Δελτίο συνοπτικής παρουσίασης

Εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με την πρόταση αναθεώρησης του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 - κανονισμός για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFIR)

Α. Ανάγκη ανάληψης δράσης

Γιατί; Ποιο είναι το πρόβλημα;

Η επανεξέταση του κανονισμού MiFIR επικεντρώνεται σε τρία προβλήματα τα οποία κυριαρχούν στις κεφαλαιαγορές της Ένωσης: 1) κίνδυνος ρευστότητας και κίνδυνος εκτέλεσης των συναλλαγών για όλους τους συμμετέχοντες στην κεφαλαιαγορά· 2) υψηλό κόστος ενοποιημένων δεδομένων αγοράς· και 3) απουσία επιχειρηματικής σκοπιμότητας για την ενοποίηση των δεδομένων. Λόγω της οδηγίας MiFID η οποία άνοιξε στον ανταγωνισμό τις συναλλαγές σε χρηματοπιστωτικά μέσα (όπως μετοχές, ομόλογα και παράγωγα), πολλές πλατφόρμες διενεργούν πλέον συναλλαγές σε πανομοιότυπα χρηματοπιστωτικά μέσα. Αυτό καθιστά τις συναλλαγές φθηνότερες αλλά και διεσπαρμένες σε 400 αγορές διαπραγμάτευσης σε ολόκληρη την Ένωση. Ο κατακερματισμός αυτός συνεπάγεται ότι τα δεδομένα της αγοράς που χρειάζονται οι επενδυτές για να λάβουν τις συναλλακτικές αποφάσεις τους είναι επίσης διεσπαρμένα. Μόνον οι πιο εξελιγμένοι επαγγελματίες της αγοράς (διαπραγματευτές υψηλής συχνότητας και μεγάλες επενδυτικές τράπεζες) μπορούν να αγοράζουν δεδομένα της αγοράς. Οι περισσότεροι απλοί επενδυτές και οι μεσίτες τους δεν έχουν συνολική εικόνα των αγορών διαπραγμάτευσης της ΕΕ και λαμβάνουν συχνά επενδυτικές αποφάσεις βασιζόμενοι σε αποσπασματική εικόνα της αγοράς.

Τι αναμένεται να επιτευχθεί με την παρούσα πρωτοβουλία;

Παρότι ο κανονισμός MiFIR περιλαμβάνει ήδη το βασικό πλαίσιο για ένα ενοποιημένο δελτίο συναλλαγών, δεν έχει εμφανιστεί κανένας πάροχος ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών για οποιαδήποτε κατηγορία στοιχείων ενεργητικού επειδή δεν υπάρχει εμπορική ανταμοιβή, απαιτείται κατάρτιση επιμέρους ρυθμίσεων χορήγησης αδειών χρήσης και η ποιότητα των δεδομένων των συναλλαγών είναι ανεπαρκής. Η Επιτροπή προτίθεται να τροποποιήσει τον κανονισμό MiFIR ώστε να επιτύχει την πραγματική δημιουργία ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών το οποίο θα έχει ως στόχο τη μείωση του κινδύνου ρευστότητας και του κινδύνου εκτέλεσης των συναλλαγών για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά. Προς τούτο, στόχος του νέου πλαισίου θα πρέπει να είναι, αφενός, η βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων της αγοράς και η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την ενοποίηση των δεδομένων της αγοράς. Αφετέρου, το νέο πλαίσιο θα πρέπει να διευκολύνει τη χορήγηση αδειών χρήσης για τα δεδομένα της αγοράς και να καταστήσει επιχειρηματικά σκόπιμη την ενοποίηση των δεδομένων της αγοράς.

Ποια είναι η προστιθέμενη αξία της δράσης σε επίπεδο ΕΕ; 

Το δελτίο συναλλαγών ενοποιεί βασικά δεδομένα της αγοράς για συγκεκριμένο χρηματοπιστωτικό μέσο το οποίο αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε πλείονες τόπους διαπραγμάτευσης στην Ένωση. Επομένως, το ενοποιημένο δελτίο συναλλαγών σχεδιάζεται με σκοπό την αύξηση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης στην αγορά της Ένωσης και τη διεύρυνση της πρόσβασης σε βασικά δεδομένα της αγοράς. Λόγω της άμεσης εφαρμογής σε ολόκληρη την Ένωση, η εγκατάσταση δελτίου συναλλαγών σε επίπεδο ΕΕ θα είναι ταχύτερη και πιο αποδοτική από την ενδεχόμενη ανάληψη παρόμοιων πρωτοβουλιών σε επίπεδο κρατών μελών.

