EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Minimum standards for procedures for granting and withdrawing refugee status
Ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαδικασία χορήγησης και ανάκλησης του καθεστώτος του πρόσφυγα
Ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαδικασία χορήγησης και ανάκλησης του καθεστώτος του πρόσφυγα
This summary has been archived and will not be updated. See
'Διαδικασία ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση'
for an updated information about the subject.
Ελάχιστες προδιαγραφές για τη διαδικασία χορήγησης και ανάκλησης του καθεστώτος του πρόσφυγα
Η παρούσα οδηγία καθορίζει τους ελάχιστους κανόνες για τις διαδικασίες χορήγησης και ανάκλησης του καθεστώτος του πρόσφυγα, προκειμένου να μειώσει τις ανισότητες μεταξύ των εθνικών διαδικασιών εξέτασης και να εξασφαλίσει την ποιότητα της λήψης αποφάσεων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).
ΠΡΑΞΗ
Οδηγία 2005/85/ΕΚ του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 2005 σχετικά με τις στοιχειώδεις προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες χορηγείται και ανακαλείται το καθεστώς του πρόσφυγα στα κράτη μέλη [Επίσημη Εφημερίδα L 326 της 13.12.2005].
ΣΥΝΟΨΗ
Η οδηγία εφαρμόζεται σε όλες τις αιτήσεις ασύλου * που υποβάλλονται στο έδαφος των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), περιλαμβανομένων των συνόρων, ή στις ζώνες διέλευσης. Εντούτοις, δεν εφαρμόζεται στη Δανία, η οποία αυτοεξαιρείται από το σύνολο της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.
Οι χώρες της ΕΕ είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν την εν λόγω οδηγία στις διαδικασίες επεξεργασίας των αιτήσεων ασύλου βάσει της σύμβασης της Γενεύης *. Εάν, στο πλαίσιο των διαδικασιών ασύλου, οι χώρες της ΕΕ εξετάζουν επίσης τα προσόντα του αιτούντος για οποιαδήποτε άλλη μορφή διεθνούς προστασίας, οφείλουν να εφαρμόζουν την παρούσα οδηγία στο σύνολο της διαδικασίας. Επιπροσθέτως, δύνανται να την εφαρμόσουν στις διαδικασίες για την έκδοση αποφάσεων όσον αφορά αιτήσεις παροχής οποιασδήποτε άλλης μορφής διεθνούς προστασίας.
Θεμελιώδεις εγγυήσεις
Μια αίτηση ασύλου δεν δύναται να απορριφθεί εκ μόνου του γεγονότος ότι δεν υποβλήθηκε το ταχύτερο δυνατόν. Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ εγγυώνται ότι οι αιτήσεις εξετάζονται σε ατομική βάση, αντικειμενικά και αμερόληπτα
Οι αιτούντες έχουν το δικαίωμα να παραμείνουν στο έδαφος του κράτους, εφόσον δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση για την αίτησή τους.
Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι αιτούντες:
Οι ακόλουθες πρόσθετες εγγυήσεις προβλέπονται, υπό προϋποθέσεις, για τους ασυνόδευτους ανήλικους *:
Υποχρεώσεις
Οι χώρες της ΕΕ δύνανται να επιβάλλουν στους αιτούντες άσυλο υποχρεώσεις συνεργασίας με τις εθνικές αρχές. Ειδικότερα, δύνανται να προβλέπουν ότι οι αιτούντες άσυλο πρέπει:
Διαδικασία εξέτασης
Σε γενικές γραμμές, οι αποφάσεις για τις αιτήσεις λαμβάνονται από την αποφαινόμενη αρχή που έχουν ορίσει οι χώρες της ΕΕ. Το προσωπικό τής εν λόγω αρχής πρέπει να γνωρίζει τις σχετικές προδιαγραφές τής νομοθεσίας περί ασύλου και προσφύγων.
