This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52008XC0702(04)
State aid — Slovak Republic — State aid C 12/08 (ex NN 74/07) — Alleged unlawful State aid: Agreement between Bratislava airport and Ryanair — Invitation to submit comments pursuant to Article 88(2) of the EC Treaty (Text with EEA relevance )
Κρατική ενίσχυση — Σλοβακική Δημοκρατία — Κρατική ενίσχυση C 12/08 (ex NN 74/207) — Ισχυρισμός περί παράνομων κρατικών ενισχύσεων: συμφωνία μεταξύ του αερολιμένα της Bratislava και της Ryanair — Πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ )
Κρατική ενίσχυση — Σλοβακική Δημοκρατία — Κρατική ενίσχυση C 12/08 (ex NN 74/207) — Ισχυρισμός περί παράνομων κρατικών ενισχύσεων: συμφωνία μεταξύ του αερολιμένα της Bratislava και της Ryanair — Πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ )
ΕΕ C 167 της 2.7.2008, p. 14–24
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
2.7.2008 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
C 167/14 |
ΚΡΑΤΙΚΉ ΕΝΊΣΧΥΣΗ — ΣΛΟΒΑΚΙΚΉ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ
Κρατική ενίσχυση C 12/08 (ex NN 74/207) — Ισχυρισμός περί παράνομων κρατικών ενισχύσεων: συμφωνία μεταξύ του αερολιμένα της Bratislava και της Ryanair
Πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2008/C 167/06)
Με επιστολή της 11ης Μαρτίου 2008 που αναδημοσιεύεται στην αυθεντική γλώσσα του κειμένου της επιστολής στις σελίδες που ακολουθούν την παρούσα περίληψη, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Σλοβακική Δημοκρατία την απόφασή της να κινήσει την διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την προαναφερθείσα ενίσχυση/μέτρα.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός ενός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας περίληψης και της επιστολής που ακολουθεί, στην εξής διεύθυνση:
European Commission |
Directorate-General for Energy and Transport |
Directorate A — General Affairs and Resources |
Unit A2: Internal Market and Competition |
Rue de Mot 28 |
B-1040 Brussels |
Φαξ (32-2) 296 41 04 |
Οι παρατηρήσεις αυτές θα κοινοποιηθούν στη Σλοβακική Δημοκρατία. Το απόρρητο της ταυτότητας του ενδιαφερόμενου μέρους που υποβάλλει τις παρατηρήσεις μπορεί να ζητηθεί γραπτώς, με μνεία των σχετικών λόγων.
ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Τον Δεκέμβριο του 2006, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία στην οποία προβαλλόταν ο ισχυρισμός ότι η Σλοβακική Δημοκρατία είχε χορηγήσει παράνομα ενισχύσεις στην ιρλανδική αεροπορική εταιρεία Ryanair.
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
Αντικείμενο της καταγγελίας
Με βάση τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τον καταγγέλλοντα και αναλύθηκαν από τα μαζικά μέσα επικοινωνίας (1), ο αερολιμένας της Bratislava είχε παραχωρήσει στην Ryanair, σύμφωνα με τους όρους της προαναφερόμενης συμφωνίας, μειώσεις επί των αερολιμενικών τελών για τις τακτικές γραμμές προς νέους και υφιστάμενους προορισμούς. Η συμφωνία υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2005 και ισχύει έως το 2016.
Ο αερολιμένας της Bratislava είναι ο κύριος διεθνής αερολιμένας στη Σλοβακική Δημοκρατία. Το 2006 διακινήθηκαν στον αερολιμένα 1 937 642 επιβάτες. Φορέας εκμετάλλευσης του είναι η ανώνυμη μετοχική εταιρεία Letisko M. R. Štefánika — Airport Bratislava, a.s. (εφεξής «BTS» ή ο «αερολιμένας»). Μέτοχοι της BTS είναι το Υπουργείο Μεταφορών, Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών της Σλοβακικής Δημοκρατίας (34 %) και το Ταμείο Εθνικής Περιουσίας της Σλοβακικής Δημοκρατίας (εφεξής το «Ταμείο Εθνικής Περιουσίας») (66 %).
Ισχυρισμοί περί της παραχώρησης εκπτώσεων επί των αερολιμενικών τελών
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τον καταγγέλλοντα και δημοσιεύθηκαν από τα μαζικά μέσα επικοινωνίας (2), ο αερολιμένας παρέχει στην Ryanair όλες τις αερολιμενικές υπηρεσίες σε τιμή «ενιαίας δέσμης». Στην τιμή αυτή εικάζεται ότι συμπεριλαμβάνονται όλες οι υπηρεσίες εξυπηρέτησης αεροσκαφών και όλες οι συναφείς υπηρεσίες, οι υπηρεσίες διακίνησης επιβατών, η εξυπηρέτηση διέλευσης, ο έλεγχος φόρτωσης, οι επικοινωνίες και οι αεροπορικές δραστηριότητες, οι υπηρεσίες υποστήριξης και η παροχή υπηρεσιών σε επίπεδο τερματικού σταθμού και υποδομών, για τις οποίες η Ryanair υποχρεούται να καταβάλει το «τέλος εξυπηρέτησης».
Το ύψος του τέλους εξυπηρέτησης υποτίθεται ότι διαφέρει, ανάλογα με το εάν η αεροπορική εταιρεία εκτελεί τακτικές γραμμές προς ένα νέο ή προς έναν υφιστάμενο προορισμό. Με βάση τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, στο θέμα του προσδιορισμού μιας νέας τακτικής γραμμής, η συμφωνία παραπέμπει μάλλον στον αερολιμένα, παρά στην πόλη. Βάσει των ισχυρισμών, οι συνολικές εκπτώσεις που παραχωρούνται στη Ryanair συγκρινόμενες με τα τέλη που έπρεπε να επιβληθούν σύμφωνα με το Εγχειρίδιο Αεροναυτικών Πληροφοριών (AIP) κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους ισχύος της συμφωνίας ανέρχονται σε:
— |
1 460 EUR ανά πτήση (δηλαδή έκπτωση 48 %) για τις νέες τακτικές γραμμές, και σε |
— |
960 EUR ανά πτήση (δηλαδή έκπτωση 31 %) για τις υφιστάμενες γραμμές. |
Στην έκπτωση αυτή δεν συμπεριλαμβάνονται όλα τα κέρδη από το τέλος στάθμευσης που ενσωματώνεται στο συμφωνημένο τέλος εξυπηρέτησης. Η πιθανή καθιέρωση νέων μελλοντικών τελών που δεν θα ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει η Ryanair, θα διεύρυνε περαιτέρω το χάσμα που υφίσταται μεταξύ των ναύλων με έκπτωση και του ναύλου AIP.
Παρατηρήσεις των σλοβακικών αρχών
Οι σλοβακικές αρχές παραδέχονται την ύπαρξη της συμφωνίας μεταξύ του αερολιμένα και της Ryanair. Αρνούνται ωστόσο να χορηγήσουν στην Επιτροπή τους όρους της συμφωνίας. Οι σλοβακικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι η BTS, υπό την ιδιότητα του φορέα εκμετάλλευσης, δρα όπως και κάθε άλλη επιχείρηση στην αγορά, με άλλα λόγια δηλαδή προσδιορίζει τα τέλη για τις υπηρεσίες που παρέχει στους αερομεταφορείς στον αερολιμένα ατομικά για κάθε αερομεταφορέα βάσει των διαπραγματεύσεων, δηλαδή βασιζόμενη στη συμφωνία μεταξύ των αντισυμβαλλομένων και ακολουθώντας την εμπορική πολιτική της. Το υπουργείο δεν αναμένει η συμφωνία να έχει συγκεκριμένο αντίκτυπο για τις δραστηριότητες των άλλων αερομεταφορέων στο συγκεκριμένο αερολιμένα.
