1.

Din il-kawża tagħti l-opportunità lill-Qorti tal-Ġustizzja tippreċiża l-portata tal-projbizzjoni ta’ għajnuna mill-Istat skont id-dritt tal-Unjoni. Fil-kawża prinċipali, l-Asociación Nacional de Grandes Empresas de Distribución Spanjola (Assoċjazzjoni Nazzjonali ta’ Impriżi ta’ Distribuzzjoni Kbar, iktar ’il quddiem l-“ANGED”) tikkontesta taxxa speċjali fuq stabbilimenti kummerċjali kbar (iktar ’il quddiem l-“IGEC”) fil-Catalunya.

2.

L-ANGED u l-Kummissjoni jqisu li din tikkostitwixxi restrizzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment u għajnuna mill-Istat illegali, partikolarment għal stabbilimenti kummerċjali żgħar, peress li dawn ma humiex suġġetti għat-taxxa. Għaldaqstant, f’din il-kawża u f’żewġ kawżi oħra ( 2 ), il-Qorti tal-Ġustizzja qiegħda tintalab mill-ġdid tieħu pożizzjoni dwar it-tensjoni bejn is-sovranità fiskali tal-Istati Membri minn naħa, u d-drittijiet fundamentali u d-dritt dwar l-għajnuna mill-Istat min-naħa l-oħra.

3.

Fl-2005, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li taxxa Franċiża simili fuq is-sidien ta’ superfiċji ta’ bejgħ ikbar minn 400 m2 kienet irrilevanti għall-finijiet tad-dritt dwar l-għajnuna mill-Istat ( 3 ). Madankollu, minn dak iż-żmien il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet tiżviluppa l-kunċett ta’ għajnuna. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja trid tiddeċiedi mill-ġdid dwar jekk u sa fejn l-esklużjoni mit-tassazzjoni tas-sidien ta’ ħwienet żgħar għandhiex tiġi eżaminata fid-dawl tad-dritt dwar l-għajnuna.

4.

Il-qafas legali tad-dritt tal-Unjoni huwa l-Artikolu 49 moqri flimkien mal-Artikolu 54 TFUE, l-Artikolu 107 et seq. TFUE u r-Regolament (KE) Nru 659/1999 ( 4 ) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament 659/1999”) [kif emendat bir-Regolament (UE) 2015/1589 ( 5 ) (iktar ’il quddiem ir-“Regolament 2015/1589”)].

5.

It-taxxa kontenzjuża fil-kawża prinċipali hija bbażata fuq il-Ley del Parlament de Catalunya 16/2000, de 29 de diciembre, del Impuesto sobre Grandes Establecimientos Comerciales (Liġi 16/2000 tal-Parlament ta’ Catalunya, tad-29 ta’ Diċembru 2000, dwar it-taxxa fuq stabbilimenti kummerċjali kbar, iktar ’il quddiem il-“Liġi 16/2000”).

6.

Skont il-preambolu ta’ din il-liġi, l-IGEC ġiet introdotta fit-territorju kollu ta’ Catalunya bħala taxxa ta’ natura parafiskali, sabiex tikkumpensa l-impatt fuq it-territorju u fuq l-ambjent li jista’ jirriżulta mill-konċentrazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar, u sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet ta’ modernizzazzjoni u ta’ settur kummerċjali integrat f’żoni urbani. Din it-taxxa hija wkoll intiża li terġa’ toħloq ekwilibriju kompetittiv bejn iż-żewġ tipi ta’ impriżi.

7.

Skont l-għan tat-taxxa (Artikolu 2), l-IGEC hija imposta fuq “is-saħħa ekonomika partikolari li jkollhom ċerti stabbilimenti kummerċjali minħabba li jistabbilixxu ruħhom fuq superfiċji kbar”. Il-fatt li jagħti lok għal din it-taxxa (Artikolu 4) huwa l-użu ta’ superfiċji kbar għal skopijiet ta’ kummerċ. L-użu ta’ superfiċji kbar għal skopijiet ta’ kummerċ ifisser użu minn stabbilimenti kummerċjali individwali kbar. Dawn huma stabbilimenti b’superfiċji ta’ bejgħ ta’ mill-inqas 2500 m2.

8.

Skont l-Artikolu 5 (Eżenzjonijiet), l-użu ta’ superfiċji kbar minn stabbilimenti kummerċjali individwali kbar intiżi għall-ġardinaġġ u għall-bejgħ ta’ vetturi, ta’ materjal għall-kostruzzjoni, ta’ makkinarji u ta’ provvisti ta’ natura industrijali huwa eżentat mill-IGEC. L-IGEC hija dovuta minn persuni fiżiċi jew ġuridiċi li huma s-sidien ta’ stabbiliment kummerċjali individwali kbir, irrispettivament minn jekk dan ikunx jinsab fi stabbiliment kummerċjali kollettiv kbir (Artikolu 6).

9.

Il-valur taxxabbli (Artikolu 7) huwa bbażat fuq is-superfiċje totali tal-istabbiliment kummerċjali individwali kbir, espress f’metri kwadri. Is-superfiċje totali huwa s-somma tas-superfiċji li ġejjin: a) is-superfiċje ta’ bejgħ, imnaqqas b’2 499 m2 fir-rigward tas-superfiċje minimu eżentat; b) is-superfiċje użat għall-ħżin, għall-ħidma, għall-operat u għall-produzzjoni; c) is-superfiċje għal parkeġġ użat prinċipalment mill-klijenti, li mbagħad tiġi kkalkolata bl-applikazzjoni ta’ koeffiċjent.

10.

Skont l-Artikolu 8 tal-Liġi 16/2000, fil-każ ta’ persuni taxxabbli li prinċipalment ibigħu għamara, prodotti sanitarji jew twieqi u bibien, kif ukoll fil-każ ta’ ħwienet DIY, l-ammont taxxabbli nett jonqos b’60 %. L-Artikolu 11 tal-Liġi 16/2000 jipprovdi li, skont il-każ, għandu jiġi applikat tnaqqis ta’ 40 % fir-rigward ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar li, minbarra b’vettura privata, jistgħu jiġu aċċessati b’minn tal-inqas tliet modi ta’ trasport pubbliku. Skont l-Artikolu 12 tal-Liġi 16/2000, l-IGEC hija taxxa perijodika. Il-perijodu tat-taxxa jikkorrispondi għal sena kalendarja.

11.

Il-ħames dispożizzjoni addizzjonali tal-Ley del Parlament de Catalunya 15/2000, de 29 de diciembre, de medidas fiscales y administrativas (Liġi tal-Parlament ta’ Catalunya 15/2000, tad-29 ta’ Diċembru 2000, dwar miżuri fiskali u amministrattivi), skont kif emendata bl-Artikolu 17 tal-Ley del Parlament de Catalunya 31/2002, de 30 de diciembre, de medidas fiscales y administrativas (Liġi tal-Parlament ta’ Catalunya 31/2002, tat-30 ta’ Diċembru 2002, dwar miżuri fiskali u amministrattivi, iktar ’il quddiem il-“Liġi 31/2002”) tinkludi r-regola segwenti:

“Id-dħul mill-[IGEC], li f’ebda każ ma jista’ jintuża għal għajnuna speċifika mogħtija lil stabbilimenti ta’ bejgħ bl-imnut, għandu jitqassam kif ġej: a) mill-inqas 40 % għandhom jintefqu fuq infrastrutturi muniċipali u fuq ippjanar urban kummerċjali, b) mill-inqas 30 % għandhom jintefqu fuq l-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni sabiex jiġi stimulat il-kummerċ f’żoni affettwati bit-twaqqif ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar, c) mill-inqas 10 % għandhom jintefqu fuq l-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni ambjentali f’żoni affettwati bit-twaqqif ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar.”

12.

Fil-21 ta’ Frar 2002, l-ANGED – assoċjazzjoni nazzjonali ta’ impriżi ta’ bejgħ bl-imnut kbar – ippreżentat rikors amministrattiv kontra l-IGEC abbażi tal-fatt li din kienet tikser diversi dispożizzjonijiet kostituzzjonali u legali Spanjoli.

13.

Madankollu, b’ittra tat-2 ta’ Ottubru 2003 indirizzata lir-Renju ta’ Spanja, id-Direttur Ġenerali tal-Kompetizzjoni (iktar ’il quddiem id-“DĠ COMP”) indika li, wara li ġie evalwat l-ilment ippreżentat fir-rigward tal-IGEC, kien ġie konkluż li, abbażi tal-Artikolu 87 tat-Trattat KE (issa l-Artikolu 107 TFUE), id-dħul minn din it-taxxa ma kienx qiegħed jintuża għal għajnuna speċifika mogħtija lil kumpanniji kummerċjali, iżda pjuttost għall-finanzjament ta’ infrastrutturi muniċipali, għall-ippjanar urban kummerċjali u għall-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni sabiex jiġi stimulat il-kummerċ u għall-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni ambjentali. Ġie eskluż li d-dħul miksub seta’ jiffavorixxi impriża partikolari jew settur speċifiku (jiġifieri lin-negozjanti tal-imnut iż-żgħar urbani), peress li kien użat għall finijiet tal-interess ġenerali u kien ta’ benefiċċju għas-soċjetà fl-intier tagħha.

14.

B’sentenza tas-27 ta’ Settembru 2012, ir-rikors amministrattiv tal-ANGED ġie miċħud. Fit-12 ta’ Diċembru 2012, l-ANGED appellat fil-kassazzjoni kontra din is-sentenza quddiem it-Tribunal Supremo (qorti suprema, Spanja).

15.

