1.

Van den Bosch Transporten BV (irreġistrata fil-Pajjiżi l-Baxxi), Van den Bosch GmbH (il-Ġermanja), u Silo-Tank Kft (l-Ungerija) huma tliet kumpanniji differenti li għandhom l-istess azzjonist. Il-kumpannija tal-Pajjiżi l-Baxxi kkonkludiet numru ta’ kuntratti ta’ noleġġ (charter) kemm ma’ kumpanniji Ġermaniżi kif ukoll Ungeriżi għat-trasport internazzjonali ta’ merkanzija bit-triq. Il-kumpanniji Ġermaniżi u Ungeriżi impjegaw xufiera sabiex iwettqu dawk il-kuntratti.

2.

Jidher li dawk ix-xufiera fil-fatt bdew u temmew ix-xiftijiet tagħhom minn Erp, il-Pajjiżi l-Baxxi, is-sede tal-kumpannija tal-Pajjiżi l-Baxxi, Van den Bosch Transporten BV. Il-Federatie Nederlandse Vakbeweging (il-Federazzjoni tat-Trejd Unjins tal-Pajjiżi l-Baxxi; iktar ’il quddiem “l-FNV”) ressqet rikors kontra t-tliet kumpanniji kollha, fejn sostniet li aġixxew kontra d-Direttiva 96/71/KE dwar l-impjieg [il-kollokament] ta’ ħaddiema fil-qafas ta’ prestazzjoni ta’ servizzi Direttiva dwar il-Kollokament ta’ Ħaddiema (iktar ’il quddiem il-“PWD”) ( 2 ).

3.

Huwa f’dan il-kuntest li l-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) tagħmel numru ta’ domandi lil din il-Qorti, fejn tistaqsi kif, u kif ukoll, jekk xejn, il-PWD hija applikabbli għal xufiera fit-trasport internazzjonali bit-triq.

4.

L-Artikolu 1 tal-PWD jiddefinixxi l-ambitu ta’ dan l-istrument f’dawn il-klawżoli:

“1.   Din id-Direttiva għandha tapplika għall-impriżi stabbiliti fi Stat Membru li, fil-qafas ta’ prestazzjoni ta’ servizzi transnazzjonali, jimpjegaw ħaddiema skond il-paragrafu 3, fit-territorju ta’ Stat Membru.

2.   Din id-Direttiva ma tapplikax għall-impriżi ta’ marina merkantili fejn għandhom x’jaqsmu l-baħħara.

3.   Din id-Direttiva għandha tapplika sa fejn l-impriżi imsemmija fil-paragrafu 1 jieħdu waħda mill-miżuri transnazzjonali li ġejjin:

5.

L-Artikolu 2 tal-PWD fih id-definizzjonijiet li ġejjin:

‘1.   Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, “ħaddiem kollokat” ifisser ħaddiem li, għall-perjodu limitat jagħmel ix-xogħol tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih.

[…]”

6.

L-Artikolu 3 tal-PWD jirrigwarda “it-termini u l-kondizzjonijiet ta’ l-impjieg”:

“1.   L-Istati Membri għandhom jassiguraw li, tkun xi tkun il-liġi li tapplika għar-relazzjoni ta’ impjieg, l-impriżi msemmija fl-Artikolu 1(1) jiggarantixxu lill-ħaddiema mibgħuta fit-territorju tagħhom it-termini u l-kondizzjonijiet ta’ l-impjieg li jkopru il-kwistjonijiet li ġejjin, fl-Istati Membri fejn ix-xogħol hu mwettaq, huma stabbiliti:

Għall-iskopijiet ta’ din id-Direttiva, il-kunċett ta’ rati minimi ta’ ħlas imsemmija fil-paragrafu 1(ċ) huwa definit mil-liġi u/jew il-prattika nazzjonali ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu il-ħaddiem huwa mibgħut.

[…]

7   ‘Ftehim kollettiv jew sentenzi ta’ arbitraġġ iddikjarati bħala ta’ applikazzjoni ġenerali’ ifisser ftehim kollettiv jew sentenzi ta’ arbitraġġ li għandhom ikunu osservati mill-impriżi kollha fis-settur u fil-professjoni jew fl-industrija kkonċernata.

8 Fl-assenza ta’ sistema biex tiddikjara ftehim kollettiv jew sentenzi ta’ arbitraġġ bħala ta’ applikazjoni universali fis-sens ta’ l-ewwel subparagrafu, l-Istati Membri jistgħu, jekk jiddeċiedu hekk, jibbażaw irwieħhom fuq:

sakemm l-applikazzjoni tagħhom għall-impriżi msemmija fl-Artikolu 1(1) tiżgura ugwaljanza ta’ trattament dwar kwistjonijiet elenkati fl-ewwl subparagrafu tal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu bejn dawk l-impriżi u l-impriżi l-oħra msemmija f’dan is-subparagrafu li huma f’pożizzjoni simili.

[…]

10.   Din id-Direttiva ma tipprekludix l-applikazzjoni mill-Istati Membri, f’konformità mat- Trattat, għall-impriżi nazzjonali u għall-impriżi ta’ Stati oħra, fuq bażi ta’ ugwaljanza ta’ trattament ta’:

7.

Van den Bosch Transporten BV topera impriża tat-trasport minn Erp, il-Pajjiżi l-Baxxi. Żewġ kumpanniji oħra, Van den Bosch GmbH (kumpannija stabbilita skont id-dritt Ġermaniż) u Silo-Tank Kft (kumpannija stabbilita skont id-dritt Ungeriż) jappartjenu għall-istess grupp ta’ kumpanniji. It-tliet kumpanniji kollha għandhom l-istess azzjonist.

8.

Van den Bosch Transporten BV hija membru tal-Vereniging Goederenvervoer Nederland (l-Assoċjazzjoni għat-Trasport tal-Merkanzija tal-Pajjiżi l-Baxxi). Dik l-assoċjazzjoni kkonkludiet mal-FNV il-collectieve arbeidsovereenkomst Goederenvervoer (il-Ftehim Kollettiv ta’ Xogħol dwar it-Trasport tal-Merkanzija, iktar ’il-quddiem iċ-“CLA GT”), li daħal fis-seħħ mill-1 ta’ Jannar 2012. Madankollu, il-CLA GT, ma kienx iddikjarat applikabbli b’mod universali.

9.

L-Artikolu 44 tal-CLA GT, l-hekk imsejħa “dispożizzjoni dwar charters”, jiddikjara li f’sotto-kuntratti li huma mwettqa fi ħdan jew mill-kumpannija tagħha stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi minn kuntratturi indipendenti li jaġixxu bħala persuni li jimpjegaw, il-persuni li jimpjegaw għandhom jistabbilixxu li l-kundizzjonijiet ta’ xogħol bażiċi ta’ dan il-ftehim kollettiv ta’ xogħol jingħataw lill-ħaddiema ta’ dawk il-kuntratturi independenti, meta dan jirriżulta mid-Direttiva 96/71, u dan huwa l-każ ukoll jekk il-partijiet għażlu li japplikaw liġi ta’ pajjiż li ma huwiex il-Pajjiżi l-Baxxi għall-kuntratt. Il-persuna li timpjega għandha wkoll tinforma lill-ħaddiema kkonċernati bil-kundizzjonijiet tax-xogħol li japplikaw għalihom.

10.

Id-digriet tar-rinviju jiddikjara li ftehim kollettiv ta’ xogħol ieħor, il-collectieve arbeidsovereenkomst Beroepsgoederenvervoer over de weg en verhuur van mobiele kranen (il-Ftehim Kollettiv tax-Xogħol għat-Traport Professjonali ta’ Merkanzija bit-Triq u Kiri ta’ Krejns Mobbli, iktar ’il quddiem iċ-“CLA PGT”) jirreplika, fl-Artikolu 73, l-istess kontenut li jinstab fl-Artikolu 44 tal-CLA GT. Il-CLA PGT kien iddikjarat universalment applikabbli mill-31 ta’ Jannar 2013 sal-31 ta’ Diċembru 2013.

11.

Impriżi koperti mil-CLA GT ġew mogħtija eżenzjoni permezz ta’ digriet ministerjali mill-applikazzjoni tal-CLA PGT. Skont id-digriet tar-rinviju, dik l-eżenzjoni għalhekk tapplika għal Van den Bosch Transporten BV.

12.

Ix-xufiera mill-Ġermanja u l-Ungerija jaħdmu skont kuntratti ta’ xogħol konklużi rispettivament ma’ Van den Bosch Gmb Hand Silo-Tank. Il-kundizzjonijiet tal-impjieg stabbiliti fil-CLA GT ma ġewx applikati għax-xufiera Ġermaniżi u Ungeriżi.

13.

Van den Bosch Transporten BV ikkonkludiet ftehimiet charter għal operazzjonijiet ta’ transport internazzjonali ma’ Van den Bosch GmbH u Silo-Tank.

14.

Skont il-qorti tar-rinviju, l-operazzjonijiet tat-trasport relevanti jitwettqu l-iktar barra mit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi. Fuq talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, Van den Bosch Transporten BV spjegat li x-xufiera Ungeriżi u Ġermaniżi jwettqu kważi esklużivament trasport transkonfinali. Sal-2013, dawn ix-xufiera bdew u temmew “ix-xiftijiet attivi” tagħhom f’Erp, il-Pajjiżi l-Baxxi. Fl-2013, Van den Bosch GmbH u Silo-Tank fetħu “punti ta’ konnessjoni” f’diversi Stati Membri. Erp ma għadhiex tikkostitwixxi punt ta’ konnessjoni għal xufiera barranin. Minflok, ix-xufiera jintbagħtu minn Van den Bosch GmbH u Silo-Tank mir-residenza tagħhom għall-punt ta’ konnessjoni rispettiv. Il-kumpanniji tal-aħħar iħallsu għall-ispejjeż inkorsi.

15.

Fil-kawża prinċipali, l-FNV issostni li t-tliet kumpanniji għandhom jiġu ordnati li jikkonformaw mal-CLA GT. Fil-fehma tagħha, il-Pajjiżi l-Baxxi huma l-post tax-xogħol abitwali tax-xufiera. Għaldaqstant, pagi tal-Pajjiżi l-Baxxi għandhom jitħallsu lil dawk ix-xufiera. Minn dan isegwi, skont l-FNV, mill-Artikolu 6(2)(a) tal-Konvenzjoni dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali ( 3 ) jew mill-Artikolu 8(1) tar-Regolament (KE) Nru 593/2008 ( 4 ). L-FNV issostni li billi ma applikawx il-kundizzjonijiet bażiċi ta’ xogħol tal-Pajjiżi l-Baxxi, Van den Bosch GmbH u Silo-Tank qed jaġixxu illegalment lejn l-FNV u li Van den Bosch Transporten BV hija wkoll responsabbli għal dan l-att illegali.

16.

Il-qorti nazzjonali tal-ewwel istanza ddeċidiet li l-kundizzjonijiet tal-CLA GT japplikaw għax-xufiera Ġermaniżi u Ungeriżi.

17.

Madankollu, il-qorti tat-tieni istanza laqgħet l-appell u annullat id-deċiżjoni tal-qorti tal-ewwel istanza. Fir-rigward tal-argument tat-tliet kumpanniji konvenuti, li bih l-Artikolu 44 tal-CLA GT huwa null u bla effett peress li l-obbligu li jirriżulta jikkostitwixxi restrizzjoni illegali fuq il-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi skont l-Artikolu 56 TFUE, il-qorti tat-tieni istanza kkunsidrat li, għalkemm mhux iddikjarat universament applikabbli, il-CLA GT japplika għas-sitwazzjoni inkwistjoni minħabba minn naħa waħda l-kumbinazzjoni tal-applikabbilta’ universali tal-CLA PGT (li l-kontenut tiegħu huwa kważi identiku għal dak tal-CLA GT), u min-naħa l-oħra, l-eżenzjoni mogħtija lill-impriżi marbuta mil-CLA GT. Minn dan isegwi li l-kundizzjoni ta’ applikabbilta’ universali stabbilita fl-Artikolu 3(8) tal-PWD ġiet issodisfatta u l-Artikolu 44 tal-CLA GT ma jistax jiġi kkunsidrat bħala restrizzjoni illegali fuq il-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi fis-sens tal-Artikolu 56 TFUE.

18.

