Dochodzenia w sprawach wypadków w sektorze transportu morskiego

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa obejmuje incydenty:

• dotyczące statków pływających pod banderą państwa członkowskiego Unii Europejskiej (UE);
• występujące na morzu terytorialnym i wodach wewnętrznych państwa członkowskiego;
• wpływające na inne istotne interesy państwa członkowskiego.

Dyrektywa nie obejmuje incydentów, w których biorą udział wyłącznie:

• okręty wojenne, wojskowe i pozostałe okręty państwa członkowskiego pełniące niekomercyjną służbę rządową;
• statki wykorzystujące energię wiatru lub łodzie rekreacyjne, chyba że mają załogę i przewożą więcej niż 12 pasażerów komercyjnych,
• statki żeglugi śródlądowej;
• morskie platformy wiertnicze.

Status dochodzeń w sprawie bezpieczeństwa

Państwa członkowskie:

• zapewniają osobom prowadzącym dochodzenie status prawny i zasoby umożliwiające wykonywanie ich pracy w sposób jak najbardziej skuteczny i szybki; osoby prowadzące dochodzenie powinny być niezależne w swojej strukturze i podejmowaniu decyzji od wszelkich stron, których interesy mogłyby być sprzeczne z powierzonymi im zadaniami;
• gwarantują, że dochodzenia są prowadzone niezależnie od jakichkolwiek równoległych dochodzeń w sprawach karnych lub innych sprawach i nie będą zawieszane ani opóźniane przez takie dochodzenia, a także że osoby prowadzące dochodzenie mogą swobodnie przedstawiać swoje ustalenia bez jakiejkolwiek ingerencji z zewnątrz;
• zapewniają, że organy dochodzeniowe mogą współpracować z organami dochodzeniowymi w innych państwach członkowskich;
• wymagają od odpowiednich organów niezwłocznego powiadamiania organu dochodzeniowego o wszelkich wypadkach lub incydentach;
• uwzględniają wytyczne Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) dotyczące sprawiedliwego traktowania marynarzy w sytuacji wypadków na morzu na ich wodach;
• zapewniają, że organ dochodzeniowy może, na podstawie swoich dochodzeń, przyjąć zalecenia dotyczące bezpieczeństwa skierowane do zainteresowanych stron w celu uwzględnienia wniosków wyciągniętych z wypadku, aby zapobiec jego ponownemu wystąpieniu;
• ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszeń dyrektywy;

Obowiązek przeprowadzenia dochodzenia

Dochodzenie w sprawie bezpieczeństwa:

• ma miejsce po bardzo poważnym wypadku morskim¹:
  • z udziałem statku pływającego pod banderą danego państwa członkowskiego,
  • mającym miejsce na morzu terytorialnym lub wodach wewnętrznych państwa członkowskiego, niezależnie od bandery statku (statków),
  • wpływającym na istotny interes państwa członkowskiego, niezależnie od miejsca incydentu lub bander,
  • z udziałem kutra rybackiego o długości poniżej 15 metrów, jeżeli organ prowadzący dochodzenie podejmie decyzję o wszczęciu dochodzenia w następstwie wstępnej oceny, co musi nastąpić w ciągu dwóch miesięcy od zdarzenia,
  • w przypadku jakiegokolwiek innego wypadku lub incydentu morskiego nieuwzględnionego powyżej, jeżeli organ ds. badania zdarzeń podejmie taką decyzję;
• przestrzega zakresu i praktycznych ustaleń określonych przez wiodący organ dochodzeniowy;
• postępuje zgodnie z wytycznymi IMO dla osób prowadzących dochodzenia, chociaż może od nich odstąpić, gdy uzna to za konieczne;
• jest wszczynane, jeśli organ dochodzeniowy zdecyduje, że struktura, wyposażenie, procedury, załoga i zarządzanie statkiem miały związek z wypadkiem morskim lub incydentem z udziałem pracowników na lądzie lub w porcie, który miał miejsce, gdy statek znajdował się przy nabrzeżu lub w doku;
• rozpoczyna się niezwłocznie, a najpóźniej w ciągu dwóch miesięcy od wypadku lub incydentu;
• niezwłocznie informuje krajowe organy bezpieczeństwa morskiego, jeśli podejrzewa popełnienie przestępstwa.

