EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 32019D0938
Council Decision (CFSP) 2019/938 of 6 June 2019 in support of a process of confidence-building leading to the establishment of a zone free of nuclear weapons and all other weapons of mass destruction in the Middle East
Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/938 του Συμβουλίου, της 6ης Ιουνίου 2019, για την υποστήριξη διαδικασίας οικοδόμησης εμπιστοσύνης που οδηγεί στη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά όπλα και κάθε άλλου είδους όπλα μαζικής καταστροφής στη Μέση Ανατολή
Απόφαση (ΚΕΠΠΑ) 2019/938 του Συμβουλίου, της 6ης Ιουνίου 2019, για την υποστήριξη διαδικασίας οικοδόμησης εμπιστοσύνης που οδηγεί στη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά όπλα και κάθε άλλου είδους όπλα μαζικής καταστροφής στη Μέση Ανατολή
ST/9136/2019/INIT
ΕΕ L 149 της 7.6.2019, p. 63–72
(BG, ES, CS, DA, DE, ET, EL, EN, FR, HR, IT, LV, LT, HU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, SL, FI, SV)
No longer in force, Date of end of validity: 10/07/2023: This act has been changed. Current consolidated version: 16/05/2022
7.6.2019 |
EL |
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
L 149/63 |
ΑΠΟΦΑΣΗ (ΚΕΠΠΑ) 2019/938 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 6ης Ιουνίου 2019
για την υποστήριξη διαδικασίας οικοδόμησης εμπιστοσύνης που οδηγεί στη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά όπλα και κάθε άλλου είδους όπλα μαζικής καταστροφής στη Μέση Ανατολή
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως τα άρθρα 28 παράγραφος 1 και 31 παράγραφος 1,
Έχοντας υπόψη την πρόταση του Ύπατου Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1) |
Η συνολική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας του 2016 καθώς και η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής (ΟΜΚ) του 2003 εδράζονται στην πεποίθηση ότι μια πολυμερής προσέγγιση της ασφάλειας, η οποία θα περιλαμβάνει τον αφοπλισμό και τη μη διάδοση, αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για την τήρηση της διεθνούς τάξης. |
(2) |
Ως εκ τούτου, η πολιτική της Ένωσης είναι να υπερασπίζεται, να εφαρμόζει και να ενισχύει την εφαρμογή και την καθολική ισχύ των ισχυουσών συνθηκών, συμφωνιών και κανόνων για τον αφοπλισμό και τη μη διάδοση, καθώς και να συνεργάζεται με τρίτες χώρες και να τις βοηθά ώστε να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από πολυμερείς συμβάσεις και καθεστώτα. |
(3) |
Η κοινή δήλωση σχετικά με την ίδρυση της Ένωσης για τη Μεσόγειο που εξέδωσε η διάσκεψη κορυφής των Παρισίων για τη Μεσόγειο, στις 13 Ιουλίου 2008, επιβεβαίωσε την κοινή φιλοδοξία να επιτευχθεί ειρήνη και περιφερειακή ασφάλεια κατά τα οριζόμενα στη διακήρυξη της Βαρκελώνης, που εκδόθηκε στην ευρωμεσογειακή διάσκεψη της 27ης και 28ης Νοεμβρίου 1995, η οποία περιλαμβάνει την προαγωγή της περιφερειακής ασφάλειας μέσω, μεταξύ άλλων, της μη διάδοσης των πυρηνικών, χημικών και βιολογικών όπλων, της προσχώρησης και της συμμόρφωσης προς διεθνή και περιφερειακά καθεστώτα μη διάδοσης και συμφωνίες για τον έλεγχο των εξοπλισμών και τον αφοπλισμό, όπως η συνθήκη για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (NPT), η σύμβαση για τα χημικά όπλα, η σύμβαση για τα βιολογικά και τοξινικά όπλα, η συνθήκη για την πλήρη απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών και/ή περιφερειακοί διακανονισμοί, όπως οι απαλλαγμένες από τα πυρηνικά όπλα ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των καθεστώτων ελέγχων τους, καθώς και μέσω της καλόπιστης εκπλήρωσης των υποχρεώσεων των υπογραφόντων της διακήρυξης της Βαρκελώνης που απορρέουν από συμβάσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών, τον αφοπλισμό και τη μη διάδοση. |
(4) |
Τα μέρη της Ένωσης για τη Μεσόγειο θα επιδιώξουν να εδραιωθεί μια αμοιβαία και αποτελεσματικά ελεγχόμενη ζώνη στη Μέση Ανατολή απαλλαγμένη από ΟΜΚ —πυρηνικά, χημικά και βιολογικά— και τους φορείς τους. Επιπλέον, τα μέρη θα εξετάσουν πρακτικά μέτρα, μεταξύ άλλων για την πρόληψη τόσο της διάδοσης των πυρηνικών, χημικών και βιολογικών όπλων όσο και της υπερβολικής συγκέντρωσης συμβατικών όπλων. |
(5) |
Το 2008, η Ένωση διοργάνωσε στο Παρίσι σεμινάριο με θέμα «Ασφάλεια, μη διάδοση των ΟΜΚ και αφοπλισμός στη Μέση Ανατολή», στο οποίο συμμετείχαν αντιπρόσωποι των κρατών της περιοχής και των κρατών μελών της Ένωσης, πανεπιστημιακοί και εκπρόσωποι εθνικών υπηρεσιών πυρηνικής ενέργειας. |
(6) |
