Art. 101 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) zakazuje
zawierania porozumień między przedsiębiorstwami, które mogą wpływać na wymianę
handlową między państwami członkowskimiUnii Europejskiej (UE) i których celem lub skutkiem jest
zapobieżenie, ograniczanie lub zakłócanie konkurencji. Jednakże art. 101 ust. 3 TFUE wyłącza spod
tego zakazu porozumienia, które przynoszą wystarczające korzyści przewyższające
skutki antykonkurencyjne.
Rozporządzenie to zapewnia wyłączenie grupowe w odniesieniu do art. 101 ust. 1
TFUE dotyczącego porozumień wertykalnych1, z
zastrzeżeniem niektórych warunków.
KLUCZOWE ZAGADNIENIA
Warunki zastosowania rozporządzenia
Rozporządzenie ma zastosowanie do porozumień wertykalnych pod warunkiem, że:
zarówno dostawca, jak i nabywca mają udział w rynku nieprzekraczający 30 %;
porozumienie wertykalne nie zawiera pewnych poważnych ograniczeń konkurencji
(najpoważniejsze ograniczenia konkurencji).
Najpoważniejsze ograniczenia konkurencji
Jeżeli porozumienie wertykalne zawiera którekolwiek z następujących poważnych
ograniczeń konkurencji, całe porozumienie jest wyłączone z wyłączenia grupowego:
ograniczenie możliwości ustalania przez nabywcę ceny sprzedaży, bez uszczerbku
dla możliwości narzucenia przez dostawcę maksymalnej ceny sprzedaży lub
zalecenia ceny sprzedaży;
ograniczenie terytorium, na którym nabywca może sprzedawać towary lub usługi
objęte porozumieniem wertykalnym, lub klientów, którym nabywca może sprzedawać
takie towary lub usługi, z pewnymi wyjątkami umożliwiającymi prowadzenie
systemów dystrybucji wyłącznej lub selektywnej;
ograniczenia wzajemnych dostaw między uczestnikami systemu selektywnej
dystrybucji;
ograniczenia uniemożliwiające nabywcy efektywne wykorzystanie internetu do
sprzedaży towarów lub usług objętych porozumieniem wertykalnym;
ograniczenie możliwości prowadzenia przez dostawcę sprzedaży komponentów jako
części zamiennych użytkownikom końcowym, zakładom naprawczym, hurtownikom lub
innym usługodawcom.
Wykluczone ograniczenia
Rozporządzenie wyklucza z wyłączenia grupowego następujące ograniczenia:
zakaz konkurowania2, którego czas trwania
jest nieokreślony lub przekracza pięć lat;
zobowiązanie skutkujące zakazem wytwarzania, zakupu lub sprzedaży przez nabywcę
towarów lub usług po zakończeniu obowiązywania porozumienia;
zobowiązanie nakazujące dystrybutorom działającym w systemie selektywnej
dystrybucji nie sprzedawać produktów określonych konkurujących dostawców;
zobowiązania skutkujące uniemożliwieniem nabywcy usług pośrednictwa
internetowego oferowania użytkownikom końcowym towarów lub usług na
korzystniejszych warunkach przy użyciu konkurencyjnych usług pośrednictwa
internetowego.
Chociaż ograniczenia te są wykluczone z wyłączenia grupowego, pozostałe części
porozumienia wertykalnego mogą nadal podlegać temu wyłączeniu, pod warunkiem że może
ono być stosowane bez wykluczonych ograniczeń.
Wycofanie przywileju wyłączenia grupowego
Komisja Europejska i organy ochrony konkurencji państw
członkowskich mogą wycofać przywilej wyłączenia grupowego w indywidualnych
przypadkach, gdy uznają, że określone porozumienia wertykalne mają jednak skutki
niezgodne z art. 101 ust. 3 TFUE.
Wskazówki
Komisja opublikowała także wytyczne w sprawie ograniczeń wertykalnych (zob. streszczenie). Zawierają one wskazówki, które mają pomóc
przedsiębiorstwom w interpretacji rozporządzenia i ocenie zgodności z art. 101 TFUE
porozumień wertykalnych, które nie korzystają z wyłączenia grupowego.
OD KIEDY ROZPORZĄDZENIE MA ZASTOSOWANIE?
Ma ono zastosowanie od i
traci moc
Porozumienia wertykalne, które nie spełniają warunków rozporządzenia, ale
obowiązywały już i spełniają
warunki poprzedniego rozporządzenia dotyczącego wyłączeń grupowych dla
porozumień wertykalnych (rozporządzenie (UE) nr 330/2010 – zob. streszczenie) korzystają z okresu przejściowego, który
wygasa
KONTEKST
Niektóre porozumienia wertykalne mogą poprawiać efektywność gospodarczą w ramach
łańcucha produkcji lub dystrybucji przez umożliwienie lepszej koordynacji między
dostawcami a nabywcami. W szczególności mogą one pomóc obniżyć koszty ponoszone
przez strony porozumienia oraz optymalizować ich sprzedaż i inwestycje.
Porozumienie wertykalne. Porozumienie lub
uzgodnienie między co najmniej dwoma przedsiębiorstwami działającymi na różnych
poziomach łańcucha produkcji lub dystrybucji dotyczące warunków, na jakich
kupują lub sprzedają towary lub usługi.
Zakaz konkurowania. Zobowiązanie zakazujące
nabywcy wytwarzania, zakupu lub sprzedaży towarów lub usług, które konkurują z
towarami lub usługami objętymi porozumieniem, lub zobowiązanie nabywcy do
dokonywania u określonego dostawcy lub przedsiębiorstwa przez niego wskazanego
ponad 80 % swoich wszystkich zakupów towarów
lub usług objętych porozumieniem i ich substytutów.
GŁÓWNE DOKUMENTY
Rozporządzenie Komisji (UE) nr 2022/720 z dnia w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (Dz.U. L
134 z , s.
4–13).
Wersja skonsolidowana Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej – Część trzecia –
Polityki i działania wewnętrzne Unii – Tytuł VII – Wspólne reguły w dziedzinie
konkurencji, opodatkowania i zbliżenia ustawodawstw – Rozdział I – Reguły
konkurencji – Sekcja 1 – Reguły mające zastosowanie do przedsiębiorstw – Artykuł 101 (dawny artykuł 81 TWE) (Dz.U. C 202 z , s. 88–89).
DOKUMENTY POWIĄZANE
Wytyczne w sprawie ograniczeń wertykalnych przedstawiające
zasady oceny porozumień wertykalnych na mocy art. 101 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej (Dz.U. C 248 z , s. 1–85).
Komunikat Komisji: Zatwierdzenie treści projektu
rozporządzenia Komisji w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk
uzgodnionych 2021/C 359/01 (Dz.U. C 359 z , s. 1–11).