Zasady prowadzenia dochodzeń w sprawie bezpieczeństwa stanowią, że:

• każdy wypadek lub incydent morski podlega pojedynczemu dochodzeniu, przy czym równoległe dochodzenia są ściśle ograniczone do wyjątkowych przypadków;
• incydenty z udziałem statku pasażerskiego typu ro-ro² lub szybkiej jednostki pasażerskiej na wodach państwa członkowskiego są badane przez dane państwo członkowskie, a jeżeli miały miejsce gdzie indziej, przez państwo członkowskie, w którym statek ostatnio przebywał;
• dane i dokumentacja dochodzenia pozostają poufne, chyba że właściwe organy uznają, że ich ujawnienie leży w nadrzędnym interesie publicznym;
• strony uczestniczące w wypadku lub incydencie muszą zachować i zabezpieczyć wszystkie istotne dowody, takie jak mapy, dzienniki, nagrania i taśmy wideo.

Organy ds. badania bezpieczeństwa:

• muszą być bezstronne, niezależne i stałe, dysponować niezbędnymi uprawnieniami, środkami, finansami i odpowiednio wykwalifikowanym personelem do wykonywania swoich obowiązków;
• może gromadzić i analizować dane dotyczące bezpieczeństwa morskiego, w szczególności w celach prewencyjnych;
• mają dostęp do wszelkich informacji i środków technologicznych, takich jak przesłuchania świadków i dokumentacja z badań;
• reagują niezwłocznie po otrzymaniu powiadomienia o wypadku;
• mogą wystosować wczesne ostrzeżenie podczas dochodzenia, jeśli uznają, że konieczne jest pilne działanie UE.

Ramy stałej współpracy organów śledczych państw członkowskich:

• umożliwiają organom ds. badania bezpieczeństwa:
  • wzajemną współpracę;
  • współdzielenie instalacji, obiektów i wyposażenia;
  • opracowanie wspólnych zasad postępowania zgodnie z zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa i dostosowanie metod dochodzeniowych;
• organizację działań szkoleniowych;
• zacieśnienie współpracy z organami państw trzecich i organizacjami międzynarodowymi;

Sprawozdania z wypadków:

• są publikowane w formacie określonym w załączniku I po każdym dochodzeniu;
• może ograniczać się do zwięzłego sprawozdania, jeśli:
  • dochodzenie nie dotyczy bardzo poważnego wypadku morskiego,
  • ustalenia nie zapobiegną przyszłym wypadkom lub incydentom morskim;
• wraz z wnioskami i wszelkimi zaleceniami, powinny zostać sfinalizowane w ciągu 12 miesięcy od incydentu (jeśli nie jest to możliwe, raporty okresowe powinny zostać przedstawione w tym samym terminie w przypadku bardzo poważnych wypadków morskich).

Zalecenia dotyczące bezpieczeństwa:

• muszą zostać uwzględnione przez adresatów, aby zapobiec przyszłym wypadkom i otrzymać odpowiednie działania następcze;
• mogą być sporządzane przez organ ds. bezpieczeństwa lub Komisję na podstawie abstrakcyjnych danych i wcześniejszych badań.

Europejska platforma informacji o wypadkach morskich:

• gromadzi i analizuje wszystkie dane dotyczące wypadków i incydentów morskich;
• zbiera:
  • informacje od państw członkowskich na temat wszystkich wypadków i incydentów morskich (w przypadku statków rybackich o długości poniżej 15 metrów wymóg ten dotyczy tylko bardzo poważnych wypadków morskich), zgodnie z formatem przedstawionym w załączniku II,
  • powiadomienia od organów ds. badania wypadków i incydentów o wszystkich bardzo poważnych wypadkach morskich;
• rozwija, wraz z Komisją i państwami członkowskimi, wymianę wiedzy i szkolenia w zakresie nowych rozwiązań prawnych i technologicznych.

Sprawozdanie z wykonania

Do 27 czerwca 2032 roku Komisja musi przedstawić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej sprawozdanie z wdrożenia dyrektywy wraz z ewentualnymi zaleceniami.