IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 15.11.2019

COM(2019) 591 final

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

dwar l-esperjenza nazzjonali u tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini fir-rigward tal-lista ta' mediċini għall-użu mill-bniedem soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali

1.Introduzzjoni

Fl-UE l-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem huma soġġetti għal ittestjar strett u għal valutazzjoni tal-kwalità, tal-effikaċja u tas-sikurezza tagħhom qabel jiġu awtorizzati fil-livell nazzjonali jew tal-UE. Ladarba jitqiegħdu fis-suq, is-sikurezza tal-mediċini tibqa’ tiġi mmonitorjata permezz ta’ sistema ta’ farmakoviġilanza. Dan ifisser li dak kollu li jaffettwa l-profil tas-sigurtà ta’ mediċina jista’ jiġi identifikat, ivvalutat u mifhum malajr. Jistgħu jittieħdu miżuri xierqa għall-ġestjoni tal-kwistjoni u għall-iżgurar tas-saħħa pubblika u tal-pazjenti.

Ir-Regolament (KE) Nru 726/2004 1 u d-Direttiva 2001/83/KE 2 jipprovdu l-qafas legali tal-UE għall-farmakoviġilanza għall-prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem. Id-dispożizzjonijiet dwar il-farmakoviġilanza ġew emendati fl-2010 3 u fl-2012 4 . Bħala riżultat tal-bidliet, il-kompiti u r-responsabbiltajiet għall-partijiet kollha ġew deskritti fi ħdan sistema proattiva u proporzjonata ta’ ġestjoni tar-riskju. Ir-rabta bejn il-valutazzjonijiet tas-sikurezza u l-azzjoni regolatorja, flimkien mat-trasparenza, il-komunikazzjoni u l-involviment tal-pazjenti raw tisħiħ. Dan ir-rapport jikkonċerna l-esperjenza miksuba fir-rigward tal-“monitoraġġ addizzjonali”, aspett speċifiku tal-attivitajiet ta’ farmakoviġilanza li ġie introdott permezz tar-reviżjoni tal-leġiżlazzjoni 5 .

Għal xi mediċini hemm limitazzjonijiet fil-provi kliniċi, pereżempju minħabba li l-għadd ta’ pazjenti huwa ristrett u l-evidenza disponibbli għandha limitazzjonijiet. L-esperjenza tal-użu fl-ambjent tal-ħajja reali tista’ tikkomplementa l-evidenza mill-provi kliniċi. Il-monitoraġġ addizzjonali għandu l-għan li jtejjeb ir-rappurtar ta’ reazzjonijiet avversi għal mediċina (ADR) għall-mediċini li l-bażi tal-evidenza klinika tagħhom hija inqas żviluppata sew. Il-miri ewlenin huma li tinġabar l-informazzjoni kmieni kemm jista’ jkun biex jingħataw indikazzjonijiet ulterjuri dwar l-użu sikur u effettiv ta’ dawn il-mediċini u dwar il-profil tal-benefiċċju u r-riskju tagħhom meta jintużaw fil-prattika medika ta’ kuljum.

Ir-reviżjoni tal-2010 6 introduċiet monitoraġġ addizzjonali għal ċerti mediċini u kamp ta’ applikazzjoni obbligatorju ta’ mediċini bijoloġiċi ġodda jew dawk li fihom sustanza attiva ġdida. Il-mediċini li huma soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali huma identifikati bl-inklużjoni ta’ “simbolu iswed” 7 (triangolu iswed bil-maqlub) fl-informazzjoni dwar il-prodott.

Fl-2012 8 il-kamp ta’ applikazzjoni obbligatorju ġie estiż biex jinkludi mediċini b’ċerti obbligi ta’ wara l-awtorizzazzjoni. F’dak iż-żmien, xi Stati Membri esprimew riżervi dwar l-estensjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni obbligatorju. Għalhekk, il-Kummissjoni ntalbet tirrapporta lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-użu tal-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali 9 .

L-Istati Membri u l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA) ġabru informazzjoni dwar l-esperjenza tal-implimentazzjoni tal-monitoraġġ addizzjonali tal-mediċini permezz ta’:

a.Stħarriġ biex issir stima tal-għarfien tal-pazjent u tal-professjonisti fil-kura medika (HCP) dwar is-simbolu iswed u l-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali.

b.L-esperjenza tal-EMA bl-użu tal-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali u studju dwar jekk l-inklużjoni tal-prodotti fil-lista kellhiex effett fuq ir-rappurtar tal-ADRs tagħhom.

c.Stħarriġ biex wieħed jifhem l-esperjenza tal-Istati Membri bil-monitoraġġ addizzjonali.

Rapport konġunt tal-Kapijiet tal-Aġenziji tal-Mediċini (HMA) u tal-EMA bbażat fuq l-istħarriġ u l-analiżi ta’ hawn fuq jifforma l-bażi ewlenija ta’ dan ir-rapport 10 .

2.Sfond

Is-sikurezza tal-mediċini tiġi mmonitorjata tul iċ-ċiklu tal-ħajja tagħhom, inkluż il-ġbir ta’ informazzjoni dwar ADRs suspettati (effetti sekondarji). L-EMA hija responsabbli għall-iżvilupp u ż-żamma tal- EudraVigilance , sistema tal-IT għall-ġestjoni u l-analiżi tal-informazzjoni dwar ADRs suspettati għal mediċini awtorizzati fiż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) 11 .