Η διάσκεψη αναθεώρησης της συνθήκης NPT του 2010 υπογράμμισε τη σπουδαιότητα μιας διαδικασίας που να οδηγεί στην πλήρη εφαρμογή του ψηφίσματος του 1995 σχετικά με τη Μέση Ανατολή («ψήφισμα του 1995»). Για τον σκοπό αυτόν, η διάσκεψη ενέκρινε πρακτικά μέτρα, μεταξύ άλλων την εξέταση όλων των προσφορών που αποσκοπούν στη στήριξη της εφαρμογής του ψηφίσματος του 1995, συμπεριλαμβανομένης της προσφοράς της Ένωσης να διοργανώσει σεμινάριο σε συνέχεια εκείνου που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2008. |
(7) |
Η διάσκεψη αναθεώρησης της NPT του 2010 αναγνώρισε περαιτέρω τον σημαντικό ρόλο που παίζει η κοινωνία των πολιτών καθώς συμβάλλει στην εφαρμογή του ψηφίσματος του 1995, ενθάρρυνε δε όλες τις προσπάθειες στον εν λόγω τομέα. |
(8) |
Το 2011, η Ένωση διοργάνωσε σεμινάριο στις Βρυξέλλες με στόχο την «προώθηση της οικοδόμησης εμπιστοσύνης και την υποστήριξη διαδικασίας για τη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από τα ΟΜΚ και τους φορείς τους στη Μέση Ανατολή», στο οποίο συμμετείχαν ανώτατοι αντιπρόσωποι των κρατών της περιοχής, των τριών κρατών θεματοφυλάκων της NPT, των κρατών μελών της Ένωσης, άλλων ενδιαφερόμενων κρατών, καθώς και πανεπιστημιακοί και επίσημοι εκπρόσωποι των μεγαλύτερων περιφερειακών και διεθνών οργανισμών. |
(9) |
Το 2012, η Ένωση αποφάσισε να υποστηρίξει περαιτέρω μια διαδικασία οικοδόμησης εμπιστοσύνης που οδηγεί στη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά όπλα και κάθε άλλου είδους ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή, μεταξύ άλλων υποστηρίζοντας το έργο του διαμεσολαβητή που διόρισε ο ΟΗΕ για τη διάσκεψη του 2012 με θέμα τη δημιουργία μιας τέτοιας ζώνης και διοργανώνοντας ένα εργαστήριο για την ανάπτυξη ικανοτήτων και μια εκδήλωση παρακολούθησης των σεμιναρίων της Ένωσης του 2008 και του 2011. |
(10) |
Η Ένωση έχει επανειλημμένως δηλώσει ότι είναι έτοιμη να συνεχίσει να συνδράμει στη διαδικασία που οδηγεί στη δημιουργία μιας ζώνης απαλλαγμένης από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή και επιθυμεί να συνεχίσει να στηρίζει διαδικασίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης παρόμοιες με αυτές των σεμιναρίων και εργαστηρίων της ΕΕ το 2008, το 2011 και το 2012. |
(11) |
Στο πρόγραμμά του για τον αφοπλισμό με τίτλο «Διασφαλίζοντας το κοινό μας μέλλον», το οποίο παρουσιάστηκε στις 24 Μαΐου 2018, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών δεσμεύτηκε να εργαστεί με τα κράτη μέλη του ΟΗΕ για την ενίσχυση και εδραίωση ζωνών απαλλαγμένων από πυρηνικά όπλα, μεταξύ άλλων υποστηρίζοντας την περαιτέρω δημιουργία τέτοιων ζωνών, μεταξύ άλλων στη Μέση Ανατολή, |
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Με στόχο την προαγωγή της δέσμευσης της Ένωσης να δημιουργήσει μια ζώνη απαλλαγμένη από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή και, για να δώσει συνέχεια σε προηγούμενες δραστηριότητες της Ένωσης το 2008, το 2011 και το 2012, την προώθηση της οικοδόμησης εμπιστοσύνης για την υποστήριξη μιας διαδικασίας που στοχεύει στη δημιουργία μιας τέτοιας ζώνης, η Ένωση στηρίζει δραστηριότητες με στόχο ένα διάλογο χωρίς αποκλεισμούς μεταξύ εμπειρογνωμόνων και υπευθύνων χάραξης πολιτικής για μια ζώνη απαλλαγμένη από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή, μεταξύ άλλων:
α) |
προσδιορίζοντας τα διδάγματα που προέκυψαν από τις προσπάθειες να προωθηθεί η απαλλαγμένη από ΟΜΚ ζώνη κατά την περίοδο 1996-2015· |
β) |
διαμορφώνοντας την αναλυτική ικανότητα που θα υποστηρίξει μια νέα αντίληψη για θέματα περιφερειακής ασφάλειας και για τη ζώνη, μεταξύ άλλων αξιοποιώντας διδάγματα από τη δημιουργία άλλων περιφερειακών ζωνών απαλλαγμένων από πυρηνικά όπλα· |
γ) |
αντιπαραβάλλοντας ιδέες και αναπτύσσοντας νέες προτάσεις για τρόπους προώθησης του ζητήματος. |
2. Στο εν λόγω πλαίσιο, το έργο που θα υποστηριχθεί από την Ένωση καλύπτει τις ακόλουθες συγκεκριμένες δραστηριότητες:
α) |
Στάδιο Ι Το πρώτο στάδιο του έργου θα εστιάσει στη δημιουργία δικτύων εμπειρογνωμόνων, προβολής και επικοινωνίας καθώς και στην οριοθέτηση των ζητημάτων και θεμάτων προς διερεύνηση. Οι κύριες δραστηριότητες περιλαμβάνουν:
|
β) |
Στάδιο ΙΙ Το δεύτερο στάδιο του έργου θα επικεντρωθεί στη συνεργασία με προσωπικότητες, εμπειρογνώμονες, πανεπιστημιακούς, ερευνητές πολιτικής και ινστιτούτα του κλάδου στην περιοχή, με στόχο να εξασφαλισθούν πληροφορίες και διαφορετικές οπτικές για τα ζητήματα και τα θέματα που προσδιορίζονται στο στάδιο Ι, καθώς και να επικυρωθεί η περιγραφή των προσπαθειών για μια απαλλαγμένη από ΟΜΚ ζώνη μεταξύ 1995-2015. Οι κύριες δραστηριότητες θα περιλαμβάνουν:
|
γ) |
Στάδιο ΙΙΙ
|
Στο παράρτημα παρατίθεται λεπτομερής περιγραφή των έργων.