Madankollu, il-qorti tat-tieni istanza fil-prinċipju kkonkludiet li, għalkemm l-operazzjonijiet charter inkwistjoni ġew imwettqa fi ħdan jew minn Van den Bosch Transporten BV (dik il-kumpannija tinsab f’Erp), il-kundizzjoni l-oħra għall-applikabbilta’ tal-Artikolu 44 għal-CLA GT ma ġietx issodisfatta peress li s-sitwazzjoni ma kinitx taqa’ fl-ambitu tal-PWD. Dik id-direttiva ma kinitx tippermetti qari wiesa’ tal-kunċett ta’ kollokament li kienet tkopri mhux biss is-sitwazzjoni li wieħed jiġi kkollokat lejn it-territorju ta’ Stat Membru, iżda wkoll is-sitwazzjoni li wieħed jiġi kkollokat minn territorju ta’ Stat Membru. Fil-fehma ta’ dik il-qorti, il-PWD tkopri biss operazzjonijiet li huma kompletament jew prinċipalment imwettqa fuq livell nazzjonali. Peress li dik ma kinitx is-sitwazzjoni inkwistjoni, ma kien hemm l-ebda kollokament fis-sens tal-PWD.

19.

Quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi), il-qorti tar-rinviju fil-kawża preżenti ġiet adita b’appell ta’ kassazzjoni, l-FNV essenzjalment targumenta li l-qorti tat-tieni istanza naqset li tirrikonoxxi li t-terminu “lejn it-territorju tal-Istat Membru” skont il-PWD għandu jiġi interpretat fis-sens “lejn jew minn” it-territorju ta’ Stat Membru ( 5 ). Għaldaqstant, fil-fehma tal-FNV, il-PWD tapplika għal xufiera li jaħdmu fit-trasport internazzjonali bit-triq.

20.

Fid-dawl tad-dubji relatati mal-applikabbilta’ tal-PWD għas-sitwazzjoni inkwistjoni, il-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi segwenti lil-Qorti tal-Ġustizzja:

“1. Id-Direttiva [96/71] għandha tiġi interpretata fis-sens li din tapplika wkoll fir-rigward ta’ ħaddiem li jeżerċita l-attivita’ ta’ xufier fit-trasport internazzjonali bit-triq u li għaldaqstant iwettaq ix-xogħol tiegħu f’iktar minn Stat Membru wieħed?

2.(a) Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tkun fl-affermattiv, liema kriterju jew liema kunsiderazzjonijiet għandhom jintużaw sabiex jiġi ddeterminat jekk ħaddiem li jeżerċita l-attivita’ ta’ xufier fit-trasport internazzjonali bit-triq huwiex ikkollokat “fit-territorju ta’ Stat Membru” fis-sens tal-Artikoli 1(1) u (3) tad-Direttiva [96/71], u jekk dan il-ħaddiem “għall-perjodu limitat jagħm[ilx] ix-xogħol tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih” fis-sens tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva [96/71]?

(b) L-eżistenza ta’ rabta (pereżempju fi grupp) bejn l-impriża li tikkolloka lill-ħaddiem li għalih isir riferiment fil-punt (a) tat-tieni domanda u l-impriża li magħha dan il-ħaddiem huwa kkollokat għandha effett fuq ir-risposta għat-tieni domanda, u, jekk dan ikun il-każ, x’effett?

(c) Jekk ix-xogħol tal-ħaddiem li għalih isir riferiment fil-punt (a) tat-tieni domanda jinvolvi trasport b’kabotaġġ — jiġifieri trasport esklużivament imwettaq fit-territorju ta’ Stat Membru li fit-territorju tiegħu dan il-ħaddiem normalment jaħdem — dan il-ħaddiem huwa meqjus, għall-inqas, għal din il-parti mill-attivitajiet tiegħu, bħala li jaħdem temporanjament fit-territorju tal-ewwel Stat Membru ċċitat? Jekk dan ikun il-każ, hemm limitu, pereżempju fil-forma ta’ tul minimu ta’ transport b’kabotaġġ fix-xahar?

3.(a) Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tkun fl-affermattiv, il-kunċett ta’ ‘ftehim kollettiv […] iddikjarati bħala ta’ applikazzjoni ġenerali’, fis-sens tal-Artikolu 3(1) u tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(8) tad-Direttiva [96/71], kif għandu jiġi interpretat? Dan huwa kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni u għaldaqstant huwa biżżejjed li l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(8) tad-Direttiva [96/71] ikunu fil-fatt issodisfatti? Jew dawn iddispożizzjonijiet jeħtieġu wkoll li l-ftehim kollettiv tax-xogħol ikun ġie ddikjarat bħala ta’ applikazzjoni ġenerali fuq il-bażi tad-dritt nazzjonali?

(b) Jekk ftehim kollettiv tax-xogħol ma jistax jiġi assimilat ma’ ftehim kollettiv ta’ applikazzjoni ġenerali fis-sens tal-Artikolu 3(1) u tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(8) tad-Direttiva [96/71], l-Artikolu 56 TFUE jipprekludi li impriża stabbilita fi Stat Membru li tikkolloka ħaddiem fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, tkun obbligata, kuntrattwalment, tosserva dispożizzjonijiet ta’ tali ftehim kollettiv tax-xogħol li japplika f’dan l-aħħar Stat Membru?”

21.

Osservazzjonijiet bil-miktub ġew sottomessi mill-FNV, Van den Bosch Transporten BV, il-Gvern Ġermaniż, il-Gvern Franċiż, il-Gvern Ungeriż, il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, u l-Gvern Pollakk, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea. L-istess partijiet ipparteċipaw fis-seduta li saret fl-14 ta’ Jannar 2020.

22.

Dawn il-Konklużjonijiet hija strutturata kif ġej: Nibda b’żewġ kjarifiki preliminari dwar l-ambitu (u l-limiti) tal-kawża preżenti (A). Imbagħad nipproċedi bil-kwistjoni tal-applikabbilta’ tal-PWD għas-settur tat-trasport bit-triq (B). Sussegwentement, indur għal kwistjonijiet iktar speċifiċi dwar iċ-ċirkustanzi li huma relevanti jekk xufier fit-trasport bit-triq għandux jiġi kkunsidrat bħala “kkollokat” (C). Finalment, nagħlaq b’xi ftit rimarki dwar il-kunċett ta’ “ftehimiet kollettivi li ġew iddikjarati bħala applikabbli universalment” (D).

23.

Żewġ kwistjonijiet għandhom jiġu kkjarifikati mill-bidu.

24.

L-ewwel nett, Van den Bosch Transporten BV għamlet distinzjoni bejn l-arranġamenti li kienu japplikaw għal operazzjonijiet tat-trasport qabel u wara l-2013. Hija spjegat b’ċertu dettall il-mod ta’ operazzjoni kurrenti tagħha, inkluża l-istruttura tal-punti ta’ konnessjoni għas-sewwieqa li l-grupp jopera f’diversi Stati Membri. Hija pprovdiet ukoll kampjuni tar-rotot imwettqa mix-sewwieqa, li turi n-natura diversa u internazzjonali tal-vjaġġi magħmula.

25.

Madankollu, kif iddikjarat mill-qorti tar-rinviju u enfasizzat mill-FNV fis-seduta, il-każ fil-kawża prinċipali jirrelata mal-2013, li matulha (milli jidher) il-biċċa l-kbira tax-xiftijiet tax-sewwieqa kienu jidbdew u jintemmu f’Erp.

26.

Fit-tieni lok, ma hemmx iktar informazzjoni pprovduta dwar il-modalitajiet speċifiċi li bihom l-operazzjonijiet tat-trasport kkonċernati fil-kawża prinċipali ġew imwettqa. Isegwi sempliċiment mid-digriet tar-rinviju li “ix-xiftijiet attivi” relevanti tax-sewwieqa bdew u intemmew f’Erp, u li l-kumpannija tal-Pajjiżi l-Baxxi kkonkludiet kuntratti charter jew ma kumpannija Ġermaniża jew Ungeriża.

27.

Ċertament, il-kwistjonijiet relevanti ta’ fatt huma għall-qorti nazzjonali biex tivverifika. Hemm żewġ raġunijiet li qed jiġu msemmija f’dan l-istadju, bħala kwistjonijiet preliminari.

28.

L-ewwel nett, naturalment, l-irwol ta’ din il-Qorti hija li tinterpreta d-dritt tal-UE, filwaqt li huwa l-irwol tal-qrati nazzjonali li japplikawha għall-kawża speċifika ( 6 ). Għaldaqstant, l-ebda pożizzjoni ser tittieħed fuq jekk (u meta) kien hemm fil-fatt kollokament ta’ ħaddiema fil-kawża individwali inkwistjoni.

29.

Fit-tieni lok, il-grad ta’ gwida interpretattiva li din il-Qorti hija kapaċi tagħti b’mod raġonevoli jiddependi fuq il-livell ta’ dettall li huwa pprovdut mill-qorti tar-rinviju. Dak huwa partikolarment il-każ fir-rigward ta’ domandi, bħal ma huwa t-tieni grupp ta’ domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju (domandi 2a sa 2c), li l-evalwazzjoni u l-kriterji tagħhom, fil-biċċa l-kbira, x’aktarx ikunu ċirkustanzjali u kuntestwali. Għal qorti (jew ċertament għall-Avukat Ġenerali tagħha, mhux mgħoni bil-ħiliet u l-viżjoni ta’ leġiżlatur), huwa kemxejn diffiċili li tabbozza kwalunkwe grupp komprensiv ta’ kriterji sabiex tiddeċiedi jekk kienx hemm fil-fatt kollokament mingħajr ma jkunu jafu l-fatti ta’ każ partikolari. Fil-qosor għalhekk, dawk il-fatturi jiddeterminaw il-livell ta’ astrazzjoni li fiha r-risposta għad-domandi mqajma mill-qorti tar-rinviju jistgħu u ser ikunu mogħtija f’dawn il-konklużjonijiet.

30.

Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-PWD tapplikax għal xufier fit-trasport internazzjonali bit-triq li jwettaq xogħol f’iktar minn Stat Membru wieħed.

31.

L-FNV, il-Gvern Ġermaniż, il-Gvern Franċiż u l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, kif ukoll il-Kummissjoni Ewropea, jissuġġerixxu li r-risposta għandha tkun fl-affermattiv. Madankollu, Van den Bosch Transporten BV kif ukoll il-Gvern Ungeriż u l-Gvern Pollakk għandhom fehma opposta.

32.

Mill-bidu, nixtieq nikkjarifika l-ambitu ta’ dik id-domanda u d-diskussjoni sussegwenti. Id-domanda magħmula, u sussegwentement dibattuta bejn il-partijiet, hija jekk il-PWD tapplikax għal ħaddiema involuti fis-settur tat-trasport bit-triq. Din hija diskussjoni normattiva rigward l-ambitu tal-istrument leġiżlattiv tal-UE: għandha l-PWD tapplika għal ċertu tip jew qasam ta’ attivita’, jiġifieri t-trasport bit-triq? Jew pjuttost: fuq il-bażi ta’ liema dispożizzjonijiet u kunsiderazzjonijiet dan il-qasam speċifiku jiġi eskluż mill-ambitu tal-PWD?

33.

Żewġ punti huwa partikolarment ta’ min jinnotahom. L-ewwel nett, billi saret domanda b’dan il-mod, xufiera involuti fi trasport bit-triq (internazzjonali) huma kkunsidrati li huma sotto-grupp loġiku tal-ħaddiema (kollha) involuti fit-trasport bit-triq. Madankollu, naturalment, jekk l-ambitu tal-PWD ma kellhiex tinkludi trasport bit-triq, dik l-esklużjoni ma tkunx tikkonċerna biss ix-xufiera, iżda potenzjalment ukoll ħaddiema oħra involuti fit-trasport bit-triq. Bl-istess mod, li kieku t-trasport bit-triq jiġi eskluż, x’effetti jkollu dan fuq modi oħra ta’ trasport internazzjonali?

34.

Fit-tieni lok, hemm żewġ livelli tad-diskussjoni u żewġ tipi ta’ argumenti ppreżentati mill-partijiet fuq il-kwistjoni: dak normattiv u dak prattiku. Il-livell normattiv jirrigwarda l-mistoqsija jekk, bħala kwistjoni ta’ struttura legali ta’ strument, u l-interpretazzjoni tiegħu, it-trasport bit-triq huwiex kopert mill-PWD. Din il-mistoqsija tobbliga lil wieħed li jikkunsidra jekk hemmx xi ħaġa fit-test, kuntest (inkluż l-istorja leġiżlattiva tagħha u l-bażi legali tagħha), kif ukoll fil-għan tal-PWD li jwassal għall-konklużjoni li t-trasport bit-triq kien eskluż mill-ambitu tagħha?

35.

