EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52008AG0019
Common Position (EC) No 19/2008 of 6 June 2008 adopted by the Council, acting in accordance with the procedure referred to in Article 251 of the Treaty establishing the European Community, with a view to the adoption of a Regulation of the European Parliament and of the Council on the liability of carriers of passengers by sea in the event of accidents (Text with EEA relevance)
Comhsheasamh (CE) Uimh. 19/2008 an 6 Meithemh 2008 a ghac an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, chun go nglacfaí Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dliteanas iompróirí paisinéirí de mhuir i gcás tionóiscí Téacs atá ábhartha maidir leis an LEE
Comhsheasamh (CE) Uimh. 19/2008 an 6 Meithemh 2008 a ghac an Chomhairle, ag gníomhú di i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear in Airteagal 251 den Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, chun go nglacfaí Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dliteanas iompróirí paisinéirí de mhuir i gcás tionóiscí Téacs atá ábhartha maidir leis an LEE
IO C 190E, 29.7.2008, p. 17–40
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, GA, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
29.7.2008 |
GA |
Iris Oifigiúill an Aontais Eorpaigh |
C NaN/17 |
COMHSHEASAMH (CE) Uimh. 19/2008
a ghlac an Chomhairle an 6 Meitheamh 2008
chun go nglacfaí Rialachán (CE) Uimh. …/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an … maidir le dliteanas iompróirí paisinéirí de mhuir i gcás tionóiscí
(Téacs atá ábhartha maidir leis an LEE)
(2008/C 190 E/02)
TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,
Ag féachaint don Chonradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 80(2) de,
Ag féachaint don togra ón gCoimisiún,
Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),
Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),
Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 251 den Chonradh (3),
De bharr an méid seo a leanas:
(1) |
Laistigh de chreat an chomhbheartais iompair, ní mór bearta breise a ghlacadh d'fhonn sábháilteacht muiriompair a fheabhsú. Ar na bearta seo áirítear rialacha dliteanais i leith damáiste a dhéantar do phaisinéirí, ós rud é go bhfuil sé tábhachtach go n-áiritheofaí leibhéal cuí cúitimh do phaisinéirí a mbíonn tionóiscí acu ar muir. |
(2) |
Glacadh Prótacal 2002 a ghabhann le Coinbhinsiún na hAithne maidir le hIompar Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste de Mhuir 1974 an 1 Samhain 2002 faoi choimirce na hEagraíochta Muirí Idirnáisiúnta (EMI). Tá cinneadh á dhéanamh faoi láthair ag an gComhphobal agus ag a Bhallstáit maidir le haontú don Phrótacal sin nó maidir leis an bPrótacal sin a dhaingniú. |
(3) |
Is maidir le hiompar idirnáisiúnta amháin atá feidhm ag Coinbhinsiún na hAithne maidir le hIompar Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste de Mhuir 1974, a leasaíodh lena Phrótacal ó 2002 (dá ngairfear ‘Coinbhinsiún na hAithne’ anseo feasta). Táthar tar éis an t-idirdhealú idir iompar náisiúnta agus iompar idirnáisiúnta a dhíchur laistigh den mhargadh inmheánach do sheirbhísí muiriompair agus, dá réir sin, is iomchuí go mbeadh an leibhéal céanna agus an cineál céanna dliteanais ann in iompar idirnáisiúnta agus náisiúnta araon laistigh den Chomhphobal. |
(4) |
Ghlac Coiste Dlí an EMI Forchoimeádas agus Treoirlínte an EMI maidir le Coinbhinsiún na hAithne a Chur chun Feidhme (dá ngairfear ‘Treoirlínte an EMI’ anseo feasta) an 19 Deireadh Fómhair 2006 d'fhonn díriú ar roinnt ceisteanna i gCoinbhinsiún na hAithne, cúiteamh as damáistí a bhaineann le sceimhlitheoireacht, go háirithe, agus, dá réir sin, is féidir Treoirlínte an EMI a mheas mar lex specialis. |
(5) |
Ionchorpraítear codanna de na Treoirlínte EMI sa Rialachán seo agus tugtar brí cheangailteach dóibh ann. Chuige sin, ba cheart go dtuigfí, go háirithe, gur ‘beidh’ an bhrí ba cheart a bhaint as ‘ba cheart go mbeadh’ i bhforálacha Threoirlínte an EMI. |
(6) |
Ba chóir gur i gcomhthéacs reachtaíocht an Chomhphobail a thuigfí forálacha Choinbhinsiún na hAithne (Iarscríbhinn I) agus forálacha Threoirlínte an EMI (Iarscríbhinn II), mutatis mutandis. |
(7) |
Is faoi inniúlacht eisiach an Chomhphobail Eorpaigh atá na hábhair a fholaítear faoi Airteagail 17 agus 17a de Choinbhinsiún na hAithne, a mhéad a bheidh tionchar ag na hAirteagail sin ar na rialacha a bhunaítear le Rialachán (CE) Uimh. 44/2001 ón gComhairle an 22 Nollaig 2000 maidir le dlínse agus maidir le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (4). Sa mhéid sin, beidh an dá fhoráil sin ina gcuid de dhlíchóras an Chomhphobail nuair a aontóidh an Comhphobal Eorpach do Choinbhinsiún na hAithne. |
(8) |
Chun críche an Rialacháin seo, ba chóir gurb é an léirmhíniú a dhéanfaí ar an nath ‘nó atá cláraithe i mBallstát’ gur Ballstát nó gur páirtí conarthach i gCoinbhinsiún na hAithne a bheidh sa stát brataí faoi choincheap cláraithe cairtfhostaithe loim. Ba chóir go ndéanfadh na Ballstáit agus an Coimisiún na bearta is gá chun a iarraidh ar an EMI treoirlínte a fhorbairt maidir le coincheap cláraithe cairtfhostaithe loim. |
(9) |
Chun críche an Rialacháin seo, níor chóir go measfaí leis an nath ‘trealamh soghluaisteachta’ gur bagáiste ná feithiclí atá i gceist faoi bhrí Airteagal 8 de Choinbhinsiún na hAithne. |
(10) |
Ba cheart na bearta is gá a ghlacadh chun an Rialachán seo a chur chun feidhme i gcomhréir le Cinneadh 1999/468/CE ón gComhairle an 28 Meitheamh 1999 lena leagtar síos na nósanna imeachta maidir le feidhmiú na gcumhachtaí cur chun feidhme arna dtabhairt don Choimisiún (5). |
(11) |
Ba cheart, go háirithe, go dtabharfaí de chumhacht don Choimisiún an Rialachán seo a leasú d'fhonn leasuithe a dhéanfar ina dhiaidh sin ar na coinbhinsiúin idirnáisiúnta, ar na prótacail, ar na cóid agus ar na rúin a bhaineann leis a ionchorprú ann. Ó tharla go bhfuil raon feidhme ginearálta ag na bearta sin agus gur le haghaidh míreanna neamhriachtanacha den Rialachán seo a leasú a ceapadh iad, inter alia, trína fhorlíonadh le míreanna nua neamhriachtanacha, ba cheart iad a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta rialúcháin lena ngabhann grinnscrúdú agus dá bhforáiltear in Airteagal 5a de Chinneadh 1999/468/CE. |
(12) |
Ba cheart go dtabharfadh an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí, a bunaíodh le Rialachán (CE) Uimh. 1406/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Meitheamh 2002 (6), cúnamh don Choimisiún chun tuarascáil ar dhul chun cinn a ullmhú agus a dhréachtú maidir le feidhmiú na rialacha nua. |
(13) |
Chun go gcomhlíonfaidh na Ballstáit a n-oibleagáidí faoin Rialachán seo, féadfaidh siad machnamh ar an gCoinbhinsiún Idirnáisiúnta maidir le Dliteanas ar Éilimh Mhuirí a Theorannú, 1976, arna leasú le Prótacal 1996, a dhaingniú agus ar leas a bhaint as an rogha dá bhforáiltear in Airteagal 15(3a) den Choinbhinsiún sin chun an córas teorannaithe dliteanais a chuirfear i bhfeidhm maidir le paisinéirí a rialáil, trí fhorálacha sonracha de chuid an Rialacháin seo. |
(14) |
Ó tharla nach féidir cuspóir an Rialacháin seo, eadhon sraith amháin rialacha a chruthú lena rialófaí cearta iompróirí de mhuir agus a bpaisinéirí i gcás tionóisce, a bhaint amach go leordhóthanach ar leibhéal na mBallstát agus gur fearr, dá bhrí sin, de bhrí gur gá a áirithiú go mbeidh na teorainneacha céanna dliteanais i gcás tionóiscí sna Ballstáit uile, is féidir é a bhaint amach ar leibhéal an Chomhphobail, féadfaidh an Comhphobal bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a bhaint amach, |
TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:
Airteagal 1
Ábhar
Leagtar síos leis an Rialachán seo córas an Chomhphobail maidir le dliteanas agus árachas d'iompar paisinéirí de mhuir mar a leagtar amach sna forálacha ábhartha díobh seo a leanas iad:
(a) |
Coinbhinsiún na hAithne maidir le hIompar Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste de Mhuir 1974, arna leasú le Prótacal 2002 (dá ngairfear ‘Coinbhinsiún na hAithne’ anseo feasta), agus a leagtar amach in Iarscríbhinn I, agus |
(b) |
Forchoimeádas agus Treoirlínte an EMI maidir le Coinbhinsiún na hAithne a Chur chun Feidhme, a ghlac Coiste Dlí an EMI an 19 Deireadh Fómhair 2006 (dá ngairfear ‘Treoirlínte an EMI’ anseo feasta) agus a leagtar amach in Iarscríbhinn II. |
Ina theannta sin, leathnaítear leis an Rialachán seo cur i bhfeidhm na bhforálacha sin chuig iompar paisinéirí de mhuir laistigh d'aon Bhallstát amháin ar bord longa a fholaítear faoi Ghrád A i gcomhréir le hAirteagal 4 de Threoir 98/18/CE ón gComhairle an 17 Márta 1998 maidir le rialacha sábháilteachta agus caighdeáin le haghaidh long paisinéirí (7) agus leagtar síos leis ceanglais fhorlíontacha áirithe.
Airteagal 2
Raon feidhme
Beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le haon iompar idirnáisiúnta de réir bhrí Airteagal 1(9) de Choinbhinsiún na hAithne nó maidir le hiompar de mhuir laistigh d'aon Bhallstát amháin ar bord longa a fholaítear faoi Ghrád A i gcomhréir le hAirteagal 4 de Threoir 98/18/CE, más rud é:
(a) |
go mbeidh bratach Ballstáit ar foluain ar an long nó go bhfuil an long cláraithe i mBallstát; nó |
(b) |
go ndéanfar an conradh iompair i mBallstát; nó |
(c) |
gur i mBallstát a bheidh an áit imeachta nó an ceann scríbe, i gcomhréir leis an gconradh iompair. |
Féadfaidh Ballstáit an Rialachán seo a chur i bhfeidhm maidir le gach turas farraige baile.