Bħala parti mill-implimentazzjoni tad-dispożizzjonijiet il-ġodda dwar il-farmakoviġilanza, fl-2013 ġiet applikata s-sistema l-ġdida għat-tikkettar tal-mediċini li qed jiġu mmonitorjati b’mod partikolari mill-qrib, ġeneralment minħabba li hemm inqas informazzjoni disponibbli dwarhom. Dawn il-mediċini huma deskritti bħala li jaqgħu taħt “monitoraġġ addizzjonali”.

Il-mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali jinkludu triangolu iswed bil-maqlub (imsejjaħ is-simbolu iswed fil-leġiżlazzjoni) u nota spjegattiva fl-informazzjoni dwar il-prodott 12 . Pereżempju, dan li ġej huwa inkluż fil-fuljett ta’ tagħrif:

Lista ta’ mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali tiġi ppubblikata mill-EMA u tiġi aġġornata kull xahar biex jiżdiedu mediċini ġodda u kull tibdil fl-istatus tal-monitoraġġ ta’ dawk il-mediċini fil-lista 13 .

Sabiex tappoġġja l-implimentazzjoni mill-Istati Membri tad-dispożizzjonijiet il-ġodda dwar il-farmakoviġilanza, il-Kummissjoni ffinanzjat Azzjoni Konġunta dwar it-Tisħiħ tal-Kollaborazzjoni għall-Operat tal-Farmakoviġilanza fl-Ewropa (SCOPE) 14 . Permezz ta’ SCOPE inġabru informazzjoni u għarfien espert dwar kif ir-regolaturi fl-Istati Membri jmexxu s-sistemi nazzjonali tagħhom tal-farmakoviġilanza u ġiet żviluppata varjetà ta’ għodod biex jappoġġjaw l-aħjar prattika 15 .

Il-Guideline on good pharmacovigilance practices (GVP): Module X – Additional monitoring abbozzata mill-EMA tispjega l-prinċipji ġenerali għall-assenjazzjoni ta’ status ta’ monitoraġġ addizzjonali lill-mediċini, l-aspetti ta’ komunikazzjoni u trasparenza, u deskrizzjoni tal-operat tan-netwerk tal-UE rigward is-superviżjoni ta’ monitoraġġ addizzjonali 16 .

2.1Liema mediċini huma soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali?

Il-kamp ta’ applikazzjoni obbligatorju ta’ monitoraġġ addizzjonali inkluż fir-reviżjoni tal-2010 tal-leġiżlazzjoni kien l-ismijiet u s-sustanzi attivi ta’:

·prodotti mediċinali awtorizzati fl-Unjoni li jkun fihom sustanza attiva ġdida li, fl-1 ta’ Jannar 2011, ma kinitx tinsab f’xi prodott mediċinali awtorizzat fl-Unjoni;

·kwalunkwe prodott mediċinali bijoloġiku li ġie awtorizzat wara l-1 ta’ Jannar 2011.

Matul ir-reviżjoni tal-2012 tal-leġiżlazzjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni obbligatorju tal-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali ġie estiż għal ċerti mediċini b’obbligi speċifiċi ta’ wara l-awtorizzazzjoni, jiġifieri:

·prodotti li għalihom intalab studju dwar is-sikurezza wara l-awtorizzazzjoni (PASS) fiż-żmien tal-awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni jew wara l-għoti ta’ awtorizzazzjoni;

·prodotti li ngħataw awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni kondizzjonali (CMA);

·prodotti awtorizzati f’ċirkostanzi eċċezzjonali;

·prodotti awtorizzati b’obbligi għal reġistrazzjoni/monitoraġġ aktar strett tal-ADRs suspettati.

Il-leġiżlazzjoni tipprovdi wkoll il-possibbiltà li jiġu inklużi mediċini soġġetti għal kundizzjonijiet oħra li jaqgħu taħt l-hekk imsejjaħ “kamp ta’ applikazzjoni mhux obbligatorju” tal-monitoraġġ addizzjonali 17 . Dan jista’ jsir fuq talba tal-Kummissjoni jew ta’ awtorità kompetenti nazzjonali (NCA) wara konsultazzjoni mal-Kumitat dwar il-Valutazzjoni tar-Riskji tal-Farmakoviġilanza (PRAC). Din l-għażla ma kinitx intużat matul il-perjodu tal-esperjenza rrappurtata.

Fil-prinċipju, l-istatus ta’ monitoraġġ addizzjonali huwa limitat biż-żmien. Dan huwa 5 snin għal dawk li huma inklużi biss abbażi tal-fatt li huma mediċina bijoloġika ġdida jew li fihom sustanza attiva ġdida. F’każijiet oħra dan huwa wara li jkunu ġew issodisfati l-kundizzjonijiet kollha għall-inklużjoni fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali. Meta l-mediċini ma jibqgħux soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali, is-simbolu iswed jitneħħa mill-informazzjoni dwar il-prodott.

Dawk il-mediċini speċifikament imsemmija fil-lista biss huma soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali. Dan ifisser li mediċini mhux imsemmija speċifikament mhumiex soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali, anki jekk għandhom l-istess sustanza attiva u indikazzjoni bħall-mediċini fil-lista.

L-ewwel verżjoni tal-lista ġiet ippubblikata f’April 2013 u kienet tinkludi 105 mediċini. F’Diċembru 2016 18 , b’kollox il-lista inkludiet 2099 mediċina (ara t-taqsima 4.1 għad-dettalji).

