1.INLEIDING

Het meerjarig financieel kader (MFK) van de Unie voor na 2020 moet budgettaire voorzieningen voor de lange termijn omvatten voor asiel, migratiebeheer, geïntegreerd grensbeheer (met inbegrip van douanecontroleapparatuur) en interne veiligheid (waaronder de bestrijding van terrorisme) en waarborgen dat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor de ambities van de Unie op deze gebieden. Dit is een van de conclusies van de discussienota over de toekomst van de EU-financiën 1 , die bij raadplegingen van belanghebbenden werd onderschreven. De onderhavige effectbeoordeling schetst de overwegingen die ten grondslag liggen aan de voorstellen van de Commissie om op bovenstaande gebieden EU-fondsen op te richten.

2.DE UITDAGINGEN

De migratiecrisis van 2015 heeft duidelijk uitgewezen dat de lidstaten moeten samenwerken om migratiegerelateerde uitdagingen doeltreffend en solidair aan te pakken. De Europese migratieagenda voorzag in een brede respons die de Unie de komende jaren zal uitvoeren en aansturen. Er is ondersteuning nodig om doeltreffend toezicht aan buitengrenzen van de Unie en de goede werking van het Schengengebied te waarborgen, irreguliere migratie te voorkomen en tegelijkertijd legaal reizen te vergemakkelijken. Ook is steun nodig om de douane-unie en de douane-autoriteiten bij de goederencontrole aan de buitengrenzen van de Unie te ondersteunen, de financiële en economische belangen van de Unie en haar lidstaten te beschermen, de beveiliging en veiligheid in de Unie te garanderen, de Unie te beschermen tegen oneerlijke en illegale handel, en tegelijk legitieme bedrijfsactiviteiten te faciliteren. Veiligheidsdreigingen als gevolg van terrorisme, georganiseerde criminaliteit en cybercriminaliteit, die alle een grensoverschrijdende dimensie kennen, vragen om een brede respons, zoals is uiteengezet in de Europese veiligheidsagenda. In een snel veranderende en onzekere wereld verwachten de Europese burgers dat de Unie en hun nationale regeringen veiligheid bieden.

Een solide en structurele respons van de EU op deze uitdagingen vergt financiële steun van de EU die zodanig is opgezet dat deze de toegevoegde EU-waarde maximaliseert. Evaluaties wijzen uit dat de bestaande fondsen weliswaar doeltreffend zijn, maar moeten worden verbeterd: er is behoefte aan meer flexibiliteit en vereenvoudiging met betrekking tot de tenuitvoerlegging, aan meer samenhang en consistentie met andere relevante EU-fondsen en aan meer volledige en resultaatgerichte systemen voor toezicht en evaluatie.

3.ARCHITECTUUR VAN DE FONDSEN EN DOELSTELLINGEN

Het cluster van migratie, grenzen en veiligheid zal in de toekomstige begroting van de Unie worden bestreken door vier instrumenten, in het kader van drie fondsen.

Het Fonds voor asiel en migratie (AMF) zal bijdragen tot het doeltreffend beheer van migratiestromen door het gemeenschappelijk Europees asielstelsel te versterken, legale migratie naar Europa te ondersteunen en bij te dragen tot de doeltreffende integratie van onderdanen van derde landen in de lidstaten. Tegelijkertijd zullen de beleidsmaatregelen inzake terugkeer naar en overname door derde landen fors worden versterkt en solidariteit en het delen van verantwoordelijkheid tussen de lidstaten worden bevorderd. Het fonds zal migratiegerelateerde actie in derde landen kunnen steunen, in volledige samenhang en synergie met het externe optreden van de Unie.

