Verordening (EU) 2021/1056 richt een Fonds voor een rechtvaardige transitie (JTF) op om steun te verlenen aan de bevolking, de economie en het milieu van gebieden die met ernstige sociaaleconomische uitdagingen worden geconfronteerd als gevolg van de verschuiving naar een klimaatneutrale Europese Unie (EU).
KERNPUNTEN
Het JTF is erop gericht bij te dragen aan het verwezenlijken van de specifieke doelstelling regio’s en mensen in staat stellen om te gaan met de sociale, werkgelegenheids-, economische en milieueffecten van de transitie naar de 2030-streefcijfers voor energie en klimaat van de EU en haar streven naar een klimaatneutrale economie uiterlijk in 2050, op basis van de Overeenkomst van Parijs (zie de samenvatting).
De verordening kan ook investeringen ondersteunen die bijdragen aan de doelstellingen van het in Verordening (EU) 2024/795 vastgestelde platform voor strategische technologieën voor Europa (STEP).
onderzoek en innovatie, onder meer door universiteiten en openbare onderzoeksorganisaties;
hernieuwbare energie en energie-efficiëntie;
slimme en duurzame lokale mobiliteit, met inbegrip van het koolstofvrij maken van de lokale vervoerssector en de infrastructuur daarvan;
de modernisering van stadsverwarmingsnetten;
digitale innovatie en connectiviteit;
de regeneratie van brownfieldsites en groene infrastructuur;
de bij- en omscholing van werknemers en werkzoekenden;
onderwijs en sociale inclusie, met inbegrip van investeringen in infrastructuur ten behoeve van opleidingscentra en kinder- en ouderenzorgvoorzieningen.
Met de aanname van Wijzigingsverordening (EU) 2024/795 tot vaststelling van het STEP-initiatief kan het JTF ook productieve investeringen in andere ondernemingen dan kmo’s ondersteunen, terwijl het de nadruk houdt op kmo’s en bijdraagt aan de STEP-doelstellingen. Deze doelstellingen zijn erop gericht de soevereiniteit en veiligheid van de EU te versterken, haar groene en digitale transitie te versnellen, haar concurrentievermogen te vergroten en haar strategische afhankelijkheid op drie strategische industriële gebieden te verminderen: digitale en diepgaande technologische innovatie, schone en hulpbronnenefficiënte technologieën, en biotechnologieën.
De financiering van de volgende zaken uit het JTF is uitgesloten:
de ontmanteling of bouw van kerncentrales;
activiteiten die verband houden met tabaksproducten;
investeringen met betrekking tot fossiele brandstoffen;
ondernemingen in moeilijkheden, tenzij het verlenen van steun is toegestaan op grond van tijdelijke staatssteunregels die zijn vastgesteld om het hoofd te bieden aan uitzonderlijke omstandigheden.
Uit het EU-herstelinstrument NextGenerationEU wordt 10,8 miljard EUR beschikbaar gesteld, in aanvulling op de geplande middelen:
2 miljard EUR in 2021
4 miljard EUR in 2022
2 miljard EUR in 2023.
De gemeenschappelijke EU-regelingen voor sociaaleconomische fondsen en fondsen voor cohesiebeleid zijn uiteengezet in Verordening (EU) 2021/1060 (zie de samenvatting).
In Bijlage I bij de verordening worden de JTF-toewijzingen voor de EU-lidstaten vastgesteld, terwijl Bijlage II een model bevat voor territoriale plannen voor een rechtvaardige transitie die door de lidstaten aan de Europese Commissie moeten worden voorgelegd.
Toegang tot financiering
Toegang tot JTF-financiering is afhankelijk van de mate waarin de lidstaten zich ertoe verbinden in 2050 klimaatneutraal te zijn.
Voor lidstaten die zich er nog niet toe hebben verbonden de doelstellingen te verwezenlijken, is slechts 50 % van de nationale toewijzing beschikbaar.
Groen beloningsmechanisme
Als de middelen voor het JTF na worden verhoogd, worden de aanvullende middelen aan de lidstaten toegewezen op basis van een “groen beloningsmechanisme”.
Dit houdt in dat lidstaten die hun broeikasgasemissies sneller verminderen, aanvullende toewijzingen zullen ontvangen.
Verordening (EU) 2021/1056 van het Europees Parlement en de Raad van tot oprichting van het Fonds voor een rechtvaardige transitie (PB L 231 van , blz. 1-20).
Achtereenvolgende wijzigingen aan Verordening (EU) 2021/1056 werden in de basistekst opgenomen. Deze geconsolideerde versie is enkel van documentaire waarde.
GERELATEERDE DOCUMENTEN
Verordening (EU) 2021/1060 van het Europees Parlement en de Raad van houdende gemeenschappelijke bepalingen inzake het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling, het Europees Sociaal Fonds Plus, het Cohesiefonds, het Fonds voor een rechtvaardige transitie en het Europees Fonds voor maritieme zaken, visserij en aquacultuur en de financiële regels voor die fondsen en voor het Fonds voor asiel, migratie en integratie, het Fonds voor interne veiligheid en het Instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visumbeleid (PB L 231 van , blz. 159-706).
Uitvoeringsbesluit (EU) 2021/1129 van de Commissie tot vaststelling van de jaarlijkse verdeling van de beschikbare toewijzingen per lidstaat uit het Fonds voor een rechtvaardige transitie (PB L 244 van , blz. 4-9).
Verordening (EU) 2020/2094 van de Raad van tot vaststelling van een herstelinstrument van de Europese Unie ter ondersteuning van het herstel na de COVID-19-crisis (PB L 433I van , blz. 23-27).
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — Sustainable Europe Investment Plan — European Green Deal Investment Plan (COM(2020) 21 final, ).
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Europese Raad, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s — De Europese Green Deal (COM(2019) 640 final van ).
Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad (PB L 275 van , blz. 32-46).