3.Għarfien pubbliku tal-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali

Fl-2017, l-EMA wettqet stħarriġ pubbliku biex tifhem l-għarfien tar-rappurtar ta’ reazzjonijiet avversi għal mediċina, inkluż għall-mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali 19 .

B’kollox waslu 2 862 tweġiba minn pajjiżi taż-ŻEE u 56 tweġiba minn pajjiżi mhux fiż-ŻEE (b’kollox 2 918). Il-professjonisti fil-kura medika kienu 53 % tar-rispondenti u 47 % ma kinux HCP (jiġifieri pazjenti jew membri tal-pubbliku).

Fi ħdan il-grupp tal-HCP 85 % kienu osservaw mill-inqas ADR waħda, li 76 % minnhom kienu rrappurtaw mill-inqas ADR waħda. Fil-grupp mhux tal-HCP, 67 % kienu esperjenzaw tal-inqas ADR waħda, li 73 % minnhom kienu rrappurtaw tal-inqas ADR waħda.

B’mod ġenerali, 88 % tar-rispondenti indikaw li ċertament jew probabbilment jirrapportaw ADR għal mediċina identifikata bi triangolu iswed (jiġifieri soġġetta għal monitoraġġ addizzjonali). Mill-esperjenza rrappurtata tar-rappurtar tal-ADRs, mill-227 rispondent li kienu rrapportaw ADR għal prodott identifikat bi triangolu iswed, 37 % indikaw li t-triangolu iswed kien fattur ta’ influwenza. Ir-raġunijiet mogħtija għan-nuqqas ta’ rappurtar ta’ ADR kienu: kienet diġà elenkata (28 %); ma kinitx serja (15 %); ma hemmx ċertezza jekk ADR kinitx relatata mal-mediċina (13 %); raġunijiet prattiċi/tekniċi/oħrajn (18 %).

Mir-rispondenti kollha, 51 % indikaw li kienu raw it-triangolu iswed u d-dikjarazzjoni li takkumpanjah. L-akbar għarfien kien fost l-ispiżjara (83 %), bl-inqas għarfien fost il-pazjenti (30 %). Il-maġġoranza (83 %) indikaw li huma fehmu t-tifsira tat-triangolu iswed/dikjarazzjoni ta’ akkumpanjament. Għalkemm b’reazzjoni għal mistoqsija li tesplora x’kienu jfissru t-triangolu iswed u d-dikjarazzjoni ta’ akkumpanjament, ġie deċiż mill-EMA li 53 % kellhom fehim aċċettabbli u 17 % kienu fehmu l-kunċett ħażin 20 . Fost ir-risposti vvalutati bħala “fehim żbaljat”, it-temi msemmija l-aktar ta’ spiss għall-inklużjoni tat-triangolu iswed kienu tħassib dwar is-sikurezza jew in-nuqqas ta’ data tas-sikurezza.

Fost ir-rispondenti kollha għall-istħarriġ, 36 % urew fehim aċċettabbli. Il-livell ta’ fehim kien differenti fost gruppi differenti ta’ rispondenti. L-aħjar li kien hemm fost l-ispiżjara (45 %) u l-inqas fost l-infermiera (23 %). Kważi nofs ir-rispondenti (48 %) li kienu raw qabel it-triangolu iswed kellhom fehim “aċċettabbli”, meta mqabbla ma’ 24 % ta’ dawk li ma kinux rawh qabel.

Ir-rapport tal-HMA/EMA semma stħarriġ tal-2016 imwettaq minn Organizzazzjoni Ewropea għal Mard Rari (EURORDIS) dwar it-tifsira tas-sistema ta’ farmakoviġilanza ġdida għall-pazjenti 21 . Skont l-istħarriġ ta’ EURORDIS, 61 % tal-pazjenti esperjenzaw ADR, li 84 % minnhom irrappurtaw l-ADR. Fl-istħarriġ 20 % tal-pazjenti rrappurtaw li kienu raw triangolu iswed.

Fl-Irlanda sar stħarriġ 22 dwar l-għarfien tal-HCP tal-farmakoviġilanza għall-mediċini bijoloġiċi 23 . Il-maġġoranza tal-HCP mistħarrġa kienu konxji dwar il-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali (82 %). Fost l-ispiżjara, 94 % kienu konxji meta mqabbla ma’ 73 % tat-tobba u l-infermiera. Fost dawk li kienu konxji dwar il-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali, l-għarfien tat-triangolu iswed kien ta’ 88 % tal-ispiżjara u 30 % tat-tobba u l-infermiera.

4.Impatt fuq il-monitoraġġ tal-effetti sekondarji

4.1Lista ta’ monitoraġġ addizzjonali

Abbażi tal-esperjenza bejn April 2013 u Diċembru 2016, l-EMA analizzat jekk l-inklużjoni ta’ mediċina fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali kellhiex effett fuq ir-rappurtar tal-ADRs.

L-ewwel verżjoni tal-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali ġiet ippubblikata f’April 2013 u kienet tinkludi 105 mediċini (101 mediċini awtorizzati ċentralment (CAPs) u 4 mhux CAPs). Ir-raġunijiet għall-inklużjoni fil-lista kienu: sustanza attiva ġdida (NAS) 24 70 %; mediċina bijoloġika ġdida 2 %; PASS impost 8 %; awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni mogħtija taħt ċirkostanzi eċċezzjonali jew CMA 21 %.

