Umowa przejściowa w sprawie handlu między Unią Europejską a Republiką Chile

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

ITA jest umową tymczasową obejmującą jedynie obszary objęte wyłączną kompetencją UE (zob. podział kompetencji). Obowiązuje do czasu wejścia w życie bardziej wszechstronnej zaawansowanej umowy ramowej (AFA) (zob. streszczenie). Te dwa równoległe instrumenty – ITA i AFA – modernizują Układ o stowarzyszeniu UE–Chile z 2002 r. (zob. streszczenie), przy czym ITA zastępuje jego postanowienia dotyczące handlu tak długo, jak długo ma zastosowanie.

ITA określa szczegółowe zobowiązania w kilku kluczowych obszarach w celu poprawy warunków handlu i inwestycji, zapewnienia pewności prawa i ochrony przysługującego stronom prawa do regulacji² w interesie publicznym.

Główne cechy

Handel towarami

ITA ma na celu obniżenie lub zniesienie ceł, co ma skutkować wzrostem wielkości handlu i rozszerzeniem zakresu produktów wymienianych między UE a Chile. Środki te zapewniają bardziej przewidywalny dostęp do rynku i stabilne otoczenie prawne dla handlu dwustronnego.

• Cła są obniżane lub znoszone zgodnie ze szczegółowymi harmonogramami określającymi, jak szybko są wycofywane (natychmiast do siedmiu lat).
• Klauzula zawieszająca uniemożliwia którejkolwiek ze stron wprowadzenie nowych lub wyższych ceł na towary pochodzące od drugiej strony, z wyjątkiem ograniczonych i jasno określonych przypadków.
• Cła wywozowe i opłaty dyskryminacyjne są zakazane. Strony nie mogą nakładać podatków ani opłat na wywożone towary, które przekraczają podatki lub opłaty stosowane do podobnych towarów sprzedawanych na rynku krajowym.
• Dozwolone są jedynie opłaty oparte na kosztach za określone usługi celne (np. inspekcje, kontrole poza normalnymi godzinami pracy).
• Zasady handlu obejmują szeroki zakres kategorii produktów, w tym towary przemysłowe i rolne.

Procedury celne i graniczne

ITA upraszcza procedury celne i graniczne, pomagając zmniejszyć opóźnienia i koszty:

• usprawniono procedury celne, a formalności przywozowe/wywozowe muszą być sprawiedliwe, przejrzyste i proporcjonalne;
• wszystkie opłaty przywozowe/wywozowe muszą odzwierciedlać rzeczywiste koszty usług i nie mogą być oparte na wartości procentowej (ad valorem);
• formalności konsularne są zakazane, co oznacza, że nie są wymagane faktury konsularne, stemple ani opłaty;
• towary czasowo wywożone lub przywożone w celu naprawy, testowania lub wystaw mogą korzystać z bezcłowego traktowania na określonych warunkach;
• umowa zawiera jasne definicje takich terminów, jak „towary poddane regeneracji”, „naprawa”, „produkt pochodzący” i „odprawa czasowa”, co zapewnia jednolite stosowanie przez organy celne.

Zasady te wspierają w szczególności małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) i zmniejszają niepewność w handlu transgranicznym.

Handel usługami

ITA ułatwia dostęp do rynków usług między UE a Chile, zgodnie z zasadami WTO, zmniejsza i eliminuje ograniczenia oraz zwiększa możliwości unijnych i chilijskich usługodawców i inwestorów. Gwarantuje dostęp do rynku oraz traktowanie narodowe³ usługodawcom z obu stron, zapewniając, aby nie byli oni traktowani mniej korzystnie niż usługodawcy krajowi. Zobowiązania te mają zastosowanie do takich sektorów, jak biznes, finanse, telekomunikacja, transport morski oraz usługi cyfrowe, i obejmują zarówno dostawy transgraniczne, jak i ustanowienie⁴ poprzez obecność handlową, w tym oddziały lub jednostki zależne.

Umowa wymaga publikacji odpowiednich wymogów licencyjnych i regulacyjnych w celu zapewnienia przejrzystości, przy jednoczesnym potwierdzeniu prawa każdej ze stron do wprowadzania regulacji w interesie publicznym, w tym w obszarach takich, jak zdrowie, ochrona środowiska oraz prawa konsumentów. Szczegółowe zasady dotyczące handlu cyfrowego ułatwiają transgraniczne przepływy danych, wspierają stosowanie umów elektronicznych i poprawiają ochronę konsumentów w transakcjach internetowych.

Inwestycje i ustanawianie

Umowa ułatwia przepływ inwestycji i wspiera ustanawianie przedsiębiorstw na terytorium każdej ze stron. Po ustanowieniu inwestorzy i przedsiębiorstwa korzystają z niedyskryminacyjnego traktowania oraz działają w stabilnym i przejrzystym otoczeniu prawnym. Warunki te mają na celu promowanie długoterminowej współpracy, rozwoju przedsiębiorstw oraz innowacji. Każda ze stron zachowuje prawo do wprowadzania regulacji w celu osiągnięcia uzasadnionych celów polityki publicznej, takich jak ochrona zdrowia publicznego, bezpieczeństwa i środowiska. Zasady dotyczące inwestycji są ściśle powiązane ze zobowiązaniami w zakresie usług, przepływów kapitałowych oraz zrównoważonego rozwoju.