Β. Λύσεις

Ποιες νομοθετικές και μη νομοθετικές επιλογές πολιτικής έχουν εξεταστεί; Υπάρχει προτιμώμενη επιλογή ή όχι; Γιατί; 

Στην έκθεση εξετάζονται δύο σύνολα επιλογών, οι οποίες συνοδεύονται όλες από μέτρο δεύτερου επιπέδου για την εναρμόνιση των πεδίων δεδομένων της αγοράς για δωρεάν υποχρεωτικές συνεισφορές εκ μέρους όλων των πλατφορμών εκτέλεσης που προσφέρουν συναλλαγές σε «κινητές αξίες προς αναφορά» ή διαπραγματεύονται «κινητές αξίες προς αναφορά».

1. Επιλογές για τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων της αγοράς / τη διευκόλυνση της ενοποίησης των δεδομένων της αγοράς («επιλογές ενοποίησης»)

Επιλογή 1.1 (ίδια συγκέντρωση): οι συμμετέχοντες στην αγορά θα μπορούν να καταχωριστούν στην ΕΑΚΑΑ ως φορείς συγκέντρωσης δεδομένων της αγοράς για ίδια χρήση. Έτσι θα μπορούν να συλλέγουν και να ενοποιούν δεδομένα της αγοράς για ίδια εσωτερική χρήση απευθείας στο δικό τους κέντρο δεδομένων.

Επιλογή 1.2 (ανταγωνιστές φορείς ενοποίησης): ανταγωνιστές φορείς ενοποίησης δεδομένων της αγοράς, καταχωρισμένοι στην ΕΑΚΑΑ, θα συλλέγουν δεδομένα της αγοράς και θα τα ενοποιούν απευθείας στο κέντρο δεδομένων του συνδρομητή τους (αποκεντρωμένη ενοποίηση) με αποτέλεσμα τη μείωση του χρόνου αναμονής των δεδομένων.

Επιλογή 1.3 (χρηματιστηριακός φορέας ενοποίησης). Τα χρηματιστήρια της ΕΕ, για τις μετοχές, ή το κύριο κέντρο ρευστότητας, για τα ομόλογα και τα παράγωγα, ενοποιούν όλα τα δεδομένα συναλλαγών που αφορούν τις εισηγμένες σε αυτά κινητές αξίες (χρηματιστήρια για τις μετοχές) ή για τα οποία αποτελούν το κύριο κέντρο ρευστότητας (όλες οι λοιπές κατηγορίες στοιχείων ενεργητικού).

Επιλογή 1.4 (ενιαίος φορέας ενοποίησης). Το καθήκον ενοποίησης όλων των δεδομένων της αγοράς θα ανατεθεί σε ενιαίο φορέα ενοποίησης των δεδομένων της αγοράς τον οποίο θα επιλέγει η ΕΑΚΑΑ βάσει διαγωνισμού. Ο ΠΕΔΕΣΥ θα είναι ανεξάρτητος από κάθε συνεισφέροντα δεδομένα της αγοράς.

Επιλογή 1.5 (κανόνας συγκέντρωσης των συναλλαγών). Η επιλογή αυτή δεν θα συνεπάγεται τη δημιουργία ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, αλλά την ενοποίηση των συναλλαγών σε συγκεκριμένη κατηγορία χρηματοπιστωτικού μέσου σε περιορισμένο σύνολο πλατφορμών διαπραγμάτευσης. Μέσω της ενοποίησης των συναλλαγών, οι πηγές δεδομένων της αγοράς μειώνονται και η ανάγκη ενοποίησης των δεδομένων καθίσταται λιγότερο επιτακτική, ή και περιττή.