F’Diċembru 2016, il-lista kienet tinkludi total ta’ 2 099 mediċina (273 CAPs u 1 826 mhux CAPs) isseparati f’lista ewlenija ta’ 301 mediċina u 13-il anness b’1 798 mediċina. Kull anness inkluda mediċini bl-istess sustanza attiva li għalihom ġie impost PASS bħala riżultat ta’ rieżami tal-UE tas-sikurezza tas-sustanzi attivi kkonċernati. Ir-raġunijiet għall-inklużjoni fil-lista kienu: NAS 9 %; mediċina bijoloġika ġdida 2 %; PASS impost 88 %; awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni mogħtija taħt ċirkostanzi eċċezzjonali jew CMA 1 %. Madankollu, jekk kull wieħed mill-annessi jitqies bħala annotazzjoni waħda fil-lista ewlenija (b’total ta’ 314-il prodott) ir-raġunijiet għall-inklużjoni jkunu: NAS 63 %; mediċina bijoloġika ġdida 15 %; PASS impost 18 %; awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni mogħtija taħt ċirkostanzi eċċezzjonali jew CMA 5 %. Il-maġġoranza (87 %) tal-prodotti fil-lista ta’ Diċembru 2016 ma kinux CAPs minħabba l-għadd kbir ta’ prodotti awtorizzati fil-livell nazzjonali soġġetti għal PASS impost.

4.2Rappurtar tal-effetti sekondarji (ADRs) għall-mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali

L-għan ewlieni tal-monitoraġġ addizzjonali huwa li jtejjeb ir-rappurtar tal-effetti sekondarji (ADR). L-EMA investigat jekk ir-rapporti dwar l-ADRs fil-bażi tad-data EudraVigilance (EV) inbidlux wara l-inklużjoni tal-mediċina fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali.

L-EMA użat il-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali ta’ Diċembru 2015 biex tidentifika l-mediċini għall-analiżi billi din ippermettiet mill-inqas 12-il xahar ta’ segwitu għar-rappurtar tal-ADRs filwaqt li għamlet monitoraġġ addizzjonali. L-analiżi finali kienet ristretta għall-mediċini li għalihom ġew riċevuti mill-inqas 10 rapporti dwar l-ADRs fiż-ŻEE fix-xahar. L-EMA analizzat ir-rappurtar tal-ADRs għal 11-il mediċina għal 12-il xahar qabel u 12-il xahar wara l-inklużjoni tagħhom fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali.

L-EMA rrappurtat li l-modi kif ir-rappurtar tal-ADRs inbidel wara żieda mal-lista kienu eteroġeni. Mill-ħames mediċini li fihom NAS, tnejn urew żieda statistikament sinifikanti fit-tnaqqis tar-rappurtar tal-ADRs wara l-inklużjoni fil-lista, l-oħrajn ma wrewx bidliet sinifikanti. Fost is-sitt prodotti inklużi minħabba PASS, ma ġie identifikat l-ebda tibdil fir-rappurtar għal tliet prodotti, filwaqt li tliet prodotti wrew tnaqqis sinifikanti fit-tendenza tar-rappurtar tal-ADRs.

L-EMA nnutat li l-istudju kellu diversi limitazzjonijiet, pereżempju minħabba s-sett ta’ data limitat (11-il mediċina), it-tul tal-perjodu ta’ osservazzjoni (sa 24 xahar). Fl-analiżi ma setgħux jitiqesu fatturi ta’ konfużjoni dipendenti fuq iż-żmien u s-suppożizzjonijiet għall-kalkoli setgħu jinfluwenzaw ir-riżultati. Il-qawwa biex tiġi identifikata d-differenza fir-rappurtar kienet ristretta.

Fil-qosor, l-EMA indikat li kien hemm xi evidenza li r-rappurtar jista’ jiżdied għal xi mediċini li fihom NAS. Ma kienx hemm evidenza li l-monitoraġġ addizzjonali jżid ir-rappurtar tal-ADRs għall-prodotti soġġetti għal PASS. L-EMA nnutat li l-analiżi kienet ristretta għal subsett żgħir ta’ prodotti u possibbilment ma kinitx b’saħħitha biżżejjed, u għalhekk ir-riżultati jeħtieġ li jiġu interpretati b’kawtela. Barra minn hekk, l-EMA nnutat li r-rappurtar tal-ADRs seta’ żdied ukoll minħabba fatturi oħra għajr l-inklużjoni fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali.

Ir-rapport tal-EMA/HMA jikkonkludi “Li kieku l-analiżijiet urew żidiet sinifikanti u konsistenti fir-rappurtar tal-ADRs, kien ikun raġonevoli li jiġi konkluż li AM [monitoraġġ addizzjonali] kien qed iżid ir-rappurtar għal dawn il-prodotti. Madankollu, ir-riżultati inkonsistenti u marġinali, flimkien mal-influwenzi esterni magħrufa u differenti fuq ir-rappurtar tal-ADRs, jissuġġerixxu li anki b’daqs akbar tal-kampjun u b’segwitu aktar fit-tul, il-potenzjal li tintwera b’mod definittiv r-rabta kawżali bejn l-AM u ż-żieda fir-rappurtar, mhuwiex probabbli.”