Fi Frar u Mejju tal-2013, l-ANGED ippreżentat ilment għand il-Kummissjoni kontra r-Renju ta’ Spanja, fejn sostniet li d-dispożizzjonijiet tal-IGEC f’sitt komunitajiet awtonomi kienu jiksru d-dritt tal-Unjoni. Sussegwentement, b’ittra tagħha tat-28 ta’ Novembru 2014, il-Kummissjoni infurmat lir-Renju ta’ Spanja li kienet qiegħda tikkunsidra tikklassifika l-eżenzjonijiet mogħtija lill-istabbilimenti tal-bejgħ bl-imnut iż-żgħar u lil ċerti ħwienet speċjalizzati bħala għajnuna mill-Istat illegali. Dawn l-eżenzjonijiet dehru li kienu qegħdin jagħtu vantaġġ selettiv lil impriżi speċifiċi għaliex kienu jirrappreżentaw eċċezzjoni mit-tassazzjoni ordinarja (li kienu suġġetti għaliha l-istabbilimenti kummerċjali skont is-superfiċji tagħhom).

16.

It-Tribunal Supremo (qorti suprema, Spanja) iddeċidiet li tirrikorri għall-proċedura għal deċiżjoni preliminari.

17.

It-Tribunal Supremo (qorti suprema) għamlet id-domandi li ġejjin quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja:

18.

ANGED, il-Catalunya u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub dwar dawn id-domandi fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u pparteċipaw fis-seduta tas-6 ta’ Lulju 2017.

19.

Il-Catalunya tikkunsidra li d-domandi huma parzjalment inammissibbli, peress il-qorti tar-rinviju ma pprovdietx l-informazzjoni neċessarja għal evalwazzjoni legali u, barra minn hekk, din hija sitwazzjoni purament interna. Il-qorti tar-rinviju, b’mod partikolari, ma spjegatx kif it-taxxa tiddiskrimina de facto kontra impriżi Ewropej attivi transkonfinalment.

20.

Dawn iż-żewġ ilmenti ma humiex konvinċenti. L-elementi essenzjali għal evalwazzjoni legali mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni huma ssodisfatti (ara fuq). L-evalwazzjoni tad-distorsjoni fattwali hija kwistjoni ġuridika li għandha tiġi evalwata barra mill-kuntest tal-ammissibbiltà. Lanqas ma jista’ jitqies li l-kwistjoni dwar jekk il-ġbir ta’ taxxa fuq ħwienet ikbar li fihom isir bejgħ bl-imnut jolqotx speċjalment lil impriżi barranin, bil-konsegwenza li jwaqqaf lil dawn milli jeżerċitaw il-libertà ta’ stabbiliment fi Spanja, hijiex sitwazzjoni purament interna.

21.

Minkejja li l-ANGED hija prinċipalment assoċjazzjoni nazzjonali ta’ kummerċjanti Spanjoli, il-Liġi 16/2000 hija leġiżlazzjoni li tapplika wkoll għall-impriżi ta’ Stati Membri oħra. Peress li l-qorti tar-rinviju tidher li qiegħda tevalwa l-validità ta’ din id-dispożizzjoni, is-sentenza finali tal-qorti tar-rinviju taffettwa anki lil dawn. F’dan il-każ, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, f’tali każ, hija tirrispondi għad-domandi li sarulha b’rabta mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertajiet fundamentali ( 6 ).

22.

Madankollu, huwa iktar problematiku l-fatt li r-rikorrenti tal-kawża prinċipali hija assoċjazzjoni ta’ kummerċjanti tal-imnut kbar li l-membri tagħha ma jistgħux jirrifjutaw il-ħlas tat-taxxi inkwistjoni, anki jekk l-esklużjoni mit-tassazzjoni tas-sidien ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar titqies bħala għajnuna illegali mill-Istat. Dan jirriżulta mill-ġurisprudenza, li tipprovdi li l-persuna taxxabbli ma tistax tinvoka l-fatt li eżenzjoni li minnha jgawdu impriżi oħra tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat sabiex tevita l-ħlas ta’ din l-imposta ( 7 ).

23.

Madankollu, billi normalment (inkluż f’dan il-każ) taxxa għandha tintuża għal skop speċifiku, dejjem għandu jiġi evalwat (ara dwar dan il-punti 63 u 64 iktar ’l isfel) jekk id-dħul mit-taxxa jintużax b’mod kompatibbli mal-leġiżlazzjoni dwar l-għajnuna ( 8 ). Dan ifisser li anki d-debitur tat-taxxa jista’ jkollu interess fl-evalwazzjoni. Għaldaqstant, it-talba għal deċiżjoni preliminari hija ammissibbli.

24.

Bl-ewwel domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-libertà ta’ stabbiliment tipprekludix taxxa bħall-IGEC. Għaldaqstant, għandu jiġi deċiż jekk (1) hemmx restrizzjoni tal-libertà ta’ stabbiliment li (2) li ma hijiex ġustifikata.

25.

Il-kuntest huwa l-mod operazzjonali tal-IGEC. Il-fatt li jagħti lok għat-taxxa huwa l-eżistenza ta’ stabbiliment kummerċjali individwali kbir. Dawn huma stabbilimenti li għandhom superfiċji ta’ bejgħ ta’ mill-inqas 2500 m2. Kull metru kwadru tas-superfiċji ta’ bejgħ li jeċċedi s-“superfiċje eżentata” ta’ 2499 m2 skont l-Artikolu 7 tal-Liġi 16/2000, huwa ntaxxat bir-rata ta’ EUR 17.429. Konsegwentement, bejjiegħ bl-imnut individwali b’superfiċji ta’ 2500 m2, indipendentement minn superfiċje ta’ ħżin u ta’ parkeġġ, li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni proporzjonalment, huwa intaxxat fir-rigward ta’ 1 m2.

26.

Din is-superfiċje mbagħad tiġi mmodifikata b’koeffiċjent li jiżdied proporzjonalment mad-daqs tas-superfiċje (sa 10000 m2). Għalhekk, dan iwassal għal ċertu effett progressiv tat-taxxa (sa 10000 m2). Hemm ukoll tnaqqis jew eżenzjonijiet għal ċerti tipi ta’ stabbilimenti kummerċjali individwali kbar. Konsegwentement, stabbilimenti kummerċjali ikbar huma suġġetti għal taxxa ogħla kemm f’termini assoluti kif ukoll relattivi, minn stabbilimenti kummerċjali individwali iżgħar f’termini ta’ superfiċje, filwaqt li l-istabbilimenti kummerċjali kollha għandhom “superfiċje eżentata” ta’ 2499 m2.

27.

Skont l-Artikolu 49 flimkien mal-Artikolu 54 TFUE, il-libertà ta’ stabbiliment tinkludi d-dritt taċ-ċittadini ta’ Stat Membru li jaċċedu għal u jeżerċitaw attivitajiet bħala persuni li jaħdmu għal rashom fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor ( 9 ). Skont ġurisprudenza stabbilita, ir-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ stabbiliment huma dawk il-miżuri kollha li jipprojbixxu, jostakolaw jew irendu inqas attraenti l-eżerċizzju ta’ din il-libertà ( 10 ).

28.

Dan huwa essenzjalment minnu fil-każ tat-taxxi. Għaldaqstant, fl-evalwazzjoni tal-libertajiet fundamentali abbażi ta’ dawn il-piżijiet, fil-fehma tiegħi ( 11 ), fattur determinanti huwa li l-kwistjoni transkonfinali tiġi ttrattata b’mod żvantaġġuż meta mqabbla mas-sitwazzjoni nazzjonali ( 12 ).

29.

Madankollu, f’dan il-każ, ma hemm beda trattament differenti. Fir-rigward tas-superfiċji ta’ bejgħ bejn 1 m2 u 2499 m2, l-Artikolu 7(a) tal-Liġi 16/2000 ma jipprovdix differenza fit-trattament ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar jew żgħar, barranin jew nazzjonali. Ebda stabbiliment ta’ din is-superfiċje ta’ bejgħ ma huwa suġġett għat-taxxa. Il-valur limitu hawnhekk għandu l-effett ta’ ammont bażiku eżentat, u li jibbenefikaw minnu l-bejjiegħa bl-imnut kollha. L-istabbilimenti kummerċjali iżgħar (b’superfiċje ta’ bejgħ ta’ inqas minn 2500 m2) ma humiex suġġetti għat-taxxa, filwaqt stabbilimenti huma suġġetti għat-taxxa, iżda t-taxxa ma hijiex imposta fuq superfiċji ta’ bejgħ sa 2499 m2. Għalhekk, peress li dan “l-ammont bażiku eżentat” japplika kemm għal stabbilimenti kummerċjali kbar kif ukoll stabbilimenti kummerċjali żgħar, ma hemmx trattament żvantaġġuż fir-rigward ta’ tip ta’ stabbiliment kummerċjali. Għaldaqstant, f’dan ir-rigward jista’ jiġi eskluż ksur tal-libertà ta’ stabbiliment.

30.

Huwa biss jekk jittieħed approċċ differenti li tista’ tqum il-kwistjoni dwar jekk in-nuqqas ta’ ssuġġettar għat-taxxa ta’ stabbilimenti kummerċjali żgħar tikkostitwixxix diskriminazzjoni manifesta jew moħbija.

31.

Ebda diskriminazzjoni manifesta kontra impriżi barranin ma tista’ tiġi identifikata fil-każ ineżami. Kuntrarjament, kull sid ta’ “stabbiliment kummerċjali individwali kbir” b’superfiċje ta’ bejgħ li teċċedi l-valur limitu ta’ 2499 m2 (Artikolu 4 tal-Liġi 16/2000) huwa suġġett għal din it-taxxa. Kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja ( 13 ), il-fatt li l-investituri barranin jippreferu jiftħu stabbilimenti kummerċjali ikbar, sabiex b’dan il-mod jiksbu ekonomiji ta’ skala li huma meħtieġa għall-penetrazzjoni f’territorju jikkonċerna d-dħul f’suq ġdid pjuttost milli n-“nazzjonalità” tal-operatur ekonomiku ( 14 ).

32.

Madankollu, il-forom kollha ta’ diskriminazzjoni moħbija li, bl-applikazzjoni ta’ kriterji oħra ta’ distinzjoni, iwasslu fil-fatt għall-istess riżultat huma wkoll ipprojbiti ( 15 ) (l-hekk imsejħa diskriminazzjoni moħbija jew indiretta).

33.

