Δράση για το κλίμα — δεσμευτικές ετήσιες μειώσεις των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (2021-2030)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Δεν έχουν όλα τα κράτη μέλη τον ίδιο στόχο για το 2030. Ο κανονισμός για τον επιμερισμό των προσπαθειών κατανέμει την ευθύνη της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ακολουθώντας κριτήρια δικαιοσύνης και οικονομικής αποδοτικότητας.

Έως το 2030 κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να μειώσει τα επίπεδα εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που είχε το 2005, σύμφωνα με τα ποσοστά που ορίζονται στη στήλη 2 του παραρτήματος I, τα οποία κυμαίνονται από 10% (Βουλγαρία) έως 50% (Δανία, Γερμανία, Λουξεμβούργο, Φινλανδία και Σουηδία).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για τον καθορισμό των ατομικών ετήσιων δικαιωμάτων εκπομπής των κρατών μελών για τα έτη 2021-2030, εκφρασμένων σε τόνους ισοδύναμου CO₂, σύμφωνα με τις γραμμικές τροχιές που ορίζονται στον κανονισμό. Δεδομένου ότι οι στόχοι για το 2030 και οι τροχιές που οδηγούν σε αυτούς τροποποιήθηκαν το 2023, η Επιτροπή θα τροποποιήσει, το 2023, την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2020/2126 της Επιτροπής, για να επικαιροποιήσει τον αριθμό των ετήσιων δικαιωμάτων εκπομπής που ορίστηκαν για τα κράτη μέλη για τα έτη 2023-2030.

Οι κανόνες ευελιξίας στον τροποποιημένο κανονισμό επιτρέπουν στα κράτη μέλη να:

• δανείζονται, εντός ορισμένων ορίων, ετήσια δικαιώματα εκπομπής από το επόμενο έτος για να καλύψουν τις πλεονάζουσες εκπομπές σε ένα δεδομένο έτος·
• αποταμιεύουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, το πλεόνασμα των ετήσιων δικαιωμάτων εκπομπής για χρήση σε επόμενο έτος·
• μεταφέρουν έως και το 10% (για τα έτη 2021-2025) και το 15% (για τα έτη 2026-2030) των ετήσιων δικαιωμάτων εκπομπής τους σε άλλο κράτος μέλος·
• αντισταθμίζουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τυχόν υπέρβαση στις εκπομπές τους με απορροφήσεις αερίων του θερμοκηπίου από τη χρήση γης, την αλλαγή χρήσης γης και τη δασοκομία (που διέπεται από τον κανονισμό LULUCF).

Εννέα κράτη μέλη (που απαριθμούνται στο παράρτημα II: Βέλγιο, Δανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) μπορούν να ακυρώσουν ένα περιορισμένο ποσοστό των δικαιωμάτων τους στο σύστημα εμπορίας εκπομπών, μέχρι ένα άθροισμα που ισοδυναμεί το πολύ με 100 εκατομμύρια τόνους CO₂, προκειμένου να αντισταθμίσουν την υπέρβαση των εκπομπών στους τομείς του κανονισμού για τον επιμερισμό των προσπαθειών. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενημερώσουν την Επιτροπή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023 εάν σκοπεύουν να κάνουν χρήση —ή περαιτέρω χρήση— της περιορισμένης ακύρωσης των δικαιωμάτων του συστήματος εμπορίας εκπομπών.

Η Επιτροπή θα διενεργήσει ελέγχους συμμόρφωσης το 2027 (που θα καλύπτουν τις εκπομπές κατά την περίοδο 2021-2025) και το 2032 (που θα καλύπτουν τις εκπομπές κατά την περίοδο 2026-2030). Εάν από τους ελέγχους αυτούς προκύψει ότι, σε ένα δεδομένο έτος, μετά τη χρήση των προαναφερθέντων περιθωρίων ευελιξίας, ένα κράτος μέλος δεν διαθέτει επαρκή δικαιώματα εκπομπών για να καλύψει όλες τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η ποσότητα των εκπομπών που υπερβαίνουν το όριο θα πολλαπλασιαστεί επί 1,08 και το αποτέλεσμα θα προστεθεί στις εκπομπές που του επόμενου έτους.

Τα κράτη μέλη που πληρούν ορισμένα κριτήρια όσον αφορά το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μπορούν να λάβουν περιορισμένο αριθμό δικαιωμάτων από ένα αποθεματικό ασφαλείας που περιέχει έως 105 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου CO₂, με σκοπό να αντισταθμίσουν τυχόν εκπομπές πέραν των στόχων τους για το 2030.

Η Επιτροπή:

• προσαρμόζει και δημοσιεύει τα ετήσια δικαιώματα εκπομπής για κάθε κράτος μέλος·
• διασφαλίζει, μέσω του ενωσιακού μητρώου, την ακριβή λογιστική καταγραφή της συμμόρφωσης με τους κανόνες του κανονισμού·
• κρατά υπό αναθεώρηση τον κανονισμό και υποβάλλει μια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντός 6 μηνών από κάθε καθολική απογραφή βάσει της συμφωνίας του Παρισιού (βλ. σύνοψη)· η εν λόγω έκθεση θα περιλαμβάνει, ειδικότερα, μια εκτίμηση της ανάγκης για πρόσθετες πολιτικές και μέτρα της ΕΕ ενόψει των αναγκαίων μειώσεων εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου σε ένα πλαίσιο μετά το 2030, και μπορεί να συνοδεύεται, εάν χρειάζεται, από νομοθετικές προτάσεις.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/842 τροποποιεί επίσης τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 525/2013, ο οποίος στη συνέχεια καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2018/1999 (βλ. σύνοψη).