Οι σλοβακικές αρχές ισχυρίζονται ότι το AIP που έχει δημοσιεύσει η Υπηρεσία Εναέριας Κυκλοφορίας της Σλοβακικής Δημοκρατίας δεν συνιστά στο πλαίσιο αυτό γενικά δεσμευτική νομοθετική ρύθμιση και δεν έχει συνεπώς δεσμευτικό χαρακτήρα για το BTS, μπορεί επομένως να διατυπώνει μόνο συστάσεις.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
Κρατικοί πόροι
Η Επιτροπή παρατηρεί τα εξής:
— |
το ταμείο, ως πλειοψηφικός μέτοχος της BTS, συγκροτήθηκε με νομοθετική πράξη του εθνικού συμβουλίου της Σλοβακικής Δημοκρατίας. Το εθνικό συμβούλιο της Σλοβακικής Δημοκρατίας εγκρίνει τον προϋπολογισμό του ταμείου. Ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και άλλα επτά μέλη του προεδρείου (του κυρίου οργάνου του ταμείου) διορίζονται βάσει πρότασης της κυβέρνησης της Σλοβακικής Δημοκρατίας ή της επιτροπής του εθνικού συμβουλίου της Σλοβακικής Δημοκρατίας από το εθνικό συμβούλιο της Σλοβακικής Δημοκρατίας. Τα μέλη του εποπτικού συμβουλίου του ταμείου διορίζονται επίσης από το εθνικό συμβούλιο της Σλοβακικής Δημοκρατίας (3), |
— |
όπως αναφέρεται στο καταστατικό του, υπάρχει «αμοιβαία συνεργασία μεταξύ του ταμείου, του υπουργείου, των ιδρυτών και της κυβέρνησης όσον αφορά τις δραστηριότητες του ταμείου που σκοπεύουν στην ίδρυση εταιρειών βάσει των αποφάσεων ιδιωτικοποίησης και τις λοιπές δραστηριότητες» (4), |
— |
στις 22 Οκτωβρίου 2007, οι μέτοχοι της BTS, διόρισαν, έπειτα από πρόταση του Υπουργείου Μεταφορών, Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών της Σλοβακικής Δημοκρατίας, τον νέο πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της BTS. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση τύπου που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του αερολιμένα στο Διαδίκτυο (5): «Σκοπός των αλλαγών αυτών είναι κατά κύριο λόγο η ενίσχυση των εξουσιών λήψεως αποφάσεων των βασικών μετόχων — του Υπουργείου Μεταφορών, Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών της Σλοβακικής Δημοκρατίας και του Ταμείου Εθνικής Περιουσίας της Σλοβακικής Δημοκρατίας, αλλά και των διακεκριμένων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την ομαλή λειτουργία του αερολιμένα και με τη διαχείριση των αναπτυξιακών διαδικασιών.», |
— |
όσον αφορά τη λειτουργία του αερολιμένα, πρόκειται για δραστηριότητες που διαδραματίζουν καίριο ρόλο σε πολυάριθμες πολιτικές: την πολιτική μεταφορών, την πολιτική περιφερειακής ή εθνικής οικονομικής ανάπτυξης ή την πολιτική χωροταξικού σχεδιασμού. Οι κρατικές αρχές δεν είναι εν γένει «απούσες» όταν το διαχειριστικό όργανο ενός αερολιμένα λαμβάνει αποφάσεις που καθορίζουν την μακροπρόθεσμη πορεία ανάπτυξης των υποδομών αυτών. |
Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που αναπτύχθηκαν προηγουμένως, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να αποκλείσει στην παρούσα φάση το ενδεχόμενο η απόφαση για τη σύναψη της συμφωνίας να καταλογίζεται στις κρατικές αρχές και να συνιστά κρατικούς πόρους.
Επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα
Η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσο ο αερολιμένας είχε προσανατολιστεί με κριτήριο τις προοπτικές της κερδοφορίας, κατά τη χρονική στιγμή σύναψης της σύμβασης. Η Επιτροπή επισημαίνει τα εξής:
— |
απ' ότι φαίνεται, η συμφωνία συνομολογήθηκε κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης του αερολιμένα και ειδικότερα, κατά τους ισχυρισμούς, την τελευταία ημέρα υποβολής των προσφορών. Οι πλειοδότες ανάδοχοι ανέφεραν στα μαζικά μέσα επικοινωνίας ότι δεν είχαν ενημερωθεί σχετικά με τη συμφωνία (2). Συνεπώς, κατά την προπαρασκευή της πρότασής τους για την ιδιωτικοποίηση, δεν είχαν ενσωματώσει τις υποχρεώσεις που απέρρεαν από τη συμφωνία στα επιχειρηματικά τους μοντέλα. Μπορεί ως εκ τούτου να συναχθεί το συμπέρασμα ότι εάν οι όροι της συμφωνίας ήταν ευνοϊκοί για τον αερολιμένα, θα είχαν αιτιολογήσει την επικράτηση υψηλότερων τιμών κατά την ιδιωτικοποίηση, |
— |
εξάλλου, το σύστημα των εκπτώσεων υποτίθεται ότι δεν τελεί υπό τον όρο της πρόκλησης πρόσθετου όγκου διακίνησης επιβατών, |
— |
επιπλέον, στην ετήσια έκθεση για το 2006, που δημοσιεύθηκε στις σελίδες του αερολιμένα στο Διαδίκτυο, αναφέρονται τα εξής: «Κατά το χρονικό διάστημα πριν από τη σύναψη της σύμβασης για την πώληση των μετοχών, τα διαχειριστικά όργανα της εταιρείας δεν είχαν προσπαθήσει να λύσουν μακροπρόθεσμα τις σοβαρές συνέπειες των συμβάσεων που είχαν συναφθεί με τους αερομεταφορείς (με την SkyEurope) και είχαν υπογράψει νέες συμβάσεις (με την Ryanair) χωρίς ανάλυση των υπηρεσιών ή χωρίς ανάλυσή τους υπό το πρίσμα του ανταγωνισμού (6).», |
— |
σύμφωνα, περαιτέρω, με τις ειδήσεις των σλοβακικών ΜΜΕ, οι απόψεις της Ryanair ήταν απολύτως αρνητικές στο θέμα της ιδιωτικοποίησης του αερολιμένα (7). Ορισμένα μέσα υποτίθεται ότι συνέδεσαν την προαναφερθείσα αρνητική στάση της Ryanair έναντι της ιδιωτικοποίησης με τη συμφωνία της με τον αερολιμένα. Αυτό φαίνεται να αποτελεί ένδειξη για το γεγονός ότι η σύναψη της συμφωνίας ήταν δυνατή μόνο με έναν αερολιμένα κρατικής ιδιοκτησίας και ότι θα ήταν αδύνατη εάν ο αερολιμένας αποτελούσε ιδιωτική ιδιοκτησία. |
Η Επιτροπή αμφιβάλλει ως εκ τούτου κατά πόσον η στάση της BTS υπαγορεύθηκε από λόγους κερδοφορίας. Άρα, δεν είναι δυνατόν να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο η σύναψη της συμφωνίας να έχει προσπορίσει στην Ryanair ένα πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχε καρπωθεί υπό τις ομαλές συνθήκες της αγοράς.
Επιπτώσεις στις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών
Στην περίπτωση που εξετάζεται εν προκειμένω, η αγορά παροχής αερολιμενικών υπηρεσιών είναι ανοικτή και, κατά συνέπεια, το επίμαχο μέτρο ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών.