Fis-sentenza Hervis Sport, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, meta valur taxxabbli jiddependi mill-ammont ta’ dħul mill-bejgħ ta’ impriża, f’ċerti ċirkustanzi dan jista’ fil-fatt iwassal għal żvantaġġ fir-rigward ta’ impriżi b’sede fi Stati Membri oħra ( 16 ). Din il-kawża kienet tikkonċerna speċifikament taxxa speċjali fuq impriżi tal-bejgħ bl-imnut li r-rata tagħha kienet tipprogressa ħafna abbażi tad-dħul mill-bejgħ. Barra minn hekk, fil-każ ta’ impriżi li kienu jagħmlu parti minn grupp, id-dħul mill-bejgħ meħud bħala bażi għall-kategorizzazzjoni fil-kategorija ta’ tassazzjoni kien id-dħul mill-bejgħ ikkonsolidat minflok id-dħul mill-bejgħ tal-impriża individwali. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li jista’ jkun hemm diskriminazzjoni indiretta jekk il-maġġoranza tal-impriżi, li fir-rigward tagħhom it-taxxa kienet l-iktar progressiva minħabba d-dħul mill-bejgħ għoli tagħhom, kienu parti minn grupp b’konnessjoni fi Stat Membru ieħor ( 17 ).

34.

Madankollu, il-każ inkwistjoni ma huwiex paragunabbli ma’ dik il-kawża. L-IGEC la hija progressiva ħafna u lanqas ma hemm kumulu tar-riżultati kkonsolidati ta’ grupp. Kuntrarjament, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni d-daqs tas-superfiċje tal-bejgħ inkwistjoni.

35.

Fil-fehma tiegħi, ma huwiex biżżejjed li tittieħed inkunsiderazzjoni biss ir-rilevanza li impriżi barranin għandhom jiġu affettwati b’mod predominanti sabiex tiġi kkonstatata diskriminazzjoni moħbija tal-libertajiet fundamentali, kif argumentat mill-Kummissjoni u mill-ANGED ( 18 ). Dan ikun jipprojbixxi, pereżempju, Stat Membru milli jintroduċi taxxa fuq il-kumpanniji jekk, minħabba żviluppi storiċi fl-Istat Membru, iktar minn 50 % tal-impriżi attivi fl-Istat Membru inkwistjoni jkunu barranin. Għaldaqstant, is-sempliċi fatt li, ftit jew wisq koinċidentalment, numru kbir jew saħansitra l-biċċa l-kbira tal-persuni affettwati bl-introduzzjoni ta’ taxxa joriġinaw minn Stati Membri oħra ma jistax jikkostitwixxi diskriminazzjoni moħbija bħala tali.

36.

Għaldaqstant, għandhom jiġu ċċarati l-kundizzjonijiet preċiżi ta’ diskriminazzjoni moħbija. Minn naħa, tqum il-kwistjoni dwar l-intensità li għandu jkollha l-korrelazzjoni bejn il-kriterju ta’ distinzjoni magħżul u s-sede tal-kumpannija sabiex jiġi konkluż li teżisti inugwaljanza fit-trattament ibbażata fuq is-sede. Sal-lum, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset bħala kriterji determinanti kemm il-konkordanza fil-parti l-kbira tal-każijiet ( 19 ) kif ukoll is-sempliċi fatt ta’ impatt predominanti fuq persuni mhux residenti ( 20 ), jew saħansitra rreferiet għal sempliċi riskju ta’ żvantaġġ ( 21 ). Għaldaqstant, jidher li għalissa tista’ biss tiġi kkonstatata konkordanza ta’ 100 % bejn il-kriterju adottat u s-sede tal-kumpannija ( 22 ).

37.

Min-naħa l-oħra, ma hijiex biss l-intensità tal-korrelazzjoni meħtieġa mill-ġurisprudenza li hija inċerta, iżda wkoll il-kwistjoni dwar jekk din il-korrelazzjoni għandhiex teżisti b’mod ġenerali ( 23 ) jew jekk għandhiex tirriżulta min-natura nnifisha tal-kriterju ta’ distinzjoni, kif jindikaw diversi sentenzi ( 24 ), jew jekk hija tistax tkun ibbażata fuq sitwazzjonijiet fattwali inċidentali ( 25 ).

38.

Fil-fehma tiegħi, huma neċessarji prerekwiżiti iktar stretti fil-leġiżlazzjoni fiskali għar-rikonoxximent ta’ diskriminazzjoni moħbija. Din għandha tkopri biss il-każijiet fejn ma jkunx hemm diskriminazzjoni fuq livell strettament formali, iżda li twassal għall-istess effetti ( 26 ). Għalhekk, fil-fehma tiegħi, dispożizzjoni li tinkludi diskriminazzjoni moħbija għandha tikkonċerna impriżi barranin minnha nnifisha ( 27 ) jew predominantement, kif possibbilment kien il-każ fis-sentenza Hervis Sport ( 28 ).

39.

Madankollu, dan ma jistax jiġi aċċettat meta tinħoloq rabta ma’ superfiċje ta’ bejgħ speċifika, li l-valur limitu tagħha sempliċement iwassal sabiex, skont ittra tal-Kummissjoni tal-2004, f’sena (minn 15-il sena possibbli) madwar 61.5 % tal-istabbilimenti kkonċernati fil-Catalunya kienu operati minn impriżi minn Stati Membri oħra (jew għandhom azzjonisti minn Stati Membri oħra),.

40.

Barra minn hekk, ma huwiex ċar kif ġiet iddeterminata l-“oriġini” ta’ dawn l-impriżi ( 29 ). B’mod partikolari, fil-leġiżlazzjoni fiskali, l-oriġini ta’ impriża hija prinċipalment iddeterminata skont is-sede tagħha, fis-sens ta’ stabbiliment, u mhux, pereżempju, skont in-nazzjonalità tal-azzjonisti. Peress li l-ANGED hija assoċjazzjoni nazzjonali ta’ impriżi ta’ distribuzzjoni kbar fi Spanja, il-membri tagħha jistgħu jitqiesu wkoll bħala impriżi Spanjoli. Barra minn hekk, anki jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni l-azzjonisti ta’ kumpannija, il-konklużjoni tkun l-istess. F’dan ir-rigward, l-informazzjoni pprovduta mill-ANGED turi li 52.03 % “biss” tad-dħul totali mit-taxxa joriġina minn impriżi ta’ Stati Membri oħra, u li s-sehem tagħhom tas-superfiċje ta’ bejgħ “intaxxata” huwa “biss” ta’ 46.77 %. Dan kollu ma jindikax li fil-kawża ineżami l-impriżi ta’ Stati Membri oħra qegħdin jiġu fundamentalment jew strutturalment żvantaġġati de facto meta mqabbla ma’ impriżi Spanjoli.

41.

Jekk, kuntrarjament għall-argumentazzjoni preċedenti, xorta waħda tiġi rrikonoxxuta diskriminazzjoni moħbija, ikun hemm lok li jiġi evalwat jekk din hijiex ġusta. Madankollu, din l-evalwazzjoni tkopri biss l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar. Fil-fatt, mit-talba għal deċiżjoni preliminari ma jirriżultax li l-impriżi Spanjoli jibbenefikaw mill-eżenzjonijiet u mit-tnaqqis previsti fl-IGEC (Artikolu 5 u Artikolu 8(2) IGEC) fil-maġġoranza tal-każijiet.

42.

Restrizzjoni għal-libertajiet fundamentali tista’ tkun iġġustifikata minħabba raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali, sa fejn din tkun xierqa sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan imfittex u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħaq dan l-għan ( 30 ).

43.

L-IGEC isservi għall-ippjanar territorjali u għall-protezzjoni tal-ambjent (ara l-punt 6 iktar ’il fuq). L-istabbilimenti għandhom jikkontribwixxi għall-ispejjeż tal-effetti esterni negattivi li huma jiġġeneraw sproporzjonalment (eż. spejjeż speċjali għall-infrastruttura), peress li huma stess ma jikkontribwixxux għal tali spejjeż proporzjonalment. Għanijiet marbuta mall-ippjanar territorjali ( 31 ) u mall-protezzjoni tal-ambjent ( 32 ) huma rrikonoxxuti fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja bħala ġustifikazzjonijiet.

44.

Barra minn hekk, għandu jittieħed bħala bażi l-poter ekonomiku partikolari, li huwa direttament marbut mal-użu ta’ superfiċji ta’ bejgħ kbar. Dan huwa wkoll intiż, sa ċertu punt, li jimmitiga l-vantaġġ kompetittiv li jirriżula mid-daqs tas-superfiċji ta’ bejgħ meta mqabbel ma’ dak tal-istabbilimenti kummerċjali iżgħar. Fil-fehma tiegħi, il-Qorti tal-Ġustizzja għadha ma ntalbitx tiddeċiedi dwar jekk poter ekonomiku differenti (u konsegwentement il-kapaċità differenti li jiġu sostnuti piżijiet finanzjarji) tistax ukoll tittieħed inkunsiderazzjoni bħala ġustifikazzjoni għal restrizzjoni ta’ libertà fundamentali. Madankollu, ma nixtieqx neskludi li, bħal fil-każ ta’, pereżempju, tariffa progressiva, poter ekonomiku differenti jista’ jiġġustifika trattament differenti għall-finijiet tat-taxxa ( 33 ).

45.

Ir-restrizzjoni għandha tkun adattata sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan u ma tistax tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan il-għan, li fil-każ ineżami huwa dak li jiġi pprovdut kumpens għall-effetti fuq it-territorju u fuq l-ambjent li jistgħu jkunu relatati mat-twaqqif ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar ( 34 ).

46.

Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, dispożizzjoni nazzjonali tkun adegwata sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan mixtieq biss jekk tkun ġenwinament intiża li tilħaq dan l-għan b’mod koerenti u sistematiku ( 35 ).

47.