4.3Impatt tal-istatus ta’ monitoraġġ addizzjonali fuq is-sinjali ta’ sikurezza għall-mediċini

Is-sinjal ta’ sikurezza huwa informazzjoni dwar avveniment avvers ġdid jew magħruf li jista’ jiġi kkawżat minn mediċina u jirrikjedi aktar investigazzjoni 25 . L-EMA eżaminat jekk l-inklużjoni ta’ mediċina fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali affettwatx id-detezzjoni u l-ġestjoni ta’ sinjali ta’ sikurezza relatati magħha. Bejn April 2013 u Diċembru 2016, il-PRAC ivvaluta 269 sinjal, li minnhom 58 kienu jikkonċernaw biss sustanzi attivi f’mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali filwaqt li 26 sinjal kienu jinvolvu diversi mediċini li wħud minnhom kienu fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali.

Mit-58 sinjal (21 %) li kienu jikkonċernaw sustanzi attivi biss f’mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali, 78 % kienu relatati ma’ mediċini b’NAS, 19 % kellhom PASS impost u 3 % kellhom awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni mogħtija taħt ċirkostanzi eċċezzjonali jew CMA.

Inbeda rieżami tas-sikurezza (referenza) 26 f’erba’ każijiet (7 %) tas-sinjali li jikkonċernaw il-mediċini fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali meta mqabbla ma’ żewġ każijiet (1 %) ta’ dawk li mhumiex fil-lista. Iċ-ċirkolazzjoni ta’ komunikazzjoni diretta għall-professjonisti fil-kura medika (DHPC) kienet irrakkomandata f’7 % tas-sinjali vvalutati relatati ma’ mediċini fuq il-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali, meta mqabbla ma’ 5 % għal mediċini li mhumiex fil-lista. Madankollu, l-EMA nnutat li kwalunkwe differenza trid tiġi evalwata b’attenzjoni. B’aġġornament tal-informazzjoni dwar il-prodott, l-eżitu ta’ 38 % tal-valutazzjonijiet għall-mediċini fil-lista mqabbel ma’ 49 % ta’ dawk li mhumiex fil-lista. L-EMA ikkonkludiet li l-eżiti tas-sinjali kienu simili għall-prodotti soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali jew le u li ma setax jiġi konkluż li l-istatus ta’ monitoraġġ addizzjonali għandu impatt fuq l-eżiti tas-sinjali.

5.Esperjenza nazzjonali miksuba permezz tal-monitoraġġ addizzjonali

5.1Esperjenza tal-Istati Membri

L-Azzjoni Konġunta SCOPE investigat l-esperjenza tal-Istati Membri fil-ġbir tal-ADRs, inkluż il-monitoraġġ addizzjonali 27 . Din tirrapporta li 60 % tal-Istati Membri ma jidentifikawx speċifikament ir-rapporti dwar l-ADRs għall-mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali.

Fi stħarriġ separat fl-2017, l-EMA staqsiet lill-Istati Membri dwar l-esperjenza tagħhom bil-monitoraġġ addizzjonali. Sitta u għoxrin NCAs irrispondew għall-istħarriġ u kollha kienu wettqu mill-inqas attività waħda biex jippromwovu l-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali. Ħamsa u għoxrin NCAs kellhom tali inizjattivi fl-2013, bejn wieħed u ieħor fiż-żmien meta t-triangolu iswed u d-dikjarazzjoni ta’ akkumpanjament kienu inklużi fl-informazzjoni dwar il-prodott. Bejn l-2014 u l-2017, bħala medja, tmien NCAs kull sena rrappurtaw li jwettqu attivitajiet ta’ komunikazzjoni ġodda.

Għoxrin NCAs irrappurtaw li kien hemm żieda fl-ammont ta’ xogħol assoċjat mal-introduzzjoni ta’ simbolu tal-monitoraġġ addizzjonali. Fejn ingħataw stimi tal-ħin addizzjonali, il-medda stmata kienet minn madwar 0,02 sa 1 ekwivalenti full-time 28 , għalkemm ma kien hemm l-ebda informazzjoni disponibbli dwar il-linja bażi inizjali tar-riżorsi. Ir-raġunijiet ewlenin imsemmija għaż-żieda fl-ammont ta’ xogħol kienu kompiti amministrattivi u regolatorji bħal: attivitajiet ta’ identifikazzjoni ta' sinjali; ġestjoni tal-ADRs; żieda fir-rappurtar tal-ADRs; aġġornamenti tas-siti web; trattament ta’ mistoqsijiet; kompiti regolatorji oħra (eż. varjazzjonijiet tal-awtorizzazzjoni tal-kummerċjalizzazzjoni, reviżjoni ta’ materjal edukattiv).

Fl-istħarriġ saru kummenti addizzjonali minn tliet NCAs. Waħda tinnota li kien hemm indikazzjonijiet li xi pazjenti jistgħu joqogħdu lurra milli jużaw prodotti soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali. Waħda rrapportat li kienet innutat għarfien fost l-HCPs dwar is-simbolu iswed u li l-HCPs jirrapportaw speċifikament l-ADRs għall-mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali. Żewġ NCAs esprimew riżervi dwar l-utilità tal-iskema, speċjalment għal prodotti b’PASS impost.

