Φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός εφαρμόζεται για:

• τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου που απαριθμούνται στα παραρτήματα I, II και III, είτε μεμονωμένα είτε ως μείγματα·
• προϊόντα και εξοπλισμό που περιέχουν ή βασίζονται σε φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου.

Πρόληψη των εκπομπών

Οι κανόνες:

• απαγορεύουν την εσκεμμένη έκλυση φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα· αν η έκλυση είναι τεχνικά αναγκαία, οι εκπομπές πρέπει να αποτρέπονται στο μέτρο του δυνατού και, αν χρειάζεται, η διαδικασία πρέπει να τεκμηριώνεται·
• απαιτούν να λαμβάνονται όλες οι αναγκαίες προφυλάξεις για την πρόληψη της ακούσιας έκλυσης φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου κατά τη διάρκεια της παραγωγής, της μεταφοράς και της αποθήκευσης·
• απαιτούν να επισκευάζονται διαρροές από εξοπλισμό ή εγκαταστάσεις χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και να επαληθεύεται αργότερα ότι η επιδιόρθωση ήταν αποτελεσματική·
• απαιτούν από τους χειριστές εξοπλισμού:
  • να διασφαλίζουν ότι γίνονται έλεγχοι για διαρροές κάθε 3 με 24 μήνες για ορισμένα είδη εξοπλισμού, η συχνότητα των οποίων εξαρτάται από τη σχετική ποσότητα φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου και αν υπάρχει σύστημα ανίχνευσης διαρροών,
  • να εγκαθιστούν ένα σύστημα ανίχνευσης διαρροών για στατικό εξοπλισμό που υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο μέγεθος,
  • να τηρούν αρχεία με στοιχεία των φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου σχετικά με κάθε στοιχείο εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένου του είδους και της ποσότητας φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου που περιέχονται και προστίθενται,
  • να διασφαλίζουν ότι τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου που ανακτώνται από παροπλισμένο εξοπλισμό ανακυκλώνονται, αποκαθίστανται ποιοτικά ή καταστρέφονται, εκτός αν τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου περιέχονται σε αφρούς,
  • να διασφαλίζουν ότι η εγκατάσταση, η συντήρηση, η επισκευή, οι έλεγχοι για διαρροές και η ανάκτηση αερίων όσον αφορά ορισμένα είδη εξοπλισμού εκτελείται μόνο από πιστοποιημένα ή κατάλληλα ειδικευμένα άτομα·
• απαιτούν, από την 1η Ιανουαρίου 2025, από τους ιδιοκτήτες κτιρίων και τους εργολάβους να αποφεύγουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις εκπομπές κατά τις οικοδομικές εργασίες που περιλαμβάνουν την αφαίρεση ορισμένων αφρωδών πάνελ και πολυστρωματικών σανίδων που περιέχουν φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου· αν αυτό δεν είναι δυνατό, πρέπει να φυλάσσουν τα δικαιολογητικά έγγραφα για πέντε έτη.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ οφείλουν:

• να προωθούν την ανάκτηση, την ανακύκλωση, την ποιοτική αποκατάσταση και την καταστροφή των φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου που παρατίθενται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ του κανονισμού·
• να διασφαλίζουν ότι έχει θεσπιστεί πρόγραμμα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027 για φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου σε απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού·
• να θεσπίσουν προγράμματα πιστοποίησης και κατάρτισης για άτομα και επιχειρήσεις που εργάζονται με διαφορετικά είδη εξοπλισμού που περιέχουν φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου και εναλλακτικές λύσεις αντί των φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου.

Απαιτούνται πιστοποιημένοι ή κατάλληλα καταρτισμένοι επαγγελματίες για την εγκατάσταση, τη συντήρηση, την επιδιόρθωση, την επισκευή, τον παροπλισμό, τον έλεγχο για διαρροές και την ανάκτηση φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου από εξοπλισμό.

Περιορισμοί που σχετίζονται με τη χρήση, τη διάθεση στην αγορά και το εμπόριο

Οι κανόνες:

• απαγορεύουν τη διάθεση διαφόρων προϊόντων και εξοπλισμού στην αγορά μετά από συγκεκριμένες ημερομηνίες εάν περιέχουν φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου ή φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου με δυναμικό υπερθέρμανσης του πλανήτη πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο· τα προϊόντα και ο εξοπλισμός απαριθμούνται στο παράρτημα IV του κανονισμού και περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, ψυκτικό εξοπλισμό, κλιματιστικά, αντλίες θέρμανσης και προϊόντα προσωπικής φροντίδας·
• εξαιρούν τον στρατιωτικό εξοπλισμό από τις απαγορεύσεις αυτές, μεταξύ άλλων, σε ορισμένες περιπτώσεις εξοπλισμού με φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου που χρειάζεται λόγω των απαιτήσεων ασφαλείας ή μερών που χρειάζονται για την επισκευή και την επιδιόρθωση υφιστάμενου εξοπλισμού, εφόσον τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις·
• απαιτούν από επιχειρήσεις που διαθέτουν στην αγορά περιέκτες που μπορούν να επαναπληρωθούν για φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου να επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει πρόβλεψη για την επιστροφή τους·
• απαιτούν οι επιχειρήσεις που διαθέτουν φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου στην αγορά να διαβεβαιώνουν ότι τυχόν υποπροϊόντα τριφθορομεθανίου κατά τη διάρκεια της διαδικασίας παρασκευής του φθοριούχου αερίου του θερμοκηπίου έχουν καταστραφεί ή ανακτηθεί για επακόλουθη χρήση·
• απαιτούν μια επισήμανση με λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το φθοριούχο αέριο του θερμοκηπίου σε ορισμένα είδη προϊόντων και εξοπλισμού που περιέχουν φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου·
• απαγορεύουν τη χρήση εξαφθοριούχου θείου (SF) στην υπό πίεση χύτευση μαγνησίου και σε ελαστικά επισώτρων οχημάτων·
• απαγορεύουν τη χρήση του αναπνευστικού αναισθητικού δεφλουράνιου από την 1η Ιανουαρίου 2026, εκτός αν είναι αναγκαίο για ιατρικούς λόγους·
• απαγορεύουν από συγκεκριμένες ημερομηνίες τη θέση σε λειτουργία διαφόρων ειδών εξοπλισμού μεταγωγής με φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου ή με φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου με δυναμικό υπερθέρμανσης του πλανήτη (GWP) πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο.

Παραγωγή και διάθεση υδροφθορανθράκων στην αγορά (HFC)

Οι κανόνες:

• περιορίζουν την ποσότητα HFC που οι παραγωγοί μπορούν να παράγουν στην ΕΕ κατανέμοντας ετήσια δικαιώματα παραγωγής τα οποία οι παραγωγοί πρέπει να τηρούν·
• μειώνουν σταδιακά τα δικαιώματα παραγωγής στο 15 % του μέσου επιπέδου παραγωγής το διάστημα 2011-2013 από το 2036 και εφεξής·
• περιορίζουν την ποσότητα HFC που μπορούν να διαθέσουν στην αγορά οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς κατανέμοντας ετήσιες ποσοστώσεις, με τους εισαγωγείς και τους παραγωγούς να υποχρεούνται να διαθέτουν επαρκή ποσόστωση κατά τον χρόνο της διάθεσης στην αγορά·
• μειώνουν σταδιακά το επίπεδο ποσοστώσεων και καταργούν πλήρως τη διάθεση HFC στην αγορά μέχρι το 2050, με την επιφύλαξη ορισμένων περιορισμένων εξαιρέσεων, όπως η χρήση πρώτων υλών, η στρατιωτική χρήση και η χρήση στην κατασκευή ημιαγωγών·
• απαιτούν τα HFC που περιέχονται σε ορισμένα είδη εξοπλισμού και προϊόντων να καλύπτονται από μια ποσόστωση HFC κατά τον χρόνο της διάθεσης στην αγορά, μέσω αδειών για τη χρήση ποσοστώσεων, για παράδειγμα·
• επιτρέπουν στους κατόχους ποσοστώσεων με τιμή αναφοράς να εξουσιοδοτούν τους εισαγωγείς να χρησιμοποιούν την ποσόστωσή τους όταν διαθέτουν ορισμένα είδη εξοπλισμού και προϊόντων που περιέχουν HFC στην αγορά·
• απαιτούν οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς να έχουν έδρα ή να εκπροσωπούνται στην ΕΕ και να έχουν τριετή εμπειρία στον τομέα πριν να μπορέσουν να ζητήσουν μια ποσόστωση.

Δικτυακή πύλη για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου

Η Επιτροπή:

• δημιουργεί και διαχειρίζεται τη δικτυακή πύλη για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου, που είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα για τη διαχείριση ποσοστώσεων, την έκδοση αδειών για εισαγωγές και εξαγωγές και τις απαιτήσεις υποβολής στοιχείων·
• θεσπίζει ετήσια δικαιώματα παραγωγής για τους παραγωγούς·
• θεσπίζει μια τιμή αναφοράς για την ποσόστωση τουλάχιστον κάθε τρία έτη για κάθε παραγωγό ή εισαγωγέα που έχει διαθέσει HFC νόμιμα στην αγορά στο παρελθόν·
• κατανέμει μια ποσόστωση HFC σε εισαγωγείς και παραγωγούς κάθε έτος με βάση τις τιμές αναφοράς τους και τις δηλώσεις δυναμικού για την απόκτηση μεγαλύτερης ποσόστωσης·
• εκδίδει άδειες άσκησης εμπορικής δραστηριότητας μέσω της επικύρωσης των εγγραφών για εισαγωγείς και εξαγωγείς·
• εξασφαλίζει ότι η πύλη διασυνδέεται με το περιβάλλον της ενιαίας θυρίδας της ΕΕ για τα τελωνεία·
• δημοσιεύει έναν κατάλογο κατόχων ποσοστώσεων και εταιρειών που υπόκεινται σε απαιτήσεις υποβολής στοιχείων.