F’dan ir-rigward, il-leġiżlatur tal-Unjoni għandu marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ f’qasam li jimplika, min-naħa ta’ dan il-leġiżlatur, għażliet ta’ natura politika, ekonomika u soċjali, u li fih ikun mistenni jwettaq verifiki kumplessi. Konsegwentement, hija biss in-natura manifestament inadegwata ta’ miżura adottata f’dan il-qasam, meta mqabbla mal-għan li l-istituzzjonijiet kompetenti għandhom intenzjoni li jilħqu, li tista’ taffettwa l-legalità ta’ tali miżura ( 36 ).

48.

Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja tieħu inkunsiderazzjoni wkoll il-marġni ta’ diskrezzjoni tal-Istati Membri fl-adozzjoni ta’ liġijiet ġenerali ( 37 ). B’mod partikolari, anki leġiżlatur fiskali huwa mistenni jieħu deċiżjonijiet politiċi, ekonomiċi u soċjali. Huwa wkoll ( 38 ) mistenni jwettaq evalwazzjonijiet kumplessi. Fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni Komunitarja, il-leġiżlatur nazzjonali għandu ċerta diskrezzjoni fil-qasam tal-leġiżlazzjoni fiskali meta jistabbilixxi taxxa fuq stabbilimenti kummerċjali. Konsegwentement, għar-rekwiżit ta’ koerenza huwa biżżejjed li l-IGEC ma tkunx manifestament inadegwata sabiex jintlaħaq l-għan.

49.

L-IGEC hija ntaxxata fuq stabbilimenti kummerċjali b’superfiċje kbira. Dan jirriżulta evidentement mill-preżunzjoni li dawn ser jiġġeneraw fluss ikbar ta’ klijenti u ta’ kunsinni ta’ beni. Huwa plawżibbli li dan il-volum għoli ta’ fluss ta’ klijenti u ta’ kunsinni jista’ jikkawża storbju u tniġġis tal-arja ogħla u għaldaqstant impatti ambjentali ikbar. Għaldaqstant, leġiżlazzjoni li tintaxxa ferm iktar lil dawk l-impriżi kummerċjali li jikkawżaw iktar storbju u tniġġis tal-arja tidher li hija adattata sabiex tinċentivizza l-operat ta’ kumpanniji tal-bejgħ bl-imnut li, meqjusa individwalment, jikkawżaw inqas emissjonijiet.

50.

Peress li impriżi iżgħar jistgħu jiġu integrati iktar faċilment fl-ippjanar tat-territorju, dan huwa wkoll ta’ benefiċċju mill-perspettiva ta’ distribuzzjoni raġonevoli u ġusta tal-ispazju limitat. Għalhekk, il-liġi hija adattata wkoll għall-finijiet tal-protezzjoni tal-ambjent u għat-twettiq ta’ għanijiet ta’ ppjanar tat-territorju b’mod koerenti u sistematiku ( 39 ).

51.

Il-fatt li l-IGEC ma tagħmilx distinzjoni bejn it-twaqqif ta’ stabbiliment kummerċjali f’żona urbana u dak f’żona rurali ma huwiex rilevanti f’dan ir-rigward. Irrispettivament mis-sit tagħhom, stabbilimenti kummerċjali kbar jattiraw volum ikbar ta’ kunsinni u ta’ klijenti meta mqabbla ma’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar. L-istess japplika għan-nuqqas ta’ tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali kollettivi li l-istabbilimenti kummerċjali individwali tagħhom ma jeċċedux il-valur limitu. Isegwi li t-taxxa ma hijiex inadatta, iżda tieħu inkunsiderazzjoni l-forma organizzazzjonali bejn diversi stabbilimenti kummerċjali żgħar u stabbiliment kummerċjali kbir.

52.

Id-differenza bejn stabbilimenti kummerċjali individwali u dawk kollettivi u n-nuqqas ta’ differenza bejn stabbilimenti f’żona urbana u dawk f’żona rurali sempliċement juru li mill-perspettiva ambjentali t-taxxa tista’ potenzjalment tiġi maħsuba aħjar sabiex l-għanijiet imsemmija iktar ’il fuq ikunu jistgħu jintlaħqu aħjar. Madankollu, dan ma jfissirx li din it-taxxa hija manifestament inadegwata sabiex jintlaħqu l-għanijiet imsemmija.

53.

Għalhekk, għandu jiġi ċċarat jekk it-taxxa, marbuta ma’ superfiċje ta’ bejgħ ta’ 2500 m2, hijiex meħtieġa sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet.

54.

Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, waqt l-eżami tan-neċessità fil-kuntest tal-proporzjonalità hemm lok li, meta jkun hemm għażla bejn numru ta’ miżuri xierqa, tiġi adottata l-inqas waħda oneruża, u li l-iżvantaġġi kkawżati ma jkunux sproporzjonati meta mqabbla mal-għanijiet mixtieqa ( 40 ).

55.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, għalkemm huwa minnu li għandu jkun l-Istat Membru li jinvoka raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali sabiex jiġġustifika restrizzjoni ta’ wieħed mid-drittijiet fundamentali li juri li l-leġiżlazzjoni tiegħu hija xierqa u meħtieġa għat-twettiq tal-għan leġittimu mfittex, dan l-oneru tal-prova ma jimplikax li dan l-Istat Membru jintalab jattesta, fil-kuntest ta’ kawża għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, b’mod pożittiv, li ebda miżura konċepibbli oħra ma tippermetti li jintlaħaq l-imsemmi għan taħt l-istess kundizzjonijiet ( 41 ). Dan ir-raġunament għandu japplika a fortiori fi proċedura għal deċiżjoni preliminari.

56.

Il-partikolarità fir-rigward tal-valuri limiti hija li dejjem tista’ tqum id-domanda dwar ir-raġuni li għaliha ma ġewx inklużi, fil-leġiżlazzjoni, pereżempju 2000 m2 jew 3000 m2 minflok l-2 500 m2 magħżula. Madankollu, din id-domanda tqum fir-rigward ta’ kwalunkwe valur limitu u, fil-fehma tiegħi, ir-risposta tista’ tingħata biss mil-leġiżlatur leġittimizzat demokratikament. Kuntrarjament għall-fehma tal-Kummissjoni, il-leġiżlatur ma huwiex obbligat jipprovdi prova empirika ta’ kif stabbilixxa dan il-valur limitu u ma huwiex determinanti jekk dan il-valur limitu huwiex konvinċenti jew saħansitra “korrett”, skont il-Kummissjoni, sakemm ma jkunx manifestament żbaljat. Dan ma jidhirx li huwa l-każ hawnhekk.

57.

Valur limitu ogħla jaf jikkostitwixxi miżura inqas oneruża, iżda ma jkunx adegwat bl-istess mod mill-perspettiva tal-Istat Membru. Għandu jiġi rrikonoxxut il-fatt li ħwienet ikbar ta’ bejgħ bl-imnut jirrappreżentaw sfidi ikbar fir-rigward tal-ippjanar urban u ta’ kunsiderazzjonijiet relatati ma’ kwistjonijiet ambjentali. Bl-istess mod, ma jistax jiġi miċħud li d-daqs ta’ stabbilimenti kummerċjali jindika dħul mill-bejgħ ikbar u għalhekk ukoll poter ekonomiku ikbar (u konsegwentement kapaċità finanzjarja ogħla). Lanqas ma jista’ jitqies li huwa manifestament skorrett li impriżi ikbar ta’ bejgħ bl-imnut japprofittaw iktar mill-infrastruttura ta’ belt minn impriżi iżgħar. Konsegwentement, is-superfiċje ta’ bejgħ ta’ stabbilimenti kummerċjali hija fattur rilevanti sabiex jinkisbu l-għanijiet tal-liġi.

58.

Fl-aħħar nett, kuntrarjament għall-fehma tal-Kummissjoni u tal-ANGED, ir-rekwiżiti urbanistiċi legali li għandhom jiġu osservati fil-każ ta’ twaqqif ta’ stabbiliment kummerċjali ma humiex adatti bl-istess mod sabiex il-persuni taxxabbli jikkontribwixxu finanzjarjament għall-effetti esterni ta’ stabbilimenti kummerċjali kbar jew għall-ħolqien ta’ inċentiv finanzjarju sabiex AS jinfetħu stabbilimenti kummerċjali iżgħar.

59.

Barra minn hekk, ir-restrizzjonijiet għal libertà fundamentali jridu wkoll ikunu xierqa għall-għan persegwit ( 42 ). Dan ifisser li r-restrizzjoniijiet u l-konsegwenzi ma jistgħux ikunu sproporzjonati għall-għanijiet persegwiti (li jimmeritaw protezzjoni) ( 43 ). Għaldaqstant, dan jeżiġi l-ibbilanċjar konkret tal-konsegwenzi filwaqt li tittieħed inkunsiderazzjoni l-importanza astratta tal-interessi legali protett (hawnhekk il-protezzjoni tal-ambjent u l-ippjanar tat-territorju) u tal-interessi legali affettwati ( 44 ) (hawnhekk ipotetikament l-eżerċizzju tal-libertà fundamentali).

60.

Fil-każ ineżami, it-taxxa ma hijiex sproporzjonata meta mqabbla mal-għanijiet persegwiti. Minn naħa, il-piż ma huwiex tant kbir li jimpedixxi t-twettiq ta’ attività ekonomika (l-hekk imsejjaħ effett soffokanti). B’mod partikolari, l-ewwel 2499 m2 lanqas biss huma ntaxxati u t-taxxa tista’, skont l-awtoritajiet ta’ Catalunya, tkun deduċibbli mill-valur taxxabbli tat-taxxa fuq il-profitti Spanjola. Min-naħa l-oħra, jiġi propost tnaqqis għal dawk l-istabbilimenti kummerċjali li jistgħu jiġu aċċessati b’żewġ modi tat-trasport pubbliku jew iktar (ara l-Artikolu 11 tal-Liġi 16/2000). Barra minn hekk, il-protezzjoni tal-ambjent kif ukoll l-ippjanar tat-territorju huma interessi legali ta’ importanza kbira għall-koeżistenza fis-soċjetà, u saħansitra ta’ importanza kbira ħafna fil-każ tal-protezzjoni tal-ambjent (imsemmi espliċitament fl-Artikolu 11 TFUE, fl-Artikolu 3(3) TUE u fl-Artikolu 37 tal-Karta) ( 45 ). Konsegwentement, dan ifisser li anki restrizzjoni (moħbija) tal-libertà ta’ stabbiliment tkun iġġustifikata.

