Het Verdrag inzake het Energiehandvest en het protocol bij het Energiehandvest

KERNPUNTEN

De belangrijkste bepalingen van het Verdrag inzake het Energiehandvest hebben betrekking op de bescherming van de investeringen, de handel in energiegrondstoffen en -producten, de doorvoer en de regeling van geschillen.

Commercie, investeringen, handel en bescherming

De bepalingen van het verdrag omvatten:

• het bevorderen van de toegang tot internationale markten op commerciële voorwaarden en in het algemeen het ontwikkelen van een open en concurrerende markt voor energiegrondstoffen en -producten;
• het beschermen van buitenlandse investeringen, op basis van een behandeling die niet minder gunstig is dan de beste nationale investeringsvoorwaarden, en tegen belangrijke niet-commerciële risico’s;
• het streven naar een vermindering van de marktverstoringen en belemmeringen van de mededinging bij economische activiteiten in de energiesector;
• het waarborgen van betrouwbare grensoverschrijdende energiedoorvoerstromen via pijpleidingen, netwerken en andere vormen van vervoer;
• het erkennen van het belang van open kapitaalmarkten om de kapitaalstroom voor de financiering van de handel in energiegrondstoffen en –producten, en de investeringen in de economische activiteit in de energiesector te stimuleren;
• het aanmoedigen en creëren van stabiele, eerlijke en transparante voorwaarden voor investeerders van andere partijen om te investeren in het gebied dat onder het verdrag valt.

Soevereiniteit over energiebronnen

Het verdrag erkent de soevereine rechten van landen met betrekking tot energiebronnen en bevestigt opnieuw dat deze moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met het internationaal recht, zonder afbreuk te doen aan de algemene doelstelling om de toegang tot energiebronnen en de exploratie en ontwikkeling daarvan op commerciële grondslag te bevorderen.

Milieuaspecten

• De partijen bij het verdrag komen overeen de energie-efficiëntie te bevorderen en ernaar te streven de achteruitgang van het milieu door de productie en het gebruik van energie zo gering mogelijk te houden.
• De vervuiler moet in principe de kosten van de vervuiling dragen, ook van de grensoverschrijdende vervuiling, zonder de investeringen in de energiecyclus of de internationale handel te verstoren.

Transparantie

Elke verdragsluitende partij wijst een of meer informatiebureaus aan waartoe men zich kan wenden met verzoeken om informatie over wetten, voorschriften, rechterlijke besluiten en bestuursrechtelijke beslissingen met betrekking tot de handel in energiegrondstoffen en -producten.

Regeling van geschillen

Het verdrag bevat bepalingen voor het oplossen van geschillen tussen deelnemende landen via diplomatieke kanalen en ad-hoctribunalen, en — in het geval van investeringen — tussen investeerders en gastlanden. Indien een geschil tussen investeerders niet binnen drie maanden in der minne kan worden geschikt, kunnen de investeerders ervoor kiezen het geschil voor te leggen aan:

• gerechten of administratieve tribunalen;
• een eerder overeengekomen geschillenbeslechtingsprocedure, of
• instanties voor internationale arbitrage of bemiddeling.

Ondertekenaars, de Conferentie over het Energiehandvest, protocollen en verklaringen

• Onder de ondertekenaars van het verdrag bevinden zich EU-landen en regionale organisaties voor economische integratie (zoals de EU) die zich inzetten voor de naleving van de beginselen van open en niet-discriminerende energiemarkten.
• De partijen komen periodiek bijeen in de Conferentie over het Energiehandvest, waar ze elk recht hebben op één vertegenwoordiger. De gewone vergaderingen worden gehouden met door de Conferentie over het Handvest vastgestelde tussenpozen. Zij kan ook toestemming verlenen voor onderhandelingen over protocollen of verklaringen bij het Energiehandvest om de doelstellingen en beginselen van het handvest na te streven.

Uitzonderingen

De partijen mogen geen handelsgerelateerde investeringen doen die niet in overeenstemming zijn met de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT) van 1994, waarbij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) is opgericht, en niets in het verdrag stelt de WTO-leden vrij van de overeenkomst.

Het verdrag sluit geen enkele ondertekenaar uit van maatregelen die:

• noodzakelijk zijn om het leven of de gezondheid van mensen, dieren of planten te beschermen;
• essentieel zijn voor het verkrijgen of distribueren van energiegrondstoffen en -producten wanneer er een tekort is als gevolg van externe oorzaken;
• ontworpen zijn om ten goede te komen aan investeerders die behoren tot inheemse volkeren of sociaal of economisch achtergestelde individuen of groepen.

Protocol bij het Energiehandvest

Het protocol is vastgesteld overeenkomstig het handvest. Tot de doelstellingen behoren:

• de bevordering van een beleid voor energie-efficiëntie dat verenigbaar is met duurzame ontwikkeling;
• het scheppen van voorwaarden voor producenten en consumenten om efficiënt met energie om te gaan, met respect voor het milieu;
• het aanmoedigen van samenwerking op het gebied van energie-efficiëntie;
• het formuleren van beleid ter bevordering van de energie-efficiëntie en het tot stand brengen van een passend wettelijk en regelgevend kader voor de bevordering van een efficiënte werking van het marktmechanisme, met inbegrip van een op de markt gerichte prijsvorming.

Internationaal Energiehandvest

In 2015 is een nieuw Internationaal Energiehandvest aangenomen en ondertekend door meer dan 65 landen en organisaties, waaronder de EU en alle EU-landen. Het doel van dit nieuwe handvest is zo veel mogelijk nieuwe landen te betrekken die bereid zijn samen te werken op het gebied van energie en die het belang van energiezekerheid voor energieproducerende, -doorvoerende en -consumerende landen erkennen. Het nieuwe handvest bouwt voort op en moderniseert het Energiehandvest van 1991.