Οι επιλογές 1.2 και 1.4 του παρόντος συνόλου είναι οι προτιμώμενες επιλογές: η ύπαρξη ενιαίου φορέα ενοποίησης ή πολλαπλών φορέων ενοποίησης των δεδομένων της αγοράς, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα συγκέντρωσης των δεδομένων της αγοράς για ίδια χρήση (επιλογή 1.1.), είναι οι πιο αποτελεσματικές λύσεις προκειμένου να καταστούν τα μετασυναλλακτικά βασικά δεδομένα διαθέσιμα σε όλους τους συμμετέχοντες της αγοράς με δίκαιο και αποδοτικό τρόπο, αυξάνοντας τη μετασυναλλακτική διαφάνεια. ). Η επιλογή 1.2 υπερέχει ελαφρώς όσον αφορά την επίτευξη βέλτιστης ποιότητας των δεδομένων της αγοράς και έγκαιρης παράδοσης. Από την άλλη πλευ΄ρα, η επιλογή 1.4 υπερέχει όσον αφορά την παροχή της δυνατότητας επιλογής ως φορέα ενοποίησης ενός νεοεισερχόμενου στην αγορά φορέα πλήρως ανεξάρτητου τόσο από συνεισφέροντες δεδομένα της αγοράς όσο και από εταιρείες δεδομένων της αγοράς.

2. Επιλογές για τη διευκόλυνση της χορήγησης άδειας χρήσης για τα δεδομένα της αγοράς / τη δημιουργία επιχειρηματικής σκοπιμότητας για την ενοποίηση των δεδομένων της αγοράς («επιλογές χορήγησης άδειας χρήσης»)

Επιλογή 2.1 (χωρίς νόμιμο τέλος συνδρομής). Δεν θα απαιτείται ελάχιστο τέλος συνδρομής. Ως εκ τούτου, τα τέλη συνδρομής θα καλύπτουν μόνον το λειτουργικό κόστος του παρόχου ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών και δεν θα καθιστούν δυνατή τη διανομή εσόδων στους συνεισφέροντες δεδομένα.

Επιλογή 2.2 (νόμιμο τέλος συνδρομής). Βάσει της παρούσας επιλογής θεσπίζεται ελάχιστο νόμιμο τέλος συνδρομής με σκοπό τη δημιουργία αισθήματος κοινού συμφέροντος μεταξύ του/των φορέα/-ων ενοποίησης και των συνεισφερόντων δεδομένα, καθώς θα καταστήσει δυνατή την αναδιανομή εσόδων σε συνεισφέροντες δεδομένα της αγοράς.

Επιλογή 2.3 (νόμιμο τέλος συνδρομής και τέλος πρόσβασης για την απαλλαγή τιμής αναφοράς). Η παρούσα επιλογή θεσπίζει ελάχιστο νόμιμο τέλος συνδρομής (με αναδιανομή εσόδων) και περιλαμβάνει πρόσθετο τέλος χρήσης για τους τόπους διαπραγμάτευσης που χρησιμοποιούν δεδομένα της αγοράς ως τιμή αναφοράς.

Η επιλογή 2.3 του παρόντος συνόλου είναι η προτιμώμενη επιλογή καθώς όχι μόνον διευκολύνει την παροχή πιο ποιοτικών δεδομένων της αγοράς από τους συνεισφέροντες δεδομένα αλλά παροτρύνει επίσης τους συμμετέχοντες στην αγορά να προτιμούν διαφανείς αγορές.

Ποιος υποστηρίζει την κάθε επιλογή; 

Οι επενδυτές, οι εναλλακτικοί τόποι διαπραγμάτευσης, οι διαχειριστές στοιχείων ενεργητικού, οι τράπεζες, οι διαπραγματευτές υψηλής συχνότητας και οι εθνικές εποπτικές αρχές υποστηρίζουν, γενικά, τη δημιουργία ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών του οποίου η διαχείριση θα ανατεθεί σε οντότητα ανεξάρτητη από τα χρηματιστήρια διαπραγμάτευσης (επιλογές 1.2 και 1.4, όχι επιλογή 1.3). Οι εκπρόσωποι ορισμένων ιδιωτών εκτιμούν ότι το ενοποιημένο δελτίο συναλλαγών δεν θα επιλύσει όλα τα προβλήματα που σχετίζονται με τις ασυμμετρίες πληροφόρησης στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Τα κατεστημένα χρηματιστήρια αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τη δημιουργία ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, λόγω των δυνητικών επιπτώσεων που ενδέχεται να έχει ένα έγκαιρο ενοποιημένο δελτίο συναλλαγών στα έσοδά τους από τα ιδιόκτητα προϊόντα δεδομένων κάθε τόπου διαπραγμάτευσης. Τα κατεστημένα χρηματιστήρια εκτιμούν επίσης ότι η ΕΑΚΑΑ πρέπει να διαχειρίζεται, ή τουλάχιστον να εποπτεύει, τον πάροχο ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών για τον εντοπισμό συγκρούσεων συμφερόντων.

