Een versterkt Schengeninformatiesysteem

KERNPUNTEN

Systeemarchitectuur

Het SIS bestaat uit vertegenwoordigers van de volgende organisaties:

• Een centraal systeem (centrale SIS) met:
  • een technisch ondersteunende voorziening (CS-SIS), die een databank (SIS-databank) bevat die voor technische toezichts- en beheertaken zorgt, en een CS-SIS-back-up;
  • een uniforme nationale interface (NI-SIS).
• Een nationaal systeem (N.SIS) in elk land voor de communicatie met het centrale SIS, inclusief ten minste één nationale of gedeelde N.SIS-back-up; Het N.SIS kan een gegevensbestand bevatten (een “nationale kopie”) dat een volledige of gedeeltelijke kopie van de SIS-database bevat. Het is niet mogelijk om gegevensbestanden in een ander N.SIS te doorzoeken, tenzij het betrokken land ermee heeft ingestemd het bestand te delen.
• Een communicatie-infrastructuur tussen CS-SIS, CS-SIS-back-up en de NI-SIS biedt een versleuteld virtueel netwerk voor SIS-gegevens en de uitwisseling ervan tussen de aanvullende informatieaanvraag bij de nationale aanmeldingsbureaus (Sirene).

Het Agentschap van de Europese Unie voor het operationele beheer van grootschalige IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht (eu-LISA):

• is verantwoordelijk voor het operationele beheer van het centrale SIS;
• voert onderhoudswerkzaamheden en technische ontwikkelingen uit die nodig zijn voor een soepele werking van het centrale SIS;
• implementeert technische oplossingen om de ononderbroken beschikbaarheid van het centrale SIS te versterken;
• kan in uitzonderlijke omstandigheden een extra kopie ontwikkelen van de SIS-databank;
• publiceert een lijst van N.SIS-kantoren en Sirene-bureaus.

In de procedureregels van SIS staat het volgende.

• Signaleringen¹ dienen slechts bewaard te worden in de SIS gedurende de tijd die nodig is voor de verwezenlijking van de doelstellingen waarvoor zij zijn opgenomen.
• Signaleringen binnen bepaalde perioden moeten worden herzien; de lidstaat kan dan besluiten om ze te verlengen, anders worden ze automatisch verwijderd. De toetsingstermijnen zijn:
  • 5 jaar voor signaleringen van personen die met het oog op aanhouding ten behoeve van overlevering of uitlevering worden gezocht en van vermiste personen die al dan niet in bescherming moeten worden genomen;
  • 3 jaar voor signaleringen van personen die worden gezocht met het oog op ondersteuning bij een gerechtelijke procedure, signaleringen van onbekende gezochte personen, signaleringen met het oog op terugkeer en signaleringen met het oog op weigering van toegang en verblijf; indien de nationale beslissing waarop de signalering met het oog op terugkeer of de signalering met het oog op weigering van toegang en verblijf is gebaseerd, echter voorziet in een langere geldigheidsduur dan 3 jaar, wordt de signalering binnen 5 jaar opnieuw beoordeeld;
  • 1 jaar voor signaleringen van risicokinderen, van kwetsbare personen die beschermd moeten worden tegen reizen en van personen voor discreet onderzoek of specifieke controles;
  • 10 jaar voor signaleringen van voorwerpen voor gerichte controles of voor inbeslagneming of gebruik als bewijsmateriaal in strafprocedures; de Europese Commissie heeft uitvoeringshandelingen aangenomen om kortere herzieningstermijnen vast te stellen voor bepaalde categorieën signaleringen van voorwerpen;
• Categorieën van in het systeem in te voeren gegevens moeten zodanig worden ontworpen dat eindgebruikers een persoon kunnen identificeren en snel beslissingen kunnen nemen. Ze moeten de minimale set gegevens (achternaam, geboortedatum, reden van signalering en te ondernemen actie) omvatten, evenals andere gegevens, zoals het soort strafbaar feit en fotografische en dactyloscopische gegevens², indien beschikbaar.
• Het gebruik van biometrische en dactyloscopische gegevens in overeenstemming moet zijn met de EU-wetgeving en de grondrechten, en moet voldoen aan minimale kwaliteitsnormen en technische specificaties.
• Een zaak adequaat, relevant en voldoende belangrijk moet zijn om een SIS-signalering te rechtvaardigen; een signalering in verband met een terroristisch misdrijf voldoet bijvoorbeeld aan deze criteria.
• Alleen de signalerende lidstaat gegevens in het SIS mag wijzigen, aanvullen, corrigeren, bijwerken of verwijderen;
• Een land dat een signalering onverenigbaar acht met zijn nationale recht, internationale verplichtingen of wezenlijke belangen, een markering³ kan aanbrengen aan de waarschuwing, geeft dit aan dat het geen actie zal ondernemen op zijn grondgebied.