Συμπέρασμα
Λαμβάνοντας υπόψη τις σκέψεις που αναπτύχθηκαν προηγουμένως και εφόσον οι σλοβακικές αρχές δεν χορήγησαν στην Επιτροπή ούτε τους όρους της συμφωνίας, αλλά ούτε και τα λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις περιστάσεις υπό τις οποίες συνομολογήθηκε η σύμβαση, η Επιτροπή κρίνει, βασιζόμενη στα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της, ότι η Ryanair ευεργετήθηκε από τις κρατικές ενισχύσεις υπό τη μορφή των εκπτώσεων επί των αερολιμενικών τελών από τις οποίες δεν θα είχε ωφεληθεί εάν επικρατούσαν ομαλές συνθήκες στην αγορά.
Επομένως, εάν οι σλοβακικές αρχές δεν προσκομίσουν την οικονομική αιτιολόγηση για τη σύμβαση ή οποιαδήποτε άλλη πληροφορία που θα απέκλειε την ύπαρξη της ενίσχυσης αυτής της μορφής υπέρ της Ryanair, η Επιτροπή υποχρεούται να αξιολογήσει το μέτρο προκειμένου να προσδιορίσει κατά πόσο είναι συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά.
ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΑΓΟΡΑ
Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης και η ανακοίνωση της Επιτροπής για τη χρηματοδότηση των αερολιμένων και τις κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες για την έναρξη νέων γραμμών με αναχώρηση από περιφερειακούς αερολιμένες (εφεξής οι «κοινοτικές κατευθύνσεις του 2005») (8) αποτελούν την νομική βάση για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου χαρακτήρα του επίμαχου μέτρου. Στις κατευθύνσεις για το 2005 στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών καθορίζονται ορισμένοι όροι (στο σημείο 79) οι οποίοι πρέπει να πληρούνται για να κρίνονται οι ενισχύσεις αυτής της μορφής για την έναρξη νέων γραμμών συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά. Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή διατηρεί αμφιβολίες, ιδίως επειδή δεν έχει στην διάθεσή της τα στοιχεία για τους όρους της συμφωνίας, αναφορικά με τα εξής σημεία:
— |
φαίνεται ότι τα προτιμησιακά αερολιμενικά τέλη δήθεν σχετίζονται περισσότερο με έναν νέο αερολιμένα, παρά με ένα νέο προορισμό. Από τις σλοβακικές αρχές ζητείται να χορηγήσουν στοιχεία για τις γραμμές που θεωρούν «νέους προορισμούς». Τους ζητείται επίσης να χορηγήσουν κατάλογο με τις γραμμές που εκτελούνται από άλλες αεροπορικές εταιρείες με προορισμό/με αφετηρία την Bratislava, |
— |
φαίνεται ότι οι εκπτώσεις που παραχωρήθηκαν στην Ryanair για τους υφιστάμενους προορισμούς εξακολουθούν να ισχύουν επί χρονικό διάστημα δεκαετίας (που αντιστοιχεί στη διάρκεια της σύμβασης). Για τους προορισμούς που προγραμματίζονται με τις νέες συχνότητες, το αερολιμενικό τέλος προβλέπεται ότι θα αυξάνεται κάθε χρόνο, προκειμένου να ισοφαρίσει το επίπεδο των αερολιμενικών τελών για τον υφιστάμενο προορισμό εντός εξαετίας. Οι σλοβακικές αρχές δεν έχουν χορηγήσει στοιχεία για την κερδοφορία των γραμμών, |
— |
δεν προκύπτει κατά πόσο η ισχυριζόμενη έκπτωση των αερολιμενικών τελών σχετίζεται με την αποζημίωση για το πρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η έναρξη λειτουργίας νέων γραμμών. Επιπροσθέτως, φαίνεται ότι οι εκπτώσεις ισχύουν επίσης και για τους υφιστάμενους προορισμούς, |
— |
η εικαζόμενη ενίσχυση δεν φαίνεται να εναρμονίζεται με το μέγιστο ποσοστό και τη μέγιστη διάρκεια της ενίσχυσης που καθορίζονται στην παράγραφο 79 στοιχείο στ), |
— |
όπως φαίνεται, δεν προτάθηκε σε κανέναν άλλο αερομεταφορέα ούτε να αποκομίσει οφέλη από τα ίδια τέλη, αλλά ούτε και να ενημερωθεί για τη διαδικασία σύναψης της συμφωνίας, |
— |
μολονότι οι σλοβακικές αρχές διατείνονται ότι τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης η εταιρεία που ευθύνεται για τη λειτουργία του αερολιμένα συμπεριφέρθηκε όπως και ένας επενδυτής στην αγορά, δεν χορήγησε στην Επιτροπή το επιχειρηματικό σχέδιο με βάση το οποίο στοιχειοθετείται η βιωσιμότητα των εν λόγω δρομολογίων. Οι σλοβακικές αρχές δεν κοινοποίησαν κάποια ανάλυση από την οποία να προκύπτει ο αντίκτυπος των νέων γραμμών για τις ανταγωνιστικές, |
— |
η Επιτροπή δεν διαθέτει αποδείξεις ότι τα στοιχεία για την εικαζόμενη κρατική ενίσχυση που προβλέπεται για δρομολόγια με προορισμό/αφετηρία τον αερολιμένα της Bratislava είναι διαθέσιμα στο κοινό. Όπως φαίνεται, ο δικαιούχος της ενίσχυσης επιλέγεται χωρίς προσφυγή σε καμιά ανοικτή διαδικασία. Η Επιτροπή δεν έχει υπόψη της κάποιο μηχανισμό επιβολής κυρώσεων. |
Συνεπώς, η Επιτροπή διατηρεί αμφιβολίες κατά πόσο πληρούνται εν προκειμένω οι όροι για τον συμβιβάσιμο χαρακτήρα της ενίσχυσης, όπως αυτοί καθορίζονται στις κατευθύνσεις του 2005.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Λαμβάνοντας υπόψη της την αξιολόγηση του συμβατού χαρακτήρα, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες κατά πόσο το μέτρο κρατικής ενίσχυσης είναι δυνατόν να κηρυχθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου.
Βασιζόμενη στο ανωτέρω σκεπτικό και σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, η Επιτροπή παραγγέλλει στη Σλοβακική Δημοκρατία να υποβάλει εντός προθεσμίας ενός μηνός από την παραλαβή της παρούσας επιστολής όλα τα έγγραφα, πληροφορίες και στοιχεία που είναι αναγκαία για την αξιολόγηση της ενίσχυσης/του μέτρου και ιδίως τους όρους της συμφωνίας για τον αερολιμένα της Bratislava που έχει συναφθεί με τον αερομεταφορέα Ryanair. Η Επιτροπή θα εκδώσει ειδάλλως την απόφασή της με βάση τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της. Ζητεί από τις αρχές της χώρας σας να διαβιβάσουν άμεσα αντίγραφο της παρούσας επιστολής στον πιθανό αποδέκτη της ενίσχυσης.
Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει στη Σλοβακική Δημοκρατία ότι το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα και εφιστά την προσοχή σας στο άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 το οποίο προβλέπει ότι κάθε παράνομη ενίσχυση μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ανάκτησης.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει στη Σλοβακική Δημοκρατία ότι θα ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους δημοσιεύοντας την παρούσα επιστολή και περίληψή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή θα ενημερώσει επίσης τους ενδιαφερόμενους στα κράτη ΕΖΕΣ που έχουν υπογράψει τη συμφωνία ΕΟΧ, δημοσιεύοντας ανακοίνωση στο συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ με την αποστολή αντιγράφου της παρούσας επιστολής. Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία της δημοσίευσής της.
ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ
«1. |
Komisia oznamuje Slovenskej republike, že po preskúmaní informácií o uvedenom opatrení, ktoré poskytli slovenské orgány, sa rozhodla začať konanie stanovené v článku 88 ods. 2 Zmluvy o ES. |
2. |
Komisia ukladá Slovenskej republike, aby poskytla informácie, o ktoré Komisia požiadala listom z 9. januára 2007, na ktorý, napriek upomienke zo 6. júna 2007, nedostala uspokojivú odpoveď. |
1. POSTUP
3. |
Komisia dostala listom z 11. decembra 2006, ktorý zaevidovala 13. decembra 2006, sťažnosť na údajnú nezákonnú štátnu pomoc, ktorú poskytla Slovenská republika írskej leteckej spoločnosti Ryanair. Sťažnosť bola pôvodne zaevidovaná pod referenčným označením CP22/2007. |
4. |
Komisia požiadala listom z 9. januára 2007 o objasnenia údajnej nezákonnej pomoci, najmä pokiaľ ide o podmienky zmluvy v súvislosti s poplatkami za poskytovanie letiskových služieb uzatvorenej medzi bratislavským letiskom a spoločnosťou Ryanair (ďalej len ‚zmluva‘). Slovenské orgány listom z 3. januára 2007, ktorý Komisia zaevidovala 9. januára 2007, odmietli Komisii poskytnúť podmienky zmluvy. |
5. |
Komisia zaslala listom zo 6. júna 2007 slovenským orgánom upomienku, pričom upriamila ich pozornosť na ustanovenia článku 10 ods. 3 (‚príkaz na poskytnutie informácie‘) a na ustanovenia článku 6 ods. 1 (‚konanie vo veci formálneho zisťovania‘) nariadenia (ES) č. 659/1999 (9). |
6. |
Slovenské orgány listom z 3. júla 2007 požiadali o predĺženie mesačnej lehoty na odpoveď do 15. augusta 2007. Komisia listom z 12. júla 2007 s predĺžením lehoty súhlasila. |
7. |
Slovenské orgány listom zo 17. augusta 2007, ktorý Komisia zaevidovala 21. augusta 2007, potvrdili svoje odmietnutie poskytnúť požadované informácie na základe toho, že Ryanair nesúhlasí so sprístupnením obsahu zmluvy. Slovenské orgány zároveň informovali, že ‚vyvíjajú ďalšie úsilie o bezodkladné zabezpečenie … informácií‘. Komisia dosiaľ žiadne informácie nedostala. |
2. OPIS OPATRENIA
2.1. Úvod
8. |
Na základe informácií, ktoré predložil sťažovateľ a ktoré uviedli médiá (10), bratislavské letisko poskytlo spoločnosti Ryanair na základe uvedenej zmluvy zníženie letiskových poplatkov na nové plánované a existujúce destinácie. Zmluva bola uzatvorená v decembri 2005 a platí do roku 2016. |
2.2. Informácie o bratislavskom letisku
9. |
Bratislavské letisko je hlavným medzinárodným letiskom Slovenskej republiky. V roku 2006 letisko vybavilo 1 937 642 cestujúcich. |
10. |
Prevádzkuje ho akciová spoločnosť Letisko M. R. Štefánika – Airport Bratislava, a.s. (ďalej len ‚BTS‘ alebo ‚letisko‘). Akcionármi BTS sú:
|
11. |
Fond národného majetku je právnickou osobou a bol zriadený v roku 1991 zákonom Slovenskej národnej rady č. 253/1991 Zb. o pôsobnosti orgánov Slovenskej republiky vo veciach prevodov majetku štátu na iné osoby a o Fonde národného majetku Slovenskej republiky (11). Účelom jeho existencie a jeho hlavnou činnosťou je prevod štátneho majetku určeného na privatizáciu na neštátne subjekty. |
12. |
Fond je pod priamym dohľadom Národnej rady Slovenskej republiky, ktorej sa predkladá na schválenie rozpočet Fondu spolu s návrhmi na použitie majetku Fondu v zmysle par. 28 ods. 3 písm. b) zákona, ročná účtovná závierka a výročná správa o činnosti Fondu (12). |
13. |
Proces plánovanej privatizácie letiska sa neukončil. Konzorcium TwoOne pozostávajúce zo subjektov Flughafen Wien AG (prevádzkovateľ viedenského letiska Schwechat), Austrian Raiffeisen Zentralbank a slovenskej skupiny Penta Investments podnikajúcej v oblasti private equity zvíťazilo vo februári 2006 vo výberovom ponukovom konaní na 66-percentný podiel prevádzkovateľa letiska. Transakcia však v polovici augusta 2006 nezískala súhlas Protimonopolného úradu Slovenskej republiky s odôvodnením, že by sa tým vytvoril regionálny monopol a negatívne by to ovplyvnilo ceny a kvalitu služieb na letisku. |
14. |
Za posledné tri roky sa objem cestujúcich na letisku zvýšil o 400 %. Očakáva sa, že za rok 2007 tento počet vzrastie o 20 %. Z týchto dôvodov letisko plánuje rozvoj svojej infraštruktúry s cieľom reagovať na zvýšenie prepravy. |
15. |
Kým projektová štúdia o ‚rozšírení kapacity bratislavského letiska s prihliadnutím na zákony a iné právne predpisy Európskej únie, ako aj na zvýšené bezpečnostné požiadavky Európskej únie‘ bola spolufinancovaná z grantu TEN-T (13), v súčasnosti nie je jasné, z akých zdrojov sa táto plánovaná investícia do infraštruktúry bude financovať. |
2.3. Podmienky zmluvy medzi letiskom a spoločnosťou Ryanair
2.3.1. Informácie, ktoré poskytli sťažovateľ a médiá
16. |
Na základe informácií, ktoré poskytol sťažovateľ a ktoré uverejnili médiá (14), letisko poskytuje spoločnosti Ryanair všetky letiskové služby za cenu v jednom ‚balíku‘. Táto cena údajne zahŕňa vybavenie lietadla (handling) a súvisiace služby, použitie letiska cestujúcimi, služby na vybavovacej ploche, riadenie uloženia nákladu, komunikáciu a letové činnosti, podporné služby, terminálové a infraštruktúrne služby, za ktoré musí Ryanair platiť ‚odplatu za služby‘. |
17. |
Výška odplaty za služby sa údajne líši v závislosti od toho, či letecká spoločnosť prevádzkuje novú plánovanú destináciu alebo existujúcu destináciu. Na základe informácií, ktoré má Komisia, sa zmluva vo vymedzení pojmu nová plánovaná destinácia odvoláva na letisko, a nie na mesto (t. j. let na letisko, na ktoré predtým nelietal iný dopravca, sa bude posudzovať ako nová plánovaná destinácia, a to aj v prípade, ak iný dopravca už prevádzkuje lety do toho istého mesta, ale na iné letisko). |
18. |
Uplatňované odplaty sú údajne výrazne nižšie ako v sadzobníku odplát uverejnenom v leteckej informačnej príručke (ďalej len ‚AIP‘). Sťažovateľ poskytol Komisii sadzobník odplát uverejnený v AIP a platný od decembra 2005 (15):
|
19. |
Ak by sa spoločnosti Ryanair vyrubili odplaty podľa AIP, musela by letisku platiť tieto odplaty (16) na jednu obrátku lietadla:
|
20. |
Celková suma odplát, ktoré by Ryanair musel zaplatiť, by predstavovala približne 3 060 EUR na jednu obrátku lietadla. |
21. |
Podľa sťažovateľa však zmluva údajne poskytuje výrazné zníženie odplát – s daným percentuálnym využitím kapacity lietadla (157 cestujúcich) Ryanair platí letisku celkový poplatok […] (17) EUR na jedného cestujúceho ([…] EUR/157) (odlet + prílet) (18) na novej plánovanej destinácii. |
