Comhordú beartas eacnamaíoch agus faireachas ar bheartais bhuiséadacha

PRÍOMHPHOINTÍ

Clúdaítear an méid seo a leanas sna rialacha:

An seimeastar Eorpach

Déanann an Chomhairle agus an Coimisiún faireachas iltaobhach, le rannpháirtíocht Pharlaimint na hEorpa, bunaithe ar staidreamh neamhspleách ardchaighdeáin.

Cuimsítear leis an seimeastar:

• ceapadh agus cur chun feidhme an fhaireachais orthu seo a leanas:
  • treoirlínte ginearálta beartas eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh (AE) agus Bhallstáit AE,
  • moltaí tírshonracha,
  • moltaí maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro,
  • treoirlínte fostaíochta, lena n–áirítear na prionsabail maidir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta agus moltaí gaolmhara tírshonracha;
• pleananna fioscach–struchtúracha meántéarmacha náisiúnta a chur isteach, a mheasúnú agus a fhormhuiniú agus a bhfaireachán ina dhiaidh sin trí thuarascálacha bliantúla ar dhul chun cinn;
• faireachas d’fhonn míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú.

Maidir leis na Ballstáit:

• ní mór dóibh moltaí na Comhairle a chur san áireamh go cuí, moltaí a bhunaítear ar thograí ón gCoimisiún, agus cinntí eacnamaíocha, sóisialta, fostaíochta, struchtúracha agus buiséadacha á gcur san áireamh;
• féadfar tuilleadh moltaí a chur ar fáil dóibh nó féadfaidh siad rabhadh a fháil ón gCoimisiún agus féadfar smachtbhannaí airgeadais a fhorchur orthu má thugann siad neamhaird ar an moladh bunaidh agus ar na treoirlínte.

Conairí tagartha¹

Nuair a ullmhaíonn Ballstát ag a bhfuil fiachas poiblí os cionn 60 % dá n–olltáirgeacht intíre (OTI) nó ag a bhfuil easnamh os cionn 3 % den OTI plean fioscach–struchtúrach meántéarmach náisiúnta, soláthróidh an Coimisiún treoir roimh ré don Bhallstát agus don Choiste Eacnamaíoch agus Airgeadais i bhfoirm conair fhioscach ilbhliantúil (“conair thagartha”).

Tá an conair thagartha bunaithe ar riosca agus atá sí saincheaptha do dhúshláin inbhuanaitheachta an Bhallstáit chun an méid seo a leanas a áirithiú:

• maidir leis an gcóimheas idir fiachas agus OTI:
  • go gcuirfear é, nó go gcoinneofar é, ar chonair inchreidte anuas, nó ar leibhéil stuama faoi bhun thairseach 60 % den OTI, faoi dheireadh tréimhse ceithre bliana ('tréimhse choigeartaithe') gan bearta buiséadacha breise,
  • go laghdófar é faoi mheán bliantúil íosta de 1 phointe céatadáin den OTI i gcás go bhfuil an cóimheas os cionn 90 % agus 0.5 pointe céatadáin i gcás go bhfuil sé idir 60 % agus 90 %;
• maidir leis an easnamh:
  • go dtabharfar faoi bhun 3 % den OTI é faoi dheireadh tréimhse choigeartaithe ceithre bliana agus go bhfanfaidh sé faoi bhun an leibhéil sin thar an meántéarma gan bearta buiséadacha breise,
  • go leanfaidh sé ag laghdú go dtí go soláthróidh sé corrlach 1.5 % den OTI i dtéarmaí struchtúracha i gcoibhneas le 3 % de luach tagartha an OTI;
• tá an iarracht choigeartaithe líneach, go ginearálta;
• gur féidir an tréimhse choigeartaithe a shíneadh ó cheithre bliana go dtí seacht mbliana má tá sraith shonrach gealltanais athchóirithe agus infheistíochta mar bhonn leis – i gcás den sórt sin, ba cheart don iarracht thar shaolré an phlean fioscach–struchtúrtha mheántéarmaigh náisiúnta a bheith comhréireach ar a laghad leis an iarracht iomlán;
• go bhfuil comhsheasmhacht ann maidir leis an mbealach ceartaitheach a mholtar faoin nós imeachta um easnamh iomarcach, más infheidhme.

