Substancje zubożające warstwę ozonową

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie ma zastosowanie do:

• substancji zubożających warstwę ozonową wymienionych w załącznikach I i II oraz ich izomerów², zarówno występujących osobno, jak i zawartych w mieszaninach;
• produktów i urządzeń zawierających substancje zubożające warstwę ozonową lub od nich uzależnionych.

Zakazuje:

• produkcji, wprowadzania do obrotu, dostarczania lub udostępniania w Unii Europejskiej (UE), odpłatnie lub nieodpłatnie, substancji zubożających warstwę ozonową wymienionych w załączniku I, wraz z ich zastosowaniem;
• przywozu lub wywozu substancji zubożających warstwę ozonową wymienionych w załączniku I.

Wyłączenia

Rozporządzenie zezwala na stosowanie substancji zubożających warstwę ozonową w następujących przypadkach:

• jeśli są wymagane jako surowce do produkcji innych substancji;
• jeśli są czynnikami używanymi w procesach wymienionych w załączniku III w instalacjach istniejących w dniu 1 września 1997 r., z których emisje są nieznaczne – istnieje wykaz zatwierdzonych instalacji, maksymalnych ilości, które mogą być stosowane i maksymalnych poziomów emisji dla każdego z zainteresowanych przedsiębiorstw;
• jeśli są niezbędne do zastosowań laboratoryjnych i analitycznych, pod warunkiem że przedsiębiorstwa udostępniające lub stosujące te substancje przechowują przez 5 lat dokumentację dotyczącą odnośnych ilości, ich stosowania oraz szczegółowe informacje o nabywcach i dostawcach; w załączniku IV wymieniono dalsze warunki;
• w przypadku stosowania halonów w niektórych kategoriach sprzętu do dat określonych w załączniku V – sprzęt musi zostać wycofany z eksploatacji w terminach określonych w załączniku;
• w przypadku awaryjnego stosowania bromku metylu w przypadku nieoczekiwanych ognisk określonych szkodników lub chorób, jeżeli zezwoli na to Komisja Europejska;
• w przypadku produktów i urządzeń związanych z wyłączonymi zastosowaniami krytycznymi oraz zastosowaniami laboratoryjnymi i analitycznymi;
• w przypadku zniszczenia lub regeneracji;
• w przypadku importów i eksportów związanymi z powyższymi przypadkami.

Warunki wyłączeń

Rozporządzenie nakłada następujące ogólne wymogi dotyczące wyłączeń:

• pojemniki jednorazowe są generalnie zabronione, z wyjątkiem niezbędnych zastosowań laboratoryjnych i analitycznych – generalnie mogą być przechowywane lub transportowane wyłącznie w celu późniejszej utylizacji;
• substancje zubożające warstwę ozonową mogą być wprowadzane do obrotu tylko wtedy, gdy istnieje deklaracja zgodności wykazująca, że każdy trifluoroetan wytworzony jako produkt uboczny produkcji takich substancji został zniszczony lub odzyskany do późniejszego wykorzystania przy użyciu najlepszych dostępnych technik;
• inne wymagania dla producentów i importerów substancji obejmują wyraźne oznakowanie i dokumentację uzupełniającą.

Handel

Rozporządzenie ustanawia elektroniczny system licencjonowania substancji zubożających warstwę ozonową wymienionych w załączniku I oraz produktów i urządzeń wykorzystujących te substancje. Import (z wyjątkiem tymczasowego składowania) i eksport wymagają ważnej licencji.