22. |
Podľa sťažovateľa sa bude táto odplata za služby uplatňovať počas prvých 12 mesiacov trvania zmluvy. Za každý nasledujúci rok sa odplata za služby pre nové plánované destinácie zvýši o […] EUR. Po prvých šiestich rokoch trvania zmluvy sa odplata za služby platná pre nové plánované destinácie bude rovnať odplate za služby platnej pre existujúce destinácie. Odplata za služby pre existujúce destinácie predstavuje údajne […] EUR/na jeden Boeing 737-800 (odlet + prílet). |
23. |
Celkové zľavy poskytnuté spoločnosti Ryanair v porovnaní s odplatami podľa AIP počas prvého roku platnosti zmluvy potom predstavujú:
|
24. |
Táto zľava nezahŕňa výhody vyplývajúce z toho, že odplata za parkovanie lietadla je zahrnutá v dohodnutej odplate za služby. Prípadné zavedenie nových odplát v budúcnosti, ktoré by Ryanair nemusel platiť, by ešte viac zväčšili rozdiel medzi zľavnenou sadzbou a sadzbou podľa AIP. |
2.3.2. Informácie uverejnené na internetovej stránke spoločnosti Ryanair
25. |
Na základe informácií uverejnených na internetovej stránke (www.ryanair.com) sa ukazuje, že Ryanair vyberá od všetkých cestujúcich s odletom z Bratislavy tieto poplatky:
|
26. |
Poplatky sú totožné pre všetkých deväť destinácií, ktoré Ryanair v súčasnosti prevádzkuje do/z Bratislavy – Štokholm (Skavsta), Miláno, Londýn (Stansted), Gerona, Hahn, East Midlands, Dublin, Bristol a Brémy. |
2.3.3. Pripomienky slovenských orgánov
27. |
Slovenské orgány pripúšťajú, že zmluva medzi letiskom a spoločnosťou Ryanair existuje. Odmietajú však poskytnúť Komisii podmienky zmluvy. |
28. |
Po prvé, slovenské orgány argumentujú, že väčšinový akcionár, Fond, nie je orgánom štátnej správy. Po druhé, argumentujú, že ‚zmluva obsahuje dojednania zmluvných strán, podľa ktorých celý obsah zmluvy je prísne dôverný‘ a nemôžu ‚bez súhlasu spoločností BTS a Ryanair detailne odpovedať na otázku týkajúcu sa konkretizácie poplatkov‘ (19). Vo svojom liste zo 17. augusta 2007 objasnili, že podmienky zmluvy nemožno poskytnúť ‚vzhľadom na stanovisko spoločnosti Ryanair, ktorá nesúhlasí so sprístupnením obsahu zmluvy vzhľadom na jej dôvernosť‘. |
29. |
Z týchto dôvodov slovenské orgány odmietli sprístupniť podmienky zmluvy a uvádzajú, že ministerstvu ako akcionárovi spoločnosti BTS ‚nie je známe, že by leteckej spoločnosti Ryanair bola v porovnaní s jej konkurentmi poskytnutá značná zľava pri letiskových poplatkoch na nové plánované a existujúce destinácie pre spoje na bratislavské letisko a z bratislavského letiska‘ (20). |
30. |
Slovenské orgány argumentujú, že BTS sa ako prevádzkovateľ letiska správa ako každý iný podnikateľ na trhu, t. j. odplaty za služby poskytované leteckým prepravcom na letisku určuje vo vzťahu ku každému leteckému prepravcovi individuálne na základe negociácie, t. j. dohodou strán a v súlade so svojou obchodnou politikou. V súvislosti s týmito odplatami nevykonáva ministerstvo, ako menšinový akcionár prevádzkovateľa letiska, voči prevádzkovateľovi letiska žiadnu priamu ani nepriamu regulačnú kompetenciu z pozície verejnej autority. Domnievajú sa, že poskytovanie zliav vo všeobecnosti je vo vzťahu k všetkým leteckým spoločnostiam bežnou praktikou, keďže zľavy ‚motivujú leteckých prepravcov na letisko privádzať vyšší objem pasažierov, čím umožňujú prevádzkovateľovi letiska – BTS, generovať vyššie príjmy, a to jednak z odplát za služby poskytované leteckým prepravcom a jednak z iných komerčných činností BTS na letisku nesúvisiacich s leteckou prepravou a smerujúcich k zatraktívneniu letiska pre cestujúcich, t. j. podpora činností leteckých prepravcov prináša priamo podporu pre rozvoj samotného letiska‘. |
31. |
Slovenské orgány argumentujú, že letecká informačná príručka AIP, ktorú vydávajú Letové prevádzkové služby Slovenskej republiky, nemá v tejto súvislosti povahu všeobecne záväzného právneho predpisu, a preto nie je pre BTS záväzná a môže mať len odporúčajúci charakter. |
32. |
Avšak slovenské orgány tiež uvádzajú, že ministerstvo ako akcionár BTS očakáva prínos zo zmluvy v nasledovnom:
|
33. |
Ministerstvo neočakáva, že by zmluva mala akýkoľvek dosah na prevádzku iných leteckých prepravcov na letisku. |
3. POSÚDENIE
3.1. Existencia pomoci
34. |
V zmysle článku 87 ods. 1 Zmluvy o ES ‚pomoc poskytovaná členským štátom alebo akoukoľvek formou zo štátnych prostriedkov, ktorá narúša hospodársku súťaž alebo hrozí narušením hospodárskej súťaže tým, že zvýhodňuje určitých podnikateľov alebo výrobu určitých druhov tovaru, je nezlučiteľná so spoločným trhom, pokiaľ ovplyvňuje obchod medzi členskými štátmi‘. |
35. |
Kritériá ustanovené v článku 87 ods. 1 sú kumulatívne. Preto na určenie toho, či oznámené opatrenia predstavujú štátnu pomoc v zmysle článku 87 ods. 1 Zmluvy o ES, musia byť splnené všetky nasledujúce podmienky. Konkrétne, finančná podpora:
|
3.1.1. Štátne zdroje
36. |
Pojem štátna pomoc sa vzťahuje na každú výhodu, ktorá sa udeľuje priamo či nepriamo, je financovaná zo štátnych zdrojov, udeľuje ju samotný štát alebo akýkoľvek sprostredkovateľský subjekt konajúci na základe právomocí, ktoré mu boli zverené. |
37. |
Po prvé, slovenské orgány argumentujú, že FNM nie je orgánom štátnej správy a že Ministerstvo dopravy, pôšt a telekomunikácií je iba menšinovým akcionárom BTS. Zastávajú preto názor, že ‚orgány štátnej správy nie sú priamo zainteresované na zmluvách uzavieraných medzi BTS a leteckými prepravcami‘ (19). |
38. |
Súdny dvor však uviedol, že ‚existencia pravidiel zabezpečujúcich, že verejný orgán zostáva nezávislý od iných orgánov, nespochybňuje samotnú zásadu verejného charakteru tohto orgánu. Právne predpisy Spoločenstva nepripúšťajú, aby samotný fakt vytvorenia samostatných inštitúcií poverených prideľovaním pomoci umožňoval obchádzanie pravidiel štátnej pomoci‘ (21). |
39. |
V súvislosti s charakterom činností Fondu (ktorý vlastní 66 % podiel v BTS) Komisia podotýka, že:
|
40. |
Dá sa preto vyvodiť, že Fond má verejnú povahu a jeho zdroje je možné považovať za verejné zdroje. |
41. |
Po druhé, slovenské orgány argumentujú, že letisko nie je prevádzkované orgánom štátnej správy, ale akciovou spoločnosťou BTS a.s. konajúcou podľa obchodného zákonníka. |
42. |
