Europejski Instrument na rzecz Pokoju – wsparcie ukraińskich sił zbrojnych

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Kontekst

Od ponad siedmiu lat ukraińskie siły zbrojne uczestniczą w konflikcie, którego skutkiem jest stale rosnąca liczba ofiar po stronie wojska i ludności cywilnej. W lutym 2022 roku doszło do dramatycznej eskalacji konfliktu w wyniku niczym niesprowokowanej inwazji sił zbrojnych Rosji na Ukrainę.

25 lutego 2022 r. rząd Ukrainy zwrócił się do Unii Europejskiej (UE) z pilną prośbą o pomoc w zapewnieniu sprzętu wojskowego.

Państwa członkowskie UE udzielały już takiej pomocy z uwagi na pogarszanie się sytuacji od początku 2022 r.

Pomoc UE

UE dostarczy sprzętu wojskowego i platform wojskowych o śmiercionośnej sile oraz zapewni konserwację, naprawę i modernizację sprzętu wojskowego i platform wojskowych o śmiercionośnej sile, finansowanych w ramach EPF, oraz identycznego sprzętu wykorzystywanego przez personel wojskowy w bazach wojskowych lub w ramach mieszanych form współpracy cywilno-wojskowej bądź w fabrykach (zgodnie z decyzją (WPZiB) 2022/338 z późniejszymi zmianami, w tym wprowadzonymi decyzją (WPZiB) 2023/810), zgodnie z potrzebami zgłoszonymi przez Ukrainę, na poniższych warunkach.

• Kwota odniesienia na pokrycie wydatków wynosi 4,120 mld EUR. Wydatki związane z wykonaniem środka pomocy kwalifikują się od 1 stycznia 2022 r. do dnia określonego przez Radę Unii Europejskiej.
• Maksymalna kwalifikowalna wysokość wydatków poniesionych przed 11 marca 2022 r. wyniosła 450 mln EUR Kwota 1,390 miliarda euro była kwalifikowalna w okresie od 11 marca do 21 lipca 2022 roku. Kwota 677,4 mln EUR była kwalifikowalna w okresie od 21 lipca do 30 listopada 2022 r.
  • Kwota 1,6 mld EUR jest kwalifikowalna od 1 grudnia 2022 r., z czego 1 mld EUR jest kwalifikowalny od 9 lutego 2023 r. do 31 maja 2023 r. na finansowanie zwrotu kosztów przekazanego nieodpłatnie sprzętu pochodzącego z istniejących zapasów lub ze zmiany priorytetów co do istniejących zamówień dostarczonych w tym okresie, w odniesieniu do amunicji ziemia-ziemia i amunicji artyleryjskiej oraz, jeśli o to wystąpiono, pocisków. Wszelkie niewykorzystane środki z tej ostatniej kwoty zostają wykorzystane do zwrotu kosztów całego sprzętu śmiercionośnego kwalifikującego się w ramach środka pomocy od 1 grudnia 2022 r., zgodnie z priorytetami określonymi w ukraińskim wykazie potrzeb.
• Wydatki związane z konserwacją i naprawą są kwalifikowalne od 17 października 2022 r.
• Wydatki związane z modernizacją są kwalifikowalne od 2 lutego 2023 r.
• Pomoc będzie finansowana w ramach EPF.
• Okres obowiązywania środka pomocy wynosi 70 miesięcy.

UE zapewni także dodatkową kwotę odniesienia w wysokości do 380 mln EUR (zgodnie z decyzją (WPZiB) 2022/339, z późniejszymi zmianami), przeznaczoną na sprzęt i dostawy nieprzeznaczone do zabijania, takie jak środki ochrony indywidualnej, apteczki pierwszej pomocy i paliwo, a także na konserwację, naprawę i modernizację sprzętu i dostaw nieprzeznaczonych do zabijania finansowanych w ramach EPF, oraz identycznego sprzętu, zgodnie z potrzebami zgłoszonymi przez Ukrainę, na następujących warunkach.