5.2Fehmiet tal-Kumitat għall-Valutazzjoni tar-Riskji tal-Farmakoviġilanza

Il-PRAC ġie kkonsultat dwar l-abbozz ta’ rapport tal-EMA/HMA dwar l-esperjenza ta’ monitoraġġ addizzjonali. Matul din il-konsultazzjoni xi membri qajmu tħassib dwar li l-PASS impost huwa skattatur obbligatorju għall-inklużjoni ta’ mediċina fil-lista. Il-kumitat innota li attivitajiet addizzjonali ta’ farmakoviġilanza, bħall-PASS, jiġu imposti jekk attivitajiet ta’ rutina, bħar-rappurtar spontanju, ma jindirizzawx biżżejjed il-kwistjoni tas-sikurezza. Il-PRAC innota wkoll li jista’ jkun hemm każijiet fejn PASS jista’ jiġi impost għal prodott wieħed filwaqt li prodotti simili oħra ma għandhomx PASS impost. F’każijiet bħal dawn, fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali tiġi inkluża biss il-mediċina b’PASS. Intqal li skont l-esperjenza ta’ xi NCAs, il-pazjenti jistgħu jiddubitaw min-nuqqas ta’ konsistenza, b’mod li fost il-mediċini bl-istess sustanza, uħud jitqiesu bħala “aktar sikuri” minħabba li ma għandhomx it-triangolu iswed. Il-PRAC ikkunsidra li tali inkonsistenza tista’ ddgħajjef il-fiduċja b’mod ġenerali fis-sistema tal-farmakoviġilanza u b’mod speċifiku fil-monitoraġġ addizzjonali.

Il-PRAC issuġġerixxa li f’livell ta’ sustanza attiva, status ta’ monitoraġġ addizzjonali impost, aktar milli wieħed fil-livell ta’ prodott mediċinali individwali, jipprevjeni sitwazzjonijiet fejn diversi prodotti li fihom l-istess sustanza attiva jkollhom status ta’ monitoraġġ addizzjonali differenti. Huma indikaw ukoll li jekk il-monitoraġġ addizzjonali fil-livell tas-sustanza jitqies li jwassal għal sfidi oħra, f’dak il-każ ħafna mid-diffikultajiet jistgħu jiġu solvuti bit-tneħħija tal-istatus ta’ monitoraġġ addizzjonali tal-prodotti bi studju impost.

5.3Konklużjonijiet ġenerali ppreżentati fir-rapport tal-HMA/EMA

Il-konklużjonijiet ġenerali ppreżentati fir-rapport tal-HMA/EMA tal-esperjenza tal-monitoraġġ addizzjonali kienu li, ir-riżultati jissuġġerixxu:

·Huma meħtieġa kemm aktar ħin kif ukoll aktar komunikazzjoni biex jiżdied l-għarfien dwar l-AM [monitoraġġ addizzjonali], kif ukoll il-ħtieġa għal rappurtar tal-ADRs b’mod ġenerali. Ir-riżultati tal-istħarriġ tal-EMA jissuġġerixxu li l-għarfien tal-AM huwa akbar f’xi gruppi milli f'oħrajn u li din id-data tista’ tintuża biex jiġu mmirati l-messaġġerija u l-intensità tal-komunikazzjonijiet;

·L-analiżi EudraVigilance li tinvestiga l-effett ta’ status ta’ monitoraġġ addizzjonali fuq ir-rappurtar tal-ADRs ma kinitx konklużiva u l-influwenzi kontrastanti magħrufa fuq ir-rappurtar tal-ADRs iqajmu dubji dwar jekk perjodu itwal u kampjun akbar tal-prodott jippermettux li jiġi identifikat impatt tal-AM fuq ir-rappurtar tal-ADRs u l-identifikazzjoni ta’ sinjali, jekk jeżistu effetti bħal dawn;

·L-inklużjoni tal-PASS impost bħala skattatur obbligatorju għall-monitoraġġ addizzjonali twassal għall-inklużjoni ta’ għadd kbir ta’ prodotti stabbiliti fil-lista u hija ta’ valur limitat.

·L-istatus ta’ monitoraġġ addizzjonali fil-livell tal-prodott ikkombinat mal-inklużjoni ta’ PASS impost bħala skattatur obbligatorju għall-monitoraġġ addizzjonali ġew enfasizzati bħala kwistjonijiet ewlenin bil-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali. Dan huwa minħabba n-nuqqas ta’ fehim li jirriżulta fost il-pazjenti u l-HCPs, minħabba sitwazzjonijiet fejn diversi prodotti li fihom l-istess sustanza attiva għandhom status AM differenti. Il-biċċa l-kbira tal-eżempji ta’ din l-inkonsistenza jistgħu jiġu riżolti billi l-PASS impost jitneħħa bħala skattatur obbligatorju tal-istatus ta’ monitoraġġ addizzjonali;

·Il-PRAC jappoġġja kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-kamp ta’ applikazzjoni ta’ monitoraġġ addizzjonali, b’mod partikolari l-inklużjoni obbligatorja ta’ prodotti soġġetti għal PASS impost.

6.Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Ir-rapport ippreżentat mill-HMA/EMA dwar l-esperjenza tal-Istati Membri u l-EMA dwar il-monitoraġġ addizzjonali jagħti ħarsa ġenerali lejn l-esperjenza fit-tliet snin wara l-introduzzjoni tat-triangolu iswed fl-2013.

Fiż-żmien meta ġie inkluż it-triangolu iswed fl-informazzjoni dwar il-mediċini kkonċernati, kien hemm attivitajiet organizzati mill-awtoritajiet kompetenti nazzjonali biex jippromwovu l-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali u l-importanza tar-rappurtar tal-ADRs b’mod ġenerali.