Kosten

• De EU-begroting dekt de operationele, onderhouds- en ontwikkelingskosten van het centrale SIS en de communicatie-infrastructuur.
• De lidstaten dragen de operationele, onderhouds- en ontwikkelingskosten van hun eigen N.SIS.

Belangrijkste details van elke verordening

Verordening (EU) 2018/1860 versterkt de handhaving en doeltreffendheid van het terugkeerbeleid van de EU.

• Er worden gemeenschappelijke voorwaarden en procedures vastgesteld voor het opnemen en verwerken van signaleringen en het uitwisselen van aanvullende informatie over niet-EU-onderdanen tegen wie een terugkeerbesluit⁴.
• De nationale autoriteiten moeten waarschuwingen invoeren zodra een terugkeerbesluit is genomen.
• Er moeten categorieën gegevens worden vastgesteld die in de waarschuwing moeten worden opgenomen.
• De verordening stelt geharmoniseerde procedures vast voor:
  • bevestiging van terugkeer — controle of een terugkeerbesluit is nageleefd en, zo niet, de kennisgeving aan de relevante autoriteiten;
  • schrapping van signaleringen om ervoor te zorgen dat er geen vertraging optreedt tussen het vertrek van een niet-EU-onderdaan en de activering van een inreisverbod, indien relevant;
  • verplicht overleg tussen nationale autoriteiten:
    • alvorens een verblijfsvergunning of visum voor verblijf van langere duur te verlenen of te verlengen aan een niet-EU-onderdaan die in een andere lidstaat gesignaleerd staat met een inreisverbod,
    • alvorens een signalering op te nemen over een terugkeerbesluit betreffende een niet-EU-onderdaan die houder is van een geldige verblijfsvergunning of een geldig visum voor verblijf van langere duur afgegeven door een andere lidstaat, of wanneer dit in een later stadium blijkt.

Verordening (EU) 2018/1861 heeft betrekking op het gebruik van het SIS voor inreisverboden.

• Ze stelt de voorwaarden en procedures vast voor het invoeren en verwerken van signaleringen en de uitwisseling van aanvullende informatie⁵ over niet-EU-burgers aan wie de toegang tot of het recht op verblijf in de EU wordt geweigerd.
• Ze introduceert categorieën gegevens die in de waarschuwing moeten worden opgenomen.
• Ze introduceert geharmoniseerde procedures voor:
  • verplichte binnenkomst van een signalering wanneer een niet-EU-onderdaan de toegang of het recht op verblijf wordt geweigerd omdat hij een bedreiging vormt voor de veiligheid of omdat tegen hem een beperkende maatregel is genomen die de binnenkomst in of de doorreis door een lidstaat verhindert;
  • het invoeren van signaleringen van niet-EU-onderdanen die het recht van vrij verkeer binnen de EU genieten;
  • verplichte raadpleging tussen nationale autoriteiten voordat een verblijfsvergunning of visum voor verblijf van langere duur wordt verleend of verlengd aan een onderdaan van een derde land aan wie het recht op toegang tot of verblijf in een andere lidstaat is geweigerd; voor of na opneming van een signalering met het oog op weigering van toegang en verblijf van een onderdaan van een derde land die houder is van een geldige verblijfsvergunning of een geldig visum voor verblijf van langere duur dat door een andere lidstaat is verleend.
• Ze garandeert niet-EU-onderdanen het recht om schriftelijk op de hoogte te worden gesteld als zij gesignaleerd staan.

Verordening (EU) 2018/1862 verbetert en breidt het gebruik van het SIS voor samenwerking tussen politiële en justitiële autoriteiten uit.