Άρθρο 2
1. Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΥΕ) είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης.
2. Η τεχνική εφαρμογή των έργων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 πραγματοποιείται από το UNIDIR, το οποίο επιτελεί αυτό το καθήκον υπό την ευθύνη του ΥΕ. Για τον εν λόγω σκοπό, ο ΥΕ προβαίνει στις κατάλληλες ρυθμίσεις με το UNIDIR.
Άρθρο 3
1. Το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την υλοποίηση των έργων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 ανέρχεται σε 2 856 278 EUR.
2. Η διαχείριση των δαπανών που χρηματοδοτούνται από το οριζόμενο στην παράγραφο 1 ποσό γίνεται σύμφωνα με τις διαδικασίες και τους κανόνες που εφαρμόζονται επί του προϋπολογισμού της Ένωσης.
3. Η Επιτροπή επιβλέπει την ορθή διαχείριση των δαπανών που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Προς τούτο, η Επιτροπή συνάπτει χρηματοδοτική συμφωνία με το UNIDIR. Η συμφωνία ορίζει ότι ο εταίρος υλοποίησης εξασφαλίζει προβολή της συνεισφοράς της Ένωσης, ανάλογη προς το ύψος της.
4. Η Επιτροπή προσπαθεί να συνάψει τη χρηματοδοτική συμφωνία που αναφέρεται στην παράγραφο 3 το ταχύτερο δυνατόν μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης. Ενημερώνει το Συμβούλιο για τυχόν δυσκολίες στη διαδικασία αυτή και για την ημερομηνία σύναψης της συμφωνίας.
Άρθρο 4
1. Ο ΥΕ υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, βάσει εξαμηνιαίων περιγραφικών εκθέσεων που εκπονεί το UNIDIR. Οι εκθέσεις αυτές αποτελούν τη βάση για την αξιολόγηση ως τη λήξη του έργου, την οποία διενεργεί το Συμβούλιο.
2. Η Επιτροπή παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις χρηματοδοτικές πτυχές των έργων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2.
Άρθρο 5
1. Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημερομηνία της έκδοσής της.
2. Η παρούσα απόφαση λήγει 36 μήνες μετά την ημερομηνία σύναψης των χρηματοδοτικών συμφωνιών που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 3. Ωστόσο, λήγει 6 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της, εάν δεν έχει συναφθεί ως τότε καμία χρηματοδοτική συμφωνία.
Λουξεμβούργο, 6 Ιουνίου 2019.
Για το Συμβούλιο
H Πρόεδρος
A. BIRCHALL
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Έργο για την υποστήριξη διαδικασίας οικοδόμησης εμπιστοσύνης που οδηγεί στη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά όπλα και κάθε άλλου είδους όπλα μαζικής καταστροφής στη Μέση Ανατολή
Ι. Στόχοι του έργου
Το προτεινόμενο έργο θα έχει τέσσερις γενικούς στόχους:
1) |
να καλύψει ένα σημαντικό ερευνητικό κενό αναφορικά με την εξέλιξη του ζητήματος της απαλλαγμένης από ΟΜΚ ζώνης στη Μέση Ανατολή κατά το διάστημα 1995-2015, μεταξύ άλλων με διδάγματα για τις τρέχουσες και μελλοντικές προοπτικές· |
2) |
να διαμορφώσει την αναλυτική ικανότητα που θα υποστηρίξει μια νέα αντίληψη για θέματα περιφερειακής ασφάλειας και για τη ζώνη, μεταξύ άλλων αξιοποιώντας διδάγματα από τη δημιουργία άλλων περιφερειακών ζωνών απαλλαγμένων από πυρηνικά όπλα· |
3) |
να αντιπαραβάλει ιδέες και να αναπτύξει νέες προτάσεις για τρόπους προώθησης του ζητήματος αυτού· και |
4) |
να καλλιεργήσει τον διάλογο χωρίς αποκλεισμούς μεταξύ εμπειρογνωμόνων και υπευθύνων χάραξης πολιτικής σχετικά με ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, μεταξύ άλλων μέσω της απαλλαγμένης από ΟΜΚ ζώνης στη Μέση Ανατολή, κάτι που με τη σειρά του θα μπορούσε να συμβάλει στις εν εξελίξει πολυμερείς διαδικασίες, μεταξύ άλλων στην ΝΡΤ καθώς και στις προσπάθειες της ετήσιας διάσκεψης του ΟΗΕ για τη δημιουργία ζώνης απαλλαγμένης από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή. |
Όσον αφορά τον πρώτο στόχο, η πολυπλοκότητα του ζητήματος μιας ζώνης απαλλαγμένης από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή, η έλλειψη προόδου ως σήμερα και η περιορισμένη πολιτική βούληση εντός και εκτός της περιοχής έχουν ως αποτέλεσμα την ελάττωση του ενδιαφέροντος για χάραξη πολιτικής και του ερευνητικού ενδιαφέροντος για το εν λόγω ζήτημα τα τελευταία χρόνια. Έχουν πραγματοποιηθεί πολλές έρευνες για την προέλευση της πρωτοβουλίας και για τις προσπάθειες προώθησής της κατά την προετοιμασία και στη διάρκεια της διάσκεψης αναθεώρησης του 1995. Η επ' αόριστον παράταση της ΝΡΤ εκείνη τη χρονιά και το ψήφισμα για τη Μέση Ανατολή που κατέστησε δυνατή τη συναίνεση για την παράταση έχει αντιμετωπισθεί συνολικά, μεταξύ άλλων μέσω ενός προγράμματος της διάσκεψης της ΝΡΤ του 1995 για την προφορική παράδοση, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη.