Imbagħad hemm il-livell prattiku jew pragmatiku ta’ raġunament: ikun tassew jagħmel sens jekk servizzi ta’ trasport internazzjonali, u b’mod partikolari xufiera li qed iwettqu dawk is-servizzi, jiġu ddikjarati li jaqgħu fl-ambitu tal-PWD? Ma jkunx iktar raġonevoli, jekk wieħed jikkunsidra d-diffikulatjiet prattiċi li tali dikjarazzjoni tippreżenta fid-dawl tat-tip speċifiku ta’ xogħol ta’ xufier inernazzjonali, li teskludi servizzi relatati ma’ dan il-qasam ta’ attivita’ mill-ambitu tal-PWD?

36.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-aħħar huma ċertament validi. Bħala tali, nirritorna għalihom fl-aħħar tat-taqsima (5). Madankollu, fil-fehma tiegħi, it-test (2), il-kuntest leġiżlattiv u l-istorja (3), kif ukoll il-għan (4) tal-PWD jikkonfermaw b’mod ċar li sempliċiment ma hemm l-ebda eżenzjoni ta’ kategorija relatata ma’ qasam mill-ambitu tal-PWD. Qabel ma titwettaq dik l-analiżi, ser nibda bl-argument ewlieni mqajjem mill-Gvern Ungeriż u l-Gvern Pollakk rigward il-bażi legali magħżula u l-konsegwenzi li għandhom jittieħdu minn dik il-bażi legali għall-ambitu tal-PWD (1).

37.

Il-Polonja u l-Ungerija jikkontestaw l-applikabbilta’ tal-PWD għas-settur tat-trasport bit-triq b’riferiment għall-bażi legali li fuqha ġiet adottata l-PWD. Il-PWD hija bbażata fuq l-Artikoli preċedenti 57(2) u 66 TKE (issa l-Artikolu 53(1) u l-Artikolu 62 TFUE), li huma dispożizzjonijiet applikabbli għal servizzi. Min-naħa l-oħra, id-dispożizzjoni preċedenti ekwivalenti għall-Artikolu 91 TFUE dakinhar, li huwa l-bażi legali speċifiku għat-trasport, ma kinitx inkluża mal-bażijiet legali li fuqhom ibbaża ruħu l-leġiżlatur. L-istess jgħodd fir-rigward tad-Direttiva (UE) 2018/957 ( 7 ).

38.

Skont l-Artikolu 58(1) TFUE, “il-moviment liberu tas-servizzi fil-qasam tat-trasport għandu jiġi regolat mid-dispożizzjonijiet tal-intestatura [tat-TFUE] dwar it-trasport”. Dan ifisser li atti tal-Unjoni li għandhom l-għan li jarmonizzaw kwistjonijiet dwar it-trasport b’mod partikolari għandhom jiġu bbażati fuq id-dispożizzjonijiet rispettivi tat-Titolu VI tat-TFUE (Artikolu 90 et seq.). Dawn il-kwistjonijiet huma, skont l-Artikolu 91(1) TFUE, “(a) regoli komuni li japplikaw għat-trasport internazzjonali lejn jew mit-territorju ta’ Stat Membru jew li jaqsam it-territorju ta’ Stat Membru wieħed jew aktar; (b) il-kondizzjonijiet li jirregolaw il-mod li bih trasportaturi mhux residenti jistgħu joperaw servizzi ta’ trasport f’xi Stat Membru; (c) miżuri li jtejjbu s-sigurta’ fit-trasport; (d) provvedimenti oħra xierqa.”

39.

Fil-fehma tal-Ungerija, il-bażi legali magħżula mil-leġiżlatur tal-UE sabiex jadotta l-PWD teskludi t-trasport mill-ambitu tagħha. Skont ġurisprudenza stabbilita, it-trasport ma huwiex irregolat mid-dispożizzjonijiet dwar servizzi. Dan il-Gvern jindika wkoll il-fatt li d-Direttiva dwar is-Servizzi ( 8 ) teskludi, fl-Artikolu 2(2)(d), it-trasport mill-ambitu tagħha ( 9 ).

40.

Dan l-argument jinsab f’ċerti oqsma tal-istudji legali. Xi awturi jinnotaw tabilħaqq li fid-dawl tal-istatus speċjali tagħhom fit-Trattat, ma huwiex ovvju li l-PWD tapplika għal servizzi tat-trasport ( 10 ). Kummentaturi oħrajn jidhru li jassumu li dawn is-servizzi ma humiex esklużi proprju għal din ir-raġuni ( 11 ).

41.

Il-kwistjoni tal-bażi legali tal-PWD ġiet diskussa reċentement mill-Avukat Ġenerali Szpunar f’Dobersberger. Huwa nnota li “kont naħseb li l-armonizzazzjoni tas-servizzi fil-qasam tat-trasport, anke jekk bħala parti minn miżura ta’ armonizzazzjoni usa’ għandha tkun ibbażata fuq l-Artikolu 91 TFUE. Madankollu [il-PWD] hija bbażata biss fuq l-Artikoli 53(1) u 62 TFUE u mhux, addizzjonalment, fuq l-Artikolu 91 TFUE”. Huwa kkonkluda li “[…] għalkemm wieħed jista’ biss jispekula għalfejn l-Artikolu 91 TFUE ma ġiex inkluż bħala bażi legali għall-adozzjoni tal-[PWD], is-servizzi fil-qasam tat-trasport huma ġeneralment ikkunsidrati li ma jaqgħux fl-ambitu tal-[PWD]. […] Jidher li fil-fatt huwa għerf legali li, fil-prinċipju, is-servizzi fil-qasam tat-trasport huma koperti mid-direttiva” ( 12 ).

42.

Fis-sentenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ma ħaditx pożizzjoni espliċita fuq dik il-kwistjoni. Hija ddikjarat biss li “il-moviment liberu tas-servizzi fil-qasam tat-trasport huwa rregolat mhux mid-dispożizzjoni tal-Artikolu 56 TFUE, li tikkonċerna b’mod ġenerali l-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi, iżda mid-dispożizzjoni speċifikat tal-Artikolu 58(1) TFEU” ( 13 ).

43.

F’dak il-kuntest, il-fatt li d-dispożizzjoni speċifika applikabbli għat-trasport ma kenitx inkluża fost il-bażijiet legali tal-PWD tipprevjeni lil din tal-aħħar milli tiġi applikata għall-kollokament ta’ ħaddiema fil-qasam tat-trasport?

44.

Ma naħsibx.

45.

L-ewwel nett, f’termini strutturali, insib l-argument li jkun possibbli b’mod interpretattiv li tillimita l-ambitu tal-applikazzjoni ta’ att ta’ dritt sekondarju tal-UE, minkejja l-kliem ċar tiegħu, b’riferiment għad-dispożizzjonijiet tad-dritt primarju li fuqu kien ibbażat (jew pjuttost li fuqu kellu allegatament ikun ibbażat iżda ma kienx) snin ilu proposta pjuttost unika.

46.

Biex inkun ċar, l-għażla korretta tal-bażi legali ta’ att ta’ dritt sekondarju hija naturalment ta’ importanza suprema. Iżda dik l-għażla (u kemm hija xierqa) għandha tiġi eżaminata fil-kuntest ta’ sfida potenzjali għall-validità ta’ dik il-miżura ta’ dritt sekondarju ( 14 ). Jiena nixtieq inwissi kontra li dik il-loġika tintuża sabiex toħloq eċċezzjonijiet ta’ kategorija addizzjonali, li ma humiex inklużi, jew tal-inqas jingħataw ħjiel, imkien fit-test tal-istrument ta’ dritt sekondarju. Dik ma tantx hija interpretazzjoni legali. Dik hija riċetta għal kaos legali.

47.

Barra minn hekk, il-ġurisprudenza ta’ din il-Qorti diġà kkonfermat li l-bażi legali primarja li fuqha ġie adottat att ta’ dritt sekondarju ma hijiex neċessarjament konlużiva għall-finijiet li jiġi interpretat l-ambitu ta’ miżuri ta’ dritt sekondarju. Dan kien partikolarment il-każ f’każijiet fejn id-dispożizzjonijiet tat-Trattat invokati jirreferu għal element transkonfinali, iżda l-istrument ta’ dritt sekondarju adottat abbażi tiegħu jinkludi, prima facie, l-ebda rekwiżit bħal dan. Eżempji notevoli f’din il-kategorija jinkludu diversi miżuri ta’ dritt sekondarju tal-UE adottati skont l-Artikolu 114 TFUE ( 15 ). Iktar riċentement, l-istess mistoqsija qamet fir-rigward tal-pakkett kollu ta’ direttivi proċedurali li joħorġu mill-programm ta’ Stokkolma, u bbażati fuq l-Artikolu 82(2) TFUE ( 16 ).

48.

Il-fatt li dawk il-bażijiet ta’ dritt primarju jsemmu, b’xi mod jew ieħor, l-elementi transkonfinali ma ġiex meqjus bħala raġuni suffiċjenti sabiex tillimita l-ambitu ta’ strumenti ta’ dritt sekondarju li ġew adottati abbażi tagħhom, iżda ma jagħmlu ebda riferiment għall-kundizzjoni ta’ rabta transkonfinali. F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja rrifjutat “it-tnaqqis interpretattiv” tal-ambitu ta’ tali strumenti li fihom infushom ma kienx fihom limitazzjoni bħal din. Ma narax għalfejn, fuq bażi argumentattiva iktar dejqa, inħaddan il-“ħolqien ta’ eċċezjoni ta’ kategorija interpretattiva” għaliex ukoll l-Artikolu tat-Trattat ma sarx riferiment għalih.

49.

Għaldaqstant, meħud kont tal-interess fiċ-ċertezza legali għall-indirizzi (normali) tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, huwa neċessarju li ntenni li kwalunkwe (u kull) leġiżlazzjoni għandha tinqara u tiġi interpretata fuq il-valur nominali tagħha. Jekk Stat Membru jikkontesta l-ambitu ta’ applikazzjoni kif iddikjarat b’mod ċar fit-test tiegħu, huwa naturalment intitolat li jikkontesta l-validita’ ta’ dik il-miżura bħala rikorrent privileġġjat skont l-Artikolu 263 TFUE.

50.

Fit-tieni lok, u fid-dawl tal-ewwel argument fuq nota sussidjarja, għandu jitfakkar li sabiex wieħed jiddetermina jekk att ta’ dritt sekondarju huwiex ibbażat fuq bażi legali xierqa għall-għan li tiġi evalwata l-validita’ tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja tiddistingwi bejn l-għan primarju u l-kontenut tal-leġiżlazzjoni minn naħa ( 17 ), u l-oqsma li huma sekondarji u li jistgħu jintlaqtu inċidentalment, min-naħa l-oħra.

51.

Minn dik il-perspettiva, għalija huwa pjuttost ċar li l-għan principali u l-kontenut tal-PWD ma huwiex ir-regulazzjoni tas-servizzi tat-trasport. L-għan tal-PWD hija li tirrejaġixxi għall-konsegwenzi soċjali u ekonomiċi li jirriżultaw mill-kollokament ta’ ħaddiema fil-qasam tal-provvista ta’ servizzi (kollha u kwalunkwe tip) ta’ servizzi. Fil-prinċipju, dawn il-konsegwenzi jaffettwaw lill-persuni kollha li jimpjegaw ugwalment, irrispettivament min-natura tas-servizzi li jipprovdu ( 18 ). Dawn huma trasversali, applikabbli għas-servizzi kollha.

52.

Fil-fehma tiegħi, u mingħajr ma nixtieq nikkumenta fuq l-għazla tal-bażi legali xierqa, l-invokazzjoni tal-bażi legali speċifika għar-regolament ta’ servizzi fil-qasam tat-trasport kien ikun neċessarju biss jekk, indipendentement mit-tip ta’ att legali tal-UE, dak l-att legali jkun intiż li jirregola speċifikament il-provvista ta’ servizzi fit-trasport bit-triq. Iżda b’mod ċar dan ma huwiex il-każ fir-rigward tal-PWD ( 19 ).

53.

Is-servizzi huma pprovduti f’numru ta’ setturi jew oqsma. Numru ta’ dawk l-oqsma li potenzjalment jintlaqtu jinsabu f’titoli oħra tat-Taqsima Tlieta tat-TFUE. Wara r-raġunament issuġġerit mill-Gvern Ungeriż u l-Gvern Pollakk għall-implikazzjonijiet sħiħa tagħha, jistgħu jsiru l-istess jew argument simili fir-rigward ta’ setturi oħra li huma speċifikament irregolati x’imkien ieħor fid-dritt primarju? L-applikabbilta’ tal-PWD tista’ wkoll tiġi eskluza għas-servizzi ta’ pereżempju s-saħħa pubblika, enerġija, turiżmu, kultura, għaliex dawk l-oqsma speċifiċi u l-bażijiet legali speċifiċi tagħhom ukoll ma ġewx invokati fil-PWD?