• In deze verordening worden de voorwaarden en procedures vastgesteld voor het opnemen en verwerken van signaleringen in het SIS betreffende gezochte en vermiste personen en voorwerpen, en voor de uitwisseling van aanvullende informatie en gegevens in het kader van de politiële en justitiële samenwerking in strafzaken.
• Ze behandelt procedures voor waarschuwingen over:
  • personen die worden gezocht met het oog op arrestatie, overlevering of uitlevering;
  • vermiste personen;
  • kwetsbare personen die moeten worden verhinderd om te reizen, hetzij voor hun eigen bescherming, hetzij ter voorkoming van bedreigingen voor de openbare orde of veiligheid;
  • kinderen die risico lopen, met name op ontvoering, mensenhandel of betrokkenheid bij terrorisme;
  • personen die worden gezocht als getuige met het oog op een gerechtelijke procedure of personen die door de justitiële autoriteiten zijn opgeroepen in het kader van een strafprocedure;
  • onbekende personen die worden gezocht met het oog op identificatie;
  • discrete of specifieke controles en naspeuringen om strafbare feiten te voorkomen, op te sporen, te onderzoeken of te vervolgen, een strafrechtelijke veroordeling uit te voeren of bedreigingen van de openbare veiligheid te voorkomen;
  • voorwerpen die in beslag moeten worden genomen of moeten worden gebruikt als bewijsmateriaal in strafprocedures, met name gemakkelijk identificeerbare voorwerpen als auto’s, vaartuigen, luchtvaartuigen, vuurwapens, identiteitsdocumenten en bankbiljetten.

Informatiesignaleringen over niet-EU-burgers

• Verordening (EU) 2018/1862 stelt ook regels vast met betrekking tot informatieve waarschuwingen die gericht zijn op niet-EU-onderdanen die verdacht worden van betrokkenheid bij terrorisme en andere ernstige misdrijven die zijn opgenomen in bijlage I bij de verordening betreffende het agentschap voor samenwerking inzake rechtshandhaving van de Europese Unie (Europol) (Verordening (EU) 2016/794 — zie de samenvatting). Dit zorgt ervoor dat hun bewegingen kunnen worden gecontroleerd en dat alle relevante informatie over hen gemakkelijk en onmiddellijk kan worden opgevraagd door wetshandhavingsinstanties in de lidstaten.
• De lidstaten kunnen in het belang van de EU informatiesignaleringen over onderdanen van niet-EU-landen in het SIS opnemen op voorstel van Europol om een informatiesignalering op te nemen op basis van informatie die is ontvangen van de autoriteiten van niet-EU-landen of internationale organisaties. Europol moet zijn functionaris voor gegevensbescherming op de hoogte stellen wanneer het een dergelijk voorstel doet.
• Europol kan voorstellen om informatiesignaleringen in het SIS op te nemen wanneer Europol oordeelt dat:
  • er een feitelijke aanwijzing is dat een persoon terroristische misdrijven of andere ernstige misdrijven wil plegen of pleegt; of
  • een algemene beoordeling van een persoon, in het bijzonder op basis van eerdere strafbare feiten, reden geeft om aan te nemen dat die persoon een dergelijk strafbaar feit zou kunnen plegen.
• Voordat de informatie in het SIS wordt opgenomen, moet Europol zich ervan vergewissen dat de signalering noodzakelijk en gerechtvaardigd is, dat de informatie betrouwbaar en accuraat is en dat er in het systeem niet reeds een signalering met betrekking tot de betrokken persoon is opgenomen. Vervolgens geeft zij de informatie die zij heeft over het specifieke geval en de resultaten van haar beoordeling door aan de lidstaten en stelt zij voor dat een of meer lidstaten een informatiesignalering in het SIS invoeren. De lidstaten moeten de nodige procedures invoeren voor het opnemen, bijwerken en verwijderen van signaleringen in het SIS.

De rechten van betrokkenen

Individuen hebben het recht:

• op toegang tot gegevens die op hen betrekking hebben en die in het SIS verwerkt zijn;
• op correctie van onjuiste gegevens;
• om een rechtsvordering bij de rechtbank of bevoegde toezichthoudende autoriteiten in te stellen om toegang te krijgen tot een signalering die op hen betrekking heeft, deze te corrigeren, te wissen, informatie te verkrijgen of schadevergoeding te verkrijgen.