61.

Fir-rigward tat-tieni domanda preliminari, għandu jiġi eżaminat jekk id-dispożizzjonijiet tal-Liġi 16/2000 jikkostitwixxux għajnuna illegali skont l-Artikolu 107(1) TFUE.

62.

Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet kemm-il darba li l-persuni suġġetti għal taxxa ma jistgħux jinvokaw il-fatt li eżenzjoni li minnha jgawdu impriżi oħra tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat sabiex jevitaw il-ħlas ta’ din it-taxxa ( 46 ).

63.

Madankollu, ikun differenti jekk it-taxxa u l-eżenzjoni prevista kienu parti integrali minn miżura ta’ għajnuna. Sabiex dan ikun il-każ, għandu jkun hemm rabta vinkolanti bejn it-taxxa u l-għajnuna skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali rilevanti, fis-sens li d-dħul mit-taxxa jkun neċessarjament allokat għall-finanzjament tal-għajnuna u jkollu impatt dirett fuq l-ammont tagħha u konsegwentement fuq l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà ta’ din l-għajnuna mas-suq intern ( 47 ).

64.

F’dan ir-rigward, jista’ jiġi kkonstatat li, kif diġà indikat il-Kummissjoni fl-ittra tagħha tat-2 ta’ Ottubru 2003, id-dħul minn din it-taxxa ma jintużax għal għajnuna speċifika li jibbenefikaw minnha kumpanniji kummerċjali. Kuntrarjament, din tintuża għall-finanzjament tal-infrastrutturi muniċipali u tal-ippjanar urban, għall-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni sabiex jiġi stimulat il-kummerċ u għall-iżvilupp ta’ pjanijiet ta’ azzjoni ambjentali. Għalhekk, konformement mal-fehma tal-Kummissjoni dakinhar, jista’ jiġi eskluż li d-dħul miksub jiffavorixxi impriża speċifika jew settur partikolari peress li dan jippersegwi għan li fl-interess ġenerali u jibbenefika lis-soċjetà fl-intier tagħha.

65.

Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li impriżi li huma obbligati jħallsu din it-taxxa ma jistgħux jinvokaw, quddiem il-qrati nazzjonali, l-illegalità tal-“eżenzjoni fiskali” sabiex jevitaw il-ħlas ta’ din it-taxxa jew sabiex jiksbu r-rimbors tagħha. Madankollu, jekk ma jkunux jistgħu jinvokawha, kwalunkwe kunsiderazzjoni oħra dwar l-eżistenza possibbli ta’ għajnuna tkun superfluwi. Il-kontroll tal-legalità tal-għajnuna fil-forma ta’ nuqqas ta’ tassazzjoni ta’ bejjiegħa bl-imnut żgħar hija għalhekk irriżervata għall-Kummissjoni fi proċedura ordinarja ta’ għajnuna mill-Istat skont l-Artikolu 108 TFUE.

66.

Madankollu, peress li l-qorti tar-rinviju ma teżaminax l-avviżi ta’ tassazzjoni, iżda l-leġiżlazzjoni li fuqha huma bbażati, b’mod li jistgħu jkunu kkonċernati persuni oħra minbarra l-ANGED, kunsiderazzjonijiet oħra dwar l-Artikolu 107 TFUE jistgħu jkunu utli minn tal-inqas għall-qorti tar-rinviju.

67.

Abbażi ta’ dan, għandu jiġi evalwat jekk (1) l-esklużjoni mit-tassazzjoni tas-sidien ta’ negozji tal-imnut iżgħar, (2) l-eżenzjoni mit-taxxa għal ċerti negozji tal-imnut ikbar jew (3) it-tnaqqis mit-taxxa li jibbenefikaw minnu ċerti negozji tal-imnut jikkostitwixxux għajnuna fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.

68.

Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex miżura nazzjonali tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala “għajnuna mill-Istat” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, għandu, l-ewwel nett, ikun hemm intervent mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat. It-tieni nett, dan l-intervent għandu jkun jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tielet nett, hija għandha tagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tagħha. Ir-raba’ nett, hija għandha twassal għal distorsjoni jew għal theddida ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni ( 48 ).

69.

Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tagħtix vantaġġ lill-benefiċjarju tagħha, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, jitqiesu bħala għajnuna mill-Istat l-interventi li, taħt kwalunkwe għamla, jistgħu jiffavorixxu direttament jew indirettament lil impriżi, jew li jitqiesu li huma vantaġġ ekonomiku li l-impriża benefiċjarja ma kinitx tikseb taħt kundizzjonijiet normali tas-suq ( 49 ).

70.

Vantaġġ fiskali li, għalkemm ma jkunx jinvolvi l-allokazzjoni ta’ riżorsi tal-Istat, iqiegħed lill-benefiċjarji f’sitwazzjoni finanzjarja iktar favorevoli minn dik ta’ persuni taxxabbli oħra, jista’ wkoll jaqa’ taħt l-Artikolu 107(1) TFUE ( 50 ).

71.

Għaldaqstant, jitqiesu b’mod partikolari li huma għajnuna, l-interventi li, taħt għamliet differenti, inaqqsu l-piżijiet li normalment jaqgħu fuq il-finanzi ta’ impriża u li, għaldaqstant, mingħajr ma jkunu sussidji stricto sensu, huma tal-istess natura u għandhom effetti identiċi ( 51 ).

72.

Fir-rigward tal-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar, jista’ jiġi kkonstatat li, kif jirriżulta mill-Artikolu 4 tal-Liġi 16/2000, it-taxxa għandha titħallas biss minn stabbilimenti kummerċjali b’superfiċje ta’ bejgħ ta’ iktar minn 2500 m2. Ir-raġuni sottostanti hija li minn dan id-daqs jiġi preżunt ċertu poter ekonomiku (b’mod ġeneralizzat ħafna) (ara l-Artikolu 2 IGEC). Taħt il-kundizzjonijiet normali tas-suq u anki skont ir-rieda tal-leġiżlatur reġjonali Spanjol, l-istabbilimenti kummerċjali iżgħar (taħt il-valur limitu ta’ 2500 m2 stabbilit fl-Artikolu 4(3) tal-Liġi 16/2000) ma humiex intaxxati. Konsegwentement, dawn lanqas ma jibbenefikaw minn tnaqqis fil-piż li normalment jiġi sostnut minn stabbilimenti kummerċjali iżgħar. Anki stabbilimenti kummerċjali ikbar ma humiex intaxxati fir-rigward tal-ewwel 2499 m2 tas-superfiċje ta’ bejgħ tagħhom. Għalhekk, la hemm trattament sfavorevoli (ara, dwar dan, il-punti 29 u 30 iktar ’il fuq) u lanqas vantaġġ ekonomiku li l-istabbilimenti kummerċjali iżgħar ma kinux ser jiksbu taħt kundizzjonijiet normali tas-suq.

73.

Għalhekk, l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali żgħar ma tikkostitwixxix għajnuna. L-iktar l-iktar, l-esklużjoni jew l-eżenzjoni mit-tassazzjoni għal ċerti stabbilimenti kummerċjali ikbar (skont l-Artikolu 5 tal-Liġi 16/2000 dawn japplikaw, fost l-oħrajn, għal stabbilimenti li jbiegħu materjal tal-bini u skont l-Artikolu 8(2) tal-Liġi 16/2000, fost l-oħrajn, għal stabbilimenti DIY) applikabbli intrinsikament tista’ titqies bħala tali vantaġġ. Dan għandu wkoll ikun selettiv.

74.

Għalhekk, għandu jiġi eżaminat jekk (1) l-eżenzjoni mit-tassazzjoni għal ċerti negozji tal-imnut ikbar jew (2) l-esklużjoni mit-tassazzjoni għal ċerti negozji bl-imnut ikbar “[jiffavorixxux] ċerti impriżi jew ċerti produtturi” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, jiġifieri jekk jeżistix “vantaġġ selettiv” fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.

75.

Sussidjarjament, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis ukoll li l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar tikkostitwixxi vantaġġ li ma kinux ser jiksbu taħt kundizzjonijiet normali tas-suq, għandu jiġi evalwat ukoll jekk (3) l-esklużjoni mit-tassazzjoni tas-sidien ta’ negozji tal-imnut iżgħar jikkostitwixxix tali “vantaġġ selettiv”.

76.

L-evalwazzjoni ta’ din is-selettività toħloq diffikultajiet kunsiderevoli fil-leġiżlazzjoni tal-Istati Membri relatata mat-taxxa ( 52 ).

77.

Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ripetutament tieħu bħala punt ta’ tluq il-fatt li s-sistema fiskali ma tkunx selettiva meta tkun applikabbli għall-operaturi ekonomiċi kollha mingħajr ebda distinzjoni ( 53 ). Madankollu, skont il-ġurisprudenza, is-sempliċi fatt li sistema fiskali tagħti vantaġġ biss lil ċerti impriżi li jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti minnha, ma huwiex biżżejjed sabiex tiġi kkonstatata n-natura selettiva ta’ din is-sistema ( 54 ).

78.

Għaldaqstant, fir-rigward tal-vantaġġi fiskali, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet kundizzjonijiet speċjali sabiex tiġi kkonstatata n-natura selettiva tagħhom. Fl-aħħar mill-aħħar, il-fattur determinanti huwa jekk, skont il-kundizzjonijiet għall-kisba tal-vantaġġ fiskali, il-kundizzjonijiet li jirregolaw il-vantaġġ fiskali jintgħażlux b’mod nondiskriminatorju ( 55 ). F’dan ir-rigward, huwa meħtieġ, fl-ewwel lok, li tiġi ddeterminata s-sistema fiskali ġenerali jew “normali” applikabbli fl-Istat Membru kkonċernat. Huwa fir-rigward ta’ din is-sistema fiskali ordinarja jew “normali” li għandu jiġi ddeterminat, fit-tieni lok, jekk il-vantaġġ mogħti permezz tal-miżura fiskali inkwistjoni huwiex selettiv.