Airteagal 3
Dliteanas agus árachas
1. Rialófar an córas dliteanais i leith paisinéirí, a gcuid bagáiste agus a bhfeithiclí agus na rialacha maidir le hárachas nó le hurrús airgeadais eile leis an Rialachán seo agus le hAirteagail 1 agus 1a, le hAirteagal 2(2), le hAirteagail 3 go 16 agus le hAirteagail 18, 20 agus 21 de Choinbhinsiún na hAithne a leagtar amach in Iarscríbhinn I agus le forálacha Threoirlínte an EMI, a leagtar amach in Iarscríbhinn II.
2. Measfar go bhfuil Treoirlínte an EMI a leagtar amach in Iarscríbhinn II, ceangailteach.
Airteagal 4
Cúiteamh as trealamh soghluaisteachta nó as trealamh sonrach eile
Má chaillfear trealamh soghluaisteachta nó trealamh sonrach eile a úsáideann paisinéir atá faoi mhíchumas luaineachta nó má dhéanfar damáiste do threalamh den sórt sin, is le hAirteagal 3(3) de Choinbhinsiún na hAithne a rialófar dliteanas an iompróra. Beidh an cúiteamh i gcomhréir le luach athsholáthair an trealaimh lena mbaineann, nó, más iomchuí, beidh sé i gcomhréir leis na costais a bhaineann leis an trealamh a dheisiú.
Airteagal 5
Teorannú domhanda dliteanais
Ní mhodhnófar leis an Rialachán seo cearta ná dualgais an iompróra ná an iompróra fheidhmiúil, faoi reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear chun feidhme an Coinbhinsiún Idirnáisiúnta maidir le Dliteanas ar Éilimh Mhuirí a Theorannú, 1976, arna leasú le Prótacal 1996, lena n-áirítear aon leasú a dhéanfar ar an gCoinbhinsiún sin amach anseo.
I ndáil le héilimh de bharr báis nó de bharr díobhála pearsanta a bhain do phaisinéir arb é ba chúis leis nó léi aon cheann de na rioscaí dá dtagraítear i mír 2.2 de Threoirlínte an EMI, féadfaidh an t-iompróir agus an t-iompróir feidhmiúil a ndliteanas a theorannú de bhun na bhforálacha dá dtagraítear sa chéad mhír mura sáróidh teorainn an dliteanais a ríomhfar de réir na bhforálacha sin, ar gach ócáid ar leithligh, 340 milliún CST (Cearta Speisialta Tarraingthe) in aghaidh an teagmhais, nó 250 000 milliún CST in aghaidh an phaisinéara, cibé suim is lú.
Airteagal 6
Réamhíocaíocht
I gcás inar teagmhas loingseoireachta ba chúis le bás paisinéara nó le díobháil phearsanta a bhain do phaisinéir laistigh de chríoch Ballstáit, nó i gcás inar tharla an bás nó an díobháil sin ar bord loinge a raibh bratach Ballstáit ar foluain uirthi nó ar bord loinge atá cláraithe i mBallstát, déanfaidh an t-iompróir a bhí ag feidhmiú an iompair iarbhír ar tharla an teagmhas loingseoireachta lena linn réamhíocaíocht leordhóthanach a íoc chun neasriachtanais eacnamaíocha a chumhdach ar bhonn a bheidh comhréireach leis an damáiste a fulaingíodh, laistigh de 15 lá ón tráth a sainaithneofar an duine atá i dteideal cúitimh. Ní bheidh an íocaíocht sin níos lú ná EUR 21 000 i gcás báis.
Beidh feidhm ag an bhforáil seo freisin más bunaithe laistigh den Chomhphobal atá an t-iompróir.
Ní ionann réamhíocaíocht agus dliteanas a admháil agus féadfar í a fhritháireamh i gcoinne aon mhéideanna a íocfar ina dhiaidh sin ar bhonn an Rialacháin seo ach ní bheidh sí inaisíoctha ach amháin sna cásanna a leagtar amach in Airteagal 3(1) nó in Airteagal 6 de Choinbhinsiún na hAithne, nó in Iarscríbhinn A de Threoirlínte an EMI nó i gcás nárbh é an duine a fuair an réamhíocaíocht an duine a bhí i dteideal cúitimh.
Airteagal 7
Faisnéis do phaisinéirí
Áiritheoidh an t-iompróir agus/nó an t-iompróir feidhmiúil go dtabharfar faisnéis iomchuí agus shothuigthe do phaisinéirí maidir lena gcearta faoin Rialachán seo, ar imeacht dóibh ar a dhéanaí. A mhéad a chomhlíonann an t-iompróir nó an t-iompróir feidhmiúil an oibleagáid faisnéise faoin Airteagal seo, ní bheidh sé d'oibleagáid ar an bpáirtí eile tuarascáil a chur ar fáil. Cuirfear an fhaisnéis sin ar fáil san fhormáid is iomchuí.
D'fhonn an ceanglas faisnéise sin a chomhlíonadh, féadfaidh an t-iompróir agus an t-iompróir feidhmiúil úsáid a bhaint as achoimre d'fhorálacha an Rialacháin seo a ullmhóidh an Coimisiún agus a chuirfidh sé ar fáil go poiblí.
Airteagal 8
Tuarascáil
Tráth nach déanaí ná trí bliana i ndiaidh an dáta a gcuirfear an Rialachán seo i bhfeidhm, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil a dhréachtú maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo, a chuirfidh san áireamh, inter alia, forbairtí eacnamaíocha agus forbairtí i bhfóraim idirnáisiúnta.
Airteagal 9
Nós imeachta
Na bearta a cheapfar chun eilimintí neamhriachtanacha den Rialachán seo a leasú, a bhaineann le leasuithe a ionchorprú ar na teorainneacha a leagtar amach in Airteagal 3(1), Airteagal 4a(1), Airteagal 7(1) agus Airteagal 8 de Choinbhinsiún na hAithne chun cinntí a dhéantar de bhun Airteagal 23 de Choinbhinsiún na hAithne agus de bhun Iarscríbhinn I a thabhairt cothrom le dáta dá réir a chur san áireamh, glacfar iad i gcomhréir leis an nós imeachta rialúcháin lena ngabhann grinnscrúdú agus dá dtagraítear in Airteagal 10(2).
Na bearta a cheapfar chun eilimintí neamhriachtanacha den Rialachán seo a leasú, a bhaineann le leasuithe a ionchorprú ar fhorálacha Threoirlínte an EMI a leagtar amach in Iarscríbhinn II, glacfar iad i gcomhréir leis an nós imeachta rialúcháin lena ngabhann grinnscrúdú agus dá dtagraítear in Airteagal 10(2).
Airteagal 10
Nós imeachta coiste
1. Gheobhaidh an Coimisiún cúnamh ón gCoiste um Farraigí Sábháilte agus um Thruailliú ó Longa a Chosc (COSS), a bunaíodh le Rialachán (CE) Uimh. 2099/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Samhain 2002 (8).
2. I gcás ina ndéanfar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagail 5a(1) go (4) agus ag Airteagal 7 de Chinneadh 1999/468/CE, ag féachaint d'fhorálacha Airteagal 8 de.
Airteagal 11
Foráil idirthréimhseach
Maidir le hiompar de mhuir laistigh de Bhallstát amháin ar bord longa a fholaítear faoi Ghrád A i gcomhréir le hAirteagal 4 de Threoir 98/18/CE, féadfaidh Ballstáit a roghnú go gcuirfí cur i bhfeidhm an Rialacháin seo siar go ceann ceithre bliana i ndiaidh an dáta a mbeidh feidhm aige.
Airteagal 12
Teacht i bhfeidhm
Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an lá tar éis a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.
Beidh feidhm aige ó dháta theacht i bhfeidhm Choinbhinsiún na hAithne don Chomhphobal.
Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus infheidhme go díreach i ngach Ballstát.
Arna dhéanamh i/sa,
Thar ceann Pharlaimint na hEorpa
An tUachtarán
…
Thar ceann na Comhairle
An tUachtarán
…
(1) IO C 318, 23.12.2006, lch. 195.
(2) IO C 229, 22.9.2006, lch. 38.
(3) Tuairim ó Pharlaimint na hEorpa an 25 Aibreán 2007 (nár foilsíodh go fóill san Iris Oifigiúil), Comhsheasamh ón gComhairle an 6.6.2008 agus Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an ... (nár foilsíodh go fóill san Iris Oifigiúil). Cinneadh ón gComhairle an ... (nár foilsíodh go fóill san Iris Oifigiúil).
(4) IO L 12, 16.1.2001, lch. 1. Rialachán arna leasú go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 1791/2006 (IO L 363, 20.12.2006, lch. 1).
(5) IO L 184, 17.7.1999, lch. 23. Cinneadh arna leasú le Cinneadh 2006/512/CE (IO L 200, 22.7.2006, lch. 11).
(6) IO L 208, 5.8.2002, lch. 1. Rialachán arna leasú go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 1891/2006 (IO L 394, 30.12.2006, lch. 1).
(7) IO L 144, 15.5.1998, lch. 1. Treoir arna leasú go deireanach le Treoir 2003/75/CE ón gCoimisiún (IO L 190, 30.7.2003, lch. 6).
(8) IO L 324, 29.11.2002, lch. 1. Rialachán arna leasú go deireanach le Rialachán (CE) Uimh. 93/2007 ón gCoimisiún (IO L 22, 31.1.2007, lch. 12).