54.

Għal dawk ir-raġunijiet, ma nikkunsdrax li fin-nuqqas ta’ riferiment għall-bażi legali speċifika għat-trasport fil-PWD għandha bħala effett l-esklużjoni tal-kollokament ta’ ħaddiema fil-qasam ta’ trasport bit-triq mill-ambitu ta’ dik id-direttiva. Bir-riżoluzzjoni ta’ dan il-punt preliminari, issa ser indur fuq l-argumenti relatati mat-test, kuntest, u l-għan tal-PWD, fid-dawl b’mod partikolari fil-kuntest tal-istorja leġiżlattiva pjuttost kumplessa ta’ dak l-istrument.

55.

Ibbażata fuq il-kliem tagħha, ma hemm xejn fil-PWD li jeskludi t-trasport bit-triq mill-ambitu tagħha. Il-PWD hija redatta f’termini ġenerali.

56.

Dan huwa kkonfermat ukoll bl-esklużjoni espliċita tal-baħħara fl-Artikolu 1(2) tal-PWD mill-ambitu tagħha, kif indikat mill-Gvern Ġermaniż, il-Gvern Franċiż u l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi, kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea ( 20 ). Dak l-eżempju juri li, jekk xi ħaġa għandha tiġi eskluża mill-ambitu ta’ applikazzjoni ta’ att li altrimenti huwa bi kliem b’mod ġenerali, dan jista’ u għandu jsir b’mod ċar.

57.

Madankollu t-trasport bit-triq, jew kwalunkwe trasport ieħor li ma jaqax taħt l-eċċezzjoni espliċita tal-Artikolu 1(2) tal-PWD, sempliċiment ma huwiex eskluż. Minn naħa tiegħi, l-analiżi tiegħi tista’ tieqaf hawn. Madankollu, oġġezzjonijiet oħra għal dik il-konklużjoni kienu bbażati fuq l-istorja leġiżlattiva u l-għan tal-PWD.

58.

Il-PWD issib l-oriġini tagħha fil-proposta tal-Kummissjoni tal‑1991 (iktar ’il quddiem “il-Proposta tal-1991”). Fil-parti spjegattiva tagħha ddikjarat, kif fakkru xi partijiet fil-kawża preżenti li “il-kumbinazzjoni u l-interdipendenza tal-Artikoli 1 u 2 [abbozzi] jagħmilha mhux neċessarju li tiġi inkorportata lista ta’ esklużjonijiet bħal ma huma vjaġġaturi kummerċjali, membri tal-persunal li jivjaġġa ta’ impriża li topera servizzi ta’ trasport internazzjonali għal passiġġieri jew merkanzija bit-tren, bit-triq, bl-ajru, passaġġ navigabbli intern jew bil-baħar, u impjegati tas-servizz pubbliku u persunal ugwali impjegat minn korpi pubbliċi amminstrattivi” ( 21 ).

59.

Dak il-kliem tat-test jimplika li t-trasport bit-triq internazzjonali suppost kellu jkun eskluż mill-ambitu tad-direttiva (dak iż-żmien kien futur). Madankollu, dikjarazzjoni tal-Kunsill magħmula fil-proċedura leġiżlattiv iżid sfumatura lil dan, kif iddikjarat essenzjalment mill-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni Ewropea, għaliex ma tissuġġerixxix li teskludi t-trasport internazzjonali mill-ambitu tal-PWD fiċ-ċirkustanzi kollha imma biss meta l-kundizzjonijiet ġenerali ta’ applikabbilta’ tal-PWD ma humiex issodisfatti ( 22 ).

60.

Fis-seduta, il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni għal iktar dokumenti leġiżlattivi li jidhru li jixhdu n-natura miftuħa tad-diskussjoni li saret matul il-proċess leġiżlattiv dwar l-inklużjoni tat-trasport fi ħdan l-ambitu tal-PWD ( 23 ).

61.

Għaldaqstant huwa pjuttost ċar li idejat diversi ġew espressi matul il-proċess leġiżlattiv dwar l-ambitu tad-direttiva futura. Fil-fehma tiegħi, qorti tista’ u għandha tieħu nota tal-intenzjoni tal-leġiżlatura. Madankollu, il-kompitu elwieni tagħha jibqa’ li tinterpreta l-liġi li ġaladarba ġiet adottata, għandha l-ħajja tagħha. Żewġ elementi għandhom jiġu enfasizzati f’dan ir-rigward.

62.

L-ewwel nett, sakemm il-leġiżlatura kienet ċara fir-rigward tal-għanijiet, huwa ġust li wieħed jassumi li ċertament setgħet tiġi inkluża eżenzjoni għat-trasport bit-triq fit-test tad-direttiva. Sussidjarjament, seta’ kien hemm tal-inqas indikazzjoni ta’ dik l-intenzjoni leġiżlattiva x’imkien fid-dikjarazzjoni awtorevoli tal-għan tal-miżura, li fid-dritt tal-UE huma l-premessi. Minflok, ma hemm assolutament xejn ta’ dak it-tip fl-ebda wieħed mit-tnejn, la fit-test legali, lanqas fil-premessi tal-PWD. It-tamiet, idejat, jew xewqat ma humiex legalment vinkolanti. It-test adottat huwa legalment vinkolanti.

63.

Fit-tieni lok, dik l-osservazzjoni żgur għandha tkun iktar il-każ fil-kuntest tad-dritt tal-UE u l-proċeduri leġiżlattivi tagħha. Tali proċeduri leġiżlattivi jinvolvu atturi multipli (tipikament il-Kunsill, il-Parlament, u l-Kummissjoni), b’kull wieħed minn dawn l-atturi jkunu komposti minn numru ulterjuri ta’ atturi, u kull wieħed minnhom potenzjalment għandhom idejat differenti fir-rigward ta’ dak li jixtiequ jiksbu. Fi ħdan sistema bħal din, huwa biss it-test finali li jista’ jkun il-punt ta’ riferiment, mhux ix-xewqat jew l-idejat ta’ wieħed mill-atturi espress matul il-perkors leġiżlattiv fuq dak li kienet temmen li kienet qed tagħmel fi stadju partikolari tal-proċess leġiżlattiv.

64.

Fuq nota sussidjarja, jidher li l-iżviluppi leġiżlattivi sussegwenti għall-adozzjoni tal-PWD jidhru li jiddependu fuq is-suppożizzjoni li l-PWD tapplika għat-trasport bit-triq.

65.

F’dan ir-rigward, xi wħud mill-partijiet irreferew għar-Regolament (KE) Nru 1072/2009 ( 24 ), li jistabbilixxi r-regoli applikabbli, fost oħrajn, għall-kabotaġġ u l-premessa 17 tagħha li ssemmi li l-PWD tapplika għall-kabotaġġ ( 25 ). Dikjarazzjoni simili tinsab fil-premessa 11 tar-Regolament (KE) Nru 1073/2009 ( 26 ).

66.

Għandu jiġi nnotat ukoll li l-Artikolu 9(1)(b) tad-Direttiva 2014/67/UE ssemmi, fost ir-rekwiżiti ammninstrattivi u l-miżuri ta’ kontroll li Stati Membri jistgħu jimponu sabiex jissorveljaw il-konformita’ mar-rekwiżiti rigward kollokament, “obbligu li jinżammu jew ikunu disponibbli u/jew ikunu fil-possess ta’ kopji... riċevuti tal-paga, reġistri tal-ħinijiet... u prova ta’ ħlas ta’ pagi... matul il-perijodu ta’ stazzjonament f’post aċċessibbli u identifikat b’mod ċar fuq it-territorju tiegħu, bħall-post tax-xogħol jew il-post ta’ kostruzzjoni, jew għall-ħaddiema mobbli fis-settur tat-trasport il-bażi tal-operazzjonijiet jew il-vettura li biha jiġi pprovdut is-servizz.” ( 27 )

67.

Fost affarijiet oħra, il-Gvern Franċiż irrefera għal dokument tal-Kummissjoni Ewropea li jiddikjara li “l-pożizzjoni ta’ din il-Kummissjoni dejjem kienet li l-[PWD] hija applikabbli għas-settur tat-trasport bit-triq” ( 28 ). Nieħu nota wkoll ta’ studju dwar l-impatt ippubblikat mill-Kummissjoni Ewropea, li jiddikjara li “fil-każ ta’ provvista transkonfinali ta’ servizzi ta’ trasport bit-triq, ir-regoli tal-[PWD] japplikaw ukoll, kif ukoll dawk tad-Direttiva ta’ Infurzar (2014/67/KE)” ( 29 ).

68.

L-adozzjoni tad-Direttiva 2018/957 li mmodifikat il-PWD kien l-iżvilupp leġiżlattiv li jmiss f’dan il-kuntest ( 30 ). Skont l-Artikolu 3(3), din id-direttiva ta’ modifika ma tapplikax għas-settur tat-trasport bit-triq, skemm jiġi adottat att leġiżlattiv li jistabbilixxi regoli speċifiċi. Għal darba oħra, il-partijiet fil-proċeduri preżenti offrew fehmiet differenti dwar l-implikazzjonijiet ta’ din il-klawżola għall-evalwazzjoni ta’ jekk il-verżjoni kurrenti tal-PWD tapplikax jew le għat-trasport bit-triq ( 31 ).

69.

Barra minn hekk, fit-teħid ta’ passi speċifiċi sabiex jiġu stabbiliti regoli għall-kollokament ta’ ħaddiema fis-settur tat-trasport bit-triq, il-Kummissjoni ppubblikat proposta (“il-Proposta tal-2017”) li l-premessa 9 tagħha tiddikjara li “instabu wkoll diffikultajiet … fl-applikazzjoni tar-regoli dwar l-istazzjonar tal-ħaddiema speċifikati fil-[PWD]”. It-test spjegattiv tal-Proposta tal-2017 jiċċita wkoll fost “Ir-regoli soċjali ewlenin li japplikaw għat-trasport”,”dispożizzjonijiet dwar l-istazzjonar tal-ħaddiema stabbiliti fid-Direttiva 96/71/KE”. Huwa ddikjarat ukoll li “dawn l-atti legali huma parti minn sforz usa’ dirett lejn it-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol tax-xufiera, l-iżgurar ta’ kompetizzjoni ġusta bejn l-operaturi u ttitjib tas-sikurezza fit-toroq Ewropej, kif ukoll l-iżgurar ta’ bilanċ bejn il-protezzjoni soċjali tax-xufiera u l-libertà tal-operaturi li jipprovdu servizzi transfruntiera” ( 32 ). L-istess proposta tiddikjara wkoll il-ħtieġa li jiġu indirizzati d-diffikulatjiet li joħorġu mid-‘differenzi fl-interpretazzjoni u fl-applikazzjoni tad-Direttiva 96/71/KE u Direttiva 2014/67/UE u għas-settur tat-trasport bit-triq’ peress li “dispożizzjonijiet u r-rekwiżiti amministrattivi dwar l-istazzjonar mhumiex adattati għan-natura mobbli ħafna tax-xogħol li jwettqu x-xufiera fil-qasam tat-trasport internazzjonali bit-triq” ( 33 ).

70.

Għaldaqstant dik il-proposta ripetutament tammetti li r-regoli ġenerali eżistenti dwar il-kollokament ma humiex adattati għas-settur tat-trasport u li l-applikazzjoni tagħhom tqajjem diffikultajiet partikolari, li l-Proposta tal-2017 b’mod ripetut tiddikjara u tirrikonoxxi li dawn il-kwistjonijiet għandhom jiġu indirizzati ( 34 ). Madankollu, ir-rikonoxximent tal-inadegwatezza tar-regoli eżistenti ma jistax ifisser li dawk ir-regoli ma humiex applikabbli għal settur. Tfisser eżattament l-oppost: li huma fil-fatt applikabbli, għaliex li kieku ma kinux, dawn bil-kemm jistgħu jiġu ġġudikati bħala problematiċi.

71.

Kif essenzjalment espress fil-Proposta tal-1991, l-għan tal-PWD ma huwiex l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tax-xogħol ( 35 ). Għalkemm, kif innotat il-Qorti tal-Ġustizzja, tipprovdi xi informazzjoni dwar il-kontenut materjali tar-regoli mandatorji li għandhom jiġu applikati ( 36 ).

72.