79.

Dan ikun il-każ meta din il-miżura tidderoga mis-sistema ordinarja b’tali mod li toħloq distinzjonijiet bejn operaturi ekonomiċi li, fid-dawl tal-għan persegwit mid-dispożizzjoni fiskali ta’ dan l-Istat Membru, jinsabu f’sitwazzjoni fattwali u legali komparabbli ( 56 ). Madankollu, anki fil-każ li dawn il-kundizzjonijiet ikunu ssodisfatti, il-vantaġġ jista’ jkun iġġustifikat minħabba n-natura jew l-iskop ġenerali tas-sistema li jkun jagħmel parti minnha, b’mod partikolari meta sistema fiskali tkun ibbażata direttament fuq prinċipji bażiċi jew direzzjonali tas-sistema fiskali nazzjonali ( 57 ).

80.

Fil-każ ta’ miżuri fiskali, tali evalwazzjoni hija meħtieġa sabiex tiġi kkonstatata n-natura selettiva tagħhom peress li, għad-differenza ta’ sussidji stricto sensu fil-forma ta’ pagamenti, il-vantaġġi fiskali jingħataw fil-kuntest ta’ sistema fiskali li għaliha l-impriżi huma ġeneralment suġġetti b’mod permanenti u inevitabbli. F’dan ir-rigward, is-sistemi fiskali jinkludu differenzazzjonijiet f’għamliet diversi li ħafna drabi jkunu intiżi sabiex iwettqu l-għan speċifiku tat-taxxa. Madankollu, Skont il-ġurisprudenza, tali differenzi “favorevoli” li ma jkunux sussidji stricto sensu jistgħu jiġu kklassifikati bħala għajnuna fil-każ biss li n-natura u l-effett tagħhom ikunu simili għal dawk ta’ tali sussidji ( 58 ).

81.

Għaldaqstant, huwa biss fil-każ li Stat Membru juża s-sistema fiskali eżistenti tiegħu sabiex jagħmel pagamenti għal skopijiet li ma jaqgħux taħt is-sistema fiskali, li jkun hemm raġuni sabiex dan il-vantaġġ fiskali jitqies li huwa simili għal sussidju stricto sensu ( 59 ).

82.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja tagħmel eżami ta’ koerenza, fejn l-inkoerenza fl-aħħar mill-aħħar tindika abbuż. Id-differenza hija li, din id-darba, id-domanda magħmula mhijiex jekk il-persuna taxxabbli tagħżilx arranġamenti abbużivi sabiex tevadi t-taxxa. Id-domanda hija pjuttost jekk l-Istat Membru qiegħedx oġġettivament “jabbuża” mil-leġiżlazzjoni fiskali tiegħu sabiex jissussidja impriżi individwali billi jevita d-dritt dwar l-għajnuna mill-Istat.

83.

Minn din il-konstatazzjoni jsegwi, l-ewwel nett, li inugwaljanza fit-trattament inġustifikata fil-kuntest tas-sistema fiskali tal-Istat Membru hija neċessarja sabiex tiġi stabbilita n-natura selettiva ta’ vantaġġ fiskali fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE. Għalhekk, il-fattur determinanti huwa dwar jekk din id-differenza tirriżultax min-natura jew mill-istruttura interna tal-leġiżlazzjoni li tagħmel parti minnha ( 60 ).

84.

Barra minn hekk, skont il-formulazzjoni tal-Artikolu 107(1) TFUE, din l-inugwaljanza fit-trattament inġustifikata trid tkun ibbażata fuq differenzazzjoni li tiffavorixxi ċerti impriżi jew il-produzzjoni ta’ ċerti oġġetti. Huwa għalhekk li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, b’mod partikolari fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Government of Gibraltar u Ir-Renju Unit, li sabiex sistema fiskali titqies li tiffavorixxi ċerti impriżi din għandha tkun ta’ natura li tikkaratterizzahom minħabba ċerti karatteristiċi li jkunu speċifiċi għalihom bħala kategorija privileġġata ( 61 ).

85.

Fis-sentenza World Duty Free Group ( 62 ), din il-konstatazzjoni tidher prima facie li ġiet relattivizzata sa ċertu punt ( 63 ). F’din il-kawża, sistema fiskali li kienet tipprovdi vantaġġi fiskali (perijodu ta’ deprezzament qasir) għall-persuni taxxabbli kollha li akkwistaw impriżi barranin b’avvjament, ġiet ikklassifikata bħala selettiva peress persuni taxxabbli oħra li akkwistaw impriżi domestiċi setgħu jammortizzaw l-avvjament biss fuq perijodu itwal. Peress li persuni taxxabbli inkwantu tali ma jikkostitwixxux impriżi speċifiċi jew produzzjoni ta’ beni partikolari, il-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 107(1) TFUE ma kinux japplikaw ( 64 ). Madankollu, din id-deċiżjoni kienet tikkonċerna każ speċjali ta’ “promozzjoni tal-esportazzjoni” għal impriżi nazzjonali fir-rigward ta’ investimenti barra mill-pajjiż għad-detriment ta’ impriżi barranin, li jikkontradixxi l-kunċett legali tal-Artikolu 111 TFUE. Għaldaqstant, sussidji speċifiċi għall-esportazzjoni jistgħu jissodisfaw il-kundizzjoni relatata mas-selettività anki jekk ikunu japplikaw għall-persuni taxxabbli kollha.

86.

Il-qorti tar-rinviju tqis li s-sistema inkwistjoni possibbilment tirrappreżenta vantaġġ selettiv minħabba diversi fatturi, jiġifieri minħabba t-trattament differenti ta’ stabbilimenti kummerċjali individwali skont id-daqs tagħhom, it-tnaqqis jew l-eżenzjoni mit-taxxa għal stabbilimenti kummerċjali individwali speċifiċi u l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali kollettivi.

87.

Għalhekk, il-qorti tar-rinviju għażlet tliet sistemi fiskali “normali” differenti bħala bażi għall-evalwazzjoni tagħha. Sa fejn tqis li l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali individwali iżgħar hija selettiva, hija tuża sistema ta’ referenza li tinkludi l-istabbilimenti kummerċjali individwali kollha. Madankollu, sa fejn tirreferi għall-esklużjoni mit-tassazzjoni tal-istabbilimenti kummerċjali kollettivi, is-sistema ta’ referenza hija t-tassazzjoni ta’ kull tip ta’ stabbiliment kummerċjali. Sa fejn tindirizza l-istabbilimenti kummerċjali individwali ikbar li fir-rigward tagħhom japplikaw eżenzjonijiet jew tnaqqis mit-taxxa, is-sistema ta’ referenza tkun l-istabbilimenti kummerċjali individwali ikbar kollha.

88.

Għaldaqstant, is-sistema ta’ referenza tiddependi mill-inugwaljanza fit-trattament inkwistjoni. Dan juri b’mod ċar li, kif diġà kkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Government of Gibraltar u Ir-Renju Unit ( 65 ), l-identifikazzjoni ta’ sistema ta’ tassazzjoni “normali” ma tistax tkun determinanti. Kif enfasizzat ukoll il-Qorti tal-Ġustizzja fid-deċiżjoni World Duty Free ( 66 ), il-fattur determinanti huwa biss l-evalwazzjoni tal-inugwaljanza fit-trattament fir-rigward tal-għan persegwit mil-liġi.

89.

Għalhekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-fattur determinanti huwa jekk id-dispożizzjonijiet tal-Liġi 16/2000 iwasslux għal inugwaljanzi fit-trattament li ma għandhomx ir-ratio essendi tagħhom fil-leġiżlazzjoni fiskali bħala tali, iżda li jippersegwu finalitajiet lil hinn minnha, jiġifieri finalitajiet mhux relatati ( 67 ).

90.

Fl-ewwel lok, din teżiġi analiżi b’iktar reqqa tal-finalità tal-liġi. Kif indikat fil-punt 43 iktar ’il fuq, l-għanijiet tal-liġi huma l-protezzjoni tal-ambjent, l-ippjanar tat-territorju u l-kontribut għall-ispejjeż mill-impriżi li, skont evalwazzjoni ġeneralizzata, għandhom poter ekonomiku partikolari minħabba l-użu ta’ superfiċji ta’ bejgħ kbar. Ma’ dawn tiżdied ċerta “funzjoni ta’ ridistribuzzjoni” sa fejn operaturi li huma ekonomikament iktar b’saħħithom jiġu suġġetti għal piż finanzjarju ikbar minn operaturi li huma ekonomikament inqas b’saħħithom.

91.

Fir-rigward tat-tnaqqis fiskali previst fl-Artikolu 8 tal-Liġi 16/2000 (tnaqqis ta’ 60 % mill-valur taxxabbli nett), għandu jitqies li l-bejjiegħa ta’ għamara, ta’ twieqi u ta’ bibien kif ukoll stabbilimenti DIY normalment ikollhom bżonn superfiċje għall-bejgħ u għall-ħżin ikbar minħabba l-firxa tal-prodotti tagħhom. Għalhekk, meta mqabbla ma’ stabbilimenti kummerċjali kbar b’firxa ta’ prodotti iżgħar, il-preżunzjoni ġeneralizzata ta’ poter ekonomiku ikbar f’każ ta’ superfiċji ta’ bejgħ ikbar ma hijiex għalkollox rilevanti.

92.

Barra minn hekk, dawn l-istabbilimenti kummerċjali huma partikolarment dipendenti fuq superfiċji ikbar, b’mod li huma speċifikament affettwati bit-taxxa. Peress li l-prinċipju ta’ proporzjonalità għandu jingħata kunsiderazzjoni speċjali fid-dritt fiskali, huwa perfettament komprensibbli li l-leġiżlatur nazzjonali jieħu inkunsiderazzjoni dan il-piż partikolari ( 68 ) u ma huwiex manifestament irrilevanti fid-dawl tal-għan li jiġi ntaxxat poter ekonomiku partikolari.

93.

