Αποφάσεις σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας — Διεθνής δικαιοδοσία, αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε αστικές υποθέσεις¹:

• το διαζύγιο·
• τον δικαστικό χωρισμό·
• την ακύρωση του γάμου των συζύγων·
• τη γονική μέριμνα (την ανάθεση, την άσκηση, την ανάθεση σε τρίτο, την ολική ή μερική αφαίρεση της), και ιδίως:
  • το δικαίωμα της επιμέλειας και της προσωπικής επικοινωνίας·
  • την επιτροπεία, την κηδεμονία ² και ανάλογους θεσμούς·
  • τα παιδιά σε ίδρυμα ή σε ανάδοχη οικογένεια·
  • την προστασία του παιδιού που συνδέεται με την προσωπική του περιουσία.

Οι υποχρεώσεις διατροφής εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

Σε διασυνοριακό επίπεδο, ο κανονισμός προβλέπει:

• εναρμονισμένους κανόνες δικαιοδοσίας σε θέματα διαζυγίου, δικαστικού χωρισμού και ακύρωση του γάμου·
• εναρμονισμένους κανόνες δικαιοδοσίας σε διαφορές γονικής μέριμνας όπως είναι η επιμέλεια, το δικαίωμα επικοινωνίας ή η τοποθέτηση παιδιού σε άλλη χώρα της ΕΕ·
• βελτιωμένη διαδικασία επιστροφής σε περιπτώσεις απαγωγής παιδιών μέσω της καθιέρωσης σαφών προθεσμιών για την άμεση επίλυση των υποθέσεων· τα πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια δικαστήρια θα πρέπει να εκδίδουν την απόφασή τους εντός 6 εβδομάδων·
• προώθηση της διαμεσολάβησης·
• δυνατότητα στα παιδιά να εκφράσουν τις απόψεις τους σε διαδικασίες που τα αφορούν·
• εξάλειψη της ανάγκης για διαδικασία ενδιαμέσου («κήρυξη εκτελεστότητας») για αποφάσεις γονικής μέριμνας, εξοικονομώντας έτσι χρόνο και χρήμα·
• πιο σαφείς κανόνες για την για την τοποθέτηση παιδιών σε άλλη χώρα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης συγκατάθεσης σε κάθε περίπτωση, εκτός των περιπτώσεων που το παιδί πρόκειται να τοποθετηθεί με γονέα·
• αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αποφάσεων, εισάγοντας λόγους για ενδεχόμενη αναστολή ή άρνηση εκτέλεσης·
• απλούστερη κυκλοφορία των αποφάσεων, των δημοσίων εγγράφων³ και ορισμένων συμφωνιών στην ΕΕ μέσω κανόνων σχετικά με την αναγνώριση και την εκτέλεσή τους σε άλλες χώρες της ΕΕ·
• καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κεντρικών αρχών των διάφορων χωρών της ΕΕ και μεταξύ των δικαστηρίων, με εμπιστευτικότητα και σεβασμό των δικαιωμάτων των μερών.

Το συμφέρον του παιδιού παραμένει το πρωταρχικό μέλημα, σύμφωνα με το άρθρου 24 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, της 20ής Νοεμβρίου 1989, όπως εφαρμόζονται από την εθνική νομοθεσία και διαδικασία.

Ο κανονισμός συμπληρώνει τη σύμβαση της Χάγης του 1980 για τα αστικά θέματα της διεθνούς απαγωγής παιδιών, η οποία ασχολείται με αποφάσεις με τις οποίες διατάσσεται η επιστροφή του παιδιού στη χώρα καταγωγής του.

Κατάργηση

Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2019/1111 καταργεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 από την 1η Αυγούστου 2022.