Rigward l-għarfien dwar il-monitoraġġ addizzjonali, ir-rappurar tal-esperjenza bil-monitoraġġ addizzjonali jindika li l-gruppi mistħarrġa, inklużi l-pazjenti u l-professjonisti fil-kura medika, kellhom għarfien tal-kunċett ta’ monitoraġġ addizzjonali, għalkemm il-livell ta’ fehim varja. L-istħarriġ tal-pazjenti u tal-professjonisti fil-kura medika indika li hemm nuqqas ta’ ftehim dwar ir-raġunijiet li għalihom mediċina tkun soġġetta għal monitoraġġ addizzjonali. Fir-rapport tal-HMA/EMA huwa ssuġġerit li jinħtieġu aktar attivitajiet ta’ ħin u ta’ aktar komunikazzjoni biex titqajjem kuxjenza dwar il-monitoraġġ addizzjonali u r-raġunijiet għall-inklużjoni ta’ mediċina fil-lista.

Il-Kummissjoni appoġġjat l-attivitajiet tal-Azzjoni Konġunta SCOPE. Permezz ta’ dan il-proġett ġew żviluppati diversi materjali li jistgħu jappoġġjaw is-sensibilizzazzjoni dwar kif għandhom jiġu rrapportati avvenimenti avversi assoċjati mal-użu tal-mediċini 29 .

Rakkomandazzjoni 1 – L-Istati Membri u l-EMA huma mħeġġa jkomplu jippromwovu r-rappurtar tal-ADRs u jikkondividu l-esperjenza tagħhom biex jiżviluppaw aktar l-aħjar prattiki.

Rigward l-impatt tal-inklużjoni ta’ mediċina fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali, l-analiżi EV li tinvestiga l-effett tal-inklużjoni fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali fuq ir-rappurtar ta’ ADRs ma kinitx konklużiva. Lanqas ma kien possibbli li jiġi konkluż jekk status ta’ monitoraġġ addizzjonali għandux impatt fuq in-numru ta’ sinjali vvalidati u vvalutati mill-PRAC jew fuq l-eżitu tas-sinjali.

Għar-rapport tal-HMA/EMA tlesta stħarriġ tal-Istati Membri fejn intqal minn xi rispondenti li l-inklużjoni tal-mediċini b’PASS impost fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali twassal għal għadd kbir ta’ mediċini li ilhom fis-suq għal ħafna snin soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali. Xi Stati Membri esprimew dubji dwar il-valur miżjud f’dawn il-każijiet u dwar il-possibbiltà ta’ nuqqas ta’ ftehim tar-raġuni għall-inklużjoni tat-triangolu iswed fl-informazzjoni dwar il-prodott. Issemma wkoll li jista’ jkun hemm konfużjoni meta prodotti bl-istess sustanza attiva mhux dejjem ikunu soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali. Il-kwistjoni dwar jekk hemmx konfużjoni fir-rigward ta’ prodotti li għandhom l-istess sustanza attiva ma kinitx parti mill-istħarriġ imsemmi fir-rapport.

Rakkomandazzjoni 2 – l-evidenza ma tippermettix konklużjoni dwar l-impatt tal-monitoraġġ addizzjonali fuq ir-rappurtar jew id-detezzjoni ta’ avvenimenti avversi. Huwa rrakkomandat li jitkompla l-monitoraġġ tal-impatt biex tissaħħaħ il-bażi tal-evidenza għal rieżami futur tal-iskema.

Rigward il-kamp ta’ applikazzjoni tal-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali, il-PRAC indika l-appoġġ tiegħu biex jerġa’ jiġi kkunsidrat il-kamp ta’ applikazzjoni tal-obbligi ta’ monitoraġġ addizzjonali, b’mod partikolari l-inklużjoni obbligatorja ta’ prodotti soġġetti għal PASS impost.

Il-Kummissjoni tinnota li kien hemm osservazzjonijiet u tħassib minn xi Stati Membri dwar ir-raġunijiet għall-inklużjoni fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali, b’mod partikolari dawk li għandhom PASS impost, u li l-PRAC jappoġġja l-kunsiderazzjoni mill-ġdid tal-kamp ta’ applikazzjoni obbligatorju għall-monitoraġġ addizzjonali.

Il-Kummissjoni ma tikkunsidrax li dan it-tħassib jirrikjedi rieżami immedjat tal-leġiżlazzjoni iżda evidenza dwar l-implimentazzjoni u l-impatt tal-monitoraġġ addizzjonali jistgħu jitqiesu xierqa fi kwalunkwe rieżami futura tal-leġiżlazzjoni.

Rakkomandazzjoni 3 – l-awtoritajiet kompetenti huma mistiedna jkomplu jiġbru d-data dwar l-implimentazzjoni ta’ monitoraġġ addizzjonali biex fi stadju aktar tard issir valutazzjoni ulterjuri tal-fehim ta’ monitoraġġ addizzjonali u l-impatt tiegħu fir-rigward ta’ mediċini bl-istess sustanza attiva, kif ukoll l-esperjenza li tikkonċerna mediċini b’PASS impost.

(1)

     Ir-Regolament (KE) Nru 726/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-31 ta’ Marzu 2004 li jistabbilixxi proċeduri Komunitarji għall-awtorizzazzjoni u s-sorveljanza ta’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem u veterinarju u li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (ĠU L 136, 30.4.2004, p. 1).

(2)

     Id-Direttiva 2001/83/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta’ Novembru 2001 dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem (ĠU L 311, 28.11.2001, p. 67).

(3)      Ir-Regolament (UE) Nru 1235/2010 (ĠU L 348, 31.12.2010. p 1), id-Direttiva 2010/84/UE (ĠU L 348, 31.12.2010. p 74).