Kuntrarjament għal dik li tidher hija l-fehma tal-ANGED, anki fir-rigward tal-għan tal-protezzjoni tal-ambjent, għandu jitqies li, minħabba l-firxa tal-prodotti tagħhom, il-persuni taxxabbli msemmija iktar ’il fuq ma jattirawx l-istess fluss ta’ klijenti għal kull m2 meta mqabbla ma’ stabbilimenti kummerċjali oħra. Normalment, ħanut li jbigħ twieqi u bibien ikollu inqas klijenti minn stabbiliment tal-ikel bi prezzijiet baxxi bl-istess superfiċji. Il-frekwenza mnaqqsa tal-klijenti tirriżulta wkoll probabbilment f’inqas kunsinni ta’ beni. Ma huwiex neċessarju li jiġi ddeterminat jekk dan huwiex verament il-każ. Peress li f’dan ir-rigward il-leġiżlatur nazzjonali jrid jieħu deċiżjoni ta’ prevedibbiltà, jista’ jiġi evalwat biss jekk din hijiex manifestament żbaljata (dwar l-evalwazzjoni, ara l-punt 48 iktar ’il fuq). Madankollu, ebda żball manifest ma huwa evidenti fil-każ inkwistjoni.

94.

Huwa minnu li, fir-rigward ta’ stabbilimenti DIY, ma huwiex ċert, prima facie, għaliex għandu jingħata tnaqqis fiskali fir-rigward tagħhom. Madankollu, dan ma huwiex rilevanti peress li huwa biżżejjed jekk l-inugwaljanza fit-trattament tkun tista’ tiġi ġġustifikata b’wieħed mill-finalitajiet tal-liġi. Dan huwa l-każ hawnhekk fir-rigward ta’ tassazzjoni bbażata fuq poter ekonomiku u teħid inkunsiderazzjoni tal-impatt negattiv fuq l-ambjent.

95.

L-istess kunsiderazzjonijiet japplikaw għall-eżenzjoni mit-taxxa prevista fl-Artikolu 5 tal-Liġi 16/2000, li tikkonċerna stabbilimenti kummerċjali intiżi għall-ġardinaġġ u għall-bejgħ ta’ vetturi, ta’ materjal għall-kostruzzjoni, ta’ makkinarji u ta’ provvisti ta’ natura industrijali. Minħabba l-prodotti li jbigħu, dawn l-impriżi jeżiġu superfiċje partikolarment kbira.

96.

Il-preżunzjoni ta’ poter ekonomiku partikolari fejn hemm superfiċje ikbar hija iktar diskutibbli f’dan il-każ. F’dan ir-rigward, huma jiġi intaxxati iktar minn persuni taxxabbli oħra. Għaldaqstant, anki hawnhekk huwa komprensibbli u mhux irrilevanti, li dan il-piż partikolari jittieħed inkunsiderazzjoni. L-istess jgħodd fir-rigward tal-frekwenza ta’ klijenti u tal-volum tal-kunsinni meta mqabbla ma’ stabbilimenti kummerċjali kbar li huma ffrekwentati b’mod “normali”, bħal eż. stabbilimenti tal-ikel bi prezzijiet baxxi. L-istabbilimenti kummerċjali stabbiliti fl-Artikolu 5 tal-Liġi 16/2000 normalment ibigħu lil impriżi oħra li jixtru fi kwantitajiet ikbar iżda jiffrekwentaw is-superfiċji ta’ bejgħ inqas spiss.

97.

Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tikkritika wkoll l-esklużjoni sħiħa mit-taxxa ta’ stabbilimenti kummerċjali individwali b’superfiċji ta’ bejgħ iżgħar minn 2500 m2. Madankollu, skont il-ġurisprudenza, in-natura selettiva tiddependi minn jekk il-miżura tidderogax mis-sistema ġenerali b’mod li twassal għal differenzi bejn operaturi ekonomiċi li, madankollu, fid-dawl tal-għan persegwit permezz tal-leġiżlazzjoni fiskali ta’ dan l-Istat Membru, ikunu jinsabu f’sitwazzjoni fattwali u legali komparabbli ( 69 ).

98.

F’dan ir-rigward, ma hemmx inugwaljanza fit-trattament bejn stabbilimenti kummerċjali iżgħar u dawk ikbar peress li anki l-istabbilimenti kummerċjali kbar ma humiex intaxxati fuq l-ewwel 2499 m2 tas-superfiċje ta’ bejgħ (ara l-punt 72 iktar ’il fuq). Għaldaqstant, l-istabbilimenti kummerċjali kollha jgawdu minn dan il-“vantaġġ” ta’ esklużjoni mit-tassazzjoni. Anki jekk l-istabbilimenti kummerċjali ż-żgħar jiġu inklużi fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-taxxa, l-istess bħall-istabbilimenti kummerċjali l-kbar, dawn ma jkunux intaxxati fuq l-ewwel 2499 m2 tas-superfiċje ta’ bejgħ tagħhom. Barra minn hekk, stabbilimenti kummerċjali żgħar u kbar ma jinsabux f’sitwazzjoni komparabbli (ara l-punti 100 et seq.). Madankollu, anki jekk tiġi allegata inugwaljanza fit-trattament, din id-differenzazzjoni tkun iġġustifikata (ara l-punt 103 et seq.).

99.

Il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat, b’mod partikolari fis-sentenza World Duty Free Group, li, fir-rigward tal-għan persegwit mis-sistema inkwistjoni, il-benefiċjarji għandhom ikunu f’sitwazzjoni fattwali u legali komparabbli u jiġu debitament suġġetti għal trattament differenti li essenzjalment jista’ jiġi kklassifikat bħala diskriminatorju ( 70 ).

100.

Konsegwentement, l-esklużjoni mit-tassazzjoni inkwistjoni ta’ sidien ta’ negozji tal-imnut iżgħar (kemm individwalment kif ukoll bħala parti minn stabbiliment kummerċjali kollettiv) ma tikkostitwixxix vantaġġ selettiv fis-sens tal-kunċett ta’ għajnuna skont l-Artikolu 107(1) TFUE, peress li din id-differenza hija intrinsika għall-għan tal-liġi, li huwa t-tnaqqis tal-effetti negattivi fuq l-ambjent u fuq l-ippjanar territorjali kkawżati minn stabbilimenti kummerċjali ikbar, billi jinħoloq inċentiv għall-operazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar li ma humiex intaxxati.

101.

Stabbilimenti kummerċjali ikbar u iżgħar ivarjaw minn xulxin partikolarment minħabba s-superfiċji ta’ bejgħ tagħhom u l-poter ekonomiku li jirriżulta minn dan, kif ukoll minħabba l-volum ta’ klijenti u ta’ kunsinni għal kull metru kwadru. Mill-perspettiva tal-Istat Membru, li ma hijiex manifestament żbaljata, dawn ma jinsabux f’sitwazzjoni legalment u fattwalment komparabbli.

102.

Fil-fehma tiegħi, l-istess jgħodd għall-esklużjoni mit-tassazzjoni eżistenti tal-hekk imsejħa stabbilimenti kummerċjali kollettivi. Kuntrarjament għall-opinjoni tal-Kummissjoni, peress li la l-poter ekonomiku individwali tas-sid individwali ta’ stabbiliment kummerċjali u lanqas l-impatti ambjentali negattivi kkawżati minnu ma jiżdiedu minħabba s-sempliċi fatt li dan jagħmel parti minn stabbiliment kummerċjali kollettiv, huwa konformi mal-għan tal-liġi li sa issa dejjem ittieħed inkunsiderazzjoni bissis-sid individwali ta’ stabbiliment kummerċjali. Peress li l-operaturi jew il-kerrejja ta’ stabbilimenti kummerċjali f’ċentru kummerċjali kbir ma humiex fihom infushom stabbilimenti kummerċjali, dawn ma humiex impriżi kummerċjali, dan lanqas imur kontra l-loġika tal-liġi jekk dawn ma jkunux ġew intaxxati fil-passat.

103.

Jekk, min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja tirrikonoxxi li stabbilimenti kummerċjali żgħar u kbar huma fattwalment u legalment komaparabbli, ikollu sussegwentement jiġi evalwat jekk id-differenzazzjoni hijiex ġustifikabbli.

104.

Fil-fehma tiegħi, fir-rigward tad-daqs tas-superfiċje ta’ bejgħ, tista’ tingħata risposta fl-affermattiv. Id-daqs tas-superfiċje ta’ bejgħ jindika (għall-inqas mhux b’mod manifestament żbaljat) ċertu volum ta’ prodotti u ta’ klijenti, u b’hekk ċertu fluss ta’ klijenti u ta’ kunsinni li jimplikaw storbju u tniġġis tal-arja kif ukoll effetti oħra li huma ta’ detriment partikolari għall-muniċipalità. Id-daqs ta’ stabbiliment kummerċjali aktarx li jista’ jitqies ukoll bħala indikatur (approssimattiv) ta’ dħul mill-bejgħ ikbar u għalhekk poter ekonomiku ikbar u għaldaqstant kapaċità ekonomika ikbar.

105.

Barra minn hekk, mill-perspettiva ta’ proċeduri amministrattivi, ma għandux ikun hemm ebda oġġezzjoni jekk l-ammont tal-istabbilimenti kummerċjali inklużi u, għaldaqstant ikkontrollati, jitnaqqas permezz ta’ valur limitu. Dan jikkontribwixxi wkoll għal semplifikazzjoni amministrattiva. Fid-dritt tal-Unjoni dwar il-VAT, imprendituri żgħar (jiġifieri imprendituri li d-dħul mill-bejgħ tagħhom ma jeċċedix ċertu “ammont eżentat”) ma humiex intaxxati, u dan ma jitqiesx li huwa ksur tad-dritt dwar l-għajnuna mill-Istat. Barra minn hekk, għall-għanijiet tal-liġi persegwiti, huwa perfettament komprensibbli li jittieħed inkunsiderazzjoni s-superfiċje ta’ bejgħ individwali minflok id-dħul mill-bejgħ individwali jew il-profitt individwali, peress li tal-ewwel tista’ tiġi ddeterminata faċilment (amministrazzjoni sempliċi u effettiva) u hija inqas vulnerabbli għall-evażjoni minn, pereżempju, il-profitt.