Wieħed jista’ jikkunsidra l-armonizzazzjoni bħala mezz sabiex jinkiseb l-għan, kif iddikjarat mill-Avukat Ġenerali Szpunar b’riferiment għall-premessa 5 tal-PWD, “għan maqsum fi tlieta, li huwa l-promozzjoni tal-forniment transnazzjonali ta’ servizzi, fi klima ta’ kompetizzjoni ġusta, u li jiggarantixxi r-rispett għad-drittijiet tal-ħaddiema” ( 37 ). Kif ġie nnotat ukoll mill-Avukat Ġenerali Szpunar, il-kumbinazzjoni ta’ dawn l-għanijiet mhux neċessarjament jirriżultaw f’armonizzazzjoni sħiħa. Għal din ir-raġuni, huwa kkunsidra li “huwa iktar koerenti li [l-PWD] titqies bħala miżura li tfittex li tirrikonċilja l-għanijiet opposti tal-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema.” ( 38 )

73.

Insib ukoll ċerta diffikulta’ intellettwali biex nara eżattament kif il-PWD tippromwovi l-“provvista transnazzjonali ta’ servizzi” ( 39 ). Jekk xejn, l-għan stess tal-PWD huwa li tillimita l-provvista ħielsa ta’ servizzi transnazzjonali, billi ssir enfażi fuq id-drittijiet tal-ħaddiema u fuq klima ta’ kompetizzjoni ġusta, b’mod partikolari fir-rigward tal-pajjiżi li fihom qed jiġu kkollokati l-ħaddiema.

74.

Madankollu, għal dak li huwa relevanti hawnhekk, ma narax kif dawk iż-żewġ għanijiet iddikjarati tal-PWD jistgħu jqiegħdu f’dubju l-konklużjoni pjuttost sempliċi meħuda mit-test ta’ dik id-direttiva dwar l-ambitu tagħha. Ma hemm xejn fil-protezzjoni tad-“drittijiet tal-ħaddiema” minimi jew bħala “klima ta’ kompetizzjoni ġusta” li ma tistax tkun applikabbli għat-trasport bit-triq jew jkun jitlob l-esklużjoni ta’ dak il-qasam speċifiku mill-ambitu tad-direttiva applikabbli b’mod ieħor trasversalment.

75.

Fil-fehma tiegħi, ma hemm xejn la fil-bażi legali jew fil-proċedura leġiżlattiva li titfa’ dubji dwar il-konklużjoni ċara li toħroġ mit-test, kuntest, kif ukoll l-għan tal-PWD: ma hemm l-ebda esklużjoni rigward it-trasport bit-triq. Il-PWD intiża li tapplika għas-servizzi kollha, inkluż it-trasport bit-triq.

76.

Din hija l-konklużjoni normattiva ċara. Madankollu, hemm, kif diġa msemmija ( 40 ), l-argument li jibqa’ dwar il-kapaċita’ tal-PWD li tapplika attwalment għax-xufiera involuti fit-trasport internazzjonali bit-triq. B’riferiment għas-speċifiċità tas-settur tat-trasport bit-triq, xi wħud mill-partijiet argumentaw li, minħabba l-mobilita’ għolja tiegħu dak is-settur huwa sempliċiment mhux tajjeb sabiex jiġi rregolat mir-regoli tal-PWD ( 41 ).

77.

Numru ta’ diffikultajiet prattiċi ġew rikonoxxuti wkoll fil-Proposta tal‑2017 ( 42 ).

78.

Ġie wkoll osservat b’mod relevanti li l-kunċett ta’ kollokament “jirriflett[u] l-idea ta’ ħaddiem sedentarju li jwettaq xogħlu b’mod abitwali fi Stat Membru, li jintbagħat temporanjament fi Stat Membru ieħor u li fl-aħħar jirritorna fl-ewwel Stat Membru” ( 43 ). Tassew, bl-istess mod bħall-cabin crew ta’ arjuplan, ix-xufiera ta’ trakkijiet huma ovvjament “mobbli bħala definizzjoni” u “it-twettiq tax-xogħol f’diversi Stati Membri jikkostitwixxi aspett normali tal-modalitajiet tax-xogħol” ( 44 ). Għaldaqstant, filwaqt li d-determinazzjoni ta’ jekk is-sitwazzjoni tal-kollokament seħħitx hija ħafna iktar ikkumplikata meta mqabbla ma’ setturi sedentarji, ma hijiex impossibbli.

79.

Nirrikonoxxi kompletament in-natura mobbli (pjuttost evidenti) tas-settur tat-trasport, u d-diffikultajiet li jqumu fl-implementazzjoni tal-obbligi stabbiliti mill-PWD. Madankollu, ma naħsibx li dawn il-fatturi prattiċi għandhom jiġu permessi li jbiddlu l-ambitu ta’ applikazzjoni pjuttost ċar b’mod normattiv ta’ strument leġiżlattiv tal-UE.

80.

Ċertament, regoli u leġiżlazzjoni tal-UE, bħal kull leġiżlazzjoni, għandhom ikunu prattiċi u fattibbli. F’każijiet ta’ dubji interpretattivi, fejn diversi għażliet huma possibbli, li wieħed imur għall-għażla li x’aktarx ser taħdem l-aħjar hija ċertament riċetta tajba. Fil-fehma tiegħi, f’sitwazzjonijiet estremi, leġiżlazzjoni li hija, jew pjuttost saret kompletament mhux fattibbli u mhux prattika għandha tiġi annullata ( 45 ). Madankollu, li tissuġġerixxi li xi ħaġa għandha tiġi ġudizzjarjament eskluża b’interpretazzjoni, kontra l-kliem ċar tat-test, abbażi li tiltaqa’ ma’ problemi fil-prattika, tkun tassew xi ħaġa ġdida fl-interpretazzjoni tad-dritt tal-UE, u bla dubju jkollha impatt kbir fuq numru ta’ oqsma tad-dritt tal-UE wkoll.

81.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-ewwel konklużjoni interim hija li l-PWD għandha tiġi interpretata bħala li tapplika għal ħaddiem li jaħdem bħala xufier fis-settur tat-trasport bit-triq u li jiġi kkollokat, fis-sens ta’dik id-direttiva, fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor li ma huwiex l-Istat Membru li jaħdem jew taħdem fih normalment.

82.

It-tieni domanda magħmula fiha tliet sotto-domandi. L-ewwel nett, il-qorti tar-rinviju tixtieq tikkonferma l-kriterji li għandhom jiġu użati sabiex jiġi ddeterminat jekk xufier tas-settur tat-trasport bit-triq għandux jiġi kkunsidrat li kien ikkollokat (1). Fit-tieni lok, hija tistaqsi wkoll jekk, essenzjalment, il-fatti li l-impriża li qed tikkolloka l-ħaddiem hija marbuta mal-impriża li magħha huwa kkollokat il-ħaddiem għandhiex xi sinjifikanza għal din id-determinazzjoni (2). Finalment, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk, fil-każ ta’ kabotaġġ, il-ħaddiem ikun, fi kwalunkwe każ għal dik il-parti tax-xogħol tiegħu, ikkunsidrat bħala kkollokat u, jekk fl-affermattiv, jekk tapplikax xi regola de minimis (bħal ma huwa t-tul tal-kabotaġġ) (3).

83.

L-ewwel sotto-domanda tirrigwarda l-kriterji sabiex jiġi ddeterminat jekk xufier huwiex ikkunsidrat li ġie ikkollokat “fit-territorju ta’ Stat Membru” kif sar riferiment għalih fl-Artikolu 1(1) u (3) tal-PWD u jekk dak il-ħaddiem “għall-perijodu limitat jagħmel ix-xogħol tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih” li saret riferiment għalih fl-Artikolu 2(1) tal-PWD.

84.

Iż-żewġ dispożizzjonijiet li saret riferiment għalihom jikkoinċidu parzjalment. L-Artikolu 2(1) tal-PWD jiddefinixxi l-kunċett ta’ “ħaddiem ikkollokat”. Tiddikjara li jfisser “ħaddiem li, għall-perijodu limitat jagħmel ix-xogħol tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih”. It-terminu “fit-territorju ta’ Stat Membru”, jidher f’xi dispożizzjonijiet oħra tal-PWD. B’mod ġenerali jirreferi għall-istess kunċett bħall-Artikolu 2(1) tal-PWD. Madankollu, l-Artikolu 2(1) jipprevedi iktar dettalji dwar id-dimensjoni territorjali u temporali tal-kunċett ta’ kollokament (“fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih’ u ‘għall-perijodu limitat”).

85.

Għaldaqstant, ser niffoka fuq id-definizzjoni pprovduta fl-Artikolu 2(1) tal-PWD. Ġaladarba li l-kriterji sabiex jiġi ddeterminat jekk qamitx sitwazzjoni kif deskritta skont l-Artikolu 2(1) huma kkonfermati, huma jipprovdu wkoll risposta għad-domanda dwar jekk ħaddiem għandux jiġi kkunsidrat bħala li kien kkollokat ‘fit-territorju ta’ Stat Membru’ skont l-Artikolu 1(1) u (3) tal-PWD.

86.

Fis-sentenza tagħha f’Dobersberger, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li “ħaddiem ma jistax, fid-dawl tal-[PWD] jitqies li huwa kkollokat fit-territorju ta’ Stat Membru jekk l-eżekuzzjoni tax-xogħol tiegħu ma jkollhiex rabta suffiċjenti ma’ dan it-territorju. Din l-interpretazzjoni tirriżulta mill-istruttura tal-[PWD] u, b’mod partikolari, mill-Artikolu 3(2) tagħha, moqri fid-dawl tal-premessa 15 tagħha, li, fil-każ ta’ provvisti ta’ natura limitata ħafna fit-territorju li fih jintbagħtu l-ħaddiema kkonċernati, jipprevedi li d-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva li jikkonċeernaw ir-rati minimi ta’ paga u t-tul minimu ta’ leave annwali mħallas ma japplikawx” ( 46 ).

87.

Fir-rigward tat-tip ta’ attivita’ inkwistjoni f’Dobersberger, il-provvista ta’ servizzi ta’ catering u tindif fuq ferroviji internazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-ħaddiema li jwettqu dawn is-servizzi ma jistgħux jiġu kkunsidrati, minħabba nuqqas ta’ “konnessjoni suffiċjenti”, bħala kkollokati fis-sens tal-PWD meta jaqsmu minn ġo Stat Membru peress li “jwettqu parti kbira mix-xogħol tagħhom fl-Istati Membru li fih hija stabbilita l-impriża li tużahom għall-provvista ta’ servizzi f’ferroviji internazzjonali, jiġifieri l-attivitajiet kollha li jaqgħu taħt dan ix-xogħol bl-eċċezzjoni tal-attivita’ ta’ servizz abbord imwettqa waqt vjaġġ bil-ferrovija, u li jibdew jew itemmu s-servizz tagħhom f’dan l-Istat Membru” ( 47 ).

88.

Għalhekk kif għandha tiġi evalwata l-eżistenza ta’ tali “konnessjoni suffiċjenti” fir-rigward tax-xufiera fit-trasport internazzjonali bit-triq? Il-partijiet li kkontestaw li t-trasport bit-triq jaqa’ fl-ambitu tal-PWD ipproponew diversi kriterji li jistgħu jiġu kkunsidrati f’dan il-kuntest.

89.

Il-Gvern Ġermaniż jissuġġerixxi l-iżvilupp ta’ approċċ konsistenti mal-kriterji applikati fil-kuntest tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament Ruma I dwar il-liġi applikabbli għall-obbligi kuntrattwali, filwaqt li b’mod simultaneju jwissi kontra s-sempliċi traspożizzjoni ta’ dawk il-kriterji fil-kuntest ta’ strument differenti bħall-PWD. L-Artikolu 8(2) tar-Regolament Ruma I jiddikjara li “sa fejn il-liġi applikabbli għall-kuntratt individwali ta’ l-impjieg ma ntgħażlitx mill-partijiet, il-kuntratt għandu jkun irregolat mill-liġi tal-pajjiż li fih jew, fin-nuqqas ta’ dan, li minnu l-impjegat abitwalment jeżerċita l-impjieg tiegħu fl-eżekuzzjoni tal-kuntratt. Il-pajjiż li fih ix-xogħol abitwalment jitwettaq m’għandux jitqies li nbidel jekk il-persuna tiġi impjegata temporanjament f’pajjiż ieħor.” ( 48 )

90.