Lidstaten:

• zetten zich in voor de uitvoering van uitspraken over rechten op het gebied van gegevensbescherming;
• brengen jaarlijks verslag uit aan het Europees Comité voor gegevensbescherming over het aantal verzoeken dat ze hebben ontvangen om inzage in gegevens en om correctie van onnauwkeurigheden in gegevens, en over het aantal rechtszaken en de uitkomst daarvan.

Onafhankelijke toezichthoudende autoriteiten zien toe op de rechtmatigheid van de nationale verwerking van persoonsgegevens in het SIS; de bij Verordening (EU) 2018/1725 ingestelde Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming vervult dezelfde rol voor eu-LISA. De twee werken samen om een gecoördineerd toezicht op het SIS te garanderen.

• De in het SIS verwerkte gegevens en de bijbehorende aanvullende informatie mogen niet worden overgedragen aan of ter beschikking gesteld van niet-EU-landen of internationale organisaties.
• Verordening (EU) 2018/1725 is van toepassing op persoonsgegevens die worden verwerkt door het Europees Grens- en kustwachtagentschap, het Agentschap voor strafrechtelijke samenwerking van de Europese Unie (Eurojust) en eu-LISA.
• Verordening (EU) 2016/679 (zie de samenvatting) en Richtlijn (EU) 2016/680 (zie de samenvatting) zijn van toepassing op persoonsgegevens die door nationale autoriteiten en diensten worden verwerkt.

De volgende autoriteiten hebben toegang tot gegevens in het SIS.

• Nationale autoriteiten, die verantwoordelijk zijn voor:
  • grens-, politie- en douanecontroles;
  • het voorkomen, opsporen, onderzoeken of vervolgen van terroristische misdrijven of andere ernstige strafbare feiten;
  • het onderzoeken van de voorwaarden en het nemen van beslissingen, onder andere over verblijfsvergunningen en visa voor verblijf van langere duur, over de toegang, het verblijf en de terugkeer van niet-EU-onderdanen;
  • veiligheidscontroles van niet-EU-onderdanen die internationale bescherming vragen;
  • het onderzoeken van visumaanvragen (alleen voor bepaalde categorieën signaleringen);
  • naturalisatiebeslissingen;
  • nationale gerechtelijke autoriteiten, inclusief diegenen die verantwoordelijk zijn voor openbare vervolgingen in strafzaken en gerechtelijke onderzoeken;
  • afgifte van kentekenbewijzen voor voertuigen, boten, vliegtuigen en vuurwapens.
• De onderstaande EU-agentschappen hebben recht op toegang tot en bevraging van SIS-gegevens bij het uitvoeren van hun taken binnen hun respectieve mandaten.
  • De teams vanhet Europees Grens- en Kustwachtagentschap zijn betrokken bij terugkeergerelateerde taken en ondersteuningsteams voor migratiebeheer.
  • Het Agentschap van de Europese Unie voor justitiële samenwerking in strafzaken houdt zich bezig met justitiële samenwerking in strafzaken.
  • Europol heeft toegang tot alle gegevens, niet slechts tot enkele, zoals voorheen het geval was. SIS-lidstaten moeten de wetshandhavingsinstantie informeren over hits of signaleringen in verband met terroristische misdrijven.

De bovengenoemde EU-agentschappen stellen de signalerende lidstaat op de hoogte wanneer uit een bevraging blijkt dat er een signalering bestaat. Zij mogen geen delen van het SIS verbinden of gegevens overdragen naar hun eigen systemen.

De Commissie evalueert om de vijf jaar hoe deze agentschappen SIS gebruiken.

Verantwoordelijkheden

Elke SIS-lidstaat:

• zorgt ervoor dat de gegevens accuraat en up-to-date zijn en rechtmatig in het SIS worden ingevoerd en opgeslagen, en dat de algemene regels voor gegevensverwerking worden nageleefd;
• is verantwoordelijk voor het opzetten, de werking, het onderhoud en de verdere ontwikkeling van zijn N.SIS en voor het aansluiten ervan op de NI-SIS in overeenstemming met normen, protocollen en technische procedures;
• garandeert de ononderbroken beschikbaarheid van SIS-gegevens voor eindgebruikers;
• geeft zijn signaleringen door via zijn N.SIS;
• wijst een N.SIS-instantie aan die de centrale verantwoordelijkheid draagt voor de soepele werking en beveiliging van haar N.SIS, de toegang tot het SIS door de nationale autoriteiten, de algemene naleving van de verordening en de passende beschikbaarheid van het SIS voor alle eindgebruikers;
• wijst een nationale autoriteit (het Sirene-bureau) aan als centraal contactpunt dat altijd operationeel is voor de uitwisseling en beschikbaarheid van alle aanvullende informatie over signaleringen en om vervolgmaatregelen te vergemakkelijken;
• stelt beveiligings-, bedrijfscontinuïteits- en uitwijkplannen vast om gegevens te beschermen en onbevoegde toegang te voorkomen;
• past beroepsgeheim en vertrouwelijkheidsregels toe, inclusief nauwlettend toezicht op externe contractanten; particuliere bedrijven en organisaties mogen het operationele beheer van het N.SIS niet uitvoeren;
• houdt elektronische logboeken bij, die normaal gesproken na drie jaar worden gewist, over signaleringen, en over de toegang tot en uitwisseling van persoonsgegevens, om na te gaan of de doorzoeking rechtmatig was en om de integriteit en de veiligheid van de gegevens te waarborgen;
• voert een nationaal SIS-opleidingsprogramma uit voor personeel met toegang tot het SIS over gegevensbeveiliging en grondrechten, waaronder regels en voorschriften voor gegevensbescherming en gegevensverwerking.

De Commissie:

• stelt uitvoeringshandelingen en gedelegeerde handelingen vast met betrekking tot technische aspecten van het SIS en werkt deze waar nodig bij;
• heeft krachtens Verordening (EU) 2022/922 (zie de samenvatting) een algemene coördinerende rol voor het evaluatie- en controlemechanisme dat het samen met de EU-regeringen uitvoert om ervoor te zorgen dat de Schengenregels op nationaal niveau volledig worden toegepast;
• voert een algemene evaluatie uit van het centrale SIS, de aanvullende informatie-uitwisseling tussen nationale autoriteiten, waaronder een beoordeling van het geautomatiseerde dactyloscopische identificatiesysteem, en de SIS-informatiecampagnes die plaatsvinden drie jaar nadat de verordening van toepassing wordt en vervolgens om de vier jaar.

Het eu-LISA is verantwoordelijk voor:

• het centrale SIS en het operationele beheer ervan, inclusief kwaliteitscontroles van de gegevens die het bevat, en alle taken die nodig zijn om ervoor te zorgen dat het elk uur van elke dag functioneert;
• de communicatie-infrastructuur en de belangrijkste aspecten daarvan, met name toezicht, veiligheid, coördinatie tussen de aangesloten landen en aanbieders, en budgettaire en contractuele kwesties;
• met betrekking tot de Sirene-bureaus, het coördineren, beheren en ondersteunen van testactiviteiten, het onderhouden en bijwerken van technische specificaties over aanvullende informatie-uitwisseling tussen de bureaus en de communicatie-infrastructuur, en het beheren van technische wijzigingen;
• het nemen van de nodige maatregelen om gegevens te beschermen en ongeoorloofde toegang of ongeoorloofd gebruik te voorkomen, met inbegrip van beveiligings-, bedrijfscontinuïteits- en noodherstelplannen voor het centrale SIS en de communicatie-infrastructuur;
• beroepsgeheim en vertrouwelijkheidsregels, en het bijhouden van elektronische logboeken, onder dezelfde voorwaarden als nationale autoriteiten;
• het openbaar maken via het Publicatieblad van de Europese Unie van een lijst van nationale autoriteiten die gemachtigd zijn om in het SIS naar gegevens te zoeken;
• het produceren van dagelijkse, maandelijkse en jaarlijkse statistieken over het aantal registraties per signaleringscategorie, waarbij persoonlijke gegevens worden weggelaten en de rapporten vervolgens openbaar worden gemaakt.

Voorlichtingscampagne

• De Commissie voert de campagne uit, in samenwerking met toezichthoudende autoriteiten en de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming. Deze werd gelanceerd toen de wetgeving van kracht werd en zal regelmatig worden herhaald om het publiek te informeren over:
  • de doelstellingen van het SIS;
  • de gegevens die het bevat;
  • de autoriteiten die er toegang tot hebben;
  • de rechten van de betrokkenen.
• De Commissie onderhoudt een publiek toegankelijke website met alle relevante informatie over het SIS.
• De lidstaten moeten, in samenwerking met hun toezichthoudende autoriteiten, het publiek informeren over het SIS.