IARSCRÍBHINN I
Forálacha de Choinbhinsiún na hAithne maidir le hiompar Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste de Mhuir atá ábhartha maidir leis an rialachán seo a chur i bhfeidhm
(Téacs comhdhlúite Choinbhinsiún na hAithne a bhaineann le hiompar Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste de Mhuir, 1974 agus Phrótacal 2002 a ghabhann leis an gCoinbhinsiún)
Airteagal 1
Sainmhínithe
Sa Choinbhinsiún seo tá an bhrí a shanntar dóibh leis seo ag na nathanna seo a leanas:
1) |
|
2) |
ciallaíonn ‘conradh iompair’ conradh a dhéanann iompróir nó a dhéantar thar ceann iompróra d'fhonn paisinéir a iompar de mhuir nó d'fhonn paisinéir agus a chuid bagáiste a iompar, de réir mar a bheidh; |
3) |
is árthach farraige ar bith, seachas feithicil aerchúisín, a chiallaíonn ‘long’; |
4) |
ciallaíonn ‘paisinéir’ duine ar bith a iompraítear ar long:
|
5) |
ciallaíonn ‘bagáiste’ aon earra nó aon fheithicil a iompraíonn an t-iompróir faoi chonradh iompair seachas:
|
6) |
ciallaíonn ‘bagáiste cábáin’ bagáiste atá ag an bpaisinéir ina chábán nó atá ina sheilbh, ina choimeád nó faoina rialú aige ar dhóigh eile. Folaíonn bagáiste cábáin bagáiste atá ag an bpaisinéir ina fheithicil nó ar a fheithicil ach amháin chun mír 8 den Airteagal seo agus Airteagal 8 a chur i bhfeidhm; |
7) |
áiríonn ‘bagáiste a chailleadh nó damáiste a dhéanamh do bhagáiste’ caillteanas airgid toisc nár seachadadh an bagáiste chuig an bpaisinéir an athuair laistigh d'am réasúnta tar éis don long ar iompraíodh an bagáiste uirthi nó ar chóir go n-iomprófaí an bagáiste uirthi teacht i dtír, ach ní áiríonn sé aon mhoill de thoradh ar dhíospóidí saothair; |
8) |
cumhdaíonn ‘iompar’ na tréimhsí seo a leanas:
|
9) |
ciallaíonn ‘iompar idirnáisiúnta’ aon iompar, de réir an chonartha iompair, ina bhfuil an áit imeachta nó an ceann scríbe lonnaithe in dhá Stát éagsúla, nó in aon Stát amháin más rud é, de réir an chonartha iompair nó de réir an chúrsa taistil sceidealta, go bhfuil port idirmheánach cuarda i Stát eile; |
10) |
ciallaíonn ‘Eagraíocht’ an Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta; |
11) |
ciallaíonn ‘Ard-Rúnaí’ Ard-Rúnaí na hEagraíochta. |
Airteagal 1a
Iarscríbhinn
Beidh an Iarscríbhinn a ghabhann leis an gCoinbhinsiún seo ina cuid dhílis den Choinbhinsiún.
Airteagal 2
Feidhm
1. [..] (1)
2. D'ainneoin mhír 1 den Airteagal seo, ní bheidh feidhm ag an gCoinbhinsiún seo nuair a bheidh an t-iompar, faoi aon choinbhinsiún idirnáisúnta eile maidir le paisinéirí nó bagáiste a iompar ar mhodh iompair eile, faoi réir córais dliteanais shibhialta faoi fhorálacha coinbhinsiúin den sórt sin, a mhéid a bheidh feidhm éigeantach acu maidir le hiompar de mhuir.
Airteagal 3
Dliteanas an iompróra
1. Maidir leis an gcaillteanas a tharlóidh de thoradh ar bhás paisinéara nó ar dhíobháil phearsanta a bhain do phaisinéir ar theagmhas loingseoireachta ba chúis lena bhás nó leis an díobháil sin, beidh an t-iompróir faoi dhliteanas a mhéid nach rachaidh caillteanas den sórt sin i ndáil leis an bpaisinéir sin thar 250 000 aonad cuntais ar gach ócáid ar leith, mura gcruthóidh an t-iompróir:
(a) |
gur tharla an teagmhas de thoradh ar ghníomh cogaidh, ar chogaíocht, ar chogadh cathartha, ar éirí amach nó ar fheiniméan nádúrtha a raibh gné eisceachtúil, dhosheachanta agus dhochoiscthe ag baint leis; nó |
(b) |
gurb é an t-aon chúis amháin a bhí leis an teagmhas go ndearna tríú páirtí gníomh nó neamhghníomh le hintinn go dtarlódh an teagmhas. |
Má théann an caillteanas thar an teorainn thuas, agus a mhéid a dhéanfaidh sé amhlaidh, beidh an t-iompróir faoi dhliteanas breise, mura gcruthóidh an t-iompróir gur tharla an teagmhas ba chúis leis an gcaillteanas gan an locht a bheith ar an iompróir nó gan faillí an iompróra.
2. Maidir leis an gcaillteanas a tharlóidh mar thoradh ar bhás paisinéara nó ar dhíobháil phearsanta a bhainfidh do phaisinéir agus nach teagmhas loingseoireachta ba chúis leis an mbás sin nó leis an díobháil sin, beidh an t-iompróir faoi dhliteanas má tharla an teagmhas ba chúis leis an gcaillteanas mar thoradh ar an locht a bheith ar an iompróir nó ar fhaillí an iompróra. Beidh an dualgas ar an éilitheoir locht nó faillí a chruthú.
3. Beidh an t-iompróir faoi dhliteanas i leith an chaillteanais a tharlóidh mar thoradh ar chaillteanas nó ar dhamáiste do bhagáiste cábáin, más amhlaidh gur tharla an teagmhas ba chúis leis an gcaillteanas de thoradh ar an locht a bheith ar an iompróir nó ar fhaillí an iompróra. Toimhdeofar locht nó faillí an iompróra as caillteanas ar teagmhas loingseoireachta is cúis leis.
4. Beidh an t-iompróir faoi dhliteanas i leith caillteanais a tharlóidh de thoradh ar chaillteanas nó ar dhamáiste do bhagáiste nach bagáiste cábáin é, mura gcruthóidh an t-iompróir gur tharla an teagmhas ba chúis leis an gcaillteanas gan locht nó faillí an iompróra.
5. Chun críocha an Airteagail seo:
(a) |
ciallaíonn ‘teagmhas loingseoireachta’ longbhriseadh, iompú loinge, imbhualadh loinge nó tráchur loinge, pléascadh nó tine ar an long nó fabht ar an long; |
(b) |
áiríonn ‘locht nó faillí an iompróra’ locht nó faillí sheirbhísigh an iompróra, ag gníomhú dóibh laistigh de raon a bhfostaíochta; |
(c) |
ciallaíonn ‘fabht ar an long’ aon mhífheidhm, aon mhainneachtain nó aon neamhchomhlíonadh leis na rialacháin sábháilteachta infheidhme i ndáil le haon chuid den long nó de threalamh na loinge nuair a úsáidtear an chuid sin chun ligean do phaisinéirí éalú, aslonnú, bordáil agus díbhordáil; nó nuair a úsáidtear an chuid sin do ghluaiseacht, do stiúradh, do loingseoireacht shábháilte, do mhúráil, do chur ar ancaire, do theacht chuig leaba báid nó í a fhágáil, nó do theacht chuig ancaireacht nó í a fhágáil nó do dhamáiste a rialú tar éis tuile; nó nuair a úsáidtear an chuid sin chun gairis tarrthála a sheoladh; agus |
(d) |
ní fholóidh ‘caillteanas’ damáistí eiseamláireacha ná damáistí pionósacha. |
6. Ní bhaineann dliteanas an iompróra faoin Airteagal seo ach le caillteanas a eascraíonn as teagmhais a tharla i gcúrsa an iompair. Beidh an dualgas ar an éilitheoir a chruthú gur i gcúrsa an iompair a tharla an teagmhas ba chúis leis an gcaillteanas agus beidh an dualgas air méid an chaillteanais a chruthú.
7. Ní dhéanfaidh aon ní sa Choinbhinsiún seo dochar do cheart cúláirigh an iompróra i gcoinne aon tríú páirtí, ná do chosaint de bhun faillí rannpháirtí faoi Airteagal 6 den Choinbhinsiún seo. Ní dhéanfaidh aon ní san Airteagal seo dochar d'aon cheart chun teorannaithe faoi Airteagal 7 nó 8 den Choinbhinsiún seo.
8. Ní chuirfidh toimhdí lochta nó faillí páirtí nó dáileadh an dualgais chruthúnais chuig páirtí cosc le fianaise i bhfabhar an pháirtí sin a thabhairt san áireamh.
Airteagal 4
Iompróir feidhmiúil
1. Má cuireadh feidhmiú an iompair nó cuid de faoi chúram iompróra fheidhmiúil, beidh an t-iompróir fós faoi dhliteanas i leith an iompair uile de réir fhorálacha an Choinbhinsiúin seo. Ina theannta sin, beidh an t-iompróir feidhmiúil faoi réir agus i dteideal fhorálacha an Choinbhinsiúin seo don chuid sin den iompar a fheidhmeoidh sé.
2. I ndáil leis an iompar a fheidhmeoidh iompróir feidhmiúil, beidh an t-iompróir faoi dhliteanas i leith gníomhartha agus neamhghníomhartha an iompróra fheidhmiúil agus a sheirbhíseach agus a ghníomhairí ag gníomhú dóibh laistigh de raon feidhme a bhfostaíochta.
3. Ní dhéanfaidh aon chomhaontú speisialta faoina nglacfaidh an t-iompróir freagrachtaí nach bhforchuirtear leis an gCoinbhinsiún seo ná aon tarscaoileadh ceart a thugtar leis an gCoinbhinsiún seo difear don iompróir feidhmiúil ach amháin má aontaíonn sé leis sin go sainráite agus i scríbhinn.
4. I gcás ina mbeidh, agus a mhéid a bheidh, an t-iompróir agus an t-iompróir feidhmiúil faoi dhliteanas, is comhdhliteanais agus dliteanais leithleacha a dhlífear orthu.
5. Ní dhéanfaidh aon ní san Airteagal seo dochar d'aon cheart cúláirigh amhail idir an t-iompróir agus an t-iompróir feidhmiúil.
Airteagal 4a
Árachas éigeantach
1. I gcás ina n-iomprófar paisinéirí ar bord loinge atá cláraithe i Stát is Páirtí agus a gceadúnófar di níos mó ná dhá phaisinéir déag a iompar, agus go mbeidh feidhm ag an gCoinbhinsiún seo, déanfaidh aon iompróir a fheidhmíonn an t-iompar ina iomláine nó cuid de iarbhír árachas nó urrús airgeadais eile a choimeád amhail ráthaíocht bhainc nó ráthaíocht institiúide airgeadais comhchosúla, chun dliteanas faoin gCoinbhinsiún seo a chlúdach i leith báis phaisinéirí agus i leith díobhála pearsanta do phaisinéirí. Ní lú teorainn an árachais éigeantaigh nó an urrúis airgeadais eile ná 250 000 aonad cuntais in aghaidh an phaisinéara ar gach ócáid ar leith.