Fir-rigward tal-ħtieġa ta’ konsistenza fl-interpretazzjoni tal-PWD u tar-Regolament ta’ Ruma I ( 49 ), iż-żewġ strumenti tassew ifittxu li jiddeterminaw (xi elementi ta’) l-liġi li għandha tiġi applikata lill-aspetti differenti ta’ relazzjoni ta’ impjieg. Madankollu, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Ruma huwa kkonċernat fid-determinazzjoni tal-liġi li tirregola r-relazzjoni tal-impjieg sħiħa fl-assenza tal-għażla tal-liġi fil-kuntratt ta’ impjieg. B’kuntrast, l-Artikolu 2(1) tal-PWD jirreferi għall-Istat ta’ kollokament, l-istandards obbligatorji tal-liġi tax-xogħol (magħżula) ta’ liema, fil-kwistjonijiet speċifikati fl-Artikolu 3(1)(a) sa (g) tal-PWD, għandhom ikunu garantiti għall-ħaddiema kkollokati.

91.

Għaldaqstant, iż-żewġ strumenti jsegwu għanijiet differenti. Id-determinazzjoni tal-“liġi applikabbli” tikkawża wkoll konsegwenzi differenti. L-iktar importanti, kif huwa ddikjarat espliċitament fir-Regolament ta’ Ruma (u preċedentement mill-Konvenzjoni ta’ Ruma) ( 50 ) li għalih tirreferi l-PWD ( 51 ) is-sitwazzjoni ta’ kollokament ma taffettwax il-liġi applikabbli għall-impjieg. Fi kliem ieħor, il-fatt li l-kollokament ta’ ħaddiem tikkawża l-applikabbilta’ tal-istandards obbligatorji ta’ xogħol elenkati tal-Istat ospitanti ma jwaqqafx ir-relazzjoni ta’ impjieg tiegħu milli tkun irregolata mil-liġi ddeterminata abbażi tar-regoli tar-Regolament ta’ Ruma.

92.

Madankollu, dawk id-differenzi fil-fatt ma jipprevjenux li jiġu kkunsidrati, fuq livell iktar ġenerali ta’ astrazzjoni, kriterji simili b’analoġija. Wara kollox, iż-żewġ strumenti jfittxu li jiżguraw ċerti tipi ta’ konnessjonijiet materjali bejn il-ħaddiem u l-Istat Membru inkwistjoni. Dawk il-konnessjonijiet materjali għandhom it-tendenza li jkunu simili billi għandhom l-għan li jistabilixxi preżenza fiżika sinjifikattiva ta’ persuna partikolari f’territorju partikolari ( 52 ).

93.

L-ekwivalenti tal-Artikolu 8(2) tar-Regolament ta’ Ruma I fil-Konvenzjoni ta’ Ruma ġie interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja f’ Koelzsch ( 53 ). Din il-kawża kienet tikkonċerna xufier, domiċiljat il-Ġermanja u jaħdem fit-trasport internazzjonali, li kkontesta l-applikabbilta’ tad-dritt Lussemburgiż (magħżul kuntrattwalment) għat-tkeċċija tiegħu mill-persuna li timpjega Lussemburgiża tiegħu, sussidjarja ta’ kumpannija Daniża. Huwa sostna li s-sitwazzjoni tiegħu għandha tkun koperta mir-regoli obbligatorji tad-dritt Ġermaniż, peress li l-Ġermanja kienet id-destinazzjoni ewlenija tal-merkanzija li huwa kien jittrasporta mid-Danimarka, fi trakkijiet stazzjonati fil-Ġermanja u rreġistrati fil-Lussemburgu.

94.

Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li sabiex tiddetermina “il-pajjiż li fih l-impjegat abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu”, għandhom jittieħdu inkunsidrazzjoni “l-elementi kollha li jikkaratterizzaw l-attivita’ tal-ħaddiem” u b’mod partikolari “il-post minn fejn il-ħaddiem iwettaq it-trasport, jjirċievi struzzjonijiet dwar il-missjoni tiegħu u jorganizza xogħlu, kif ukoll il-post fejn jinsab l-għodda tax-xogħol […] il-postijiet fejn it-trasport isir prinċipalment, il-postijiet tal-ħatt tal-merkanzija kif ukoll il-post fejn il-ħaddiem jirritorna insgwitu għall-missjonijiet tiegħu.” ( 54 )

95.

Bl-istess mod, fil-kuntest li jiġi ddeterminat “il-post li fih l-impjegat abitwalment iwettaq ix-xogħol tiegħu” fis-sens tal-Artikolu 19(2)(a) tar-Regolament Nru 44/2001, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li fejn il-kuntratt ta’ xogħol huwa “eżegwit fit-territorju ta’ diversi Stati kontraenti u fl-assenza ta’ ċentru effettiv ta’ attivitajiet professjonali tal-ħaddiem li minnu huwa jkun onora l-maġġoranza tal-obbligi tiegħu fil-konfront tal-persuna li timpjegah’l, dak il-kunċett għandu jinftiehem bħala li ‘jirreferi għall-post li fih, jew li minnu, il-ħaddiem effettivament jaqdi l-maġġoranza tal-obbligi tiegħu fil-konfront tal-persuna li timpjegah” ( 55 ).

96.

Barra minn hekk, fid-dawl tal-għanijiet kompetittivi li ssegwi l-PWD ( 56 ), il-kriterji li għandhom jiġu applikati għandhom jirriflettu l-ħtieġa li l-ħaddiema kkollokati jiġu pprovdutu bil-protezzjoni li hija dovuta fid-dawl tal-preżenza tagħhom fl-Istat Membru ospitanti. Madankollu, dawk il-kriterji ma għandhomx jestendu l-applikazzjoni tar-regola tal-kollokament għal biss kwalunkwe forma ta’ preżenza fi Stat Membru partikolari għaliex tista’ tikkawża piż żejjed fuq l-impriżi li qed jikkollokaw lill-ħaddiema.

97.

Meta wieħed ikun iffaċċjat b’mużajk ta’ elementi ta’ konnessjoni possibbli, li l-lista tagħhom tista’ tkun partikolarment diversa fis-settur tat-trasport bit-triq, wieħed għandu neċessarjament iwettaq analiżi speċifika għall-każ u jikkunsidra l-interazzjoni reċiproka bejn dawk l-elementi. F’“ċirkustanzi mobbli” simili, l-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe, u l-Qorti tal-Ġustizzja, irreferew għal “diversi indizji” ( 57 ) jew “metodu ċirkustanzjali” li “mhux biss jippermetti riflessjoni fuq ir-realta’ tar-relazzjonijiet legali, […], iżda wkoll jipprevjeni sitwazzjoni [il-kunċett rispettiv] li fiha jiġi strumentalizzat jew li jikkontribwixxi għall-implementazzjoni ta’ strateġiji ta’ evażjoni” ( 58 ).

98.

Ċertament, x’aktarx li jkun hemm każijiet ċari f’kull tarf possibbli tal-ispettru.

99.

Minn naħa, naqbel ma’ dawk li jissuġġerixxu li sempliċi tranżitu lejn Stat Membru jew trasport transkonfinali sempliċi ma jikkwalifikax bħala “kollokament” fis-sens tal-PWD. Sitwazzjoni bħal din ma tippermettix li tiġi stabbilita xi konnessjoni materjalment relevanti bejn ix-xufier u l-Istat Membru li jgħaddi minnu. Is-sitwazzjoni hija simili fir-rigward ta’ dawk li jissejjħu “operazzjonijiet bilaterali ta’ trasport” li fihom, fil-prinċipju, ix-xufier jaqsam fruntiera sabiex jikkonsenja tagħbija barra mill-pajjiż u jsuq lura.

100.

Min-naħa l-oħra, wieħed jista’ jimmaġina xenarju li fih persuna li timpjega tqiegħed għad-dispożizzjoni ta’ parti fi Stat Membru ieħor li għaliha huma intiżi s-servizzi, xufier impjegat tagħha li iwettaq, fuq bażi temporanja, operazzjonijiet ta’ trasport nazzjonali jew internazzjonali għal dik il-parti. Għal dak il-għan, ix-xufier jiġi ttrasportat lejn il-post tan-negozju tal-parti li għaliha huma maħsuba s-servizzi, jirċievi struzzjonijiet u jgħabbi t-trakkijiet hemmhekk, u jwettaq it-trasport tal-merkanzija minn u lejn dak il-post. Fil-fehma tiegħi, tali sitwazzjoni tammonta, għal kollokament fis-sens tal-PWD. Għall-finijiet prattiċi kollha, ix-xufier inkwistjoni jkun trasferit lejn Stat Membru ieħor, assenjat fil-bażi lokali ta’ operazzjonijiet minn fejn l-operazzjonijiet ta’ trasport ser jitwettqu, u jirritorna f’dak il-post wara t-twettiq tal-operazzjonijiet ta’ trasport għaż-żmien tal-kollokament.

101.

Bejn dawn iż-żewġ xenarji, jistgħu jqumu ħafna sitwazzjonijiet oħra inqas ċari, li jinvolvu numru ta’ varjabbli. Wieħed jista’ jimmaġina operazzjoni ta’ trasport internazzjonali b’diversi destinazzjonijiet li jinvolvi t-tagħbija u l-ħatt f’postijiet diversi, bl-istruzzjonijiet jiġu riċevuti mix-xufier progressivament matul l-operazzjoni tat-trasport f’postijiet differenti tal-Unjoni.

102.

F’xenarju bħal dan, l-eżami li jrid isir huwa neċessarjament marbut ma’ każ speċifiku u ċirkustanzjali. F’sett wieħed ta’ ċirkustanzi, indizji speċifiċi jistgħu jkunu rilevanti filwaqt li f’ambjenti fattwali oħrajn, imqabbla ma sett ieħor ta’ indizji, jistgħu ma jkunux.

103.

Madankollu, iddikjarat f’livell għoli ta’ astrazzjoni, ( 59 ) dak li x’aktarx ikun partikolarment sinjifikattiv huwa l-post tal-impriża jew il-persuna li għaliha huma pprovduti s-servizzi tal-ħaddiema kkonċernati. Speċjalment, jekk dak il-post huwa wkoll wieħed fejn is-servizzi tat-trasport huma organizzati u x-xufiera jirċievu l-inkarigi tagħhom u fejn jirritornaw wara t-twettiq tax-xogħol tagħhom.

104.

Dawk l-elementi, filwaqt li mhux eżawrjenti, għandhom jiġu kkunsidrati fl-interazzjoni reċiproka tagħhom. Għaldaqstant, pereżempju, il-post fejn l-istruzzjonijiet fil-fatt ġew riċevuti jkun inqas importanti meta jiġu riċevuti, fuq bażi flessibbli, b’komunikazzjoni elettronika u letteralment “fit-triq”. Madankollu, jekk ikunu riċevuti, pereżempju, fil-post minn fejn l-operazzjonijiet tat-trasport jibdew u jintemmu, jiġifieri l-post tan-negozju tal-persuna li f’isimha jitwettqu, tali post ikun rilevanti. Bl-istess mod, u kkunsidrati b’mod iżolat, ma għandux ikun relevanti min jibgħat immedjatament l-istruzzjonijiet lix-xufier rispettiv jew minn fejn joriġinaw peress li ż-żewġ postijiet jistgħu jkunu jinsabu x’imkien ieħor għajr fejn ix-xufier ikun fil-fatt jinsab, iwettaq il-parti essenzjali tax-xogħol tiegħu, u jkopri l-ispejjeż tal-ħajja.

105.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nikkonkludi li l-kunċett ta’ “ħaddiem li, għall-perijodu limitat jagħmel ix-xogħol tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih” fis-sens tal-Artikolu 2(1) tal-PWD għandu jiġi mifhum bħala ħaddiem li għandu konnessjoni suffiċjenti ma’ tali territorju. Jekk teżisti konnessjoni suffiċjenti bħal din trid tkun iddeterminata b’riferiment għall-indizji relevanti kollha, ikkunsidrati flimkien, bħall-post tal-persuna li lilha ġew indirizzati s-servizzi inkwistjoni, il-post fejn huma organizzati s-servizzi tat-trasport u x-xufiera jirċievu l-inkarigi tagħhom, u l-post li fih jirritornaw wara t-twettiq tax-xogħol tagħhom.

106.

L-affiljazzjoni bejn il-kumpanniji kkonċernati tagħmel xi differenza għall-evalwazzjoni ta’ jekk hemmx kollokazzjoni ta’ ħaddiema? Il-PWD tieħu inkunsiderazzjoni r-relevanza ta’ tali rabtiet fix-xenajru ta’ kollokament ta’ grupp kif deskritt fl-Artikolu 1(3)(b) tal-PWD.

107.

Il-kawża preżenti, madankollu, ma hijiex ikkonċernata b’modalitajiet differenti li jiddependu fuq jekk sitwazzjoni taqax taħt l-Artikolu 1(3)(a) jew (b) tal-PWD. Id-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju hija fil-fatt ħafna iktar wiesgħa, li tiffoka fuq il-punt sa fejn ir-rabtiet fi ħdan il-grupp huma relevanti għall-kunċett stess ta’ kollokament ta’ ħaddiema skont l-Artikolu 2(1) tal-PWD. L-eżistenza ta’ konnessjoni fi ħdan grupp għandha tkun rilevanti meta tiġi kkunsidrata l-kwistjoni preċedenti ta’ jekk is-sitwazzjoni ta’ kollokament fil-fatt seħħitx?