Ωστόσο, αναφορικά με την περίοδο 2010-2015, υπάρχει σαφώς λιγότερη τεκμηρίωση και έρευνα, αν και κατά την περίοδο αυτή αναλήφθηκαν αρκετές σημαντικές διπλωματικές πρωτοβουλίες για τη ζώνη. Ενώ ορισμένοι μελετητές και εμπειρογνώμονες έχουν εστιάσει το ενδιαφέρον τους στη διερεύνηση συγκεκριμένων στοιχείων του ζητήματος και ορισμένοι υποστηρικτές έχουν επιδιώξει να επεξεργαστούν υποδείγματα κειμένων μιας πιθανής συμφωνίας, δεν υπάρχει επίσημη εμπειρική καταγραφή των προσπαθειών να προωθηθεί η ιδέα της απαλλαγμένης από ΟΜΚ ζώνης στη Μέση Ανατολή κατά το διάστημα από το 1996 ως το 2015. Ελλείψει τέτοιας τεκμηρίωσης, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν σημαντικές λεπτομέρειες και γεγονότα, καθώς και οι οπτικές των εμπλεκόμενων φορέων και διδάγματα για μελλοντικές προσπάθειες. Αυτό θα εμποδίσει τις μελλοντικές προσπάθειες διερεύνησης ή χάραξης πολιτικής για το ζήτημα αυτό. Το προτεινόμενο έργο του UNIDIR θα καλύψει αυτό το κενό.
Όσον αφορά τον δεύτερο στόχο, το έργο θα υποστηρίξει το διαρκές ενδιαφέρον ερευνητών και εμπειρογνωμόνων για τις απειλές σχετικά με τα ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή, την περιφερειακή συνεργασία για την ασφάλεια και ειδικότερα για μια ζώνη απαλλαγμένη από ΟΜΚ. Η υποστήριξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία απαιτούνται επειγόντως νέες και διαρκείς αντιλήψεις και ιδέες για τα ζητήματα αυτά. Μέσω της διερεύνησης συνεπών, αναδυόμενων ή ξεχασμένων θεμάτων και ιδεών που σχετίζονται με τη ζώνη επί δύο δεκαετίες, το έργο θα συμβάλει στη γνώση και την κατανόηση του ζητήματος αυτού. Βασιζόμενο σε πιο πρόσφατη βιβλιογραφία σχετικά με άλλες ζώνες απαλλαγμένες από πυρηνικά ή ΟΜΚ, μπορεί να αξιολογήσει τα κοινά στοιχεία και/ή τις ιδιαιτερότητες στο πλαίσιο της περιοχής της Μέσης Ανατολής. Το αποτέλεσμα θα είναι ένα συνολικό αποθετήριο θεμάτων και ιδεών που θα συμβάλει στην ανανεωμένη δράση και σε ένα διευρυμένο δίκτυο αναλυτών και εμπειρογνώμων με πρόσβαση σε αυτή την προσπάθεια.
Όσον αφορά τον τρίτο στόχο, το έργο αυτό θα συμβάλει στη μελλοντική εξέταση της απαλλαγμένης από ΟΜΚ ζώνης στη Μέση Ανατολή εντός του ευρύτερου περιφερειακού πλαισίου για τα ΟΜΚ και την ασφάλεια, μέσω τεκμηρίωσης των ζητημάτων και προσεγγίσεων που έχουν αντιμετωπισθεί στο πλαίσιο διαφορετικών πρωτοβουλιών επί μια εικοσαετία. Μέσω της συμμετοχής εμπειρογνωμόνων χωρίς αποκλεισμούς εντός της περιοχής, το έργο θα εντοπίσει τα ζητήματα εκείνα και τις ιδέες που οι ερευνητές, οι συμμετέχοντες και οι εξειδικευμένοι παρατηρητές θεωρούν ότι έχουν περιθώριο περαιτέρω διερεύνησης και, αντίστοιχα, τα ζητήματα εκείνα που αποδείχθηκαν πιο δύσκολα στην αντιμετώπιση. Μια τέτοια προσπάθεια μπορεί να παράσχει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής μια συνολική βάση για την εξέταση και την αξιολόγηση των προοπτικών προόδου της περιφερειακής συνεργασίας για την ασφάλεια όσον αφορά τις απειλές από ΟΜΚ στο τρέχον δυναμικό στρατηγικό περιβάλλον. Μπορεί επίσης να υποστηρίξει την ανάπτυξη ικανοτήτων για μελλοντικές διαπραγματεύσεις επί ζητημάτων περιφερειακής ασφάλειας, μεταξύ άλλων για την απαλλαγμένη από ΟΜΚ ζώνη στη Μέση Ανατολή.