2. Déanfar deimhniú a fhianóidh go bhfuil árachas nó urrús airgeadais eile i bhfeidhm i gcomhréir le forálacha an Choinbhinsiúin seo a eisiúint chuig gach long tar éis don údarás iomchuí de chuid Stáit is Páirtí a chinneadh go bhfuil ceanglais mhír 1 comhlíonta. Maidir le long atá cláraithe i Stát is Páirtí, eiseoidh nó dearbhóidh údarás iomchuí an Stáit ina bhfuil an long cláraithe deimhniú den sórt sin; maidir le long nach bhfuil cláraithe i Stát is Páirtí, féadfaidh údarás iomchuí aon Stáit is Páirtí an deimhniú a eisiúint nó a dhearbhú. Beidh an deimhniú sin i bhfoirm na samhla a leagtar amach san iarscríbhinn a ghabhann leis an gCoinbhinsiún seo agus beidh na sonraí seo a leanas ann:
(a) |
ainm na loinge, uimhir shainiúil nó litreacha sainiúla agus calafort an chláraithe; |
(b) |
ainm agus príomhionad gnó an iompróra a fheidhmíonn iarbhír an t-iompar iomlán nó cuid den iompar; |
(c) |
uimhir aitheantais loinge an EMI; |
(d) |
cineál agus ré an urrúis; |
(e) |
ainm agus príomhionad gnó an árachóra nó an duine eile a sholáthraíonn urrús airgeadais agus, i gcás inar iomchuí, an t-ionad gnó ina bhfuil an t-árachas nó an t-urrús airgeadais eile bunaithe; agus |
(f) |
tréimhse bailíochta an deimhnithe, nach mbeidh níos faide ná tréimhse bailíochta an árachais nó an urrúis airgeadais eile. |
3. |
|
4. Beidh an deimhniú i dteanga oifigiúil nó i dteangacha oifigiúla an Stáit eisiúna. Murab é an Béarla, an Fhraincis nó an Spáinnis an teanga a úsáidfear, folóidh an téacs aistriúchán go ceann amháin de na teangacha seo, agus, i gcás ina gcinnfidh an Stát amhlaidh, féadfar teanga oifigiúil an Stáit a fhágáil ar lár.
5. Iomprófar an deimhniú ar bord na loinge, agus cuirfear cóip i dtaisce leis na húdaráis a choimeádann taifead de chlár na loinge nó, mura bhfuil an long cláraithe i Stát is Páirtí, cuirfear cóip i dtaisce le húdarás an Stáit a eiseoidh nó a dheimhneoidh an deimhniú.
6. Ní shásóidh árachas nó urrús airgeadais eile ceanglais an Airteagail seo más amhlaidh go bhféadfadh sé scor, ar chúiseanna seachas tréimhse bailíochta an árachais nó an urrúis a shonraítear sa deimhniú a bheith imithe in éag, sula mbeidh trí mhí istigh ón dáta a dtugtar fógra faoina fhoirceannadh do na húdaráis dá dtagraítear i mír 5, murar tugadh suas an deimhniú chuig na húdaráis sin nó go dtí go n-eiseofar deimhniú nua laistigh den tréimhse sin. Beidh feidhm mar an gcéanna ag na forálacha roimhe seo ar aon mhodhnú a mbeidh de thoradh air nach sásóidh an t-árachas nó urrús eile airgeadais ceanglais an Airteagail seo.
7. Is é an Stát a bhfuil an long cláraithe ann a chinnfidh, faoi réir fhorálacha an Airteagail seo, coinníollacha eisiúna agus bailíochta an deimhnithe.
8. Ní fhorléireofar aon ní sa Choinbhinsiún seo ar dhóigh a chuirfeadh cosc ar an Stát is Páirtí a bheith ag brath ar fhaisnéis a fhaightear ó Stáit eile nó ón Eagraíocht nó ó eagraíochtaí idirnáisiúnta eile a bhaineann le seasamh airgeadais soláthróirí árachais nó urrús airgeadais eile chun críocha an Choinbhinsiúin seo. I gcásanna den sórt sin, ní fhuasclófar an Stát is Páirtí a bhraithfidh ar fhaisnéis den sórt sin ón bhfreagracht a bheidh air mar Stát a eiseoidh an deimhniú.
9. Glacfaidh na Stáit is Páirtithe le deimhnithe a eiseofar nó a dheimhneofar faoi údarás aon Stát is Páirtí chun críocha an Choinbhinsiúin seo agus measfaidh na Stáit eile is Páirtithe go bhfuil an fórsa céanna acu atá ag deimhnithe a d'eisigh siadsan nó a dheimhnigh siadsan, fiú más rud é gur eisíodh nó gur deimhníodh iad i dtaca le long nár cláraíodh i Stát is Páirtí. Féadfaidh Stát is Páirtí comhairliúchán leis an Stát eisitheach nó leis an Stát deimhnitheach a iarraidh tráth ar bith i gcás ina gcreidfidh sé nach bhfuil an acmhainneacht airgeadais ag an árachóir nó ag an ráthóir a ainmníodh ar an deimhniú árachais chun na hoibleagáidí a fhorchuireann an Coinbhinsiún seo a chomhlíonadh.
10. Féadfar aon éileamh ar chúiteamh a chumhdaítear le hárachas nó le hurrús airgeadais eile de bhun an Airteagail seo a dhéanamh go díreach i gcoinne an árachóra nó i gcoinne duine eile atá ag soláthar urrúis airgeadais. Sa chás sin, is é an méid a leagtar síos i mír 1 a bheidh i bhfeidhm mar theorainn ar dhliteanas an árachóra nó an duine eile a sholáthraíonn urrús airgeadais fiú mura bhfuil an t-iompróir nó an t-iompróir feidhmiúil i dteideal teorann dliteanais. Féadfaidh an cosantóir agairt a dhéanamh fairis sin ar na cosaintí (seachas féimheacht nó foirceannadh) a bheadh an t-iompróir dá dtagraítear in mír 1 i dteideal a agairt i gcomhréir leis an gCoinbhinsiún seo. Fairis sin, féadfaidh an cosantóir an chosaint a agairt gur de thoradh ar mhí-iompar toiliúil an árachaí a tharla an damáiste ach ní dhéanfaidh an cosantóir aon chosaint eile a agairt a bhféadfadh an cosantóir a bheith i dteideal a agairt in imeachtaí a thionscain an t-árachaí i gcoinne an chosantóra. Beidh sé de cheart ag an gcosantóir ar scor ar bith a iarraidh go ndéanfaí an t-iompróir agus an t-iompróir feidhmiúil a uamadh sna himeachtaí.
11. Ní bheidh aon mhéideanna airgid a sholáthróidh árachas nó urrús airgeadais atá á chaomhnú i gcomhréir le mír 1 ar fáil ach amháin chun éilimh faoin gCoinbhinsiún seo a shásamh agus glanfaidh aon íocaíocht de mhéid den sórt sin a dhéanfar aon dliteanas a thiocfaidh aníos faoin gCoinbhinsiún seo, a oiread a bheidh sna méideanna a íocfar.
12. Ní cheadóidh Stát is Páirtí do long faoina bhratach a bhfuil feidhm ag an Airteagal seo maidir léi oibriú tráth ar bith mura mbeidh deimhniú eisithe faoi mhír 2 nó faoi mhír 15.
13. Faoi réir fhorálacha an Airteagail seo, áiritheoidh gach Stát is Páirtí faoina dhlí náisiúnta go mbeidh árachas nó urrús airgeadais eile i bhfeidhm, a oiread a shonraítear i mír 1, i leith aon loinge a gceadúnaítear di níos mó ná dháréag paisinéirí a iompar, is cuma cá bhfuil sí cláraithe, ar dhul isteach di in aon chalafort ina chríoch nó ar fhágáil aon chalafoirt ina chríoch di a mhéid a bheidh feidhm ag an gCoinbhinsiún seo.
14. D'ainneoin fhorálacha mhír 5, féadfaidh Stát is Páirtí a chur in iúl don Ard-Rúnaí nach bhfuil sé de cheanglas, chun críocha mhír 13, ar longa an deimhniú a éilítear i mír 2 a iompar ar bord ná a thaispeáint nuair a fhágfaidh siad aon chalafort ina chríoch nó nuair a rachaidh siad isteach ann ar choinníoll go gcuirfidh an Stát is Páirtí a eisíonn an deimhniú in iúl don Ard-Rúnaí go gcoinneoidh sé taifid i bhformáid leictreonach, taifid a bheidh ar fáil do gach Stát is Páirtí, a dheimhneoidh gurb ann don deimhniú agus a chuirfidh ar chumas na Stát is Páirtithe a gcuid oibleagáidí faoi mhír 13 a chomhlíonadh.
15. Mura gcaomhnófar árachas nó urrús airgeadais eile i dtaca le long faoi úinéireacht Stáit is Páirtí, ní bheidh feidhm maidir le long den sórt sin ag forálacha an Airteagail seo a bhaineann leis sin, ach iomprófar ar an long deimhniú a d'eisigh údaráis iomchuí an Stáit ina bhfuil an long cláraithe, ina luafar gurb é an Stát úinéir na loinge agus go bhfuil an dliteanas cumhdaithe laistigh den mhéid a fhorordaítear i gcomhréir le mír 1. Cloífidh deimhniú den sórt sin chomh daingean agus is féidir leis an tsamhail a fhorordaítear i mír 2.
Airteagal 5
Earraí Luachmhara
Ní bheidh an t-iompróir faoi dhliteanas as caillteanas airgid, urrús inaistrithe, óir, earraí airgid, seodra, ornáidí, saothar ealaíne, nó earraí luachmhara eile ná as damáiste dóibh, seachas i gcás inar cuireadh earraí luachmhara den sórt sin i dtaisce leis an iompróir chun críche a comhaontaíodh, is é sin, a slánchoimeád, agus sa chás sin beidh an t-iompróir faoi dhliteanas as méid na teorann dá bhforáiltear i mír 3 d'Airteagal 8 mura n-aontófar teorainn níos airde i gcomhréir le mír 1 d'Airteagal 10.
Airteagal 6
Locht rannpháirteach
I gcás ina gcruthóidh an t-iompróir gur bhásaigh paisinéir nó gur bhain díobháil phearsanta dó nó gur cailleadh a bhagáiste nó go ndearnadh damáiste dá bhagáiste arbh é ba chúis leis sin nó arbh é a rannchuidigh leis locht nó faillí an phaisinéara, féadfaidh an Chúirt arb os a comhair atá an cás an t-iompróir a shaoradh go hiomlán nó go páirteach óna dhliteanas i gcomhréir le forálacha dhlí na cúirte sin.
Airteagal 7
Teorainn ar dhliteanas as bás agus as díobháil phearsanta
1. In aon chás, ní sháróidh dliteanas iompróra faoi Airteagal 3 as bás paisinéara nó as díobháil phearsanta a bhain do phaisinéir 400 000 aonad cuntais in aghaidh an phaisinéara ar gach ócáid ar leith. I gcás ina ndámhfar damáistí i bhfoirm íocaíochtaí tréimhsiúla ioncaim i gcomhréir le dlí na cúirte arb os a comhair atá an cás, ní sháróidh luach caipitil choibhéisigh na n-íocaíochtaí sin an teorainn sin.
2. Féadfaidh Stát is Páirtí an teorainn ar dhliteanas a fhorordaítear i mír 1 a rialú trí fhorálacha sonracha den dlí náisiúnta ar choinníoll nach lú an teorainn náisiúnta ar dhliteanais ná an teorainn a fhorordaítear i mír 1. Cuirfidh Stát is Páirtí a bhainfidh leas as an rogha dá bhforáiltear sa mhír seo an tArd-Rúnaí ar an eolas faoin teorainn ar dhliteanas a glacadh nó cuirfidh sé ar an eolas é faoi nach ann dó.