106.

Il-kwistjoni dwar jekk “stabbilimenti kummerċjali kollettivi” jistgħux ukoll jiġu ntaxxati, jew inkella dan ikun saħansitra aħjar għall-għanijiet segwiti mil-liġi (jew “iktar loġiku” kif aktarx trid tfisser il-Kummissjoni), irid jiġi deċiż mil-leġiżlatur nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tipprovdi risposta. Fi kwalunkwe każ, mill-perspettiva tad-dritt tal-Unjoni, l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ “stabbilimenti kummerċjali kollettivi” (flimkien jew minflok stabbilimenti kummerċjali individwali) ma hijiex manifestament żbaljata (b’mod partikolari “abbużiva”, ara l-punt 82 iktar ’il fuq).

107.

Għaldaqstant, l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar (kif ukoll ta’ stabbilimenti kummerċjali kollettivi) ma tikkostitwixxix vantaġġ selettiv għal dawn l-impriżi. F’dan ir-rigward, ma hemmx vantaġġ jew inugwaljanza fit-trattament inġustifikata. L-esklużjoni mit-tassazzjoni tagħhom hija oġġettivament koperta mill-għanijiet leġiżlattivi tal-IGEC.

108.

It-tnaqqis fiskali applikat fir-rigward ta’ ċerti impriżi b’superfiċji ikbar huwa wkoll oġġettivament ammissibbli fid-dawl tal-għanijiet tal-liġi persegwiti. L-istess jgħodd għall-eżenzjoni mit-taxxa, peress li, f’każ ta’ kunsiderazzjoni ġeneralizzata u b’teħid inkunsiderazzjoni ta’ marġni ta’ prevedibbiltà leġiżlattiv, l-impriżi li jibbenefikaw minn eżenzjoni mit-taxxa jew minn tnaqqis fiskali abbażi tas-superfiċje, ivarjaw minn xulxin fir-rigward tal-effetti ambjentali jew tal-poter ekonomiku.

109.

Bit-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar il-portata ratione temporis tal-konstatazzjoni bħala għajnuna. Il-qorti tixtieq evidentament issir taf jekk il-konstatazzjoni ta’ eżistenza ta’ għajnuna għandhiex effett ex nunc jew ex tunc. Madankollu, fid-dawl tar-risposti iktar ’il fuq, ma hemmx għalfejn tingħata risposta għat-tielet domanda.

110.

Anki jekk jitqies li l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali iżgħar hija għajnuna illegali, xorta waħda huwa prekluż l-irkupru ta’ dan il-vantaġġ. Mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-irkupru tal-għajnuna fiskali jimplika l-issuġġettar tat-tranżazzjonijiet li effettivament twettqu mill-benefiċjarji bl-għajnuna inkwistjoni għat-trattament fiskali li, fl-assenza tal-għajnuna illegali, kien ikun applikabbli għalihom ( 71 ). Anki jekk impriżi tal-imnut żgħar kienu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-IGEC, l-ewwel 2499 m2 ma jkunux intaxxati, u għal din ir-raġuni ma hemmx lok li l-impriżi tal-imnut iż-żgħar jiġu ntaxxati retroattivament.

111.

It-tielet domanda tal-qorti tar-rinviju tqum biss fir-rigward tal-eżenzjoni mit-tassazzjoni u tat-tnaqqis fiskali skont l-Artikolu 5 u l-Artikolu 8(2) tal-Liġi 16/2000. F’dan ir-rigward, ikollu jiġi evalwat jekk, fid-dawl tal-ittra tad-DĠ COMP tat-2 ta’ Ottubru 2003, hemmx għajnuna eżistenti li tista’ tiġi rrevokata ex nunc biss.

112.

L-Artikoli 17 et seq. tar-Regolament 659/1999 (issa l-Artikoli 21 et seq. tar-Regolament 2015/1589) jipprovdu sistema speċjali li għal għanjuna eżistenti, teskludi rkupru retroattiv. Konsegwentement, hija biss possibbli l-abolizzjoni ex nunc tal-iskema ta’ għajnuna (Artikolu 18 tar-Regolament 659/1999, issa l-Artikolu 22 tar-Regolament 2015/1589).

113.

L-Artikolu 1(b) tar-Regolament 659/1999 (identiku għall-Artikolu 1(b) tar-Regolament 2015/1589) jiddefinixxi l-kunċett ta’ għajnuna eżistenti. Din tkopri għajnuna approvata (ii) jew għajnuna li titqies bħala għajnuna eżistenti skont l-Artikolu 15 (iv). Min-naħa l-oħra, kif jargumentaw ukoll b’mod konsistenti l-ANGED u l-Kummissjoni, id-dispożizzjoni tal-Artikolu 1(b)(v) tar-Regolament 659/1999, iċċitata mill-qorti tar-rinviju, ma hijiex rilevanti peress li ma huwiex ipprovat li fil-mument tad-dħul fis-seħħ tagħha, l-IGEC ma kinitx tikkostitwixxi għajnuna u saret għajnuna biss iktar tard minħabba l-iżvilupp tas-suq komuni.

114.

Lanqas ma hemm inkwistjoni għajnuna awtorizzata skont l-Artikolu 1(b)(ii) tar-Regolament 659/1999, peress li l-ittra tad-DĠ COMP tat-2 ta’ Ottubru 2003 ma tikkostitwixxix awtorizzazzjoni ta’ għajnuna iżda sempliċement tinforma li, wara evalwazzjoni ta’ lment, il-Kummissjoni kienet waslet għall-konklużjoni li d-dħul ma kienx qiegħed jintuża għal għajnuna speċifika.

115.

Kif issostni l-Kummissjoni, dan ma jistax jitqies bħala awtorizzazzjoni ta’ għajnuna. Mill-Artikolu 3 tar-Regolament 659/1999 (identiku għall-Artikolu 3 tar-Regolament 2015/1589) jirriżulta li għajnuna li għandha tiġi nnotifikata ma tistax tiġi eżegwita qabel ma l-Kummissjoni tkun ħadet deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni. Mill-Artikolu 4 tar-Regolament 659/1999 (u mill-Artikolu 4 tar-Regolament 2015/1589) jirriżulta li deċiżjoni min-naħa tal-Kummissjoni tittieħed wara li l-għajnuna tiġi nnotifikata mill-Istat Membru. Fil-każ inkwistjoni, ma saritx tali notifika. Għalhekk, la kien hemm motivi għal awtorizzazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni u lanqas lok sabiex ir-Renju ta’ Spanja jassumi awtorizzazzjoni. Dan jirriżulta b’mod ċar ukoll mill-formulazzjoni tal-ittra.

116.

Konsegwentement, għandu jiġi evalwat biss l-Artikolu 1(b)(iv) tar-Regolament 659/1999. L-Artikolu 15(3) tar-Regolament 659/1999 (issa l-Artikolu 17(3) tar-Regolament 2015/1589) jipprovdi li jkun hemm għajnuna eżistenti wara l-iskadenza tal-perijodu ta’ għaxar snin stabbilit fl-Artikolu 15(1) tar-Regolament 659/1999 (issa l-Artikolu 17(1) tar-Regolament 2015/1589). Skont il-paragrafu 2, dan il-perijodu jibda jiddekorri mill-jum li fih tingħata l-għajnuna illegali. Jekk l-eżenzjoni mit-tassazzjoni tikkostitwixxi l-għajnuna, l-għajnuna mbagħad tingħata meta t-taxxa l-iktar baxxa ssir dovuta.

117.

It-taxxa hija dovuta kull sena mal-iskadenza tal-perijodu ta’ impożizzjoni (skont l-Artikolu 12 tal-Liġi 16/2000 dan huwa s-sena kalendarja); għaldaqstant, għas-sena 2001, mal-iskadenza tas-sena 2001, jiġifieri fis-sena 2002. Fil-prinċipju, it-terminu huwa ta’ għaxar snin, filwaqt li kull miżura meħuda mill-Kummissjoni tissopendi dan it-terminu. Jekk jitqies li l-evalwazzjoni abbażi tal-ilment fl-2002 kienet biżżejjed għal sospensjoni, it-terminu jibda jiddekorri mill-2003, anki għas-snin 2001 u 2002. Konsegwentement, it-terminu għal din it-taxxa “imnaqqsa” għal dawn is-snin skada fl-2013. Għas-sena 2003, it-terminu beda jiddekorri fil-bidu tal-2004 u skada fl-aħħar tal-2013. Għas-sena 2004, it-terminu kellu jiskadi fl-aħħar tal-2014. Madankollu, minħabba l-ittra tal-Kummissjoni fl-2014, beda jiddekorri terminu ġdid. Għalhekk, hija biss l-għajnuna li tikkorrispondi għas-snin 2001 sa 2003 li tikkostitwixxi għajnuna eżistenti. B’effett mill-2004, ma hemmx iktar għajnuna eżistenti.

118.

Skont il-premessa 13 u l-Artikolu 14 tar-Regolament 659/1999 (issa l-Artikolu 16 tar-Regolament 2015/1589) u skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 72 ), din l-għajnuna għandha, fil-prinċipju, tiġi rkuprata mill-benefiċjarju tal-għajnuna; li huma l-istabbilimenti kummerċjali kbar li bbenefikaw minn eżenzjoni mit-tassazzjoni jew minn tnaqqis fiskali u l-istabbilimenti kummerċjali żgħar li preċedentement ma kinux intaxxati.

119.

Fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tqis it-tnaqqis fiskali, l-eżenzjoni jew l-esklużjoni mit-tassazzjoni ta’ stabbilimenti kummerċjali żgħar bħala għajnuna illegali, dan għandu japplika biss għall-perijodu mis-snin 2001 sa 2003 bħala għajnuna eżistenti fis-sens tal-Artikoli 17 et seq. tar-Regolament 659/1999.

120.

Konsegwentement, nipproponi li jingħataw ir-riposti li ġejjin għad-domandi preliminari tat-Tribunal Supremo (qorti suprema, Spanja):