Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) — Zorgen voor veilige levensmiddelen en veilige diervoeders in de EU

KERNPUNTEN

• Levensmiddelen die gevaarlijk zijn voor de gezondheid of die ongeschikt zijn voor consumptie, mogen niet in de handel worden gebracht. De volgende factoren worden in aanmerking genomen:
  • de normale omstandigheden van het gebruik van het levensmiddel door de consument;
  • informatie die aan de consument wordt verstrekt;
  • het kortetermijn- en/of langetermijneffect dat het levensmiddel heeft op de gezondheid;
  • vermoedelijke cumulatieve toxische effecten;
  • de bijzondere fysieke gevoeligheden van een specifieke categorie consumenten ingeval het levensmiddel voor die categorie consumenten bestemd is.
• Indien onveilige levensmiddelen of diervoeders deel uitmaken van een partij, wordt aangenomen dat die hele partij onveilig is.
• Voedselwetgeving is van toepassing op alle stadia van de voedselketen, van de productie, de verwerking, het vervoer en de distributie tot aan de levering. Met name moeten levensmiddelenbedrijven:
  • in alle stadia van de productie en de distributie de traceerbaarheid van levensmiddelen, diervoeders en voedselproducerende dieren garanderen,
  • levensmiddelen of diervoeders onmiddellijk uit de handel nemen of de reeds geleverde producten terugroepen indien deze worden geacht schadelijk voor de gezondheid te zijn,
  • de bevoegde autoriteiten in kennis stellen, alsmede consumenten indien nodig.
• EFSA biedt wetenschappelijke en technische ondersteuning aan de Europese Commissie en EU-landen op alle gebieden die van invloed zijn op voedselveiligheid. De autoriteit is bovendien verantwoordelijk voor het coördineren van risicobeoordelingen, het opsporen van nieuwe risico’s en het adviseren over crisismanagement.
• Indien er naar aanleiding van een gezondheidsrisicoanalyse een risico wordt geïdentificeerd, kunnen EU-landen en de Commissie voorlopige voorzorgsmaatregelen goedkeuren die verenigbaar zijn met een hoog niveau van gezondheidsbescherming.
• Het systeem voor snelle waarschuwingen (RASFF), waarbij EU-landen, de Commissie en de EFSA zijn betrokken, voorziet in de uitwisseling van informatie over:
  • maatregelen voor het beperken van het in de handel brengen van levensmiddelen, of voor het uit de handel nemen ervan;
  • genomen maatregelen om het op de markt brengen of het uiteindelijke gebruik van levensmiddelen of diervoeders te voorkomen, te beperken of aan specifieke voorwaarden te onderwerpen;
  • de afkeuring van een partij geïmporteerde levensmiddelen.
• Deze informatie moet ook aan het algemene publiek beschikbaar worden gesteld indien dat van toepassing is.
• Wanneer levensmiddelen of diervoeders een ernstig en onstuitbaar risico voor de gezondheid of het milieu vormen, kunnen de beschermende noodmaatregelen de opschorting van handel in of invoer van het product omvatten. Indien de Commissie geen actie onderneemt, kunnen EU-landen vergelijkbare maatregelen treffen.
• De Commissie moet, samen met EFSA en EU-landen, een algemeen crisismanagementplan opstellen dat betrekking heeft op situaties waarin de standaard beschermende noodmaatregelen ontoereikend zijn. Indien een dergelijk geval is geïdentificeerd, moet de Commissie onmiddellijk een crisiseenheid oprichten om de mogelijkheden voor de bescherming van de gezondheid van de mens te identificeren.
• De EU streeft er ook naar consumenten te beschermen tegen frauduleuze of bedrieglijke praktijken in de levensmiddelenhandel, zoals vervalsing van levensmiddelen (bijvoorbeeld paardenvlees in rundvleesproducten), en wil consumenten een basis bieden om met kennis van zaken keuzen te maken ten aanzien van levensmiddelen.

Met Verordening (EU) 2019/1381 over de transparantie en duurzaamheid van de EU-risicobeoordeling in de voedselketen wordt voornamelijk Verordening (EG) nr. 178/2002 gewijzigd. Het heeft de volgende doelen.

• Zorgen voor meer transparantie: het publiek zal in een vroeg stadium van het risicobeoordelingsproces automatisch toegang hebben tot alle studies en informatie die ter ondersteuning van een verzoek aan de EFSA worden ingediend, bijvoorbeeld tot alle studies ter ondersteuning van een vergunningsaanvraag van een exploitant van een levensmiddelenbedrijf. Naar behoren gemotiveerde vertrouwelijke informatie zal niet openbaar worden gemaakt. Belanghebbenden en het grote publiek zullen ook over deze ingediende studies worden geraadpleegd. Met de feedback die de EFSA ontvangt, kan de autoriteit toegang krijgen tot een zo breed mogelijke bewijsbasis voordat zij haar wetenschappelijk advies uitbrengt.
• Vergroten van de onafhankelijkheid en robuustheid van ingediende wetenschappelijke studies: de EFSA zal van alle studies in kennis worden gesteld, wanneer deze in opdracht worden gegeven, met het oog op een toekomstige aanvraagprocedure, in de fase voorafgaand aan de indiening van de aanvraag. Dit garandeert dat bedrijven die een vergunning aanvragen alle relevante informatie verstrekken en geen belemmering vormen voor ongunstige studies. De EFSA zal ook algemeen advies verstrekken aan aanvragers, met name kleine en middelgrote ondernemingen, voordat het dossier wordt ingediend. De Commissie kan de EFSA vragen om in uitzonderlijke omstandigheden van ernstige controverses of tegenstrijdige resultaten aanvullende studies te laten uitvoeren ter verificatie. De Commissie zal ook onderzoeksmissies uitvoeren om na te gaan of de laboratoria voldoen aan de toepasselijke normen voor de uitvoering van de bij de EFSA ingediende studies. De resultaten van de onderzoeksmissies zullen in een overzichtsverslag worden gepresenteerd.
• Versterking van governance en wetenschappelijke samenwerking: De EU-landen, het maatschappelijk middenveld en het Europees Parlement zullen bij de governance van de EFSA worden betrokken door naar behoren vertegenwoordigd te zijn in haar raad van bestuur. EU-landen zullen de ontwikkeling van de wetenschappelijke capaciteit van de EFSA stimuleren, bijvoorbeeld door middel van gezamenlijke projecten en de uitwisseling van beste praktijken, en zullen promotieactiviteiten ondernemen om ervoor te zorgen dat de beste onafhankelijke deskundigen worden aangeworven voor het werk van de EFSA.
• Ontwikkeling van uitgebreide risicocommunicatie: er zal door middel van een uitvoeringshandeling een algemeen plan voor risicocommunicatie worden vastgesteld, om te zorgen voor een uitgebreid kader voor risicocommunicatie gedurende het gehele risicoanalyseproces, in combinatie met een open dialoog tussen alle betrokken partijen.