V rozsudku v prípade Stardust Marine Súdny dvor uviedol, že: ‚samotný fakt, že verejný podnik bol zriadený vo forme kapitálovej spoločnosti v zmysle súkromného práva, sa nemôže, so zreteľom na autonómiu, ktorú by mu táto právna forma mohla zverovať, považovať za dostatočný na to, aby sa vylúčila možnosť, že opatrenie pomoci, ktoré takáto spoločnosť prijme, by bolo pripísateľné štátu‘ (24). |
43. |
Avšak ‚… samotný fakt, že verejný podnik je pod kontrolou štátu, nepostačuje na to, aby sa opatrenia, ktoré tento podnik prijíma, ako napríklad predmetné opatrenia finančnej pomoci, pripisovali štátu. Je tiež potrebné preskúmať, či sa verejné orgány majú považovať za zaangažované akýmkoľvek spôsobom do schvaľovania týchto opatrení …‘ (25). |
44. |
Súdny dvor uviedol, že: ‚pripísateľnosť opatrenia pomoci, ktoré prijal verejný podnik, štátu, možno dedukovať zo súboru ukazovateľov vyplývajúcich z okolností prípadu a z kontextu, v ktorom sa dané opatrenie prijalo‘, ako napríklad: ‚jeho začlenenie do štruktúr verejnej správy, charakter jeho činností a ich vykonávanie na trhu v bežných podmienkach hospodárskej súťaže so súkromnými prevádzkovateľmi, právny štatút podniku (v zmysle jeho podliehania verejnému právu alebo súkromnému právu obchodných spoločností), intenzita dohľadu verejných orgánov nad riadením podniku, alebo akýkoľvek iný ukazovateľ, ktorý by v konkrétnom prípade poukazoval na zaangažovanie verejných orgánov alebo nepravdepodobnosť ich nezaangažovania do prijímania opatrenia, aj so zreteľom na jeho rozsah, obsah alebo podmienky, ktoré obsahuje‘ (26). |
45. |
Pokiaľ ide o činnosť samotnej BTS, Komisia podotýka, že 22. októbra 2007 akcionári BTS vymenovali na návrh Ministerstva dopravy, pôšt a telekomunikácií Slovenskej republiky nového predsedu predstavenstva BTS. V tlačovej správe uverejnenej na internetovej stránke letiska sa uvádza, že (27): ‚Cieľom týchto zmien je najmä zvýšiť priechodnosť kľúčových rozhodnutí akcionárov – Ministerstva dopravy, pôšt a telekomunikácií SR (MDPT) a Fondu národného majetku SR (FNM) – ako i oddeliť riadenie bežnej prevádzky letiska od riadenia rozvojových procesov‘. |
46. |
Pokiaľ ide vo všeobecnosti o prevádzku letiska, sú to činnosti, ktoré zohrávajú základnú úlohu vo viacerých politikách: v dopravnej politike, politike regionálneho alebo celoštátneho hospodárskeho rozvoja či politike územného plánovania. Verejné orgány vo všeobecnosti ‚nechýbajú‘, keď manažér letiska prijíma rozhodnutia, ktoré určujú dlhodobý rozvoj takejto infraštruktúry. |
47. |
Na základe týchto skutočností sa zdá, že štát je schopný kontrolovať činnosť BTS. V tomto štádiu preto Komisia nemôže vylúčiť, že rozhodnutie týkajúce sa uzavretia uvedenej zmluvy je pripísateľné verejným orgánom a predstavuje štátne zdroje. |
3.1.2. Selektívna ekonomická výhoda
48. |
V tomto prípade nie je verejné financovanie všeobecným opatrením, keďže je nasmerované jedinému podniku – leteckej spoločnosti Ryanair. Iné letecké spoločnosti prevádzkujúce lety z bratislavského letiska a na bratislavské letisko podľa všetkého nemajú tie isté podmienky. |
49. |
Slovenské orgány argumentujú, že BTS ‚sa správa ako každý iný podnikateľ na trhu, t. j. odplaty za služby poskytované leteckým prepravcom na letisku určuje vo vzťahu ku každému leteckému prepravcovi individuálne na základe negociácie, t. j. dohodou strán a v súlade so svojou obchodnou politikou‘ (28). |
50. |
Komisia preto musí preskúmať, či v tomto konkrétnom prípade bolo správanie BTS a.s. správaním subjektu verejného sektora, alebo správaním investora v trhovej ekonomike. |
Zásada investora v trhovom hospodárstve
51. |
Súdny dvor uviedol vo svojom rozsudku, že: ‚V tejto súvislosti by sa malo zdôrazniť, že podľa ustálenej judikatúry môžu investície verejných orgánov do kapitálu podnikov, nech majú akúkoľvek podobu, predstavovať štátnu pomoc, pokiaľ sú splnené podmienky stanovené v článku 87 (predtým článok 92)‘ (29). |
52. |
V tom istom rozsudku Súdny dvor uviedol, že ‚S cieľom určiť, či majú takéto opatrenia povahu štátnej pomoci, je potrebné posúdiť, či by za podobných okolností súkromný investor, ktorý má veľkosť porovnateľnú s veľkosťou orgánov spravujúcich verejný sektor, mohol poskytnúť kapitál v tejto výške‘. Súdny dvor dodal, že: ‚Je potrebné dodať, že hoci správanie súkromného investora, s ktorým treba porovnať intervenciu verejného investora sledujúceho ciele hospodárskej politiky, nemusí zodpovedať správaniu bežného investora, ktorý umiestňuje svoj kapitál s cieľom realizácie zisku v pomerne krátkom čase, musí zodpovedať aspoň správaniu súkromnej holdingovej spoločnosti alebo súkromnej skupiny podnikov, ktorá sleduje štrukturálnu politiku, či už všeobecnú alebo sektorovú, a riadi sa perspektívou rentability z dlhodobého hľadiska‘ (30). |
53. |
Komisia preto musí preskúmať, či sa v tomto danom prípade správanie bratislavského letiska riadilo perspektívou rentability a či výhoda, ktorú údajne spoločnosť Ryanair využíva, predstavuje výhodu, ktorú by za normálnych trhových podmienok nemohla využívať. |
54. |
Zdá sa, že zmluva bola uzavretá v čase privatizácie letiska, a to údajne v posledný deň lehoty na predkladanie ponúk. Úspešní uchádzači informovali médiá, že neboli o zmluve informovaní (31). Z uvedeného dôvodu počas prípravy svojich ponúk na privatizáciu nezohľadnili vo svojich podnikateľských plánoch záväzky vyplývajúce zo zmluvy. |
55. |
V ročnej správe z roku 2006 uverejnenej na internetovej stránke letiska sa okrem toho uvádza, že: ‚Manažment spoločnosti v období pred ukončením zmluvy o predaji akcií dlhodobo neriešil závažné dopady vyplývajúce zo zmlúv s leteckými spoločnosťami (SkyEurope) a uzatváral nové zmluvy (Ryanair) bez náležitého rozboru služieb, alebo posúdenia ich postavenia z hľadiska súťaže‘ (32). |
56. |
Slovenské médiá okrem toho informovali, že Ryanair zaujal veľmi negatívny postoj k privatizácii letiska (33). Niektoré médiá údajne spájali tento negatívny postoj spoločnosti Ryanair k privatizácii s jeho zmluvou s letiskom. Existujú náznaky, že uzavretie zmluvy bolo možné iba s letiskom v štátnom vlastníctve a nebolo by možné, keby bolo letisko v súkromnom vlastníctve. |
57. |
Samotné slovenské orgány uvádzajú hľadisko ‚ekonomického rozvoja regiónu a možného prílevu investícií‘ a ‚iných sekundárnych a terciárnych ekonomických efektov‘ ako jednu z výhod plynúcich zo zmluvy (pozri odsek 32 rozhodnutia). |
58. |
Komisia preto pochybuje o tom, či sa správanie BTS riadilo perspektívami rentability. Nemožno tak vylúčiť, že uzavretím zmluvy bola spoločnosti Ryanair poskytnutá výhoda, ktorú by za normálnych trhových podmienok nemohla využívať. |