Maidir leis an gCoimisiún:

• úsáideann sé modheolaíocht inmhacasamhlaithe, intuartha agus thrédhearcach lena chinneadh an bhfuil cóimheas fiachais Ballstáit ar chonair anuas nó an bhfuil sé fós ar leibhéal stuama;
• seolann sé an méid seo a leanas chuig na Ballstáit sula gcuirfidh siad a bplean fioscach–struchtúrach meántéarmach náisiúnta isteach agus chuig an gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais:
  • conair thagartha (do Bhallstáit ag a bhfuil fiachas poiblí os cionn 60 % den OTI nó ag a bhfuil easnamh os cionn 3 % den OTI) agus an comhardú príomha struchtúrach comhfhreagrach,
  • an fhaisnéis theicniúil agus an chomhardú príomha struchtúrach comhfhreagrach, má iarrann Ballstát é ag a bhfuil fiachas poiblí faoi bhun 60 % den OTI agus ag a bhfuil easnamh níos lú ná 3 % den OTI,
  • an creat réamh–mheastacháin foluiteach meántéarmach maidir leis an bhfiachas poiblí agus na torthaí ina leith
  • a réamhaisnéis agus a bhoinn tuisceana mhaicreacnamaíocha.

Pleananna fioscach–struchtúracha meántéarmacha náisiúnta

I ndiaidh dóibh dul i gcomhairle le heagraíochtaí sochaí sibhialta, comhpháirtithe sóisialta, údaráis réigiúnacha agus páirtithe leasmhara ábhartha eile, cuirfidh na Ballstáit plean fioscach–struchtúrtha meántéarmach náisiúnta faoi bhráid na Comhairle agus an Choimisiúin, ina gcumhdófar tréimhse ceithre nó cúig bliana ag brath ar ghnáthfhad théarma reachtach an Bhallstáit. Sula gcuirfear an plean isteach, beidh idirphlé teicniúil ag an mBallstát leis an gCoimisiún.

Maidir leis an bplean:

• leagtar amach ann conair fhioscach a chomhlíonann ceanglais maidir le fiachas agus easnamh an Aontais;
• áirítear leis conair thagartha an Choimisiúin (i gcás Ballstát ag a bhfuil fiachas poiblí os cionn 60 % den OTI nó ag a bhfuil easnamh os cionn 3 % den OTI);
• mínítear ann conas a áireoidh an Ballstát go soláthrófar sraith ábhartha athchóirithe agus infheistíochtaí a bheidh mar bhonn faoi shíneadh na tréimhse coigeartaithe go dtí tréimhse seacht mbliana ar a mhéad más infheidhme;
• mínítear ann conas a áiritheoidh an Ballstát go soláthrófar athchóirithe agus infheistíochtaí mar fhreagairt ar na príomhdhúshláin a sainaithníodh i gcomhthéacs an tseimeastair Eorpaigh, agus conas a thabharfaidh an Ballstát aghaidh ar thosaíochtaí an Aontais maidir le haistriú cóir glas agus digiteach, athléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch, slándáil fuinnimh agus, más gá, carnadh cumas cosanta;
• tá faisnéis thábhachtach eacnamaíoch agus bhuiséadach ann.

Déanann an Coimisiún scrúdú ar an bplean náisiúnta agus molann sé go ndéanfaidh an Chomhairle é a fhormhuiniú nó plean leasaithe a iarraidh. I gcás nach leanann an Chomhairle an moladh ón gCoimisiúin, ní mór di é sin a mhíniú go poiblí (“comhlíonadh nó míniú”).