• Wszystkimi wydatkami zarządza się zgodnie z decyzją (WPZiB) 2021/509 i przepisami dotyczącymi realizacji dochodów i wydatków finansowanych w ramach EPF.
• Środki mogą być realizowane przez ministerstwa obrony poszczególnych państw członkowskich.
• Czas zapewniania tych środków pomocy również wynosi 70 miesięcy (pierwotnie miały to być 24 miesiące, następnie 36 miesięcy, a później 60 miesięcy).
• Wydatki związane z wykonaniem środka pomocy kwalifikują się od 1 stycznia 2022 r. do dnia określonego przez Radę.
• Kwota maksymalnych wydatków kwalifikowalnych poniesionych przed 11 marca 2022 r. wyniosła 50 mln EUR.
• Kwota 220 milionów euro jest kwalifikowalna od 21 lipca 2022 roku.
• Wydatki związane z konserwacją i naprawą są kwalifikowalne od 17 października 2022 r.
• Wydatki związane z modernizacją są kwalifikowalne od 2 lutego 2023 r.

W lutym 2023 roku przyjęto decyzję (WPZiB) 2023/231 dotyczącą wsparcia ukraińskich sił zbrojnych szkolonych w ramach Misji Wsparcia Wojskowego Unii Europejskiej (EUMAM) w celu wsparcia Ukrainy. Została ona zmieniona decyzją (WPZiB) 2023/2677, zwiększającą kwotę referencyjną z 45 milionów euro do 55 milionów euro i przedłużającą okres obowiązywania decyzji (WPZiB) 2023/231 do 60 miesięcy.

Decyzja (WPZiB) 2023/927 odnosi się do środka pomocy na sfinansowanie dostaw ukraińskim siłom zbrojnym amunicji artyleryjskiej kalibru 155 mm, oraz, w razie takiej prośby, pocisków, która to amunicja i pociski zostaną wspólnie zamówione od europejskiego przemysłu obronnego (w UE lub Norwegii). Decyzja obejmuje również dostawy amunicji i pocisków poddanych istotnemu etapowi wytwarzania w UE lub Norwegii, polegającemu na ostatecznym zmontowaniu.

Aby kwalifikować się do zwrotu z EPF, zamówienia publiczne lub zlecenia zakupu muszą zostać zawarte przed 30 września 2023 r. w ramach istniejącego przedsięwzięcia Europejskiej Agencji Obrony lub poprzez komplementarne przedsięwzięcia wspólnego nabycia, którym przewodzi jedno z państw członkowskich.

Komitet Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju określa rodzaj i ilość finansowanego wsparcia z uwzględnieniem zaleceń Sztabu Wojskowego Unii Europejskiej w celu zaspokojenia potrzeb ukraińskich sił zbrojnych.

Wsparcie ze strony państw członkowskich

Państwa członkowskie:

• rozważają zapewnienie Ukrainie wsparcia finansowego i logistycznego, w tym dostaw sprzętu ochronnego;
• zezwalają na tranzyt sprzętu wojskowego, w tym personelu towarzyszącego, przez swoje terytoria, w tym swoją przestrzeń powietrzną.

Monitorowanie i sprawozdawczość

Warunkiem udzielenia wsparcia jest zapewnianie przez Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa przestrzegania przez Ukrainę jej obowiązków związanych z przestrzeganiem prawa międzynarodowego, a w szczególności międzynarodowego prawa dotyczącego praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, oraz następujących zasad Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju:

• aktywa będą wykorzystywane w sposób właściwy i efektywny do celów, do których zostały dostarczone;
• aktywa będą utrzymywane w celu zapewnienia użyteczności i dostępności operacyjnej w całym ich cyklu życia;
• aktywa nie będą tracone ani przekazywane bez zgody UE na rzecz osób lub podmiotów innych niż te określone w uzgodnieniach, pod koniec cyklu życia aktywów ani po zakończeniu środka pomocy;
• zgodność z wszelkimi innymi wymogami ustanowionymi przez Radę.

Kontrola dostaw po wysyłce jest zgodna ze zintegrowanymi ramami metodologicznymi dla oceny i określenia środków pomocy w ramach EPF.

Wysoki Przedstawiciel przedstawia Komitetowi Politycznemu i Bezpieczeństwa półroczne sprawozdania z realizacji środka pomocy.

Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa może podjąć decyzję o całkowitym lub częściowym zawieszeniu środków pomocy lub zalecić Radzie ich zakończenie.