3.1.3. Vplyv na hospodársku súťaž a obchod medzi členskými štátmi
59. |
Ak pomoc, ktorú poskytne členský štát podniku, posilní jeho postavenie v porovnaní s ostatnými podnikmi konkurujúcimi si v obchodovaní v rámci Spoločenstva, takéto podniky sa musia považovať za podniky ovplyvnené touto pomocou. Podľa ustálenej judikatúry (34) na to, aby opatrenie narušilo hospodársku súťaž, stačí, aby príjemca pomoci súťažil s inými podnikmi na trhoch, ktoré sú otvorené hospodárskej súťaži (35). |
60. |
Súbor liberalizačných opatrení známy ako ‚tretí balík‘, ktorý je v platnosti od roku 1993, umožnil všetkým leteckým dopravcom s licenciou Spoločenstva, aby mali od apríla 1997 prístup na vnútorný trh Spoločenstva bez akýchkoľvek obmedzení vrátane tarifných (36). |
61. |
Komisia uviedla v usmerneniach z roku 2005, že ‚Finančná pomoc vyplatená na začatie činnosti poskytuje … leteckej spoločnosti výhody, a môže mať teda za následok porušenie rovnováhy medzi spoločnosťami, pretože príjemcovi pomoci umožňuje znížiť jeho prevádzkové náklady. Pomoc rovnako môže nepriamo narušiť hospodársku súťaž medzi letiskami tým, že podporuje rozvoj určitých letísk a prípadne tým, že nabáda určitú spoločnosť »premiestniť sa« z jedného letiska na druhé letisko a premiestniť linku z letiska Spoločenstva na regionálne letisko. V takomto prípade predstavuje daná pomoc obvykle štátnu pomoc a musí byť oznámená Komisii‘ (odseky 77 a 78). |
62. |
Je preto pravdepodobné, že dané opatrenie má vplyv na hospodársku súťaž a obchod medzi členskými štátmi. |
3.1.4. Záver
63. |
Komisia vzhľadom na vyššie uvedené skutočnosti a vzhľadom na to, že jej slovenské orgány neposkytli podmienky zmluvy, ani podrobné informácie o okolnostiach, za ktorých sa obchod uzatvoril, usúdila na základe informácií, ktoré má k dispozícii, že spoločnosť Ryanair bola zvýhodnená štátnou pomocou v podobe zliav na letiskových poplatkoch, ktoré by jej za normálnych trhových podmienok neboli poskytnuté. |
64. |
Pokiaľ slovenské orgány neposkytnú ekonomické zdôvodnenie zmluvy alebo akékoľvek iné informácie, ktoré by vylučovali poskytnutie takejto pomoci spoločnosti Ryanair, Komisia musí posúdiť opatrenie s cieľom určiť, či je zlučiteľné so spoločným trhom. |
3.2. Právny základ hodnotenia
65. |
Komisia usudzuje, že článok 87 ods. 3 písm. c) Zmluvy o ES a Oznámenie Komisie týkajúce sa financovania letísk a štátnej pomoci na začatie činnosti pre letecké spoločnosti s odletom z regionálnych letísk (ďalej len ‚usmernenia z roku 2005‘) (37) tvoria právny základ pre posúdenie zlučiteľnosti daného opatrenia. |
3.3. Zlučiteľnosť pomoci
3.3.1. Ciele pomoci na začatie činnosti
66. |
Malé letiská obvykle nemajú taký počet cestujúcich, ktorý je nutný na dosiahnutie kritického objemu a prahu ziskovosti. |
67. |
Aj keď sa určitým regionálnym letiskám môže dariť celkom dobre, pokiaľ im letecké spoločnosti, ktoré plnia záväzok služby vo verejnom záujme, zabezpečujú dostatočný počet cestujúcich, alebo ak štátne orgány uplatňujú programy pomoci sociálnej povahy, letecké spoločnosti uprednostňujú overené a vhodne situované centrálne letiská, ktoré umožňujú rýchle spojenia, majú ustálenú základňu cestujúcich a na ktorých letecké spoločnosti disponujú prevádzkovými intervalmi, ktoré nechcú stratiť. Okrem toho letiskové a letové politiky a investície sústreďovali po dlhé roky dopravu do významných národných metropol. |
68. |
Letecké spoločnosti preto často nie sú pripravené, aby bez náležitých stimulov riskovali otvorenie nových leteckých trás s odletom z neznámych a nevyskúšaných letísk. Z tohto dôvodu Komisia môže akceptovať, aby sa leteckým spoločnostiam za istých podmienok dočasne vyplácala verejná pomoc, ak ich táto pomoc motivuje otvoriť nové dopravné trasy alebo zaviesť nové termíny odletov z regionálnych letísk a prilákať väčší počet cestujúcich, čo by malo v stanovenom časovom horizonte umožniť dosiahnuť prah rentability. Komisia zabezpečí, aby takáto pomoc nezvýhodňovala veľké letiská, ktoré sú už z veľkej časti otvorené medzinárodnej doprave a hospodárskej súťaži (odseky 71 a 74 usmernení z roku 2005). |
69. |
V usmerneniach o letectve z roku 2005 sa stanuje súbor podmienok (v odseku 79), ktoré treba splniť, aby bola pomoc na začatie činnosti považovaná za zlučiteľnú so spoločným trhom podľa článku 87 ods. 3 písm. c). |
3.3.2. Podmienky posúdenia zlučiteľnosti
70. |
Vzhľadom na podmienky stanovené v odseku 79 usmernení z roku 2005 Komisia podotýka, že:
|
71. |
Komisia preto pochybuje o tom, či podmienky zlučiteľnosti stanovené v usmerneniach z roku 2005 boli v danom prípade splnené. |
3.3.3. Záver
72. |
Na základe vyššie uvedeného posúdenia zlučiteľnosti Komisia pochybuje o tom, či možno opatrenie štátnej pomoci vyhlásiť za zlučiteľné so spoločným trhom podľa článku 87 ods. 3 písm. c) Zmluvy o ES. |
4. ROZHODNUTIE
Na základe uvedených skutočností sa Komisia rozhodla začať konanie ustanovené v článku 88 ods. 2 Zmluvy o ES v súlade s článkom 6 nariadenia (ES) č. 659/1999.
V súlade s článkom 10 nariadenia (ES) č. 659/1999, Komisia nariaďuje Slovenskej republike, aby do jedného mesiaca od prijatia tohto listu predložila všetky dokumenty, informácie a údaje potrebné na posúdenie pomoci/opatrenia a najmä:
— |
podmienky zmluvy, ktorú bratislavské letisko uzavrelo s leteckým prepravcom Ryanair, |
— |
štúdie, interné dokumenty alebo iné písomnosti, na základe ktorých sa dojednala zmluva so spoločnosťou Ryanair, |
— |
podnikateľský plán letiska a všetky ostatné strategické dokumenty spolu s podnikateľskou stratégiou voči spoločnosti Ryanair, |
— |
pravidlá/okolnosti, na základe ktorých sú/boli dojednané poplatky s inými leteckými spoločnosťami a politika, na základe ktorej sa uplatňovali poplatky na iné spoločnosti prevádzkujúce lety na bratislavské letisko a z bratislavského letiska (Air Slovakia, ČSA, Lufthansa, SkyEurope), |
— |
akékoľvek existujúce zmluvy akcionárov medzi Fondom národného majetku a Slovenskou republikou týkajúce sa bratislavského letiska, |
— |
informácie požadované v odseku 70 tohto rozhodnutia. |
V opačnom prípade Komisia prijme rozhodnutie na základe informácií, ktoré má k dispozícii. Komisia vyzýva slovenské orgány, aby bezodkladne predložili kópiu tohto listu potenciálnemu príjemcovi pomoci.