Πριν αποφασίσει η αρμόδια αρχή, συνήθως παρέχεται στον αιτούντα η δυνατότητα να έχει προσωπική συνέντευξη με εξουσιοδοτημένο υπάλληλο. Αυτή κανονικά λαμβάνει χώρα χωρίς την παρουσία των μελών της οικογένειας και σε συνθήκες που εγγυώνται δεόντως την εμπιστευτικότητα. Συντάσσεται γραπτή έκθεση για τη συνέντευξη, της οποίας το περιεχόμενο θα μπορεί να υποβληθεί στην έγκριση του αιτούντος. Ωστόσο, η άρνηση του αιτούντος να εγκρίνει την έκθεση δεν μπορεί να εμποδίσει την αποφαινόμενη αρχή να λάβει την απόφασή της.
Οι χώρες της ΕΕ δεν δύνανται να υποβάλλουν σε κράτηση ένα πρόσωπο με μόνη αιτιολογία ότι ζητά άσυλο. Όταν υποβάλλουν έναν αιτούντα σε κράτηση, η χώρα της ΕΕ μεριμνά ώστε να υπάρχει δυνατότητα ταχείας δικαστικής επανεξέτασης. Η οδηγία για τις στοιχειώδεις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο προβλέπει περαιτέρω κανόνες για την κράτηση των αιτούντων.
Οι χώρες της ΕΕ μπορούν να χρησιμοποιούν ιατρικές εξετάσεις για τον προσδιορισμό της ηλικίας των ασυνόδευτων ανηλίκων στο πλαίσιο της εξέτασης αίτησης ασύλου.
Οι χώρες της ΕΕ οφείλουν να εγγυηθούν την εμπιστευτικότητα των πληροφοριών που αφορούν κάθε αίτηση.
Διαδικασίες σε πρώτο βαθμό
Οι βασικές αρχές και οι θεμελιώδεις εγγυήσεις που προβλέπονται από την οδηγία εφαρμόζονται πλήρως στις διαδικασίες εξέτασης των αιτήσεων ασύλου, των καλούμενων «κανονικών». Οι χώρες της ΕΕ δύνανται επίσης να προβλέψουν ειδικές διαδικασίες, που αποκλίνουν από αυτές τις αρχές και εγγυήσεις, για να εξετάσουν αιτήσεις ασύλου σε δύο περιπτώσεις:
Οι χώρες της ΕΕ μπορούν επίσης να ορίσουν ότι μια διαδικασία εξέτασης, η οποία σέβεται τις βασικές αρχές και εγγυήσεις που προβλέπονται από την οδηγία, θα μπορεί να επιταχυνθεί, ειδικά υπό τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
Μια χώρα εκτός ΕΕ που αναφέρεται ως ασφαλής χώρα καταγωγής δεν δύναται να θεωρείται ως τέτοια από έναν συγκεκριμένο αιτούντα άσυλο, ο οποίος δεν έχει προβάλει σοβαρούς λόγους που να επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι δεν πρόκειται για ασφαλή χώρα εξαιτίας της προσωπικής του κατάστασης, λαμβανομένων υπόψη των προϋποθέσεων που απαιτούνται για τη διεκδίκηση του καθεστώτος του πρόσφυγα βάσει της οδηγίας 2004/83/ΕΚ.
Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι χώρες της ΕΕ δύνανται να κηρύξουν μια αίτηση απαράδεκτη και να μην την εξετάσουν ως προς την ουσία ιδιαίτερα όταν:
Οι χώρες της ΕΕ δύνανται να εφαρμόζουν την έννοια της ασφαλούς τρίτης χώρας αποκλειστικά όταν οι αρμόδιες αρχές έχουν τη βεβαιότητα ότι σε αυτή τη χώρα εκτός ΕΕ:
Διαδικασία ανάκλησης
Οι χώρες της ΕΕ αναλαμβάνουν μια διαδικασία εξέτασης με σκοπό την ανάκληση του καθεστώτος του πρόσφυγα που έχει αναγνωριστεί σε πρόσωπο από τη στιγμή που νέα στοιχεία εμφανίζονται τα οποία δείχνουν ότι θα πρέπει να γίνει επανεξέταση της εγκυρότητας του καθεστώτος του.