Τελευταίο και σημαντικότερο όλων σημείο, όσον αφορά τον τέταρτο στόχο, είναι ότι το έργο αυτό θα διευκολύνει τον άτυπο διάλογο μεταξύ εμπειρογνωμόνων χωρίς αποκλεισμούς επί συγκεκριμένων ιδεών και πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας και τη διαχείριση των απειλών από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή μεταξύ χωρών στην περιοχή και των εξωτερικών εταίρων τους. Έτσι, το έργο αυτό θα προωθήσει την ουσιαστική εδραίωση μελλοντικών ημιεπίσημων και επίσημων συζητήσεων επί πτυχών των ΟΜΚ και των φορέων τους. Ειδικότερα, θα παρέχει ένα διακριτικό πλαίσιο για την εξέταση ευρέως φάσματος σχετικών ζητημάτων, για να διερευνηθούν και να αναπτυχθούν νέες προοπτικές που μπορούν να προσφέρουν διεξόδους για μελλοντική πρόοδο και για την υποστήριξη και τη συμβολή προς ένα περιβάλλον που ευνοεί πιθανό μελλοντικό διάλογο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα παρέχει επίσης σημαντική ουσιαστική συμβολή και ιδέες στη διάσκεψη του ΟΗΕ για μια ζώνη απαλλαγμένη από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα θα συμβάλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ ενός ευρέως φάσματος εμπειρογνωμόνων που μπορούν να συμμετέχουν σε αυτό καθώς και σε άλλα συναφή φόρουμ.
II. Περιγραφή του έργου
1) Στόχοι και κοινό
Το έργο αυτό, όπως σημειώθηκε παραπάνω, έχει τέσσερις στόχους:
— |
Να κομίσει μια αντικειμενική περιγραφή των προσπαθειών δημιουργίας μιας ζώνης απαλλαγμένης από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή μεταξύ 1995 και 2015 που καλύπτει ένα σημαντικό κενό στην ερευνητική βιβλιογραφία και προσδιορίζει διδάγματα για μελλοντικές προσπάθειες. |
— |
Να προσδιορίσει βασικά ζητήματα, ευκαιρίες, εμπόδια και ιδέες με ιδιαίτερη σημασία στην παρούσα συγκυρία για την εξέταση μιας ζώνης απαλλαγμένης από ΟΜΚ και τις προσπάθειες για την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας για την ασφάλεια, παρέχοντας έτσι πληροφορίες επί ουσιαστικών καθώς και διαδικαστικών πτυχών αναφορικά με τη ζώνη καθώς και πιθανά μελλοντικά βήματα στο πλαίσιο ενός μεταβαλλόμενου στρατηγικού περιβάλλοντος. |
— |
Να εμπλέξει μια ευρεία κοινότητα ερευνητών, υπευθύνων χάραξης πολιτικής και πανεπιστημιακών στην περιοχή και να συγκεντρώσει διαφορετικές οπτικές και πληροφορίες από αυτούς για τα εν λόγω ζητήματα· κατ' αυτόν τον τρόπο, να αυξήσει τον αριθμό και την ποικιλομορφία των συμμετεχόντων που διερευνούν τις προοπτικές διαλόγου και προόδου επί του θέματος της απαλλαγμένης από ΟΜΚ ζώνης στη Μέση Ανατολή που εκκρεμεί επί μακρόν, και επί ευρύτερων περιφερειακών ζητημάτων σχετικά με τα ΟΜΚ και την ασφάλεια, καθώς και άλλες εμπειρίες περιφερειακών ζωνών απαλλαγμένων από πυρηνικά όπλα. |
— |
Να διευκολύνει τον διάλογο μεταξύ των εμπειρογνωμόνων αυτών ώστε να ευνοήσει τα δίκτυα, τις επικοινωνίες και τη συμμετοχή που, με τη σειρά τους, θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μελλοντικές προσπάθειες να σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την περιφερειακή ασφάλεια, τον έλεγχο των εξοπλισμών, τη μη διάδοση και τον αφοπλισμό στην περιοχή. |
Προβλέπονται τρεις αλληλοκαλυπτόμενες ομάδες κοινού:
— |
Ερευνητές θεμάτων διεθνούς ασφάλειας και ελέγχου των εξοπλισμών, ιδιαίτερα όσοι εστιάζουν σε θέματα μη διάδοσης και αφοπλισμού όσον αφορά πυρηνικά, χημικά και βιολογικά όπλα και τους φορείς τους, περιφερειακής ασφάλειας ή ασφάλειας στη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί σε μια νέα γενιά μελετητών που δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στα διεθνή και περιφερειακά ζητήματα ΟΜΚ υπό το φως της σύγκρουσης στη Συρία, στις διαφορετικές απόψεις αναφορικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τις άλλες πυρηνικές δυνατότητες στην περιοχή, στην τεχνολογική πρόοδο και τις νέες οπλικές δυνατότητες, στις οξυμένες πολιτικές σχέσεις μεταξύ σημαντικών κρατών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα και στις διαφωνίες μεταξύ ορισμένων κρατών που διαθέτουν και κρατών που δεν διαθέτουν πυρηνικά όπλα για τη μελλοντική πορεία όσον αφορά τον πυρηνικό αφοπλισμό. Μια επίσημη καταγραφή, στην αγγλική γλώσσα, της εξέλιξης της απαλλαγμένης από πυρηνικά και άλλα ΟΜΚ ζώνης στη Μέση Ανατολή κατά το διάστημα 1996-2015 μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική πηγή και αποθετήριο για την εξέταση ενός ευρέως φάσματος ζητημάτων σχετικά με τα ΟΜΚ, μεταξύ άλλων, για ζώνες απαλλαγμένες από πυρηνικά όπλα καθώς και ζητήματα που αφορούν ειδικά τη Μέση Ανατολή. |