Γ. Επιπτώσεις της προτιμώμενης επιλογής

Ποια είναι τα οφέλη της προτιμώμενης επιλογής (ειδάλλως, των κυριότερων επιλογών);

·Οι επιλογές ενοποίησης 1.2 και 1.4 θα διευρύνουν την πρόσβαση σε πληροφορίες όσον αφορά τον εντοπισμό της βέλτιστης τιμής και των βαθύτερων δεξαμενών ρευστότητας σε οποιοδήποτε χρηματοπιστωτικό μέσο. Θα δημιουργήσουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού: ο ιδιώτης επενδυτής, ο μεσίτης του, ο συναλλασσόμενος στο χρηματιστήριο που εργάζεται σε μικρό διαχειριστή στοιχείων ενεργητικού ή μια μεγάλη τράπεζα θα έχουν όλοι κάποιες από τις ίδιες πληροφορίες για την αγορά τις οποίες έχουν επί του παρόντος μόνον οι μεγαλύτεροι ειδικοί διαπραγματευτές. Η ύπαρξη ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, το οποίο θα παρέχεται είτε από ενιαίο πάροχο (επιλογή 1.4) είτε από ανταγωνιστές παρόχους (επιλογή 1.2), θα συμβάλει ώστε οι ιδιώτες πελάτες και οι διαμεσολαβητές τους να μην στερούνται τη δυνατότητα εξασφάλισης της βέλτιστης διαθέσιμης τιμής για τις εντολές τους και θα τους παράσχει ένα εργαλείο ώστε να ελέγχουν τη συμμόρφωση με τον κανόνα της βέλτιστης εκτέλεσης.

·Η επιλογή ενοποίησης 1.2 υπερέχει ελαφρώς, καθώς η αποκεντρωμένη παράδοση δεδομένων είναι ελαφρώς ακριβέστερη από την άποψη του χρόνου αναμονής των δεδομένων. Η επιλογή ενοποίησης 1.4 παρέχει στην ΕΑΚΑΑ τη δυνατότητα να αναθέσει τον ρόλο του φορέα ενοποίησης σε πραγματικά νεοεισερχόμενο στην αγορά φορέα.

·Η παρακολούθηση μέσω του δελτίου συναλλαγών θα παράσχει κίνητρα στους μεσίτες και τους διαχειριστές στοιχείων ενεργητικού ώστε να επιδιώξουν ενεργά να συμπεριλάβουν στα χαρτοφυλάκιά τους τα βέλτιστα χρηματοπιστωτικά μέσα και όχι μόνον εκείνα που είναι διαθέσιμα στους λιγοστούς τόπους διαπραγμάτευσης στους οποίους είναι επί του παρόντος συνδρομητές.

·Μέσω της πρόβλεψης μοντέλου κατανομής των εσόδων το οποίο λειτουργεί ως οικονομικό κίνητρο για τη διοχέτευση των συναλλαγών σε πρωτόκολλα εκτέλεσης που χαρακτηρίζονται από προσυναλλακτική διαφάνεια, το ενοποιημένο δελτίο συναλλαγών μπορεί να αυξήσει τα κίνητρα παροχής ακριβών και έγκαιρων δεδομένων κάνοντας χρήση του εναρμονισμένου μορφοτύπου δεδομένων. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την ευθυγράμμιση των κινήτρων μεταξύ συνεισφερόντων δεδομένα της αγοράς και φορέων ενοποίησης δεδομένων της αγοράς και θα τονώσει επίσης την εμπιστοσύνη στη λειτουργία των κεφαλαιαγορών της Ένωσης.