Airteagal 8
Teorainn ar dhliteanas as caillteanas bagáiste nó feithiclí nó as damáiste do bhagáiste agus d'fheithiclí
1. In aon chás, ní sháróidh dliteanas an iompróra 2 250 aonad cuntais as caillteanas nó as damáiste do bhagáiste cábáin in aghaidh an phaisinéara, in aghaidh an iompair.
2. In aon chás, ní sháróidh dliteanas an iompróra 12 700 aonad cuntais as caillteanas nó as damáiste d'fheithiclí in aghaidh an phaisinéara, in aghaidh an iompair.
3. In aon chás, ní sháróidh dliteanas an iompróra 3 375 aonad cuntais as caillteanas nó as damáiste do bhagáiste in aghaidh an phaisinéara, agus in aghaidh an iompair ach amháin bagáiste a luaitear i mír 1 agus i mír 2.
4. Féadfaidh an t-iompróir agus an paisinéir a chomhaontú go mbeidh dliteanas an iompróra faoi réir asbhaintigh nach sáróidh 330 aonad cuntais i gcás ina ndéanfar damáiste d'fheithicil agus nach sáróidh 149 aonad cuntais in aghaidh an phaisinéara i gcás ina gcaillfear bagáiste eile nó ina ndéanfar damáiste do bhagáiste eile, agus bainfear an méid sin as an gcaillteanas nó as an damáiste.
Airteagal 9
Aonad Cuntais agus comhshó
1. Is Ceart Tarraingthe Speisialta é an tAonad Cuntais a luaitear sa Choinbhinsiún seo mar atá sainmhínithe ag an gCiste Idirnáisiúnta Airgeadaíochta. Comhshófar na méideanna a luaitear i mír 1 d'Airteagal 3, i mír 1 d'Airteagal 4a, i mír 1 d'Airteagal 7 agus in Airteagal 8 in airgeadra náisiúnta Stát na cúirte arb os a comhair atá an cás ar bhonn luach an airgeadra sin trí thagairt don Cheart Tarraingthe Speisialta ar dháta an bhreithiúnais nó ar an dáta a chomhaontaigh na páirtithe. Déanfar luach airgeadra náisiúnta an Stáit is Páirtí atá ina bhall den Chiste Idirnáisiúnta Airgeadaíochta i dtéarmaí an Chirt Tarraingthe Speisialta a ríomh i gcomhréir leis an modh luachála a chuirfidh an Ciste Idirnáisiúnta Airgeadaíochta i bhfeidhm ar an dáta a bheidh i gceist dá chuid oibríochtaí agus dá chuid idirbheart. Ríomhfar luach airgeadra náisiúnta Stáit is Páirtí nach ball é den Chiste Idirnáisiúnta Airgeadaíochta i dtéarmaí an Chirt Tarrraingthe Speisialta ar bhealach a chinnfidh an Stát sin is Páirtí.
2. Ach ar a shon sin, féadfaidh Stát nach ball é den Chiste Idirnáisiúnta Airgeadaíochta agus nach gceadóidh a dhlí dó forálacha mhír 1 a chur i bhfeidhm, tráth daingnithe an Choinbhinsiúin seo, tráth a ghlactha, tráth a fhormheasta nó tráth aontachais leis nó tráth ar bith ina dhiaidh sin, a dhearbhú go mbeidh an tAonad Cuntais dá dtagraítear i mír 1 cothrom le 15 franc óir. Is ionann an franc óir dá dtagraítear sa mhír seo agus seasca cúig go leith milleagram óir de mhíne míliú naoi gcéad. Comhshófar an franc óir in airgeadra náisiúnta de réir dhlí an Stáit lena mbaineann.
3. Cuirfear in iúl an ríomh a luaitear san abairt dheireanach de mhír 1 agus an comhshó a luaitear i mír 2 ar dhóigh a léireoidh in airgeadra náisiúnta na Stát is Páirtí, a mhéid is féidir, an fíorluach céanna do na méideanna i mír 1 d'Airteagal 3, i mír 1 d'Airteagal 4a, i mír 1 d'Airteagal 7 agus in Airteagal 8 agus a bheadh ann de thoradh ar na chéad trí abairt de mhír 1 a chur i bhfeidhm. Déanfaidh na Stáit an modh ríomha de bhun mhír 1 nó toradh an chomhshó i mír 2, de réir mar a bheidh, a chur in iúl don Ard-Rúnaí tráth taiscthe ionstraime daingnithe, glactha nó formheasta an Choinbhinsiúin seo, nó tráth taiscthe ionstraime aontachais leis agus aon uair a athróidh aon cheann díobh.
Airteagal 10
Forálacha forlíontacha maidir le teorainneacha ar dhliteanas
1. Féadfaidh an t-iompróir agus an paisinéir teorainneacha dliteanais is airde ná na teorainneacha a fhorordaítear in Airteagal 7 agus in Airteagal 8 a chomhaontú go sainráite agus i scríbhinn.
2. Ní bheidh ús ar dhamáistí ná ar chostais dlí san áireamh sna teorainneacha ar dhliteanas a fhorordaítear in Airteagal 7 agus in Airteagal 8.
Airteagal 11
Cosaintí agus teorainneacha do sheirbhísigh na n-iompróirí
Má dhéantar caingean a eascróidh as damáiste a chumhdaíonn an Coinbhinsiún seo a thionscnamh i gcoinne seirbhísigh nó gníomhaire de chuid an iompróra nó i gcoinne an iompróra fheidhmiúil, beidh an seirbhíseach nó gníomhaire sin i dteideal leas a bhaint as na cosaintí agus as na teorainneacha dliteanais céanna a bheidh an t-iompróir nó an t-iompróir feidhmiúil i dteideal a agairt faoin gCoinbhinsiún seo.
Airteagal 12
Éilimh a chomhlánú
1. I gcás ina dtiocfaidh na teorainneacha ar dhliteanas a fhorordaítear in Airteagal 7 agus in Airteagal 8 i bhfeidhm, beidh siad i bhfeidhm maidir leis na méideanna inghnóthaithe i ngach éileamh a eascróidh as bás aon phaisinéara aonair nó as díobháil phearsanta a bhainfidh d'aon phaisinéir aonair nó a eascróidh as a bhagáiste a chailleadh nó as damáiste dá bhagáiste.
2. I dtaca leis an iompar a fheidhmeoidh an t-iompróir feidhmiúil, ní sháróidh comhiomlán na méideanna inghnóthaithe ón iompróir agus an ón iompróir feidhmiúil agus óna seirbhísigh agus óna ngníomhairí atá ag feidhmiú laistigh de raon feidhme a bhfostaíochta an méid is airde a d'fhéadfaí a dhámhachtain i gcoinne an iompróra nó i gcoinne an iompróra fheidhmiúil faoin gCoinbhinsiún seo, ach ní bheidh aon duine de na daoine luaite faoi dhliteanas as suim a sháróidh an teorainn a bheidh infheidhme maidir leis.
3. In aon chás ina mbeidh seirbhíseach nó gníomhaire an iompróra nó an iompróra fheidhmiúil i dteideal faoi Airteagal 11 den Choinbhinsiún seo leas a bhaint as na teorainneacha ar dhliteanas a fhorordaítear in Airteagal 7 agus in Airteagal 8, ní sháróidh comhiomlán na méideanna inghnóthaithe ón iompróir nó ón iompróir feidhmiúil, de réir mar a bheidh, agus ón seirbhíseach sin nó ón ngníomhaire sin, na teorainneacha sin.
Airteagal 13
An ceart chun dliteanas a theorannú a chailleadh
1. Ní bheidh an t-iompróir i dteideal leas a bhaint as na teorainneacha ar dhliteanas a fhorordaítear in Airteagal 7 agus in Airteagal 8 agus i mír 1 d'Airteagal 10, má chruthaítear gur eascair an damáiste as gníomh nó as neamhghníomh an iompróra a rinneadh le hintinn chun damáiste den sórt sin a chruthú nó go meargánta agus fios aige gur dhóigh go n-eascródh an damáiste sin as.
2. Ní bheidh seirbhíseach nó gníomhaire an iompróra ná seirbhíseach nó gníomhaire an iompróra fheidhmiúil i dteideal leas a bhaint as na teorainneacha sin ar dhliteanas má chruthaítear gur eascair an damáiste as gníomh nó as neamhghníomh an tseirbhísigh nó an ghníomhaire sin, nó as gníomh nó neamhghníomh a rinneadh le hintinn chun damáiste den sórt sin a chruthú nó go meargánta agus fios aige gur dhóigh go n-eascródh an damáiste sin as.
Airteagal 14
Bunús éileamh
Is i gcomhréir leis an gCoinbhinsiún seo amháin a dhéanfar aon chaingean le haghaidh damáistí i leith báis phaisinéara nó díobhála pearsanta a bhain do phaisinéir, nó i leith bagáiste a cailleadh nó damáiste do bhagáiste a thionscnamh i gcoinne iompróra nó i gcoinne iompróra fheidhmiúil.
Airteagal 15
Fógra maidir le caillteanas bagáiste nó damáiste do bhagáiste
1. Tabharfaidh an paisinéir fógra i scríbhinn don iompróir nó dá ghníomhaire:
(a) |
i gcás inar léir go ndearnadh damáiste do bhagáiste:
|
(b) |
i gcás damáiste nach léir é do bhagáiste, nó i gcás ina gcaillfear bagáiste laistigh de chúig lá dhéag ón dáta díbhordála nó ón dáta athsheachadta nó ón uair inar chóir an t-athsheachadadh sin a bheith déanta. |
2. Má theipeann ar phaisinéir an tAirteagal seo a chomhlíonadh, measfar go mbeidh an bagáiste faighte slán aige, mura gcruthófar a mhalairt.
3. Ní gá go dtabharfaí fógra i scríbhinn más amhlaidh go ndearnadh suirbhé comhpháirteach nó cigireacht chomhpháirteach ar an mbail a bhí ar an mbagáiste tráth a fhaighte.
Airteagal 16
Teorainn ama ar chaingne
1. Tar éis tréimhse dhá bhliain beidh teorainn ama ar aon chaingean a thionscnamh le haghaidh damáistí i leith báis phaisinéara nó díobhála pearsanta a bhain do phaisinéir, nó i leith caillteanais bhagáiste nó damáiste do bhagáiste.