Μια τέτοια εξέταση θα πρέπει να σέβεται ορισμένες αρχές και εγγυήσεις σχετικές ειδικότερα με την πληροφόρηση του ενδιαφερομένου, τη δυνατότητά του να παρουσιάσει σε μια συνέντευξη επιχειρήματα κατά της ανάκλησης αυτής.
Διαδικασίες προσφυγής
Οι χώρες της ΕΕ οφείλουν να εγγυώνται στους αιτούντες ένα ουσιαστικό δικαίωμα προσφυγής ενώπιον μιας δικαστικής αρχής κατά απόφασης που έχει ληφθεί για την αίτησή τους για άσυλο ή κατά άλλου είδους αποφάσεων, οι οποίες έχουν ληφθεί στο πλαίσιο των διαδικασιών ασύλου (συμπεριλαμβανομένης της απόφασης για ανάκληση του καθεστώτος ή του παραδεκτού της αίτησης).
Πλαίσιο
Tο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε του 1999 αποφάσισε στα συμπεράσματά του τη θέσπιση κοινού ευρωπαϊκού καθεστώτος παροχής ασύλου βασισμένου στην πλήρη και συνολική εφαρμογή της σύμβασης της Γενεύης. Βραχυπρόθεσμα, αυτό συνεπάγεται τον καθορισμό κοινών προτύπων για ισότιμη και αποτελεσματική διαδικασία παροχής ασύλου, όπως προβλέπεται στον πίνακα αποτελεσμάτων που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 27 Μαρτίου 2000. Μακροπρόθεσμα θα καθοριστεί κοινή διαδικασία παροχής ασύλου και ομοιόμορφο καθεστώς που θα ισχύει σε όλη την επικράτεια της Ένωσης.
Λέξεις-κλειδιά της πράξης
Παραπομπες
Πράξη |
Έναρξη ισχύος |
Προθεσμία για μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών |
Επίσημη Εφημερίδα |
Οδηγία 2005/85/EΚ |
2.1.2006 |
1.12.2007(1.12.2008 για το άρθρο 15) |
ΕΕ L 326 της 13.12.2005 |
ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 8ης Σεπτεμβρίου 2010 για την εφαρμογή της οδηγίας 2005/85/ΕΚ της 1ης Δεκεμβρίου 2005 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα [COM(2010) 465 – Δεν έχει δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα]. Η παρούσα έκθεση παρέχει μία επισκόπηση της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των χωρών της ΕΕ της οδηγίας 2005/85/ΕΚ, και των προβλημάτων που διαπιστώθηκαν κατά την εφαρμογή της.
Η έκθεση παρουσιάζει λεπτομερώς ένα αριθμό περιπτώσεων ατελούς ή εσφαλμένης μεταφοράς και ελλείψεις ως προς την εφαρμογή της οδηγίας από τις χώρες της ΕΕ. Επιπλέον, λόγω ορισμένων προαιρετικών διατάξεων και εξαιρέσεων στην οδηγία, υφίστανται διαφορές μεταξύ των ρυθμίσεων και διαδικαστικών εγγυήσεων στις χώρες της ΕΕ, Αυτό ισχύει κυρίως όσον αφορά:
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διαδικαστικές αποκλίσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ, οι οποίες έχουν προκληθεί από ασαφή και διφορούμενα πρότυπα στην οδηγία, η Επιτροπή ενέκρινε το 2009 μία πρόταση [COM(2009) 554 τελικό] με σκοπό την τροποποίηση της οδηγίας.
Ημερομηνία τελευταίας τροποποίησης: 16.10.2010