Η ανακοίνωση για την καταπολέμηση της διαφθοράς έχει ως στόχο να παράσχει μια επισκόπηση της υπάρχουσας νομοθεσίας και των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την καταπολέμηση της διαφθοράς, να εντοπίσει τις προκλήσεις και να εξετάσει τον τρόπο ενίσχυσης της μελλοντικής δράσης της ΕΕ.
ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ
Η ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της είναι συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά της διαφθοράς, της μόνης νομικά δεσμευτικής καθολικής πράξης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, και εξακολουθούν να δεσμεύονται για την εφαρμογή της.
Με την ανακοίνωση θεσπίζεται το δίκτυο της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς και ανατίθεται στην Επιτροπή η χαρτογράφηση των τομέων κινδύνου όσον αφορά τη διαφθορά στην ΕΕ στο πλαίσιο της προετοιμασίας μιας μελλοντικής στρατηγικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Αντίκτυπος της διαφθοράς
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η διαφθορά:
είναι εξαιρετικά επιζήμια για την κοινωνία, τη δημοκρατία, την οικονομία και τους πολίτες·
η απόφαση-πλαίσιο 2003/568/ΔΕΥ του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα (βλέπε σύνοψη).
Στα πιο πρόσφατα μέτρα περιλαμβάνονται:
η οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 σχετικά με την καταπολέμηση, μέσω του ποινικού δικαίου, της απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης («οδηγία ΠΟΣ», βλέπε σύνοψη) και
η οδηγία (ΕΕ) 2024/1260 για την ανάκτηση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων (βλέπε σύνοψη).
Η ΕΕ εντοπίζει και αντιμετωπίζει τους κινδύνους διαφθοράς σε τομείς όπως οι δημόσιες συμβάσεις, η φορολογική νομοθεσία και η εταιρική διαφάνεια.
Η αποτελεσματική διερεύνηση, δίωξη και επιβολή κυρώσεων για διαφθορά, με την υποστήριξη οργανισμών της ΕΕ και με εργαλεία όπως το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και οι μηχανισμοί ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων, είναι καίριας σημασίας.
Η προτεινόμενη οδηγία για την καταπολέμηση της διαφθοράς αποσκοπεί στη θέσπιση κοινών κανόνων σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τους ορισμούς, τις κυρώσεις, την πρόληψη και την επιβολή.
Με την ανακοίνωση δημιουργείται το δίκτυο της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς, στο οποίο συμμετέχουν οι αρχές επιβολής του νόμου, οι δημόσιες αρχές, οι επαγγελματίες, η κοινωνία των πολιτών και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη και το οποίο λειτουργεί ως καταλύτης για την πρόληψη της διαφθοράς σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η Επιτροπή επιφορτίζεται με τη χαρτογράφηση βασικών τομέων υψηλού κινδύνου όσον αφορά τη διαφθορά σε ολόκληρη την ΕΕ στο πλαίσιο της προετοιμασίας μιας μελλοντικής στρατηγικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της διαφθοράς.
Στήριξη των προσπαθειών καταπολέμησης της διαφθοράς στα κράτη μέλη
Η ΕΕ στηρίζει τις μεταρρυθμίσεις των κρατών μελών για την καταπολέμηση της διαφθοράς μέσω:
Η ΕΕ θα συνεργαστεί με τον ιδιωτικό τομέα, την κοινωνία των πολιτών, τους ερευνητές, τα μέσα ενημέρωσης και τους πολίτες για την προώθηση μιας νοοτροπίας ακεραιότητας, διαφάνειας και μηδενικής ανοχής στη διαφθορά.
Η ΕΕ προωθεί την καταπολέμηση της διαφθοράς στο πλαίσιο των πολιτικών διεύρυνσης και γειτονίας, των εμπορικών σχέσεων και της αναπτυξιακής συνεργασίας της με διάφορες χώρες.
Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την καταπολέμηση της διαφθοράς [JOIN(2023) 12 final, ].
ΣΥΝΑΦH ΚΕΙΜΕΝA
Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1083 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με τη θέσπιση κοινού πλαισίου για τις υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης στην εσωτερική αγορά και την τροποποίηση της οδηγίας 2010/13/ΕΕ (ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης) (ΕΕ L, 2024/1083, ).
Οδηγία (ΕΕ) 2024/1260 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για την ανάκτηση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων (ΕΕ L, 2024/1260, ).
Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1624 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (ΕΕ L, 2024/1624, ).
Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2024/2509 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (αναδιατύπωση) (ΕΕ L, 2024/2509, ).
Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1543 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με τις ευρωπαϊκές εντολές υποβολής στοιχείων και τις ευρωπαϊκές εντολές διατήρησης στοιχείων για ηλεκτρονικά αποδεικτικά στοιχεία σε ποινικές διαδικασίες και για την εκτέλεση περιοριστικών της ελευθερίας ποινών κατόπιν ποινικών διαδικασιών (ΕΕ L 191 της , σ. 118-180).
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με το σχέδιο δράσης της ΕΕ κατά της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών [COM(2022) 800 final, ].
Οδηγία (ΕΕ) 2022/2464 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 537/2014, της οδηγίας 2004/109/ΕΚ, της οδηγίας 2006/43/ΕΚ και της οδηγίας 2013/34/ΕΕ, όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες (ΕΕ L 322 της , σ. 15-80).
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025 [COM(2021) 170 final, ].
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/947 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για τη θέσπιση Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας — Παγκόσμια Ευρώπη, για την τροποποίηση και κατάργηση της απόφασης αριθ. 466/2014/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1601 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 480/2009 του Συμβουλίου (ΕΕ L 209 της , σ. 1-78).
Οι διαδοχικές τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2021/947 έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Αυτή η ενοποιημένη έκδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.
Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1149 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , για τη θέσπιση του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (ΕΕ L 251 της , σ. 94-131).
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ασφάλειας [COM(2020) 605 final, ].
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Διασφάλιση της δικαιοσύνης στην ΕΕ — Στρατηγική για την ευρωπαϊκή δικαστική κατάρτιση 2021-2024 [COM(2020) 713 final, ].
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, την Επιτροπή των Περιφερειών και το Ελεγκτικό Συνέδριο: Στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης: ενισχυμένη δράση για την προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ [COM(2019) 196 final, ].
Οδηγία (EE) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης (ΕΕ L 305 της , σ. 17-56).
Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της , σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και την κατάργηση της οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 2006/70/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 141 της , σ. 73-117).
Απόφαση-πλαίσιο 2003/568/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της , για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα (ΕΕ L 192 της , σ. 54-56).
Σύμβαση περί της καταπολέμησης της δωροδοκίας στην οποία ενέχονται υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταρτιζόμενη δυνάμει του άρθρου Κ.3 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ C 195 της , σ. 2-11).
Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της , για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών – Δηλώσεις τις οποίες έκαναν ορισμένα κράτη μέλη με την ευκαιρία της έκδοσης της απόφασης-πλαισίου (ΕΕ L 190 της , σ. 1-20).