— |
Υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής για θέματα ελέγχου των εξοπλισμών, μη διάδοσης και αφοπλισμού. Σε αυτούς περιλαμβάνονται πρόσωπα που έχουν τόσο περιφερειακή όσο και διεθνή οπτική και συμμετέχουν σε πολλαπλά φόρουμ, μεταξύ άλλων στη διάσκεψη αναθεώρησης της NPT του έτους 2020. Πολλά κράτη, ανεξάρτητα από τις θέσεις τους για τον πυρηνικό αφοπλισμό, θεωρούν ότι μια συμφωνία σε αυτή τη συνάντηση θα είναι καίριας σημασίας μετά την αποτυχία της διάσκεψης της NPT του έτους 2015 να καταλήξει σε συμφωνία επί ενός τελικού κειμένου και δεδομένων των πολλαπλών πιέσεων στις οποίες υποβάλλεται η ΝΡΤ. Το ζήτημα της προόδου προς μια ζώνη απαλλαγμένη από ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή αναγνωρίζεται ως μια κρίσιμη μεταβλητή για τις προοπτικές της έκβασης μιας διάσκεψης αναθεώρησης. |
— |
Μελετητές και επαγγελματίες των θεμάτων Μέσης Ανατολής που θέλουν να εντοπίσουν και να καταλάβουν τη ραγδαία μεταβαλλόμενη δυναμική της περιοχής, τα κράτη μέλη και τους πληθυσμούς τους, τις συνέπειες των μεταβαλλόμενων συμμαχιών και δυνατοτήτων περιφερειακής ασφάλειας και τις προοπτικές να προληφθούν και να μετριαστούν οι τρέχουσες και μελλοντικές εντάσεις και συγκρούσεις. |
2) Χρονοδιάγραμμα
Το έργο αυτό αναμένεται να ξεκινήσει κατά το δεύτερο μισό του 2019 και να διαρκέσει 36 μήνες. Αναμένεται ότι θα ολοκληρωθεί την άνοιξη του 2022· έως τότε θα έχουν τεθεί σε κυκλοφορία όλες οι δημοσιεύσεις. Οι τελικές περιγραφικές και οικονομικές εκθέσεις του έργου θα ολοκληρωθούν ως το τέλος του 2022.
3) Δραστηριότητες, αποτελέσματα και μεθοδολογίες
Το παρόν έργο επιτελείται σε τρία στάδια. Οι συγκεκριμένες εκδηλώσεις και χρονικά ορόσημα θα προσαρμοσθούν κατά περίπτωση και σύμφωνα με τις βασικές εξελίξεις. Τα έγγραφα του έργου, τα αποτελέσματα και οι ιδέες θα κοινοποιηθούν στη Γραμματεία του ΟΗΕ και στους συμμετέχοντες προκειμένου να υποστηριχθούν οι προετοιμασίες των ετήσιων διασκέψεων που οργανώνει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ. Τα τρία στάδια είναι τα ακόλουθα:
Στάδιο I: |
Το πρώτο στάδιο του έργου θα εστιάσει στη σύσταση του έργου και δικτύων εμπειρογνωμόνων, προβολής και επικοινωνίας, καθώς και στη διατύπωση των ζητημάτων και των θεμάτων προς διερεύνηση. Οι κύριες δραστηριότητες περιλαμβάνουν:
Τα κύρια αποτελέσματα περιλαμβάνουν:
|
Στάδιο ΙΙ: |
Το δεύτερο στάδιο του έργου θα επικεντρωθεί στη συνεργασία με προσωπικότητες, εμπειρογνώμονες, ακαδημαϊκούς, ερευνητές πολιτικής και ινστιτούτα του κλάδου στην περιοχή, με στόχο να εξασφαλισθούν πληροφορίες και διαφορετικές οπτικές για τα ζητήματα και τα θέματα που προσδιορίζονται στο στάδιο Ι, καθώς και να επικυρωθεί η περιγραφή των προσπαθειών για μια απαλλαγμένη από ΟΜΚ ζώνη μεταξύ 1995-2015. Οι κύριες δραστηριότητες θα περιλαμβάνουν:
Τα κύρια αποτελέσματα περιλαμβάνουν:
|
Στάδιο ΙΙΙ: |
Κατά το στάδιο ολοκλήρωσης του έργου θα οριστικοποιηθεί η περιγραφική έκθεση προς δημοσίευση από το UNIDIR. Κατά το διάστημα αυτό και αξιοποιώντας τον συνολικό απολογισμό και τις αναλύσεις που έχουν διενεργηθεί κατά το στάδιο 2, το έργο θα συγκαλέσει δύο τελικά εργαστήρια με τη συμμετοχή πολλών ενδιαφερόμενων φορέων, όπου θα εξεταστεί η σύνοψη των επιλογών και των συστάσεων αναφορικά με τη μελλοντική πορεία. Οι κύριες δραστηριότητες περιλαμβάνουν:
Τα κύρια αποτελέσματα περιλαμβάνουν:
|
Στη διάρκεια του έργου αυτού θα χρησιμοποιηθεί συνδυασμός μεθοδολογιών, μεταξύ άλλων συγκριτική επισκόπηση και ανάλυση βιβλιογραφίας, συλλογή και ανάλυση εγγράφων ανοικτής πηγής και προφορικές συνεντεύξεις. Οι τελευταίες θα ακολουθούν τις τυποποιημένες ερευνητικές διαδικασίες, μεταξύ άλλων θα ζητείται η υπογεγραμμένη αποδοχή του ερωτωμένου για την καταγραφή τους, η αναθεώρηση τυχόν έγγραφων επισκοπήσεων ή περιλήψεων από τον ερωτώμενο για επαλήθευση της ακρίβειας του περιεχομένου τους και η μη διανομή των ηχογραφήσεων ή των καταγραφών της προφορικής συνέντευξης αν δεν έχει προηγηθεί η ρητή συναίνεση του ερωτωμένου σύμφωνα με το τυποποιημένο πρωτόκολλο συνέντευξης. Περιγραφές και λεπτομέρειες ανοικτής πηγής και προφορικής ιστορίας θα διασταυρώνονται για να επαληθεύεται η ακρίβεια του περιεχομένου τους.