(4)      Ir-Regolament (UE) Nru 1027/2012 (ĠU L 316, 14.11.2012. p 38), id-Direttiva 2012/26/UE (ĠU L  299, 27.10.2012. p 1).

(5)      Il-kunċett u l-kamp ta’ applikazzjoni tal-monitoraġġ addizzjonali ġie introdott fl-Artikolu 23 tar-Regolament (KE) Nru 726/2004 permezz tar-Regolament (UE) Nru 1235/2010 u emendat mir-Regolament (UE) Nru 1027/2012.

(6)      L-Artikolu 1(11) tar-Regolament (UE) Nru 1235/2010 emenda tal-Artikolu 23 tar-Regolament (KE) Nru 726/2004.

(7)      Is-“simbolu iswed” huwa definit mill-Artikolu 23 tar-Regolament (KE) Nru 726/2004 u l-Artikolu 11 tad-Direttiva 2001/83/KE. Dan tfassal bħala triangolu iswed bil-maqlub permezz tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 198/2013 tas-7 ta’ Marzu 2013 dwar l-għażla ta’ simbolu bil-għan li jiġu identifikati prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem li huma suġġetti għal monitoraġġ addizzjonali (ĠU L 65, 8.3.2013, p. 17).

(8)      L-Artikolu 1(4) tar-Regolament (UE) Nru 1027/2012 emenda tal-Artikolu 23 tar-Regolament (KE) Nru 726/2004.

(9)      L-Artikolu 23(4a) tar-Regolament (KE) Nru 726/2004.

(10)      Rapport konġunt tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini u tal-Istati Membri lill-Kummissjoni Ewropea dwar l-esperjenza bil-lista ta’ prodotti soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali, EMA/153015/2018, it-8 ta’ Marzu 2018.

(11)      Id-data minn EudraVigilance tiġi ppubblikata fil-bażi ta’ data Ewropea tar-rapporti dwar reazzjonijiet avversi għal mediċina suspettati http://www.adrreports.eu/ .

(12)      Fuljett dwar it-triangolu iswed https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/files/pharmacovigilance/2013-10_blacksymbol/bs2013_10_mt.pdf .

(13)       https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory/post-authorisation/pharmacovigilance/medicines-under-additional-monitoring/list-medicines-under-additional-monitoring

(14)       http://www.scopejointaction.eu/  

(15)

     Radecka A. Loughlin, L., Foy, M. et al., Enhancing Pharmacovigilance Capabilities in the EU Regulatory Network: The SCOPE Joint Action, Drug Safety, (2018) 41: 1285.  https://doi.org/10.1007/s40264-018-0708-5

(16)       https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/guideline-good-pharmacovigilance-practices-module-x-additional-monitoring_en.pdf  

(17)      L-Artikolu 23(1a) tar-Regolament (KE) Nru 726/2004.

(18)      Id-data limitu għar-rappurtar tal-esperjenza tal-EMA.

(19)      L-istħarriġ kien disponibbli għall-pubbliku ġenerali fuq il-pjattaforma tal-EUSurvey għal ħames ġimgħat bejn Settembru u Ottubru 2017. L-informazzjoni dwar l-istħarriġ kienet imxerrda mill-EMA, mill-NCAs, mill-HCPs u mill-organizzazzjonijiet tal-pazjenti.

(20)      Ir-risposti li kien għad fadal ġew ivvalutati bħala informazzjoni insuffiċjenti, l-ebda fehim jew nuqqas ta’ rispons.

(21)      Preżentazzjoni minn François Houÿez “What does the new PhV [pharmacovigilance] system mean for patients in real life?” Disponibbli fuq: https://www.eurordis.org/sites/default/files/Eurordis_patients_and_pharmacovigilance.pdf .

(22)      Ir-riċerka ġiet appoġġjata mill-Health Products Regulatory Authority, mir-Regulatory Science Ireland u mill-University College ta’ Cork.

(23)      J. O’Callaghan et al, BioDrugs (2018) 32:267-280.

(24)      Iċ-ċifri fejn in-NAS hija r-raġuni għall-inklużjoni fil-lista ta’ monitoraġġ addizzjonali, jinkludu l-prodotti kollha li fihom sustanza attiva ġdida.

(25)      “Sinjal” kif iddefinit fl-Artikolu 19 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) Nru 520/2012.

(26)      Il-proċeduri ta’ referenza jintużaw biex jindirizzaw tħassib dwar is-sikurezza jew il-bilanċ bejn il-benefiċċju u r-riskju ta’ mediċina. Ir-rieżamijiet tas-sikurezza tas-sinjali huma abbażi tal-Artikoli 31 jew 107i tad-Direttiva 2001/83/KE u l-Artikolu 20 tar-Regolament 726/2004.

(27)      Pakkett tax-xogħol 4 - Identifikazzjoni, ġestjoni u sensibilizzazzjoni tar-rapporti dwar l-ADRs għal mediċini soġġetti għal monitoraġġ addizzjonali - http://www.scopejointaction.eu/_assets/files/WP4-DEL3-Additional-Monitoring.pdf .  

(28)      Tliet NCAs semmew ammont ta’ xogħol addizzjonali baxx, filwaqt li erba’ NCAs semmew 0,5 jum fix-xahar, 1 ekwivalenti full time (FTE), 0,1 FTE, u 150 siegħa fis-sena rispettivament.

(29)      Sett ta’ għodod ta’ SCOPE dwar is-sensibilizzazzjoni fir-rigward tal-ADRs - http://www.scopejointaction.eu/outputsandresults/adr-collection/awareness-levels/ .