Het Fonds voor geïntegreerd grensbeheer (IMBF) zal bestaan uit twee componenten, met elk een eigen begrotingstoewijzing. De eerste component, het instrument voor financiële steun voor grensbeheer en visa (BMVI), steunt de uitvoering van het Europees geïntegreerd grensbeheer en het gemeenschappelijk visumbeleid, teneinde irreguliere migratie te bestrijden en legaal reizen te vergemakkelijken. De tweede component, het instrument voor financiële steun voor douanecontroleapparatuur (CCE), draagt bij tot passende en gelijkwaardige douanecontroles door de aankoop, het onderhoud en de modernisering van relevante, geavanceerde en betrouwbare douanecontroleapparatuur.

Het Fonds voor interne veiligheid (ISF) draagt bij tot het waarborgen van een hoog niveau van veiligheid in de Unie door terrorisme en radicalisering, georganiseerde criminaliteit en cybercriminaliteit aan te pakken en door slachtoffers van misdrijven te helpen en te beschermen.

Synergieën met andere financieringsinstrumenten van de EU

Afgezien van synergieën tussen deze vier instrumenten, zullen er ook synergieën worden gecreëerd tussen de AMIF en de opvolgers van de Europese structuur- en investeringsfondsen, met betrekking tot de integratie van onderdanen van derde landen en de aanleg en het onderhoud van opvanginfrastructuur, en met het externe instrument, dat sterk gericht zal zijn op migratie. In dit verband zullen de werkzaamheden om de achterliggende oorzaken van migratie aan te pakken en duurzame re-integratie in het land van herkomst te bevorderen, zorgvuldig worden afgestemd.

Wat het BMVI en het ISF betreft, zullen synergieën tot stand worden gebracht met andere instrumenten op het gebied van maritieme beveiliging en bewaking, veiligheidsonderzoek, beveiliging van infrastructuur en openbare ruimten, cyberveiligheid en de preventie van radicalisering, en met EU-financieringsinstrumenten ter ondersteuning van de externe dimensie van grensbeheer en veiligheid. Wat het CCE betreft, zullen met name synergieën met het douaneprogramma worden gecreëerd.

4.MECHANISMEN VOOR DE UITVOERING VAN DE VOORGENOMEN FINANCIERING

Het AMF, het BMVI en het ISF zullen hoofdzakelijk worden uitgevoerd in gedeeld beheer, door de lidstaten en de Commissie, om ervoor te zorgen dat de prioriteiten van de Unie in alle deelnemende landen worden ondersteund en dat de financiering voorspelbaar is. Deze beheersvorm wordt gecomplementeerd door direct beheer en, in beperkte mate, indirect beheer. Het CCE wordt ten uitvoer gelegd via direct beheer, hoofdzakelijk door middel van subsidies.

Aangezien de uitdagingen op het gebied van migratie en veiligheid voortdurend evolueren, zal flexibiliteit een belangrijk kenmerk zijn van deze nieuwe fondsen. Nieuwe mechanismen, zoals de thematische faciliteit en een tussentijdse evaluatie (technische aanpassing en evaluatie van de prestaties), zorgen ervoor dat de toewijzing van financiering kan worden aangepast aan veranderingen in de migratiestromen, de druk aan de grenzen en de veiligheidsdreigingen. Verder kunnen de fondsen worden afgestemd op de prioriteiten van de Unie met de grootste toegevoegde waarde. Bovendien zal het beheer van de fondsen worden vereenvoudigd doordat de samenhang met de regels voor gedeeld en direct beheer wordt versterkt (“single rule book”).

5.TOEZICHT- EN EVALUATIEMECHANISMEN VOOR HET METEN VAN DE PRESTATIES

Het kader voor toezicht en evaluatie zal worden verbeterd om een tijdige levering van de prestaties te bevorderen en om ervoor te zorgen dat de evaluaties doeltreffende input kunnen opleveren voor toekomstige herzieningen van beleidsmaatregelen. Hiertoe zal gebruik worden gemaakt van betere indicatoren, nauwere samenwerking met relevante partners en een mechanisme om de prestaties te stimuleren.