Όλες οι συναντήσεις που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια του έργου αυτού διεξάγονται βάσει των κανόνων Chatham House.
Όλο το υλικό του έργου, μεταξύ άλλων το υλικό ανοικτής πηγής και το προφορικό υλικό, θα αρχειοθετείται ψηφιακά και θα φυλάσσεται από το UNIDIR για ορισμένο διάστημα. Τα εγχειρίδια σύνταξης κειμένων και οι διαδικασίες διασφάλισης της ποιότητας του UNIDIR θα εφαρμόζονται σε όλες τις δημοσιεύσεις, μεταξύ άλλων στις εξωτερικές αξιολογήσεις από ομοτίμους των σχεδίων χειρογράφων.
4) Σύνθεση έργου
Ο/Η επικεφαλής του έργου θα διαθέτει την απαιτούμενη γνώση και εμπειρία της περιοχής και των ζητημάτων ΟΜΚ σε αυτήν. Ο επικεφαλής του έργου θα διαθέτει ευρύ δίκτυο και υψηλό κύρος στην περιοχή. Ο επικεφαλής θα αναφέρεται στον διευθυντή του UNIDIR, θα συντονίζει την ομάδα έργου, θα ηγείται της προετοιμασίας της επισκόπησης των διαδικασιών για μια ζώνη απαλλαγμένη από ΟΜΚ από το 1995, ενώ θα διευθύνει και θα ηγείται της διαδικασίας να συμμετέχουν εμπειρογνώμονες και πρώην αξιωματούχοι καθώς και να συγκεντρωθούν διαφορετικές οπτικές για παλαιότερες προσπάθειες και τρέχουσες προοπτικές της ζώνης.
Θα προσληφθεί ένας διευθυντής έργου και ερευνητής πλήρους απασχόλησης για να ηγηθεί και να αναλάβει σχετικές διαδικασίες για μελέτες βιβλιογραφίας, συγκέντρωση τεκμηρίωσης και προφορικές συνεντεύξεις. Ο διευθυντής έργου και ερευνητής: α) θα είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών σε σχετικό αντικείμενο (Μέση Ανατολή, διεθνής ασφάλεια και/ή θέματα ΟΜΚ), θα έχει άριστη γνώση της Μέσης Ανατολής, σχετικών γλωσσών και επαρκείς δημοσιεύσεις, β) θα μπορεί να επιδείξει υψηλής ποιότητας, αμερόληπτες ερευνητικές δραστηριότητες που μπορούν να ελεγχθούν, καθώς και άριστες διαπροσωπικές δεξιότητες και γ) θα έχει ηγετικό ρόλο στην προετοιμασία των συγκεφαλαιωτικών εκθέσεων για τις διαφορετικές οπτικές σχετικά με τα ζητήματα και τις προτάσεις μελλοντικής πορείας που προτείνει η έκθεση.
Ένας ανώτερος επιστημονικός συνεργάτης, που θα εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης (50 %), θα παρέχει καθοδήγηση, γνώσεις και συμβουλές προς τον διευθυντή έργου και διαχειριστή, ενώ θα συμβάλλει στη συγκέντρωση υλικού για την επισκόπηση και στη σύνταξή της. O ανώτερος επιστημονικός συνεργάτης θα έχει ολοκληρωμένη γνώση και εμπειρία της περιοχής της Μέσης Ανατολής και των προσπαθειών δημιουργίας εκεί ζώνης απαλλαγμένης από πυρηνικά και ΟΜΚ.