Kapitał i płatności

Umowa gwarantuje swobodny przepływ kapitału oraz płatności bieżące związane z handlem towarami i usługami, ustanawianiem i inwestycjami. Transfery takie jak zyski, dywidendy, odsetki, opłaty licencyjne oraz fundusze wykorzystywane do założenia lub prowadzenia działalności gospodarczej muszą mieć możliwość swobodnego przemieszczania się, bez nieuzasadnionych ograniczeń lub opóźnień, w walucie w pełni wymienialnej. Aby zapewnić pewność prawa, zobowiązania te mają zastosowanie do wszystkich transakcji objętych umową. W wyjątkowych przypadkach, takich jak poważne trudności w zakresie bilansu płatniczego lub trudności pieniężne, każda ze stron może przyjąć tymczasowe, proporcjonalne środki ochronne na określonych warunkach.

Zamówienia publiczne

ITA przyznaje dostawcom zarówno z UE, jak i Chile niedyskryminacyjny wzajemny dostęp do rynków zamówień publicznych. Dotyczy to zamówień udzielanych przez władze centralne, regionalne i lokalne oraz wybrane przedsiębiorstwa państwowe.

Procedury udzielania zamówień muszą być transparentne oraz prowadzone na uczciwych i niedyskryminacyjnych warunkach. Umowa wymaga publicznego ogłaszania ofert przetargowych, jasnych terminów i kryteriów udzielenia zamówienia oraz dostępu do skutecznych i niezależnych mechanizmów przeglądu. Oferty przetargowe muszą być również publikowane w formie elektronicznej w sposób terminowy i przystępny, ułatwiając udział dostawcom z obu stron.

Własność intelektualna

Umowa wzmacnia ochronę i egzekwowanie praw własności intelektualnej, potwierdzając zobowiązania obu stron w ramach Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej oraz innych traktatów wielostronnych zarządzanych przez Światową Organizację Własności Intelektualnej. Zapewnia ona odpowiednią, skuteczną i niedyskryminacyjną ochronę szerokiego zakresu praw własności intelektualnej, w tym:

• znaków towarowych
• oznaczeń geograficznych
• praw autorskich i praw pokrewnych
• wzorów przemysłowych
• patentów
• tajemnic handlowych
• praw do nowych odmian roślin.

Określono w niej jasne zasady zwalczania podrabiania i piractwa, w tym środki egzekwowania prawa na granicach i w środowisku cyfrowym. Zasady te zwiększają pewność prawa dla podmiotów i użytkowników praw autorskich oraz promują innowacje, kreatywność i uczciwą konkurencję na obu rynkach.

Umowa chroni również typowe europejskie i chilijskie produkty spożywcze i napoje (oznaczenia geograficzne), z możliwością dodania kolejnych w przyszłości.

Zasady konkurencji

Umowa promuje skuteczną konkurencję, wymagając od obu stron utrzymania otwartych i konkurencyjnych rynków oraz zapobiegania praktykom antykonkurencyjnym, takim jak kartele, nadużywanie pozycji dominującej i fuzje, które zakłócają handel lub inwestycje. Zasady te mają zastosowanie we wszystkich obszarach objętych umową, w tym w odniesieniu do towarów, usług, inwestycji i zamówień publicznych, przy jednoczesnym poszanowaniu prawa każdej ze stron do regulacji. Zasady te mają na celu zapewnienie, aby zliberalizowany handel odbywał się w oparciu o uczciwe, transparentne i przewidywalne warunki rynkowe.

Zrównoważony rozwój

ITA uznaje zrównoważony rozwój za główny cel oraz zobowiązuje UE i Chile do promowania wzrostu gospodarczego, postępu społecznego i ochrony środowiska w zrównoważony i zintegrowany sposób. Przypomina o międzynarodowych zobowiązaniach, w tym o Agendzie na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i porozumieniu paryskim, oraz stosuje zasady zrównoważonego rozwoju we wszystkich obszarach, które obejmuje. Każda ze stron zachowuje prawo do wprowadzania regulacji w interesie publicznym w celu realizacji tych celów, zapewniając zgodność handlu i inwestycji z szerszymi zobowiązaniami środowiskowymi i społecznymi.

Rozstrzyganie sporów

Umowa ustanawia mechanizm wiążący rozstrzygania sporów między stronami dotyczących wykładni i stosowania jej zasad. Zapewnia sprawiedliwość, pewność prawa i przewidywalność, obejmując:

• konsultacje
• panele arbitrażowe
• przeglądy zgodności
• fakultatywną mediację.

Potwierdza ona zobowiązania stron w ramach WTO oraz innych odpowiednich umów międzynarodowych przy jednoczesnym zapewnieniu, że spory wynikające z niniejszej umowy będą rozpatrywane zgodnie z jej własnymi specjalnymi procedurami.

Wdrażanie i egzekwowanie

Rada ds. Handlu złożona z przedstawicieli UE i Chile nadzoruje wdrażanie i sprawne funkcjonowanie umowy i może przyjmować decyzje lub rekomendacje w celu zapewnienia jej skutecznego stosowania.

Jest ona wspomagana przez Komitet ds. Handlu oraz kilka sektorowych podkomitetów lub grup roboczych, które wspierają bieżący dialog i współpracę w konkretnych kwestiach związanych z handlem.

Każda ze stron musi podjąć niezbędne ogólne lub szczegółowe środki w celu zapewnienia zgodności z ITA. Jeżeli jedna ze stron uzna, że druga strona uchybiła swoim zasadniczym zobowiązaniom – w szczególności zobowiązaniom związanym z przyszłą umową AFA – może przyjąć odpowiednie środki, w tym tymczasowe zawieszenie, zgodnie z prawem międzynarodowym.