2. Ríomhfar an tréimhse teorann mar a leanas:
(a) |
i gcás díobhála pearsanta, ó dháta díbhordála an phaisinéara; |
(b) |
i gcás báis a tharla i rith an iompair, ón dáta inar chóir go mbeadh an paisinéir tar éis díbhordáil agus, i gcás díobhála pearsanta a tharla i rith an iompair agus i gcás a raibh bás an phaisinéara ina thoradh uirthi sin tar éis na díbhordála, ón dáta báis, ar choinníoll nach sáróidh an tréimhse sin trí bliana ó dháta na díbhordála; |
(c) |
i gcás ina gcaillfear bagáiste nó i gcás ina ndéanfar damáiste do bhagáiste, ón dáta díbhordála nó ón dáta ar chóir go ndéanfaí an dhíbhordáil, cibé acu is déanaí. |
3. Is é dlí na cúirte a bhfuil an cás os a comhair a rialóidh na forais chun na tréimhsí teorann a chur ar fionraí nó a bhriseadh, ach in aon chás ní thionscnófar caingean faoin gCoinbhinsiún seo ar dhul in éag d'aon cheann de na tréimhsí ama seo a leanas:
(a) |
tréimhse cúig bliana dar tús dáta díbhordála an phaisinéara nó dar tús an dáta ar chóir go ndéanfaí an díbhordáil, cibé acu is déanaí; nó, más luaithe; |
(b) |
tréimhse trí bliana dar tús an dáta a raibh an t-éilitheoir ar an eolas faoin ngortú, faoin gcaillteanas nó faoin damáiste arbh é an teagmhas ba chúis leis, nó an dáta ar cheart go réasúnach go mbeadh an t-éilitheoir ar an eolas faoin ngortú, faoin gcaillteanas nó faoin damáiste sin. |
4. D'ainneoin mhír 1, mhír 2, agus mhír 3 den Airteagal seo, féadfar síneadh a chur leis an tréimhse teorann le dearbhú ón iompróir nó le comhaontú na bpáirtithe nuair a eascróidh an chúis chaingne. Beidh an dearbhú nó an comhaontú sin i scríbhinn.
Airteagal 17
Dlínse inniúil (1)
Airteagal 17a
Aithint agus forfheidhmiú (1)
Airteagal 18
Neamhbhailíocht forálacha conarthacha
Maidir le haon fhoráil chonarthach a cuireadh i gcrích sular tharla an teagmhas ba chúis le bás paisinéara nó le díobháil phearsanta a bhain do phaisinéir nó ba chúis le caillteanas bagáiste nó le damáiste a bhain do bhagáiste an phaisinéara agus a airbheartóidh faoiseamh a thabhairt d'aon duine atá faoi dhliteanas faoin gCoinbhinsiún seo ó dhliteanas as an bpaisinéir nó teorainn níos ísle ar dhliteanas a fhorordú ná an teorainn a shocraítear sa Choinbhinsiún seo, ach amháin mar a fhoráiltear i mír 4 d'Airteagal 8, agus maidir le haon fhoráil den sórt sin a airbheartóidh an dualgas cruthúnais atá ar an iompróir nó ar an iompróir feidhmiúil a aistriú, nó a mbeidh d'éifeacht aici go dteorannófaí na roghanna atá sonraithe i mír 1 nó i mír 2 d'Airteagal 17, beidh an fhoráil sin ar neamhní, ach ní dhéanfaidh neamhniú na forála sin an conradh iompair a neamhniú agus leanfaidh an conradh sin de bheith faoi réir fhorálacha an Choinbhinsiúin.
Airteagal 20
Damáiste núicléach
Ní thiocfaidh aon dliteanas aníos faoin gCoinbhinsiún seo i gcás ina ndéanfar damáiste ar teagmhas núicléach ba chúis leis:
(a) |
má bhíonn oibreoir gléasra núicléach faoi dhliteanas as damáiste den sórt sin faoi Choinbhinsiún Pháras an 29 Iúil 1960 maidir le Dliteanas Tríú Páirtí i Réimse an Fhuinnimh Núicléach arna leasú lena Phrótacal Breise an 28 Eanáir 1964, nó faoi Choinbhinsiún Vín an 21 Bealtaine 1963 maidir le Dliteanas Sibhialta as Damáiste Núicléach, nó faoi aon leasú nó aon Phrótacal lena mbaineann atá i bhfeidhm; nó |
(b) |
má bhíonn oibreoir gléasra núicléach faoi dhliteanas as damáiste den sórt sin de bhua aon dlí náisiúnta lena rialaítear dliteanas as damáiste den sórt sin, ar choinníoll go mbeidh dlí den sórt sin chomh fabhrach céanna i ngach uile ghné, i leith daoine a bhféadfadh damáiste baint dóibh, le Coinbhinsiún Pháras nó le Coinbhinsiún Vín nó le haon leasú nó le haon Phrótacal lena mbaineann atá i bhfeidhm. |
Airteagal 21
Iompar tráchtála ag údaráis phoiblí
Beidh feidhm ag an gCoinbhinsiún seo maidir le hiompar tráchtála a dhéanfaidh Stáit nó Údaráis Phoiblí faoi chonradh iompair de réir bhrí Airteagal 1.
[Airteagail 22 agus 23 de Phrótacal 2002 a ghabhann le Coinbhinsiún na hAithne maidir le Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste a Iompar de Mhuir, 1974]
Airteagal 22
Athbhreithniú agus leasú (1)
Airteagal 23
Leasú teorainneacha
1. Gan dochar d'fhorálacha Airteagal 22, ní bheidh feidhm ag an nós imeachta speisialta san Airteagal seo ach chun críocha na teorainneacha a shonraítear i mír 1 d'Airteagal 3, i mír 1 d'Airteagal 4a, i mír 1 d'Airteagal 7 agus in Airteagal 8 den Choinbhinsiún arna choigeartú leis an bPrótacal seo a leasú.
2. Ar iarraidh a fháil ó leath de na Stáit is Páirtithe sa Phrótacal seo, ar a laghad, ach in aon chás ó líon nach lú ná sé Stát, déanfaidh an tArd-Rúnaí aon togra maidir le teorainneacha a leasú, lena n-áirítear na hasbhaintigh a shonraítear i mír 1 d'Airteagal 3, i mír 1 d'Airteagal 4a, i mír 1 d'Airteagal 7 agus in Airteagal 8 den Choinbhinsiún arna choigeartú leis an bPrótacal seo, a scaipeadh ar gach Comhalta den Eagraíocht agus ar gach Stát is Páirtí.
3. Tíolacfar chuig Coiste Dlí na hEagraíochta (dá ngairfear ‘an Coiste Dlí’ anseo feasta) aon leasú a bheartófar agus a scaipfear mar atá thuas ar dháta sé mhí ar a laghad tar éis an dáta a scaipeadh é.
4. Beidh gach Stát is Páirtí sa Choinbhinsiún arna choigeartú leis an bPrótacal seo, bídís ina gComhaltaí den Eagraíocht nó ná bíodh, i dteideal páirt a ghlacadh in imeachtaí an Choiste Dlí maidir le leasuithe a bhreithniú agus a ghlacadh.
5. Glacfar leasuithe trí thromlach dhá thrian de na Stáit is Páirtithe sa Choinbhinsiún arna choigeartú leis an bPrótacal seo a bheidh i láthair agus a chaithfidh vóta sa Choiste Dlí a mhéadófar mar a fhoráiltear i mír 4, ar choinníoll go mbeidh leath de na Stáit is Páirtithe sa Choinbhinsiún arna choigeartú ag an bPrótacal seo, ar a laghad, i láthair tráth na vótála.
6. Nuair a ghníomhóidh an Coiste Dlí ar thogra chun na teorainneacha a leasú, cuirfidh sé san áireamh an taithí ar theagmhais agus go háirithe méid an damáiste a eascraíonn de thoradh ar theagmhais, athruithe ar luachanna airgeadaíochta agus an éifeacht a bheidh ag an leasú a bheartófar ar chostas árachais.
7. |
|
8. Tabharfaidh an Eagraíocht fógra do gach Stát is Páirtí maidir le haon leasú a ghlacfar i gcomhréir le mír 5. Measfar go mbeidh glactha leis an leasú ag deireadh tréimhse ocht mí dhéag tar éis an dáta a dtabharfar an fógra, mura dtarlóidh sé laistigh den tréimhse sin nach raibh líon níos lú ná an ceathrú cuid de na Stáit is Páirtithe a bhí ina Stáit is Páirtithe tráth glactha an leasaithe tar éis a chur in iúl don Ard-Rúnaí nár ghlac siad leis an leasú, agus sa chás sin diúltófar an leasú agus ní bheidh aon éifeacht aige.
9. Tiocfaidh leasú a mheasfar a mbeidh glactha leis i bhfeidhm ocht mí dhéag ón tráth a nglacfar leis i gcomhréir le mír 8.
10. Beidh gach Stát is Páirtí faoi cheangal ag an leasú, mura séanfaidh siad an Prótacal seo i gcomhréir le mír 1 agus le mír 2 d'Airteagal 21 ar a laghad sé mhí sula dtiocfaidh an leasú i bhfeidhm. Gabhfaidh éifeacht le séanadh den sórt sin nuair a thiocfaidh an leasú i bhfeidhm.
11. I gcás inar glacadh leasú ach nach bhfuil an tréimhse ocht mí dhéag chun glacadh leis istigh, beidh an Stát a thiocfaidh chun bheith ina Stát is Páirtí i rith na tréimhse sin faoi cheangal ag an leasú má thagann sé i bhfeidhm. Beidh Stát a thiocfaidh chun bheith ina Stát is Páirtí tar éis na tréimhse sin faoi cheangal ag leasú ar glacadh leis i gcomhréir le mír 8. Sna cásanna dá dtagraítear sa mhír seo, beidh an Stát faoi cheangal ag leasú nuair a thiocfaidh an leasú sin i bhfeidhm, nó nuair a thiocfaidh an Prótacal seo i bhfeidhm don Stát sin, más déanaí sin.
Iarscríbhinn a ghabhann le Coinbhinsiún na hAithne
Nótaí Mínithe:
1. |
Más mian, féadfaidh ainm Stáit tagairt a áireamh d'údarás poiblí inniúil na tíre ina n-eisítear an Deimhniú. |
2. |
Má sholáthraíonn níos mó ná foinse amháin méid iomlán an urrúis, ní mór méid gach suime díobh a chur in iúl. |
3. |
Má sholáthraítear urrús i roinnt foirmeacha, ba cheart iad a liostú. |
4. |
Ní mór a shonrú san iontráil ‘Ré an Urrúis’ an dáta a mbeidh feidhm le hurrús den sórt sin. |
5. |
Ní mór a shonrú san iontráil ‘Seoladh’ seoladh an árachóra nó na n-árachóirí agus/nó seoladh an ráthóra nó na ráthóirí agus/nó príomhionad gnó an árachóra nó na n-árachóirí/agus nó an ráthóra nó na ráthóirí. Más iomchuí, sonrófar an t-ionad gnó ina bhfuil an t-árachas nó an t-urrús eile bunaithe. |
(1) Níl atáirgthe.
IARSCRÍBHINN II
Sliocht as forchoimeádas agus treoirlínte an EMI maidir le Coinbhinsiún na hAithne a chur chun feidhme a ghlac coiste dlí na hEagraíochta Muirí Idirnáisiúnta an 19 deireadh fómhair 2006 forchoimeádas agus treoirlínte an EMI maidir le Coinbhinsiún na hAithne a chur chun feidhme
Forchoimeádas
1. |
Ba cheart Coinbhinsiún na hAithne a dhaingniú agus an forchoimeádas seo a leanas ag gabháil leis, nó dearbhú a mbeadh an éifeacht chéanna aige leis an bhforchoimeádas seo:
Teorannú ar dhliteanas iompróirí, etc.