108.

L-FNV u l-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi jargumentaw, essenzjalment, li l-eżistenza ta’ tali rabta għandha tkun parti mill-kriterji li għandhom jiġu kkunsidrati meta jiġi evalwat jekk hemmx sitwazzjoni ta’ “kollokament”.

109.

Ma nistax naqbel ma’ proposta ġenerali bħal din. Kif ġie spjegat fit-taqsima preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, skont il-qafas leġiżlattiv kurrenti, li ma għandu l-ebda gwida dwar il-kriterji li għandhom jiġu użati, l-eżami huwa żgur li ser ikun speċifiku ħafna għall-każ. Matul dik l-evalwazzjoni, il-fatt li ħaddiem huwa kkollokat f’impriża affiljata mal-impriża li kkollokat dak il-ħaddiem hija fiha nnifisha mhux deċiżiva. Ħaddiem jista’ naturalment ikun ikkollokat bl-istess mod f’impriża li bl-ebda mod ma hija affiljata mal-impriża li tikkolloka dak il-ħaddiem.

110.

Min-naħa l-oħra, ma jistax ukoll jiġi ddikjarat f’termini assoluti li tali affiljazzjoni tkun dejjem, taħt iċ-ċirkustanzi kollha, imċaħħda minn relevanza. Ċertament, f’termini prattiċi, l-affiljazzjonijet fi ħdan il-grupp jagħmluha iktar faċli għall-impriżi involuti biex jaqblu dwar strateġija li tikkonsisti biex tevita l-applikazzjoni tar-regoli ta’ kollokament milli tkun għal żewġ impriżi mhux affiljati. Iżda din is-suppożizzjoni għandha tiġi mbuttata sal-punt li fil-fatt toħloq ‘suspett ta’ evażjoni’ ibbażat fuq is-sempliċi fatt li ċerti servizzi qed jiġu pprovduti fi ħdan jew bejn kumpanniji li b’xi mod jew ieħor huma affiljati ma’ xulxin? Dan ċertament ma jistax ikun il-każ.

111.

Fi kwalunkwe każ, minbarra d-dikjarazzjoni ġenerali li t-tliet kumpanniji konvenuti kollha għandhom l-istess azzjonist, l-informazzjoni pprovduta fil-proċess tal-kawża ma jiżvelax iktar indikazzjonijiet dwar għaliex l-affiljazzjoni bejn il-kumpanniji rispettivi għandha tkun relevanti fir-rigward tad-deċiżjoni dwar jekk kienx hemm kollokament ta’ ħaddiema.

112.

Jiena għalhekk nissuġġerixxi li nħallu din il-kwistjoni miftuħa: affiljazzjoni bejn impriżi involuti f’kollokament partikolari, meħuda flimkien ma’ kull indikazzjoni oħra relevanti, tista’ tkun potenzjalment relevanti għall-kunsiderazzjoni sħiħa jekk is-sitwazzjoni ta’ kollokament seħħet. Madankollu, fiha nnifisha, ma hijiex deċiżiva.

113.

Fid-dawl tad-dubji espressi preċedentement rigward l-applikabbilta’ tal-PWD għat-trasport bit-triq, peremezz tat-tieni sotto-domanda, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk kabotaġġ jikkostitwixxix sitwazzjoni fejn ħaddiem ikun ikkunsidrat bħala kkollokat. Jekk iva, tixtieq tkun taf jekk xi regola de minimis tapplika għal tali kollokament.

114.

L-ewwel nett, il-kunċett ta’ kabotaġġ b’mod ġenerali jirreferi għal sitwazzjoni fejn it-trasport imwettaq bejn żewġ postijiet fl-istess Stat Membru minn impriża stabbilita fi Stat Membru differenti. L-Artikolu 2(6) tar-Regolament Nru 1072/2009 jiddefinixxi kabotaġġ bħala “tfisser trasport nazzjonali għall-kiri jew għall-kumpens imwettaq fuq bażi temporanja fi Stat Membru ospitanti” ( 60 ).

115.

“Il-kondizzjonijiet li bihom trasportaturi mhux residenti jistgħu joperaw servizzi tat-trasport fi Stat Membru” ( 61 ) huma speċifikati iktar fl-fl-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 1072/2009 ( 62 ). Fil-prinċipju, dawk ir-regoli jippermettu li jsiru tliet operazzjonijiet ta’ kabotaġġ fl-Istat Membru ospitanti mat-tlestija ta’ trasport internazzjonali f’dak l-Istat, f’sebat ijiem mill-mument tat-tlestija ta’ dik l-operazzjoni ta’ trasport.

116.

Infakkar li l-premessa 17 tar-Regolament Nru 1072/2009 tiddikjara li d-dispożizzjonijiet tal-PWD japplikaw għal impriżi li jwettqu operazzjonijiet ta’ kabotaġġ.

117.

Fit-tieni lok, fir-rigward tar-regoli tad-de minimis, il-premessa 14 tal-PWD tiddikjara li “[…] billi nukleu iebes ta’ regoli ta’ protezzjoni definiti b’mod ċar għandu jiġi osservat mill-fornitur tas-servizzi ikun xi jkun it-tul tal-prestazzjoni tal-ħaddiem.”

118.

Madankollu, skont l-Artikolu 3(3) tal-PWD, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu – wara li jikkonsultaw ma’ min iħaddem u mar-rappreżentanti tal-ħaddiema – li r-rekwiżit tal-paga minima tal-pajjiż ospitanti jista’ ma japplikax jekk it-tul tal-kollokazzjoni ma jaqbiżx ix-xahar. Fil-każ preżenti ma ġiet ipprovduta l-ebda informazzjoni dwar l-użu ta’ dik il-possibbiltà fil-Pajjiżi l-Baxxi, u għaldaqstant ser nassumi li din l-eċċezzjoni ma gietx implimentata minn dak l-Istat Membru.

119.

Minbarra dik l-eċċezzjoni, il-PWD ma tissuġġettax l-eżistenza ta’ kollokament għal xi regola de minimis, bħal ma huwa it-tul minimu ta’ żmien tat-trasport imwettqa, kif jindikaw il-Kummissjoni Ewropea u l-Gvern Ġermaniż.

120.

Fit-tielet lok, il-konnessjoni taż-żewġ elementi preċedenti flimkien iwassalni għall-konklużjoni li biex tqum sitwazzjoni ta’ kollokament fil-kuntest speċifiku ta’ kabotaġġ, ma japplika l-ebda limitu ta’ żmien minimu.

121.

Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, il-konklużjoni interim li jmiss tiegħi hija li l-applikazzjoni tal-PWD għall-kabotaġġ ma hijiex suġġetta għal xi regoli minimi dwar it-tul ta’ tali operazzjoni fl-Istat Membru ospitanti.

122.

Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tikkjarifika l-kunċett ta’ “ftehim[iet] kollettiv[i]... li kienu dikjarati universalment applikabbli”, kif riferut fl-Artikolu 3(1) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(8) tal-PWD (1). Hija tistaqsi wkoll jekk l-Artikolu 56 TFUE jipprekludi sitwazzjoni li fiha impriża, li tikkolloka ħaddiem fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, tkunx obbligata kuntrattwalment li tikkonforma ma’ ftehim kollettiv li ma jistax jiġi kkunsidrat bħala universalment applikabbli (2).

123.

Il-kunċett ta’ “ftehim[iet] kollettiv[i] […] li kienu ddikjarati universalment applikabbli” qed jidher fil-PWD bħala kunċett awtonomu tad-dritt tal-UE? Jew l-evalwazzjoni, suġġetta għall-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 3(1) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(8) tal-PWD, hija kwistjoni għad-dritt nazzjonali?

124.

Isegwi mill-Artikolu 3(1) tal-PWD li l-istandards tal-liġi dwar ix-xogħol li għandhom jingħataw lill-ħaddiema kkollokati ma humiex iddefiniti biss fil-liġijiet rispettivi tal-Istati Membri, iżda wkoll f’“ftehim[iet] kollettiv[i] … li kienu ddikjarati universalment applikabbli […] sa fejn jikkonċernaw l-attivitajiet imsemmija fl-Anness”. Dak l-anness jikkonċerna, fil-qosor, is-settur tal-kostruzzjoni. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 3(10) tal-PWD, l-Istat Membru jista’ japplika l-istandards tal-liġi dwar ix-xogħol iddefiniti f’tali ftehimiet kollettivi rigward attivitajiet oħra minbarra xogħlijiet ta’ kostruzzjoni.

125.

Mill-kliem tad-domanda preliminari, kif ukoll mill-fatti tal-kawża preżenti, nifhem li l-qorti tar-rinviju hija interessata fil-parti tad-definizzjoni li tirrigwarda d-dikjarazzjoni ta’ applikabbilta’ universali, għall-kuntrarju ta’ elementi skont l-Artikolu 3(8) tal-PWD li jirrelataw mal-osservanza ta’ ftehim “għall-impriżi simili kollha fil-qasam ġeografiku u fil-professjoni jew fl-industrija kkonċernata”. Għalhekk ser niffoka fuq il-kwistjoni ta’ “dikjarazzjoni ta’ applikabbilta’ universali”. Dan huwa wkoll l-approċċ li adottaw il-partijiet kollha li kkummentaw dwar il-kwistjoni fil-proċeduri preżenti.

126.

Il-partijiet esprimew punti differenti ta’ fehma dwar jekk il-kunċett ta’ “ftehim[iet] kollettiv[i] li kienu ddikjarati universalment applikabbli” jikkostitwixxix kunċett awtonomu tad-dritt tal-UE jew jekk għandux jiġi ddefinit b’riferiment għad-dritt nazzjonali, jew b’kumbinazzjoni tat-tnejn. Huma wkoll esprimew fehmiet differenti dwar l-implikazzjoni tas-sentenza f’Rüffert ( 63 ). Filwaqt li nnotat il-fatt li l-ftehim kollettiv inkwistjoni f’dik il-kawża ma kienx iddikjarat universalment applikabbli bbażat fuq id-dritt nazzjonali, il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li “barra minn hekk l-atti […] ma fihom ebda indikazzjoni li tippermetti li jiġi konkluż li ftehim huwa ta’ applikazzjoni ġenerali fis-sens tal-[… PWD].”

127.

Minn naħa, għall-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-FNV, fl-assenza ta’ referenza fid-dritt nazzjonali, il-kunċett ta’ “ftehim iddikjarat ta’ applikazzjoni ġenerali” huwa fil-prinċipju kunċett awtonomu tad-dritt tal-UE. Il-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi jżid li ftehim kollettiv li kien iddikjarat universalment applikabbli skont id-dritt nazzjonali xorta waħda jista’ ma jissodisfax il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 3(8) tal-PWD. Għall-kuntrarju, ftehim kollettiv li ma ġiex iddikjarat tali qatt ma jista’ jaqa’ taħt l-ambitu tal-Artikolu 3(8) tal-PWD.

128.

Min-naħa l-oħra, skont il-Gvern Ġermaniż u dak Pollakk, applikabbilta’ universali ma tistax tiġi ddeterminata mingħajr riferiment għad-dritt nazzjonali. Sabiex jaqa’ taħt l-Artikolu 3(8) tal-PWD, ftehim irid jiġi ddikjarat universalment applikabbli skont id-dritt nazzjonali u jikkonforma mal-Artikolu 3(8) tal-PWD. Għaldaqstant, l-applikabbilta’ universali teħtieġ att ta’ dritt domestiku.

129.

Filwaqt li naqbel mal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-FNV fir-rigward ta’ riferiment espliċitu għad-dritt nazzjonali, nikkunsidra li l-lingwaġġ tal-Artikolu 3(1) tal-PWD loġikament jirreferi għad-dritt nazzjonali, sal-punt li jeħtieġ li l-applikabbilta’ universali tkun “iddikjarata”. Dikjarazzjoni bħal din, kif ġustament indikat mill-Gvernijiet Ġermaniżi u Pollakki, teħtieġ li jittieħed att dikjaratorju speċifiku fuq il-livell nazzjonali, skont regoli nazzjonali dwar kif tali ftehimiet kollettivi għandhom jiġu nnegozjati u adottati u minn min. Bħala tali, ma narax kif dikjarazzjoni bħal din tista’ ssir kwistjoni tad-dritt tal-UE, peress li dawk ir-regoli kollha huma b’mod ċar kwistjoni tal-liġi dwar ix-xogħol nazzjonali.