Komisia si dovoľuje pripomenúť Slovenskej republike, že článok 88 ods. 3 Zmluvy o ES má odkladný účinok, a upozorňuje na článok 14 nariadenia (ES) č. 659/1999, ktorý stanovuje, že akúkoľvek neoprávnenú pomoc možno od príjemcu vymáhať.
Komisia upozorňuje Slovenskú republiku, že bude informovať zainteresované strany prostredníctvom uverejnenia tohto listu a jeho zmysluplného zhrnutia v Úradnom vestníku Európskej únie. Komisia bude tiež informovať zainteresované strany v krajinách EZVO, ktoré sú signatármi dohody o EHP, uverejnením oznamu v dodatku EHP k Úradnému vestníku Európskej únie, ako aj Dozorný orgán EZVO zaslaním kópie tohto listu. Všetky tieto zainteresované strany Komisia vyzve, aby predložili svoje pripomienky do jedného mesiaca od dátumu uverejnenia uvedených informácií.»
(1) ETREND, 31 Μαρτίου 2006,
http://relax.etrend.sk/65787/cestovanie/ryanair-si-poistil-bratislavu; Pravda.sk
(2) http://relax.etrend.sk/65787/cestovanie/ryanair-si-poistil-bratislavu
(3) http://www.natfund.gov.sk/english/index.html
(4) Νομοθετική πράξη 92/1991, άρθρο 27 παράγραφος 4.
(5) http://www.airportbratislava.sk/63/44.html
(6) http://www.airportbratislava.sk/files/docs/VS %20BTS %202006.pdf
(7) http://www.tvojepeniaze.sk/urad-neodsuhlasi-predaj-letisk-dmm-/sk_pludia.asp?c=A060813_194625_sk_pludia_p04
(8) ΕΕ C 312 της 9.12.2005, σ. 1.
(9) Nariadenie Rady (ES) č. 659/1999 z 22. marca 1999 ustanovujúce podrobné pravidlá na uplatňovanie článku 93 Zmluvy o ES (Ú. v. ES L 83, 27.3.1999, s. 1).
(10) ETREND, 31. marec 2006,
http://relax.etrend.sk/65787/cestovanie/ryanair-si-poistil-bratislavu; Pravda.sk.
(11) Podrobné informácie o FNM sa nachádzajú na stránke:
http://www.natfund.gov.sk/
(12) Výročná správa za rok 2006 je uverejnená na stránke:
http://www.natfund.gov.sk/index.html
(13) Projekt 2004-SK-92801. Celkové náklady 2,2 milióna EUR, grant TEN-T 1,1 milióna EUR.
(14) http://relax.etrend.sk/65787/cestovanie/ryanair-si-poistil-bratislavu
(15) Odplata za pristátie, odplata za parkovanie lietadiel a odplata za použitie letiska cestujúcimi sa platí letisku. Odplaty za približovacie a letiskové riadenie vyberajú Letové prevádzkové služby Slovenskej republiky.
(16) Dôverné obchodné tajomstvo. Pri výpočtoch sa použil príklad lietadla Boeing 737-800 so 189 sedadlami, MTOM – 69,9 s percentuálnym využitím kapacity lietadla 83 %.
(17) Dôverné informácie.
(18) Odlet + prílet.
(19) List z 9. marca 2007.
(20) Tamtiež.
(21) Rozsudok súdu z 12. decembra 1996, T-358/94, Air France/Komisia, Zb. s. II-2109, ods. 62.
(22) http://www.natfund.gov.sk/
(23) Zákon č. 92/1991, par. 27 ods. 4.
(24) Rozsudok súdu zo 16. mája 2002, C-482/99, Francúzsko/Komisia, Zb. 2002, s. I-04397, ods. 57.
(25) Tamtiež, ods. 52.
(26) Tamtiež, ods. 55 a 56.
(27) http://www.airportbratislava.sk/63/44.html
(28) List zo 7. marca 2007.
(29) Rozsudok Súdu prvého stupňa zo 6. marca 2003 v spojených veciach T-228/99 a T-233/99 Westdeutsche Landesbank Girozentrale a Land Nordrhein-Westfalen/Komisia Európskych spoločenstiev, C-305/89, ods. 18.
(30) Tamtiež, ods. 19 – 20.
(31) http://relax.etrend.sk/65787/cestovanie/ryanair-si-poistil-bratislavu
(32) http://www.airportbratislava.sk/files/docs/VS %20BTS %202006.pdf
(33) http://www.tvojepeniaze.sk/urad-neodsuhlasi-predaj-letisk-dmm-/sk_pludia.asp?c=A060813_194625_sk_pludia_p04
(34) Rozsudok Súdu prvého stupňa z 30. apríla 1998 vo veci T-214/95 Het Vlaamse Gewest/Komisia, Zb. 1998, s. II-717.
(35) V usmerneniach z roku 2005 Komisia uznala, že verejné financie poskytnuté letisku sa môžu použiť na udržanie letiskových poplatkov na umelo nízkej úrovni s cieľom zatraktívniť dopravu a môžu výrazne narušiť hospodársku súťaž (odsek 38).
(36) Nariadenie Rady (EHS) č. 2407/92 z 23. júla 1992 o licenciách leteckých dopravcov (Ú. v. ES L 240, 24.8.1992, s. 1), nariadenie Rady (EHS) č. 2408/92 z 23. júla 1992 o prístupe leteckých dopravcov Spoločenstva k letovým trasám v rámci Spoločenstva (Ú. v. ES L 240, 24.8.1992, s. 8) a nariadenie Rady (EHS) č. 2409/92 z 23. júla 1992 o cestovnom a sadzbách v leteckých dopravných službách (Ú. v. ES L 240, 24.8.1992, s. 15).
(37) Ú. v. EÚ C 312, 9.12.2005, s. 1.
(38) Nariadenie Rady (EHS) č. 2407/92 z 23. júla 1992 o licenciách leteckých dopravcov (Ú. v. ES L 240, 24.8.1992).
(39) Nariadenie Rady (EHS) č. 2408/92 o prístupe leteckých dopravcov Spoločenstva k letovým trasám v rámci Spoločenstva (Ú. v. ES L 240, 24.8.1992, s. 8).
(40) V zmysle článku 2 písm. m) nariadenia Rady (EHS) č. 2408/92 o prístupe leteckých dopravcov Spoločenstva k letovým trasám v rámci Spoločenstva (Ú. v. ES L 240, 24.8.1992, s. 8).
(41) Smernica Rady 89/665/EHS z 21. decembra 1989 o koordinácii zákonov, iných právnych predpisov a správnych opatrení týkajúcich sa uplatňovania postupov preskúmavania v rámci verejného obstarávania tovarov a prác (Ú. v. ES L 395, 30.12.1989, s. 33). Smernica Rady 92/13/EHS z 25. februára 1992, ktorou sa koordinujú zákony, iné právne predpisy a správne opatrenia o uplatňovaní právnych predpisov Spoločenstva, o postupoch verejného obstarávania subjektov pôsobiacich vo vodnom, energetickom, dopravnom a telekomunikačnom sektore (Ú. v. ES L 76, 23.3.1992, s. 14).