla, lena n-áirítear:

• comhchuibhiú rialacha agus nósanna imeachta custaim;
• úsáid teicnící custaim nua-aimseartha, lena n-áirítear bainistiú riosca, córais leictreonacha, iniúchtaí iar-imréitigh agus nósanna imeachta idirthurais;
• cúnamh agus comhar riaracháin frithpháirteach chun calaois chustaim a chosc;
• achomharc a dhéanamh nósanna imeachta maidir le cinntí custaim;
• earráidí riaracháin custaim a bhainistiú;
• luacháil chustaim i gcomhréir le rialacha EDT;
• comhar leis an bpobal gnó maidir le rialacha custaim.

Baineann an Chéinia tairbhe as idirthréimhse 5 bliana, ar féidir le Comhairle CCE síneadh a chur léi, chun oibleagáidí custaim áirithe a chur chun feidhme go hiomlán.

Bearta neamhtharaife

Cuireann an comhaontú toirmeasc ar shrianta cainníochtúla ar allmhairí agus ar onnmhairí ach amháin i gcásanna teoranta, amhail aghaidh a thabhairt ar ghanntanais nó margaíocht a chur i bhfeidhm caighdeáin. Ní mór earraí allmhairithe a chóireáil go náisiúnta, rud a chiallaíonn nach féidir leo cánacha, muirir ná ceanglais inmheánacha níos airde nó níos sriantaí ná iad siúd a chuirtear i bhfeidhm ar tháirgí intíre comhchosúla a bheith orthu.

Bearta sláintíochta agus fíteashláintíochta (SPS)

Ionchorpraítear sa chomhaontú Rialacha SPS na hEagraíochta Domhanda Trádála. Geallann na páirtithe an méid seo a leanas a dhéanamh:

• bearta SPS a bhunú ar phrionsabail eolaíocha agus ar mheasúnú riosca;
• trédhearcacht agus comhchuibhiú le caighdeáin idirnáisiúnta a áirithiú;
• coibhéis a aithint i gcás inarb iomchuí;
• acmhainneachtaí bainistíochta SPS na Céinia a neartú;
• comhairliúchán, malartú faisnéise agus rannpháirtíocht in eagraíochtaí idirnáisiúnta ábhartha a chur chun cinn.

Bacainní teicniúla ar thrádáil (TBT)

Ionchorpraítear sa chomhaontú Disciplíní EDT-BTT. Geallann na páirtithe an méid seo a leanas a dhéanamh:

• bacainní neamhriachtanacha ar thrádáil a sheachaint;
• comhoibriú maidir le comhchuibhiú teicniúil rialacháin, caighdeáin agus measúnuithe comhréireachta;
• aitheantas frithpháirteach thorthaí an mheasúnaithe comhréireachta a fhiosrú;
• trédhearcacht agus comhroinnt faisnéise a áirithiú;
• tacú le bonneagar rialála teicniúil na Céinia.

Iascaigh

Cuireann an comhaontú comhar chun cinn maidir le bainistíocht agus forbairt inbhuanaithe iascaigh mhuirí, intíre agus dobharshaothraithe. Áirítear an méid seo a leanas leis an gcomhar:

• saothrú agus bainistiú inbhuanaithe acmhainní iascaigh;
• iascaireacht neamhdhleathach, neamhthuairiscithe agus neamhrialáilte a chomhrac;
• an comhar réigiúnach maidir le stoic chomhroinnte a neartú;
• bonneagar calafoirt, próiseála agus stórála a fhorbairt;
• tacú le hiascaigh cheardaíochta, mhionscála agus chothaitheacha;
• rochtain ar an margadh a fheabhsú;
• córais faireacháin, rialaithe agus faireachais éifeachtacha a bhunú, lena n-áirítear córais faireacháin soithí, cláir breathnóirí, bearta stáit chalafoirt agus ceanglais tuairiscithe, le tacaíocht theicniúil agus airgeadais ón Aontas chun acmhainn na Céinia a thógáil.

Talmhaíocht

Tacaíonn an comhaontú le forbairt talmhaíochta inbhuanaithe chun slándáil bia, táirgiúlacht, iomaíochas agus breisluach a fheabhsú. Áirítear an méid seo a leanas leis an gcomhar:

• bonneagar stórála, próiseála agus iompair a fhorbairt;
• feirmeoireacht atá athléimneach ó thaobh na haeráide de agus inbhuanaithe a chur chun cinn;
• tacaíocht a thabhairt d’fheirmeoirí gabháltas beag agus d’eagraíochtaí táirgeoirí;
• cumas institiúideach a neartú.

Geallann an tAontas gan fóirdheontais onnmhairiúcháin a chur i bhfeidhm ar onnmhairí talmhaíochta chuig an gCéinia. Déanann Idirphlé Cuimsitheach maidir leis an talmhaíocht maoirseacht ar an gcomhar.

Comhar um fhorbairt

Is gné lárnach den chomhaontú é an comhar um fhorbairt. Tacaíonn an tAontas leis an gCéinia sna réimsí seo a leanas:

• forbairt bonneagair (iompar, fuinneamh, teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide, uisce);
• athchóirithe ar an mbeartas trádála;
• forbairt na hearnála táirgiúla (talmhaíocht, iascach, tionscal, seirbhísí);
• taighde, aistriú teicneolaíochta agus nuálaíocht;
• cosaint an chomhshaoil agus oiriúnú don athrú aeráide;
• dea-rialachas, lena gcuirtear chun cinn an smacht reachta agus fothú acmhainneachta institiúidí.

Tá an comhar um fhorbairt ailínithe le straitéisí forbartha náisiúnta na Céinia agus le hionstraimí maoinithe sheachtraigh an Aontais.

Creat institiúideach

Bunaítear leis an gcomhaontú institiúidí comhpháirteacha chun a oibriú a bhainistiú agus chun a áirithiú go gcuirfear i bhfeidhm go cuí é:

• agus Comhairle CCE, an príomhchomhlacht cinnteoireachta, a dhéanann maoirseacht ar chur chun feidhme, ar chur i bhfeidhm agus ar léirmhíniú an chomhaontaithe agus a ghlacann bearta ceangailteacha cinntí de chomhthoil;
• agus Coiste na nOifigeach Sinsearach, a ullmhaíonn obair Chomhairle CCE agus a dhéanann maoirseacht ar chur chun feidhme teicniúil;
• coistí speisialaithe, a bunaíodh chun aghaidh a thabhairt ar réimsí sonracha amhail custam agus éascú trádála;
• agus An Coiste Comhairleach, lena gcuirtear ar a chumas d’ionadaithe ón tsochaí shibhialta, ó ghnólachtaí agus ó gheallsealbhóirí eile ón dá pháirtí rannchuidiú leis an bpróiseas cur chun feidhme.

Díospóidí a réiteach

Áirítear sa chomhaontú sásra ceangailteach um réiteach díospóidí, lena mbaineann comhairliúcháin, nósanna imeachta eadrána agus faireachán ar chomhlíonadh. Tá córas EDT um réiteach díospóidí fós ar fáil mar rogha mhalartach.

Eisceachtaí

Ceadaíonn an comhaontú do na páirtithe bearta is gá a ghlacadh chun na nithe seo a leanas a chosaint:

• an mhoráltacht phoiblí, an t-ord poiblí agus an tslándáil phoiblí;
• beatha agus sláinte an duine, ainmhithe nó plandaí;
• cearta maoine intleachtúla;
• cobhsaíocht chomhardú na n-íocaíochtaí.