• Komisja:
  • konfiguruje system i zarządza jego działaniem;
  • zapewnia połączenie systemu z unijnym systemem jednego okienka dla organów celnych;
  • określa, jaki handel może być dozwolony z krajami lub regionalnymi organizacjami integracji gospodarczej i terytoriami nieobjętymi protokołem montrealskim.
• Przedsiębiorstwa:
  • muszą być zarejestrowane w systemie przed złożeniem wniosku o licencję; załącznik VII określa zasady i procedury;
  • eksportujące substancje zubożające warstwę ozonową muszą upewnić się, że handel nie jest nielegalny i nie podważa wysiłków kraju docelowego na rzecz przestrzegania protokołu montrealskiego.
• Licencje:
  • są ograniczone czasowo;
  • mogą być wydawane spółkom w UE i poza nią – te ostatnie muszą wyznaczyć wyłącznego przedstawiciela w UE;
  • są zawieszane za nieprzestrzeganie rozporządzenia.
• Organy celne i organy nadzoru rynku egzekwują zakazy i ograniczenia stosowane do importu i eksportu.

Ograniczanie emisji

• Odzyskanie i niszczenie wymaga zastosowania następujących środków:
  • substancje zubożające warstwę ozonową w urządzeniach chłodniczych, klimatyzacyjnych i pompach ciepła oraz urządzeniach zawierających rozpuszczalniki lub systemach ochrony przeciwpożarowej i gaśnicach muszą być odzyskiwane w celu zniszczenia, recyklingu lub regeneracji podczas serwisowania lub demontażu, chyba że jest to dozwolone na mocy innych przepisów UE;
  • od 1 stycznia 2025 r. właściciele budynków i wykonawcy muszą w jak największym stopniu unikać emisji podczas usuwania paneli piankowych i płyt laminowanych zawierających substancje zubożające warstwę ozonową. Jeśli nie jest to możliwe, muszą dostarczyć dokumentację uzupełniającą, którą należy przechowywać przez 5 lat;
  • halony w systemach ochrony przeciwpożarowej i gaśnicach nie mogą być niszczone, chyba że dowody wskazują, że czystość substancji poddanej recyklingowi nie pozwala na jej ponowne użycie.
• Przepisy dotyczące uwalniania substancji zubożających warstwę ozonową i kontroli szczelności stanowią, co następuje:
  • celowe uwalnianie substancji zubożających warstwę ozonową do atmosfery jest zabronione, jeśli nie jest to technicznie konieczne do zastosowania dozwolonego przez rozporządzenie;
  • przedsiębiorstwa muszą podjąć wszelkie środki ostrożności, aby zapobiec i zminimalizować wszelkie wycieki podczas produkcji;
  • operatorzy muszą sprawdzać urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne, pompy ciepła i systemy przeciwpożarowe pod kątem wycieków co 12, 6 lub 3 miesiące, w zależności od wielkości urządzenia. Każdy wykryty wyciek musi zostać naprawiony bez zbędnej zwłoki.

Dodatkowe działania

Uprawnienia Komisji Europejskiej obejmują także przyjmowanie aktów delegowanych i wykonawczych uzupełniających przepisy.

Od 30 czerwca 2024 r. państwa członkowskie UE będą musiały składać Komisji coroczne sprawozdania dotyczące:

• ilości halonów zainstalowanych, używanych lub przechowywanych do celów krytycznych;
• przypadków nielegalnego handlu.

Począwszy od 31 marca 2025 r. przedsiębiorstwa muszą co roku przekazywać Komisji dane wymienione w załączniku VI w odniesieniu do każdej stosowanej substancji zubożającej warstwę ozonową.

Organy krajowe mają obowiązek:

• współpracy ze sobą oraz zgłaszania wszelkich naruszeń i wymiany informacji za pośrednictwem systemu zarządzania ryzykiem celnym;
• przeprowadzania kontroli bez wcześniejszego ostrzeżenia w celu zapewnienia zgodności firm z przepisami.

Kary w państwach członkowskich muszą uwzględniać wagę przestępstwa i określać zasady dotyczące:

• grzywien;
• konfiskaty, zajęcia, wycofania lub usunięcia z rynku oraz konfiskaty towarów uzyskanych nielegalnie;
• tymczasowych zakazów stosowania wybranych substancji.

Do 1 stycznia 2030 r. Komisja Europejska opublikuje sprawozdanie na temat stosowania rozporządzenia.