Postdiensten in de EU

KERNPUNTEN

In de richtlijn worden gemeenschappelijke regels vastgelegd met betrekking tot:

• de voorwaarden voor het verrichten van postdiensten;
• de minimumnormen voor de universele postdienst, met name:
  • de vaststelling van kwaliteitsnormen met betrekking tot levertijden;
  • naleving van de tariefbeginselen (kostenoriëntatie, non-discriminatie, transparantie) en doorzichtigheid van de rekeningen van de universele postdienst;
  • de financiering van de universele postdienst onder voorwaarden die het permanente karakter ervan kunnen garanderen (duurzaamheid);
• de harmonisatie van technische normen (technisch comité 331 van het Europees Comité voor normalisatie, CEN) naar aanleiding van normalisatieverzoeken van de Europese Commissie);
• het instellen van onafhankelijke nationale autoriteiten.

De universele postdienstverplichting

EU-landen zijn verplicht om overal op hun grondgebied een permanente, betaalbare en universele postdienst te garanderen, dat wil zeggen dat zij ten minste het volgende moeten garanderen:

• een dienst (afhalen bij toegangspunten en bezorgen) op vijf werkdagen per week (met uitzonderingen);
• het ophalen, sorteren, vervoeren en bezorgen van postzendingen tot 10 kg;
• diensten voor aangetekende en verzekerde zendingen.

De EU-landen kunnen een of meer ondernemingen aanwijzen als leverancier(s) van de universele dienst, zodat het gehele grondgebied wordt bestreken. Deze aanwijzing wordt regelmatig herzien.

Financiering van de universele postdienst

De EU-landen mogen geen exclusieve of bijzondere rechten verlenen voor het verrichten van postdiensten. Ze kunnen de leverancier(s) van de universele dienst echter wel compenseren als er nettokosten worden vastgesteld en deze een oneerlijke financiële last vormen in overeenstemming met de EU-verdragen (bijvoorbeeld overheidssteun, overheidsopdrachten of een mechanisme voor kostendeling¹).

Tarieven

De tarieven voor de universele dienst moeten met name voldoen aan de volgende beginselen.

• Ze moeten:
  • betaalbaar zijn voor alle gebruikers;
  • transparant en niet-discriminerend zijn;
  • kostengeoriënteerd zijn en een efficiënte verrichting van de universele dienst stimuleren.
• Om redenen van overheidsbeleid kunnen uniforme tarieven worden gehandhaafd.
• Als er sprake is van speciale tarieven (bijvoorbeeld voor bedrijven), moeten deze niet-discriminerend en transparant zijn.

EU-landen kunnen een gratis postdienst aanbieden voor blinden en slechtzienden.

Kwaliteit van de diensten

• De EU-landen moeten kwaliteitsnormen opstellen voor hun binnenlandse universele postdienst (dat wil zeggen de bezorgtijden van begin tot eind).
• In bijlage II van de richtlijn zijn kwaliteitsnormen opgenomen voor diensten binnen de EU.
• Ten minste eenmaal per jaar moeten onafhankelijke prestatiecontroles worden uitgevoerd.

Voor grensoverschrijdende post binnen de EU worden in bijlage II van de richtlijn de volgende eisen gesteld:

• 85 % van de grensoverschrijdende post in de snelste standaardcategorie moet binnen drie werkdagen worden bezorgd, en
• 97 % moet binnen vijf werkdagen worden bezorgd.

Klachtenprocedures

Er moet een transparante, eenvoudige en niet dure procedure beschikbaar zijn om klachten van gebruikers af te handelen, waarbij geschillen eerlijk en snel worden opgelost.

Technische harmonisatie

Technische harmonisatie vindt plaats op basis van een verzoek van de Commissie om normalisatie door technisch comité 331 van het CEN.

Regelgevende instanties

De EU-landen moeten onafhankelijke nationale regelgevende instanties oprichten, die over alle nodige middelen moeten beschikken op het gebied van personeel, expertise en financiële middelen, en die de taken moeten uitvoeren die hun door de richtlijn zijn toegewezen, met name op het gebied van:

• de universele dienst;
• vergunningsprocedures;
• tariefcontroles en rekeningen;
• kwaliteit van de dienst;
• het verstrekken van informatie en statistieken.

Verstrekking van informatie

De EU-landen moeten ervoor zorgen dat de leveranciers van de dienst de nationale regelgevende instanties informatie verstrekken, met inbegrip van financiële informatie en informatie over de universele dienst, met name voor twee doeleinden:

• om de conformiteit met deze richtlijn te waarborgen, en
• voor duidelijk omschreven statistische doeleinden.

Grensoverschrijdende pakketbezorgdiensten

In 2018 werd Verordening (EU) 2018/644 over grensoverschrijdende pakketbezorging vastgesteld. Deze verordening vormt een aanvulling op de regels van Richtlijn 97/67/EG, die voornamelijk, maar niet uitsluitend, is gericht op de universele dienst en die handelt over:

• regelgevend toezicht;
• de transparantie van grensoverschrijdende tarieven, en
• de beoordeling van tarieven voor grensoverschrijdende enkele poststukken.