Ποιο είναι το κόστος της προτιμώμενης επιλογής (ειδάλλως, των κυριότερων επιλογών);

Το προβλεπόμενο λειτουργικό κόστος για τον πάροχο ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών για μετοχές και ομόλογα εκτιμήθηκε ως ακολούθως:

Η λειτουργία του δελτίου συναλλαγών θα βασίζεται σε μοντέλο εσόδων προερχόμενων από τους χρήστες, στο οποίο ο πάροχος δελτίου συναλλαγών θα χρεώνει τους επαγγελματίες χρήστες ετήσια «ανά χρήστη» συνδρομή ύψους 100 EUR μηνιαίως. Οι μη επαγγελματίες χρήστες είτε δεν θα πληρώνουν τέλος είτε θα πληρώνουν μέγιστο τέλος ύψους 1 EUR μηνιαίως. Τα πλεονάζοντα κέρδη αναδιανέμονται στους συνεισφέροντες δεδομένα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που αφορούν το δελτίο συναλλαγών για τις μετοχές, τα ετήσια συνολικά έσοδα θα ανέρχονται σε περίπου 200 εκατ. EUR ανάλογα με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του δελτίου συναλλαγών. Κατόπιν αφαίρεσης του μέσου ετήσιου λειτουργικού κόστους, έσοδα ύψους 100 έως 150 εκατ. EUR θα μπορούσαν να διανεμηθούν μεταξύ συνεισφερόντων δεδομένα της αγοράς (για τα ομόλογα και τα παράγωγα, η εξάρτηση από τα έσοδα των δεδομένων είναι μικρότερη και, επομένως, δεν διενεργήθηκε προσομοίωση εσόδων για τα σχετικά δελτία συναλλαγών).

Πώς θα επηρεαστούν οι μεγάλες, οι μικρομεσαίες και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις;

Οι επιλογές ενοποίησης 1.1, 1.2 και 1.4 θα έχουν το πλεονέκτημα ότι οι μετοχές ΜΜΕ που είναι εισηγμένες μόνον σε μία ρυθμιζόμενη αγορά ή σε μερικές ρυθμιζόμενες αγορές ή σε αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ θα προβληθούν σε κάθε (μη τοπικό) επενδυτή και μεσίτη ή, όσον αφορά την επιλογή 1.1, σε φορείς συγκέντρωσης δεδομένων της αγοράς για ίδια χρήση στην Ένωση. Αυτό θα αυξήσει την ελκυστικότητα των επενδύσεων και τις δυνατότητες να περιληφθούν οι μετοχές τους σε επενδυτικά κεφάλαια ή επενδυτικά χαρτοφυλάκια με περαιτέρω αποτέλεσμα την αύξηση της αποτελεσματικότητας των ΜΜΕ όσον αφορά την άντληση κεφαλαίων.

Θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στους εθνικούς προϋπολογισμούς και στις εθνικές διοικήσεις; 

Η πρόταση δεν θα έχει άμεσο αντίκτυπο στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Οι επιλογές 1.2 και 1.4 απαιτούν την έκδοση νομοθεσίας δεύτερου επιπέδου για πρότυπα αναφοράς εναρμονισμένων δεδομένων. Οι προτιμώμενες επιλογές θα απαιτούν επίσης εποπτεία και επιβολή εκ μέρους της ESMA.

Θα υπάρξουν άλλες σημαντικές επιπτώσεις;  

Όσον αφορά τις κοινωνικές επιπτώσεις, οι επιλογές 1.1, 1.2 και 1.4 θα ευνοήσουν δυνητικά τη συμμετοχή μεγαλύτερου μέρους του πληθυσμού στις αγορές. Οι εν λόγω επιλογές θα έχουν επίσης επιπτώσεις έμμεσου χαρακτήρα ως αποτέλεσμα της βελτίωσης της αποδοτικότητας των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Δ. Παρακολούθηση

Πότε θα επανεξεταστεί η πολιτική;  

Η πρώτη ανάλυση της ESMA θα παρασχεθεί 24 μήνες μετά την εφαρμογή των νέων κανόνων και θα ακολουθήσουν ετήσιες ενημερώσεις.