130.

Li kieku l-leġiżlatur tal-UE kellu l-intenzjoni li jistabilixxi l-kunċett tal-“ftehim[iet] kollettiv[i] […] li kienu ddikjarati universalment applikabbli” bħala kunċett awtonomu u independenti tad-dritt tal-UE, preżumibbilment kien juża kliem differenti, forsi mingħajr ma jirreferi għal “dikjarazzjoni ta’ applikabbilta’ universali”, u kien għall-inqas jipprovdi xi kriterji sostantivi jew proċedurali ta’ kif dik l-applikabbiltà universali tista’ tkun evalwata. Tali kunċett awtonomu ta’ applikabbiltà’ universali jkollu jiġi stabbilit abbażi tal-karatteristiċi intrinsiċi tal-ftehimiet rispettivi. Bil-kuntrarju, billi sspeċifika li l-ftehimiet kollettivi kkonċernati huma dawk li kienu ddikjarati universalment applikabbli, il-leġiżlatur tal-UE rrefera, fil-fehma tiegħi, għal sistema li taħtha tista’ ssir tali dikjarazzjoni. Peress li ma hemm ebda element li jista’ jiġi invokat f’dak il-kuntest fid-dritt tal-UE, dik is-sistema għandha neċessarjament tkun waħda nazzjonali, fil-kuntest tal-organizzazzjoni nazzjonali ta’ djalogu soċjali li għandha tiġi kondotta bejn il-partijiet interessati rispettivi.

131.

Bl-istess mod, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 3(8) tal-PWD jirreferi għal “sistema biex tiddikjara ftehimiet kollettivi bħala ta’ applikazzjoni universali” ( 64 ). Skont din id-dispożizzjoni, huwa biss fl-assenza ta’ tali sistema li l-PWD tintroduċi kriterju sussidjarju għall-Istati Membri biex jinvokaw, li tippermettilhom li jibbażaw ruħhom fuq “ftehim kollettiv […] li huma ġeneralment applikabbli għall-impriżi simili kollha fil-qasam ġeografiku u fil-professjoni jew fl-industrija ikkonċernata, u/jew”“ftehim[iet] kollettiv[i] li kienu konklużi mill-organizzazzjonijiet l-iktar rappreżentattivi ta’ min iħaddem u tal-ħaddiema fuq pjan nazzjonali u li huma applikati fuq it-territorju nazzjonali kollu”.

132.

Madankollu, dik l-għażla sussidjarja ma tbiddilx ir-regola ewlenija li tiddependi fuq sistema nazzjonali ta’ dikjarazzjoni.

133.

Fil-fatt, id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi jipprovdi għal sistema bħal din, kif indikat mill-Kummissjoni Ewropea. Mill-proċess tal-kawża jirriżulta li l-ftehim kollettiv inkwistjoni, jiġifieri l-CLA GT, għandu jiġi kkunsidrat, skont id-dritt nazzjonali bħala suġġett għall-evalwazzjoni tal-qorti tar-rinviju, kopert minn dikjarazzjoni universali minħabba r-rabtiet li jeżistu bejn dak il-ftehim u l-CLA PGT.

134.

Fil-qosor, il-kunċett ta’ “ftehimiet kollettivi li kienu ddikjarati universalment applikabbli” skont l-Artikolu 3(1) tal-PWD għandu jiġi mifhum fis-sens li jirreferi għad-dritt nazzjonali. Fi kliem ieħor, jekk ftehim kollettiv kien iddikjarat universalment applikabbli għandu jiġi ddeterminat b’riferiment mad-dritt nazzjonali applikabbli fuq il-kwistjoni.

135.

Permezz tad-domanda 3(b), il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 56 TFUE jipprekludi impriża li hija stabbilita fi Stat Membru u li tikkolloka ħaddiem fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor milli tkun obbligata b’mezzi kuntrattwali li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet tal-ftehim kollettiv li ma jistax jiġi kkunsidrat bħala universalment applikabbli taħt il-PWD.

136.

Din id-domanda mill-qorti tar-rinviju qed tiġi mistoqsija biss fil-każ li r-risposta għad-domanda 3(a) twassal għall-konklużjoni li l-ftehim kollettiv inkwistjoni ma jistax jiġi kkunsidrat li kien iddikjarat universalment applikabbli fis-sens tal-PWD. F’xenarju bħal dan, l-obbligu li jiġu applikati l-kundizzjonijiet ta’ xogħol bażiċi tal-CLA GT ma jirriżultawx mill-PWD iżda xorta waħda jistgħu jirriżultaw mill-Artikolu 44 tal-CLA GT. Din tammonta għal restrizzjoni fis-sens tal-Artikolu 56 TFUE, kif sostnut minn Van den Bosch Transporten BV fil-kawża prinċipali?

137.

Dik id-domanda teħtieġ diversi kjarifiki.

138.

L-ewwel nett, jekk il-CLA GT għandu jiġi kkunsidrat li kien iddikjarat universalment applikabbli hija kwistjoni ta’ dritt nazzjonali. Għaldaqstant, fl-aħħar hija deċiżjoni li l-qorti tar-rinviju għandha tieħu. Il-qorti tar-rinviju fid-digriet ta’ rinviju tindika li skont it-dritt nazzjonali, il-ftehim kollettiv inkwistjoni, il-CLA GT, għandu jiġi kkunsidrat li kien iddikjarat universalment applikabbli.

139.

Jekk dan huwa fil-fatt il-każ skont id-dritt nazzjonali, mela d-domanda 3(b) hija ipotetika.

140.

Wara li ntqal dan, il-qorti tar-rinviju xorta waħda tista’ tasal għal opinjoni bil-kontra u tikkonkludi li l-CLA GT ma jistax jiġi kkunsidrat li kien iddikjarat universalment applikabbli. Dan jagħmilha neċessarju li tingħata risposta għad-domanda 3b.

141.

Fit-tieni lok, kif stabbilit fid-digriet tar-rinviju, is-sors tal-inkompatibbilta’ tkun l-applikazzjoni tal-kundizzjonijiet bażiċi ta’ xogħol stabbiliti fil-CLA GT lil impriża barranija li tikkolloka ħaddiema minkejja l-fatt li l-CLA GT ma jistax jiġi kkunsidrat li kien universalment applikabbli. Il-qorti tar-rinviju tagħmel dik id-domanda minkejja l-fatt li l-Artikolu 44 tal-CLA GT jidher li jorbot l-applikabbilta’ ta’ dawk l-obbligi biss “meta dan jirriżulta mill-[PWD]” ( 65 ). Fil-fehma tiegħi, għall-finijiet tad-domanda 3b) dik il-parti tal-Artikolu 44 tal-CLA GT, fir-realtà, għandha tinqara pjuttost bħala “anke meta dan ma jirriżultax mill-PWD”.

142.

Meta tidher f’dan id-dawl, id-domanda 3b) imbagħad tkun tistaqsi jekk l-Artikolu 56 TFUE jipprekludi impriża li hija stabbilita fi Stat Membru u li tikkolloka ħaddiem f’territorju ta’ Stat Membru ieħor milli tkun obbligata li tikkonforma mad-dispożizzjonijiet ta’ ftehim kollettiv li ma jistax jiġi kkunsidrat li kien iddikjarat universalment applikabbli skont il-PWD.

143.

Jekk wieħed jassumi li fhimt korrettement dik id-domanda, u jekk inħallu barra l-kwistjoni kkumplikata skont liema dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali mbagħad jista’ ftehim kollettiv li ma huwiex universalment applikabbli xorta waħda jiġi ddikjarat vinkolanti fuq fornituri ta’ servizzi minn Stati Membri oħra, ir-risposta għal din id-domanda fil-fatt issegwi sussegwentement mill-analiżi tar-restrizzjonijiet fuq il-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi skont l-Artikolu 56 TFUE.

144.

Naqbel mal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi li s-sitwazzjoni deskritta fid-domanda 3b) imbagħad fil-fatt tkun tikkostitwixxi restrizzjoni għal-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi. Din timponi piż fuq l-impriżi kkonċernati, peress li teħtieġ konformita’ ma obbligi li jikkorrispondu ma’ dawk iddefiniti fil-PWD lil hinn mill-ambitu ta’ dak l-istrument. Id-domanda ewlenija mbagħad tkun jekk restrizzjoni bħal din tista’ tkun iġġustifikata għal raġunijiet importanti ferm li jirrigwardaw l-interess pubbliku u jekk tissodisfax l-eżami tal-proporzjonalità.

145.

Ninnota li d-digriet tar-rinviju ma fihx iktar informazzjoni dwar il-ġustifikazzjoni possibbli u elementi relevanti għall-eżami ta’ proporzjonalità.

146.

Fir-rigward tal-ġustifikazzjoni minħabba raġuni imperattiva fl-interess pubbliku, naqbel mal-Gvern Ġermaniż u mal-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi li l-protezzjoni tal-ħaddiema ( 66 ) u l-prevenzjoni ta’ kompetizzjoni inġusta ( 67 ) jistgħu jikkwalifikaw bħala tali. Dawk ir-raġunijiet jikkoinċidu b’mod effettiv mal-għanijiet segwiti mill-PWD diskussi hawn fuq ( 68 ). Għaldaqstant hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk, ikkunsidrati oġġettivament, l-awturi tal-CLA GT fittxew, meta abbozzaw l-Artikolu 44 tiegħu, il-promozzjoni tad-drittijiet ta’ ħaddiema kollokati jew il-prevenzjoni ta’ kompetizzjoni inġusta.

147.

Kif il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret ripetutament, sabiex tkun iġġustifikata, il-miżura għandha tkun adattata sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan li hija tfittex li tilħaq u ma għandhiex tmur lil hinn dak li huwa neċessarju sabiex tilħqu ( 69 ). Fl-aħħar dik l-evalwazzjoni għandha ssir mill-qorti tar-rinviju, madankollu wieħed għandu jżomm f’moħħu, li fi ħdan il-PWD, il-leġiżlatura Ewropea diġà kisbet ċertu ekwilibriju bejn l-għanijiet kompetittivi u pjuttost opposti li jappartjenu għall-PWD.

148.

Nissuġġerixxi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta lill-Hoge Raad der Nederlanden (il-Qorti Suprema tal-Pajjiżi l-Baxxi) kif ġej:

“(1). Id-Direttiva 96/71/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 1996 dwar l-impjieg [kollokament] ta’ ħaddiema fil-qafas ta’ prestazzjoni ta’ servizzi għandha tiġi interpretata fis-sens li tapplika wkoll għal ħaddiem li jaħdem bħala xufier fis-settur tat-trasport bit-triq u li huwa kkollokat, fis-sens ta’ dik id-direttiva, fit-territorju ta’ Stat Membru barra l-Istat Membru li jaħdem fih normalment.

(2)(a). Il-kunċett ta’ ‘ħaddiem li, għall-perijodu limitat jagħmel ix-xogħol tiegħu fit-territorju ta’ Stat Membru barra mill-Istat li normalment jaħdem fih’ fis-sens tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 96/71 għandu jiġi mifhum bħala ħaddiem li għandu konnessjoni suffiċjenti ma’ tali territorju. Jekk teżisti konnessjoni suffiċjenti bħal din trid tkun iddeterminata b’riferiment għall-indizji relevanti kollha, ikkunsidrati flimkien, bħall-post tal-persuna li lilha ġew ikkonsenjati s-servizzi inkwistjoni, il-post fejn huma organizzati s-servizzi tat-trasport u x-xufiera jirċievu l-inkarigi tagħhom, u l-post li fih jirritornaw wara t-twettiq tax-xogħol tagħhom.

(2)(b). Affiljazzjoni bejn impriżi involuti f’kollokament partikolari, meħuda flimkien ma’ kull indikazzjoni oħra rilevanti, tista’ tkun potenzjalment relevanti għall-kunsiderazzjoni sħiħa ta’ jekk is-sitwazzjoni ta’ kollokament seħħitx. Madankollu, hija fiha nnifisha, ma hijiex deċiżiva.

(2)(c). Il-kabotaġġ huwa kopert mill-ambitu tad-Direttiva 96/71. L-applikazzjoni tad-Direttiva 96/71 għall-kabotaġġ ma hijiex suġġetta minn ebda regoli minimi dwar it-tul ta’ tali operazzjoni fl-Istat Membru ospitanti.

(3). L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 96/71 għandu jiġi interpretat fis-sens li d-domanda jekk ftehim kollettiv kien iddikjarat universalment applikabbli għandha tiġi ddeterminata b’riferiment għad-dritt nazzjonali applikabbli.’