Het cultuurbeleid van de EU

Krachtens artikel 167 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bestaat de rol van de Europese Unie (EU) op het gebied van cultuur in het ondersteunen, coördineren of aanvullen van de activiteiten van EU-lidstaten. De EU streeft ernaar haar gemeenschappelijk cultureel erfgoed tot zijn recht te laten komen door “inspiratie te putten uit het culturele, religieuze en humanistische erfgoed van Europa”, “door de rijke verscheidenheid van cultuur en taal te eerbiedigen”, en “door ervoor te zorgen dat het Europees cultureel erfgoed behouden blijft en wordt versterkt”.

Hoewel de afzonderlijke lidstaten verantwoordelijk zijn voor hun eigen cultuurbeleid, is het de rol van de EU om gemeenschappelijke uitdagingen te helpen aanpakken, variërend van de impact van digitale technologieën en de noodzaak om kunstenaars op digitale platforms een eerlijke beloning te garanderen, tot de noodzaak om innovatie in de culturele en creatieve sectoren te ondersteunen. De EU kan deze sectoren ook helpen zich te herstellen in geval van een crisis en hun veerkracht bevorderen om ze in de toekomst meer solide te maken.

De EU steunt daarnaast acties voor het behoud van het cultureel erfgoed en de bevordering van samenwerking en transnationale uitwisselingen tussen culturele instellingen in de lidstaten.

Het nieuwe financieringsprogramma Creatief Europa 2021-2027 is het enige EU-programma dat specifiek bedoeld is om steun te verlenen aan, en grensoverschrijdende samenwerking en netwerkactiviteiten te bieden voor, alle culturele en creatieve sectoren. Deze sectoren kunnen ook profiteren van een reeks specifieke mogelijkheden in het kader van andere EU-financieringsstromen, waaronder Horizon Europa, het programma voor de interne markt, de herstel- en veerkrachtfaciliteit of de fondsen in het kader van het cohesiebeleid.

Andere initiatieven zijn onder meer:

• Culturele Hoofdsteden van Europa, gelanceerd in 1985;
• EU-prijzen voor culturele sectoren, zoals de Music Moves Europe Talent Award, de EU-prijs voor hedendaagse architectuur en de EU-prijs voor literatuur;
• de Europese erfgoeddagen, een gezamenlijk initiatief van de EU en de Raad van Europa, dat burgers toegang geeft tot locaties die normaal niet toegankelijk zijn voor het publiek.

De EU werkt ook samen met andere internationale organisaties, zoals UNESCO, de Raad van Europa en de OESO, om de illegale handel in cultuurgoederen aan te pakken, lokale ontwikkeling door middel van cultuur te bevorderen en het participatieve beheer van cultureel erfgoed te verbeteren.