Árachas éigeantach agus dliteanas árachóirí a theorannú
Deimhniúchán
An gaol idir an Forchoimeádas seo agus Treoirlínte an EMI maidir le Coinbhinsiún na hAithne a Chur chun Feidhme
|
Treoirlínte
2. |
Sa staid ina bhfuil an margadh árachais faoi láthair, ba chóir do Stáit is Páirtithe deimhnithe árachais a eisiúint ar bhonn gealltanais amháin ó árachóir a chlúdóidh rioscaí cogaidh, agus ó árachóir eile a chlúdóidh rioscaí neamhchogaidh. Níor chóir go mbeadh an dá árachóir faoi dhliteanas ach as a gcuid féin. Ba chóir go mbeadh feidhm ag na rialacha a leanas (leagtar amach i bhFoscríbhinn A na clásail dá dtagraítear): |
2.1. |
Féadfaidh idir árachas cogaidh agus árachas neamhchogaidh a bheith faoi réir na gclásal seo a leanas: |
2.1.1. |
Clásal Institiúide lena n-eisiatar Truailliú Radaighníomhach agus Airm Cheimiceacha, Bhitheolaíocha, Bhithcheimiceacha agus Leictreamaighnéadacha (Clásal Institiúide Uimh. 370); |
2.1.2. |
Clásal Institiúide lena n-eisiatar Cibearionsaí (Clásal Institiúide Uimh. 380); |
2.1.3. |
Cosaintí agus teorainneacha de chuid soláthróra urrúis éigeantaigh airgeadais faoin gCoinbhinsiún arna mhodhnú leis na treoirlínte seo, go háirithe an teorainn 250 000 aonad cuntais in aghaidh an phaisinéara ar gach ócáid ar leithligh; |
2.1.4. |
An coinníoll nach gcumhdóidh an t-árachas ach dliteanais faoi réir an Choinbhinsiúin arna mhodhnú leis na treoirlínte seo; agus |
2.1.5. |
An coinníoll go ndéanfaidh aon mhéideanna a shocraítear faoin gCoinbhinsiún laghdú ar aon dliteanas neamhíoctha de chuid an iompróra agus/nó de chuid a árachóra faoi Airteagal 4a den Choinbhinsiún fiú i gcás nach iad na hárachóirí cogaidh nó na hárachóirí neamhchogaidh faoi seach a íocfaidh nó a éileoidh na méideanna sin; |
2.2 |
Cumhdóidh árachas cogaidh dliteanas, más ann; as caillteanas de thoradh ar bhás paisinéara nó de thoradh ar dhíobháil phearsanta a bhain do phaisinéir arbh é ba chúis leis an mbás nó leis an díobháil:
agus féadfaidh sé a bheith faoi réir na ndíolúintí, na dteorainneacha agus na gceanglas seo a leanas: |
2.2.1. |
Clásal Eisiata, Foirceanta Uathoibríoch agus Cogaidh |
2.2.2. |
I gcás ina sáróidh éilimh na bpaisinéirí aonair méid foriomlán 340 milliún aonad cuntais in aghaidh na loinge ar aon ócáid ar leithligh, beidh an t-iompróir i dteideal teorainn a dhliteanais a agairt ar mhéid 340 milliún aonad cuntais, ar an gcoinníoll i gcónaí:
|
2.2.3. |
Clásal maidir le fógra 30 lá a thabhairt i gcásanna nach gcumhdaítear le pointe 2.2.1. |
2.3. |
Ba chóir go gcumhdódh árachas neamhchogaidh gach riosca faoi réir árachais éigeantaigh seachas na rioscaí sin a liostaítear i bpointe 2.2, bídís faoi réir díolúintí, teorainneacha nó ceanglas i bpointe 2.1 agus i bpointe 2.2, nó ná bíodh. |
3. |
Cuirtear san áireamh i bhFoscríbhinn B sampla de thacar de ráthaíochtaí árachais (Cártaí Gorma) agus deimhniú árachais, agus léiríonn gach ceann díbh na treoirlínte sin. |
Foscríbhinn A
Clásail dá dtagraítear i dtreoirlínte 2.1.1, 2.1.2 agus 2.2.1
Clásal Institiúide lena n-eisiatar Truailliú Radaighníomhach agus Airm Cheimiceacha, Bhitheolaíocha, Bhithcheimiceacha agus Leictreamaighnéadacha (Cl. 370, 10/11/2003)
Beidh an clásal seo ceannasach agus sáróidh sé aon ní san árachas seo a bheidh ar neamhréir leis an árachas
1. |
Ní chlúdóidh an t-árachas seo i gcás ar bith caillteanas, damáiste, dliteanas nó costais arbh é ba chúis dhíreach nó indíreach leo nó arbh é a rannchuidigh go díreach nó go hindíreach leo nó a d'eascair go díreach nó go hindíreach as an méid a leanas:
|
Clásal Institiúide lena n-eisiatar Cibearionsaí (Cl.380, 10/11/03)
1. |
Ní chlúdóidh an t-árachas seo i gcás ar bith, ach amháin faoi réir chlásal 10.2 thíos, caillteanas, damáiste, dliteanas nó costas arbh é ba chúis dhíreach nó indíreach leo aon ríomhaire, aon chóras ríomhaireachta, aon bhogearra ríomhaireachta, aon chód mailíseach, aon víris ríomhaire nó aon phróiseas nó aon chóras leictreonach eile a úsáid nó a oibriú mar mheán chun díobháil a dhéanamh, nó arbh é aon cheann díbh siúd a rannchuidigh go díreach nó go hindíreach leo nó a d'eascair go díreach nó go hindíreach as é aon cheann díbh siúd. |
2. |
I gcás ina bhformhuineofar an clásal seo i bpolasaithe lena gcumhdófar rioscaí cogaidh, cogaidh chathartha, réabhlóide, éirí amach, ceannairce nó achrainn shibhialta de thoradh air, nó aon ghníomh naimhdeach a dhéanfaidh cumhacht chogaíoch nó aon ghníomh naimhdeach a dhéanfar ina coinne, nó sceimhlitheoireacht nó aon duine a ghníomhóidh le rún polaitiúil, ní oibreofar Clásal 10.1 chun na caillteanais a eisiamh (a chlúdófaí seachas sin) a eascróidh as aon ríomhaire a úsáid, as aon chóras ríomhaireachta a úsáid nó as aon bhogearra ríomhaireachta nó as aon chóras leictreonach a úsáid i seoladh agus/nó i dtreoirchóras agus/nó i bhfearas lámhaigh aon airm nó diúracáin. |
Foirceannadh Uathoibríoch Cogaidh agus Eisiamh
1.1. |
Foirceannadh Uathoibríoch an Chumhdaigh Cibé ar tugadh nó nár tugadh fógra cealaithe déanfar an cumhdach a thugtar faoin méid seo a FHOIRCEANNADH GO hUATHOIBRÍOCH
|
1.2. |
Cogadh na gCúig Chumhacht Ní chumhdaíonn an t-árachas seo
|
Foscríbhinn B
Nótaí mínithe:
1. |
Más mian, féadfaidh ainm Stáit tagairt a áireamh d'údarás poiblí inniúil na tíre ina n-eisítear an Deimhniú. |
2. |
Má sholáthraíonn níos mó ná foinse amháin méid iomlán an urrúis, ní mór méid gach ceann díobh a chur in iúl. |
3. |
Má sholáthraítear urrús i roinnt foirmeacha, ní mór iad a liostú. |
4. |
Ní mór a shonrú san iontráil ‘Ré an Urrúis’ an dáta a mbeidh feidhm le hurrús den sórt sin. |
5. |
Ní mór a shonrú san iontráil ‘Seoladh’ seoladh an árachóra nó na n-árachóirí agus/nó seoladh an ráthóra nó na ráthóirí agus/nó príomhionad gnó an árachóra nó na n-árachóirí/agus nó an ráthóra nó na ráthóirí. Más iomchuí, sonrófar an t-ionad gnó ina bhfuil an t-árachas nó an t-urrús eile bunaithe. |
RÁITEAS AR CHÚISEANNA NA COMHAIRLE
I. RÉAMHRÁ
I Samhain 2005, ghlac an Coimisiún a thogra (1) maidir le Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dliteanas iompróirí paisinéirí de mhuir agus d'uiscebhealaí intíre i gcás tionóiscí. Seoladh an togra sin go dtí an Chomhairle an 24 Feabhra 2006.
Ghlac Parlaimint na hEorpa a tuairim ar an gcéad léamh an 25 Aibreán 2007.
Ghlac an Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta a thuairim an 13 Bealtaine 2006 (2).
Ghlac Coiste na Réigiún a thuairim an 15 Feabhra 2006 (3).
Rinne an Chomhairle comhaontú polaitiúil a bhaint amach an 30 Samhain 2007 maidir leis an dréacht Rialachán faoi chuimsiú an nós imeachta comhchinnteoireachta (Airteagal 251 CCE).Tar éis athbhreithniú dlíthiúil/teangeolaíoch a bheith déanta, ghlac an Chomhairle a comhsheasamh an 6 Meitheamh 2008.
II. CUSPÓIR
Is é príomhchuspóir an rialacháin a bheartaítear Coinbhinsiún na hAithne a bhaineann le hIompar Paisinéirí agus a gcuid Bagáiste de Mhuir, 1974, arna leasú ag a phrótacal 2002 (dá ngairtear ‘Coinbhinsiún na hAithne’ anseo feasta) a ionchorprú i ndlí an ‘Chomhphobail’
Ina theannta sin, áirítear i dtogra an Chomhphobail oiriúnuithe éagsúla ar Choinbhinsiún na hAithne agus bearta breise amhail an raon feidhme a leathnú go trácht intíre chomh maith le trácht d'uiscebhealaí intíre, an fhéidearathacht faoi Choinbhinsiún na hAithne a dhíobhadh maidir leis na Ballstáit teorainneacha ar dhliteanas a shocrú a bheadh níos airde ná na teorainneacha dá bhforáiltear i gCoinbhinsiún na hAithne. Lena chois sin, tá foráil ar áireamh sa togra lena bhforáiltear go mbeidh an cúiteamh coibhéiseach, ar a mhéid, le luach athsholáthair an trealaimh má chailltear trealamh soghluaiseachta/míochaine de chuid paisinéara faoi mhíchumas luaineachta nó má dhéantar damáiste don trealamh sin. Foráiltear freisin leis an togra, ar nós earnáíl an aeir agus earnáil an iarnróid, do réamhíocaíochtaí maidir le bás paisinéara nó díobháil phearsanta a dhéanamh dó, chomh maith le faisnéis réamhthaistil a thabhairt do phaisinéirí
III ANAILÍS AR AN gCOMHSHEASAMH
Ginearálta
Déanann an comhsheasamh ar an togra thuas, mar a d'aontaigh an Chomhairle é, nuashonrú ar an Rialachán, i measc nithe eile, trí athrú a dhéanamh ar na forálacha maidir leis an raon feidhme, maidir leis an mbaint idir an Rialachán agus coinbhinsiúin idirnáisiúnta eile maidir le teorannú domhanda dliteanais, maidir leis na réamhíocaíochtaí, agus maidir le foráil idirthréimhseach an Rialacháin.