Οι εταιρείες πρέπει να εγγράφονται στη δικτυακή πύλη για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου για την πραγματοποίηση ορισμένων δραστηριοτήτων και τη λήψη ποσόστωσης.

Απαιτήσεις για το εμπόριο

Οι κανόνες:

• απαιτούν ο εισαγωγέας ή ο εξαγωγέας να έχει έγκυρη άδεια εισαγωγής ή εξαγωγής για φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου και εξοπλισμό που περιέχει φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου, με εξαίρεση όσα αποτελούν προσωπικά είδη δυνάμει της τελωνειακής νομοθεσίας·
• απαγορεύουν, από τις 12 Μαρτίου 2025, την εξαγωγή αφρών, τεχνικών αερολυμάτων, στατικού ψυκτικού και στατικού κλιματιστικού εξοπλισμού και στατικών αντλιών θερμότητας με φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου με υψηλό δυναμικό υπερθέρμανσης, αν παρόμοια είδη εξοπλισμού και προϊόντων επίσης απαγορεύονται στην ΕΕ όπως αναφέρονται στο παράρτημα IV, με εξαίρεση τον στρατιωτικό εξοπλισμό·
• εξουσιοδοτούν τις τελωνειακές αρχές και τις αρχές εποπτείας της αγοράς να εφαρμόζουν τις απαγορεύσεις και τους περιορισμούς·
• απαγορεύουν, από το 2028, το εμπόριο HFC χύδην ή σε εξοπλισμό με χώρες ή οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης και εδάφη που δεν καλύπτονται από τους κανόνες HFC δυνάμει του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ.

Πρόσθετα μέτρα

• Οι παραγωγοί, οι εισαγωγείς και οι εξαγωγείς υδροφθορανθράκων ή φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου πρέπει να υποβάλλουν ετήσια στοιχεία στην Επιτροπή μέσω της δικτυακής πύλης για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου σχετικά με τη χρήση των φθοριούχων αερίων του θερμοκηπίου και τις σχετικές ποσότητες.
• Τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν συστήματα υποβολής στοιχείων για τη συλλογή δεδομένων για τις εκπομπές.
• Οι εθνικές αρχές πρέπει:
  • να συνεργάζονται η μία με την άλλη, τους ομολόγους τους σε άλλα κράτη μέλη, την Επιτροπή και, αν είναι αναγκαίο, με άτομα σε τρίτες χώρες που χρησιμοποιούν το σύστημα διαχείρισης τελωνειακών κινδύνων·
  • να διενεργούν ελέγχους χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση για να διασφαλίσουν ότι οι επιχειρήσεις συμμορφώνονται με τη νομοθεσία.
• Τα άτομα που καταγγέλλουν παραβάσεις του κανονισμού προστατεύονται δυνάμει της οδηγίας (ΕΕ) 2019/1937 σχετικά με τα πρόσωπα που αναφέρουν παραβιάσεις (βλ. σύνοψη).
• Οι κυρώσεις στα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη σοβαρότητα του αδικήματος. Οι πιθανές κυρώσεις, μεταξύ άλλων, είναι πρόστιμα, δήμευση, κατάσχεση, απόσυρση ή απομάκρυνση εμπορευμάτων από την αγορά ή δήμευση παρανόμως αποκτηθέντων εμπορευμάτων.
• Η Επιτροπή έχει την εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για την τροποποίηση της νομοθεσίας και εκτελεστικές πράξεις προκειμένου να θεσπίζει πιο λεπτομερείς κανόνες ή να εγκρίνει παρεκκλίσεις.
• Η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει τα παρακάτω:
  • το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 2027, μια έκθεση σχετικά με τη σκοπιμότητα εναλλακτικών λύσεων αντί των φθοριούχων αερίων σε κινητό ψυκτικό εξοπλισμό και κινητό εξοπλισμό κλιματισμού·
  • το αργότερο μέχρι την 1η Ιουλίου 2028, μια έκθεση σχετικά με τον αντίκτυπο των κανόνων στον τομέα της υγείας·
  • το αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2030, μια έκθεση με τις συνολικές επιπτώσεις του κανονισμού με, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, ένα προσχέδιο νομοθεσίας·
  • μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2040, μια επανεξέταση των αναγκών για υδροφθοράνθρακες στους τομείς στους οποίους εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται.
• Ο κανονισμός τροποποιεί την οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 σχετικά με τα πρόσωπα που αναφέρουν παραβιάσεις και καταργεί τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 517/2014 σχετικά με τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου (βλ. σύνοψη) σε τρεις φάσεις, με την τρίτη φάση να ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2024.