Cur chun feidhme na bpleananna fioscach–struchtúracha meántéarmacha náisiúnta

Cuireann na Ballstáit tuarascáil bhliantúil maidir le dul chun cinn atá ar fáil faoi bhráid an Choimisiúin. Déanann an Coimisiún dlúthfhaireachán ar an leanann na Ballstáit an chonair ghlanchaiteachais atá leagtha amach sa phlean agus atá formhuinithe ag an gComhairle, ar chur chun feidhme na sraithe athchóirithe agus infheistíochta atá mar bhonn faoi shíneadh a chur leis an tréimhse coigeartaithe (más infheidhme) agus ar chur chun feidhme na n–athchóirithe agus na hinfheistíochta níos leithne a bhaineann leis an seimeastar Eorpach. Ar iarratas ón mBallstát, soláthraíonn institiúidí fioscacha neamhspleácha measúnú chomh maith ar chomhlíonadh na conaire ghlanchaiteachais arna formhuiniú ag an gComhairle.

Maidir leis an mBord Fioscach Eorpach:

• soláthraíonn sé meastóireacht ex post ar chur chun feidhme chreat fioscach rialachais an Aontais;
• tugann sé comhairle maidir leis an seasamh fioscach cuí don limistéar euro agus do gheilleagair náisiúnta;
• tugann sé comhairle, ar iarratas ón gCoimisiún nó ón gComhairle, maidir leis an gComhshocrú Cobhsaíochta agus Fáis a chur chun feidhme;
• comhoibríonn sé go dlúth le hinstitiúidí fioscacha neamhspleácha;
• déanann sé moltaí maidir le teacht chun cinn an chreata fhioscaigh amach anseo.

Is féidir leis an gComhairle imeachtaí ón gconair ghlanchaiteachais a cheadú:

• do gach Ballstát i gcás ina bhfuil dul chun cinn mór eacnamaíoch sa limistéar euro nó ar fud an Aontais, ar an gcoinníoll nach gcuirfear an inbhuanaitheacht fhioscach i mbaol sa mheántéarma leis (“clásal éalaithe ginearálta”);
• do Bhallstát aonair i gcás go bhfuil tionchar mór ag imthosca eisceachtúla nach bhfuil smacht ag an mBallstát sin orthu ar a chuid airgid phoiblí (“clásal éalaithe náisiúnta”), ar an gcoinníoll nach gcuirfear an inbhuanaitheacht fhioscach i mbaol sa mheántéarma le himeacht den sórt sin.

Trédhearcacht agus cuntasacht

Tá an Pharlaimint páirteach ar bhealach rialta agus struchtúrtha i bpróiseas an tseimeastair Eorpaigh tríd an méid seo a leanas:

• faigheann si na pleananna fioscach–struchtúracha meántéarmacha náisiúnta;
• faigheann sí nuashonruithe rialta a ó uachtaráin na Comhairle agus an Choimisiúin maidir leis an bhfaireachas iltaobhach agus tuarascáil bhliantúil ó uachtarán an Ghrúpa Euro;
• faigheann sí faisnéis eacnamaíoch agus airgeadais fhorleathan ón gCoimisiún;
• tá sí ábalta a iarraidh ar uachtaráin na Comhairle Eorpaí, na Comhairle, an Choimisiúin agus an Ghrúpa Euro chun forbairtí eacnamaíocha a phlé.

Cuirtear an rialachán i bhfeidhm i gcomhar le Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a cheartú agus Rialachán (AE) Uimh. 472/2013 maidir le neartú ar an bhfaireachas eacnamaíoch agus buiséadach na mBallstát.

Maidir leis an gCoimisiún:

• bunaíonn sé idirphlé leanúnach leis na Ballstáit;
• féadfaidh sé misin faireacháin a dhéanamh sna Ballstáit;
• ní mór dó tuarascáil a fhoilsiú faoin 31 Nollaig 2030, agus gach cúig bliana ina dhiaidh sin, maidir le cur chun feidhme an rialacháin.