Ionchorpraíonn an comhsheasamh líon mór de na leasuithe ó Pharlaimint na hEorpa ar an gcéad léamh (leasuithe 1, 2, 3, 5, 9, 10, 11, 16-27, mar a leagtar amach i ndoiciméad 8724/07), cibé acu focal ar fhocal, nó go páirteach nó de mheanma. Feabhsaíonn nó soiléiríonn na leasuithe sin téacs an rialacháin a bheartaítear. Ní léirítear leasuithe eile sa chomhsheasamh, áfach (leasuithe 4, 6, 7, 8, 12, 13, 14, 15). Tá an Chomhairle mar aon leis an gCoimisiún den tuairim nár chóir déileáil le cúraimí na Gníomhaireachta Eorpaí um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA laistigh den Rialachán seo mar gur ábhar eile atá ann (leasú 4). Tugtar míniú breise sa chéad roinn eile ar cén fáth ar diúltaíodh do na leasuithe eile.
Áirítear sa chomhsheasamh freisin roinnt athruithe seachas na hathruithe a cuireadh ar aghaidh ina tuairim ar an gcéad léamh ó Pharlaimint na hEorpa mar go ndearnadh na forálacha bunaidh ón gCoimisiún a fhorlíonadh i roinnt cásanna le heilimintí nua nó go ndearnadh athdhréachtú iomlán ar na tograí agus roinnt forálacha atá nua go hiomlán a chur isteach.
Ina theannta sin, ní fhéachtar i roinnt athruithe san athdhréachtadh ach le soiléiriú a dhéanamh ar an téacs chun comhleanúnachas foriomlán an Rialacháin a áirithiú.
Sa roinn seo a leanas déantar cur síos ar na hathruithe ar an tsubstaint a rinneadh ar an gcomhsheasamh agus ar an bhfreagairt ón gComhairle maidir leis na leasuithe ó Pharlaimint na hEorpa.
Sonrach
(1) Raon feidhme
Ag aontú go hiomlán di le Parlaimint na hEorpa (leasuithe 16-27), dhiúltaigh an Chomhairle leathnú raon feidhme Choinbhinsiún na hAithne maidir le hiompar idirnáisiúnta agus iompar baile d'uiscebhealaí intíre mar a mhol an Coimisiún ina thogra. Tagann an Chomhairle le réasúnú Pharlaimint na hEorpa trína mheas gur leis an iompar de mhuir atá Coinbhinsiún na hAithne ag plé agus go bhféadfadh sé nárbh iomchuí go ndéanfaí leathnú go dtí iompar d'uiscebhealaí agus nach gcuirfí san áireamh go leordhóthanach pointí sonracha earnáil na n-uiscebhealaí intíre.
Thairis sin, sonraíonn an Chomhairle, murab ionann agus an Coimisiún agus Parlaimint na hEorpa, go bhfuil sé réasúnach, maidir le hiompar de mhuir i dtaca le Ballstát aonair, go mbainfidh an Rialachán le longa a fholófar le hAicme A i gcomhréir le hAirteagal 4 de Threoir 98/18/CE an 17 Márta 1998 maidir le rialacha sabháilteachta agus caighdeáin le haghaidh long paisinéirí.
(2) Coinbhinsiún na hAithne agus bearta eile EMI a ionchorprú
Tá an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa (leasú 6 ) den tuairim gur cheart ní hamháin Coinbhinsiún na hAithne ach freisin an Forchoimeádas EMI agus na Treoirlínte maidir le Coinbhinsiún na hAithne a chur i bhfeidhm (dá ngairtear ‘na Treoirlínte EMI’ anseo feasta), a ghlac Coiste Dlíthiúil an EMI an 19 Deireadh Fómhair 2006 chun dul i ngleic le roinnt saincheisteanna faoi chuimsiú Choinbhinsiún na hAithne, go háirithe cúiteamh maidir le damáiste a raibh baint ag sceimhlitheoireacht leis a ionchorprú sa Rialachán. Chuige sin, chuir an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa téacs Threoirlínte an EMI mar iarscríbhinn nua leis an Rialachán.
Dá ainneoin sin, ba cheart a thabhairt faoi deara go measann an Chomhairle go bhféadfadh éiginnteachtaí dlíthiúla a bheith mar thoradh ar théacs Choinbhinsiún na hAithne a chur isteach ina iomláine mar nach mbaineann forálacha an Choinbhinsiúin go díreach le hábhar an Rialacháin. Ar an gcúis sin, déanann an Chomhairle, murab ionann agus Parlaimint na hEorpa, na forálacha ábhartha de Choinbhinsiún na hAithne maidir le cur i bhfeidhm faoi chuimsiú an Rialacháin a liostú in Airteagal 3 mír 1 den Rialachán,. Thairis sin, rinneadh forálacha neamhábhartha agus forálacha míthreoracha de Choinbhinsiún na hAithne a bhaint ó Iarscríbhinn an Rialacháin ar mhaithe le soiléire.
(3) Uasteorainneacha infheidhme
Mhodhnaigh an Chomhairle an togra ón gCoimisiún maidir le gan feidhm a bheith ag Airteagal 7(2) de Choinbhinsiún na hAithne. Foráiltear leis sin go bhféadfadh Stát is Páirtí teorainneacha dliteanais níos airde a ghlacadh ná na teorainneacha dliteanais atá igCoinbhinsiún na hAithne. Roghnaigh an Chomhairle foráil Choinbhinsiún na hAithne a chur i bhfeidhm mar atá sí faoi láthair gan meicníocht áirithe Chomhphobail a thabhairt isteach chun go gcomhaontófar maidir le hAirteagal 7(2) a úsáid, faoi mar a mhol an Coimisiún mar aon le Parlaimint na hEorpa i leasú 7 dá cuid.
(4) Cur i bhfeidhm comhuaineach coinbhinsiún idirnáisiúnta eile maidir le dliteanas úinéirí long a theorranú
Ag tabhairt dá haire gur dhaingnigh mórán de na Ballstáit an Coinbhinsiún Idirnáisiúnta maidir le Dliteanas i leith Éileamh Muirí a Theorannú, 1976, arna leasú le Prótacal 1996 (LLMC 1996), ní féidir leis an gComhairle tacú le Parlaimint na hEorpa maidir le gan feidhm a bheith ag Airteagal 19 Choinbhinsiún na hAithne (leasú 8). In Airteagal 5 de chomhsheasamh na Comhairle, déantar soiléiriú breise idir an gaol idir Coinbhinsiún na hAithne agus an LLMC chun cinnteacht dhlíthiúil a ráthú.
(5) Réamhíocaíocht
Ag teacht go dlúth le Parlaimint na hEorpa (leasú 9), tacaíonn an Chomhairle leis an smaoineamh gur cheart réamhíocaíocht a dhéanamh i gcás ina mbeadh teagmhas loingseoireachta a mbeadh bás nó gortú pearsanta maidir le paisinéir mar thoradh air. Chun a áirithiú go mbeadh feidhm ag an bhforáil dáiríre, rinne an Chomhairle soiléiriú go mbeidh feidhm ag an bhforáil, má tharlaíonn an teagmhas loingseoireachta laistigh de chríoch Ballstáit, nó má tharla sé ar bord loinge a raibh bratach Ballstáit ar foluain aige nó atá cláraithe i mBallstát. Maidir leis an teagmhas loingseoireachta, tá an Chomhairle den tuairim go bhfuil an téarma ‘teagmhas loinseoireachta’ sainmhínithe go leordhóthanach agus ar bhonn leathan i gCoinbhinsiún na hAithne. Dá réir sin ní gá an téarma ‘tionóisc loingseoireachta’ a chur leis.
Tacaíonn an Chomhairle go hiomlán le Parlaimint na hEorpa (leasú 10) maidir leis an soiléiriú nach aitheantas dliteanais a bheidh sa réamhíocaíocht agus go bhféadfar an dliteanas a fhritháireamh in aghaidh aon mhéideanna a íocfar ina dhiaidh sin. Déanann an Chomhairle sonrú breise, áfach, maidir le cibé cásanna a bhféadfaí an réamhíocaíocht a thabhairt ar ais ina leith i gcomhréir le Coinbhinsiún na hAithne agus le Treoirlínte an EMI.
(6) Faisnéis a thabhairt do phaisinéirí
Tacaíonn an Chomhairle le Parlaimint na hEorpa maidir le saintréithe (iomchuí agus cuimsitheach) na faisnéise a chuirfear ar fáil do phaisinéirí ar a dhéanaí agus iad ag imeacht. Ar nós earnáil na heitleoireachta, molann an Chomhairle go bhféadfaí achoimre a úsáid chuige sin. Creideann an Chomhairle, áfach, nach bhfuil aon ghá tagairt d'fhorálacha Threoir 90/314/CEE an 13 Meitheamh 1990 ón gComhairle maidir le taisteal láneagraithe, saoire láneagraithe agus turais láneagraithe (leasú 12) mar go bhfuil feidhm ag an Treoir sin cheana féin agus go bhfuil sé neamhspleách ar an Rialachán a bheartaítear.
(7) Cur i bhfeidhm moillithe
Ar nós Pharlaimint na hEorpa (leasuithe 13, 14 agus 15), thug an Chomhairle isteach foráil idirthréimhseach lena gceadaítear do Bhallstáit cur i bhfeidhm an Rialacháin a chur siar go ceann ceithre bliana tar éis é a chur i bhfeidhm Mar sin féin, baineann athrú na Comhairle ar an togra ón gCoimisiún le hiompar de mhuir, maidir le Ballstát aonair, ar bord long a chuimsítear le hAicme A i gcomhréir le hAirteagal 4 de Threoir 98/18/CE agus ní le haghaidh iompair intíre i gcás gnáthchuideachtaí farantóireachta (sna réimsí faoi chuimsiú Airteagal 299(2) CCE) mar a mhol Parlaimint na hEorpa.
IV. CONCLÚID
Measann an Chomhairle gur cur chuige réadúil atá sa chomhsheasamh, agus cumas an togra mar aon leis na forálacha breise a bheartaítear a bhaint amach agus an gá atá le soiléire dhlíthiúil á gcur san áireamh araon.
Tá an Chomhairle ag súil le pléití cuiditheacha le Parlaimint na hEorpa chun go nglacfaí an Rialachán seo go luath.
(1) Doic. 6827/06, COM (2005)592 críochnaitheach