Auteursrecht en verwante rechten zijn intellectuele eigendomsrechten die auteurs, makers en andere rechthebbenden een reeks economische en morele rechten verlenen op hun werken en andere beschermde materialen. Het auteursrecht beschermt originele werken. Verwante (of naburige) rechten beschermen met name uitvoeringen (bijv. van musici, zangers of acteurs) en bepaalde organisatorische of financiële bijdragen (bijv. van producenten van fonogrammen en films, omroeporganisaties en persuitgevers).
De Europese auteursrechtwetgeving bestaat uit een reeks richtlijnen en verordeningen die de basisrechten harmoniseren en veelgebruikte normen instellen, met als doel het garanderen van de mate van bescherming die nodig is om creativiteit en investering aan te moedigen, terwijl tegelijkertijd culturele diversiteit en betere toegang voor consumenten en bedrijven tot digitale inhoud en diensten in heel Europa wordt bevorderd. Licenties vormen het belangrijkste mechanisme voor het gebruik van beschermde inhoud, vaak rechtstreeks door de rechthebbenden of een rechtenbeheersorganisatie verleend.
Uitzonderingen op en beperkingen van het auteursrecht en verwante rechten staan specifiek gebruik van werken of ander beschermd materiaal zonder toestemming van de rechthebbenden toe, mits voldaan wordt aan de in het EU- en nationale recht vastgestelde voorwaarden.
Digitale technologieën hebben ingrijpende veranderingen teweeggebracht in de wijze waarop auteursrechtelijk beschermde inhoud wordt gecreëerd, gedistribueerd en gebruikt. Volgens een analyse op bedrijfstakniveau van het Europees Octrooibureau en het Bureau voor intellectuele eigendom van de Europese Unie zijn auteursrechtintensieve sectoren goed voor ongeveer 6,2 % van de werkgelegenheid en 6,9 % van het bruto binnenlands product van de EU. Deze ontwikkelingen hebben niet alleen het belang van het auteursrecht als recht van intellectueel eigendom vergroot, maar ook het gewicht van de auteursrechtwetgeving en de uitvoering en handhaving daarvan.
laatste update