Για το έργο θα δημιουργηθεί ομάδα αναφοράς 4-5 ατόμων ώστε να παρέχει συμβουλές και καθοδήγηση στο έργο, να αναθεωρεί σχέδια δημοσιεύσεων, να συμβάλλει στη δημιουργία επαφών με εμπειρογνώμονες και επιστημονικά ιδρύματα του κλάδου, καθώς και να συμμετέχει σε συναντήσεις και διαλόγους εμπειρογνωμόνων στην περιοχή. Τα εν λόγω πρόσωπα θα επιλέγονται βάσει της εμπειρογνωμοσύνης τους και της γνώσης τους σχετικά με πρωτοβουλίες για μια ζώνη απαλλαγμένη από πυρηνικά και ΟΜΚ στη Μέση Ανατολή και θα συμμετέχουν υπό την προσωπική τους ιδιότητα. Θα καλύπτονται τα έξοδα ταξιδίου τους και θα λαμβάνουν ημερήσια αποζημίωση όταν συμμετέχουν σε δραστηριότητες σχετικές με το έργο, καθώς και μικρή αμοιβή.
Δεδομένου ότι το έργο προβλέπει αρκετά ταξίδια και σημαντική δέσμευση από πλευράς ενός ευρέως και πολυποίκιλου δικτύου εμπειρογνωμόνων, θα προσληφθεί ένας βοηθός για το έργο που θα υποστηρίζει τη διαχείριση και τη διοικητική μέριμνά του, μεταξύ άλλων τα ταξίδια προς την περιοχή και εντός αυτής, τη διοργάνωση συναντήσεων και τη διαχείριση των οικονομικών και διοικητικών διαδικασιών στα πλαίσια του προγράμματος επιχειρησιακού σχεδιασμού πόρων του ΟΗΕ (Umoja). Ιδανικά, ο βοηθός θα μιλά την αραβική γλώσσα.
Ένας ασκούμενος του έργου θα συνδράμει με καθεστώς μερικής απασχόλησης (50 %) για τη συγκέντρωση και τον έλεγχο της τεκμηρίωσης, την επαλήθευση γεγονότων, την ανάπτυξη σχετικών πινάκων/καταλόγων δεδομένων και την αρχειοθέτηση.
III. Διακυβέρνηση και εποπτεία του έργου
Το έργο τίθεται υπό την αιγίδα του UNIDIR. Το UNIDIR είναι αυτόνομο ινστιτούτο στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο δημιουργήθηκε το 1980 με σκοπό να διεξάγει ανεξάρτητη έρευνα για τον αφοπλισμό και σχετικά προβλήματα, ιδιαίτερα για θέματα διεθνούς ασφάλειας. Εδρεύει στη Γενεύη, είναι παγκοσμίου φήμης και έχει μακροχρόνια εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα ΟΜΚ, μεταξύ άλλων σημαντική θεσμική μνήμη και αρχείο των διαδικασιών αφοπλισμού, όπως είναι η ΝΡΤ και οι απαλλαγμένες από πυρηνικά όπλα ζώνες σε όλον τον κόσμο, καθώς και αξιόλογες δημοσιεύσεις, όλες προσβάσιμες και διαθέσιμες στο κοινό δωρεάν μέσω διαδικτύου.
Ένα σημαντικό στοιχείο της λειτουργίας του UNIDIR είναι ότι συγκαλεί και διευκολύνει τον άτυπο διάλογο μεταξύ διαφόρων εμπειρογνωμόνων για σειρά ζητημάτων σχετικά με τον αφοπλισμό, που καλύπτουν από θέματα ΟΜΚ μέχρι νέες και αναδυόμενες οπλικές τεχνολογίες. Επομένως, το UNIDIR μπορεί να αντλεί εμπειρογνωμοσύνη και εμπειρίες από ένα ευρύ δίκτυο όταν διοργανώνει συναντήσεις στη Γενεύη ή αλλού και όταν ετοιμάζει συγκεφαλαιωτικές εκθέσεις και επακόλουθες ενέργειες.
Το UNIDIR διοικείται από διοικητικό συμβούλιο που λειτουργεί επίσης ως συμβουλευτική επιτροπή για ζητήματα αφοπλισμού, στο οποίο αναφέρεται ο διευθυντής του UNIDIR. Στο διοικητικό συμβούλιο συμμετέχει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων διαφόρων ειδικοτήτων από όλον τον κόσμο· όλοι τους συμμετέχουν υπό την προσωπική τους ιδιότητα και συναντώνται δύο φορές ανά έτος για να εξετάσουν τις δραστηριότητες του UNIDIR επί της ουσίας αλλά και τις οικονομικές υποθέσεις του. Το διοικητικό συμβούλιο υποβάλλει ετησίως εκθέσεις για το έργο του στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Ο διευθυντής του UNIDIR είναι αρμόδιος για την οργάνωση, τη διεύθυνση και τη διοίκηση του UNIDIR, μεταξύ άλλων για τα σημαντικά ερευνητικά του πορίσματα καθώς και για τις οικονομικές και διοικητικές διαδικασίες του.
Αν και το UNIDIR είναι αυτόνομος οργανισμός, διέπεται από τους δημοσιονομικούς κανόνες και κανονισμούς του ΟΗΕ και τα οικονομικά στοιχεία του υπόκεινται σε έλεγχο από το Συμβούλιο Ελεγκτών του ΟΗΕ. Η διαχείριση όλων των οικονομικών στοιχείων του έργου γίνεται μέσω του Umoja του ΟΗΕ και επανεξετάζεται ανά τρίμηνο. Το UNIDIR υποβάλλει εκθέσεις για την πρόοδο και την οικονομική κατάσταση των επιμέρους έργων προς τους σχετικούς δωρητές τουλάχιστον ετησίως και έως και σε τριμηνιαία βάση, ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε δωρητή.