Συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της Ελβετίας για το σύστημα εμπορίας εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΣΕΔΕ)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ανώτατα όρια και εμπορία: ο τρόπος λειτουργίας του ΣΕΔΕ της ΕΕ

• Το ΣΕΔΕ της ΕΕ που θεσπίστηκε με την οδηγία 2003/87/ΕΚ λειτουργεί με βάση την αρχή «ανώτατων ορίων και εμπορίας». Τίθεται ανώτατο όριο επί της συνολικής ποσότητας ορισμένων αερίων του θερμοκηπίου που μπορούν να εκπέμπονται από μονάδες παραγωγής ενέργειας και βιομηχανικές εγκαταστάσεις οι οποίες καλύπτονται από το σύστημα. Το ανώτατο όριο μειώνεται με την πάροδο του χρόνου ούτως ώστε να μειωθούν οι συνολικές εκπομπές.
• Εκτός από τις σταθερές εγκαταστάσεις, το ΣΕΔΕ της ΕΕ εφαρμόζεται σε όλες τις πτήσεις μεταξύ αερολιμένων στην ΕΕ και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.
• Εντός του ανώτατου ορίου, οι εταιρείες λαμβάνουν ή αγοράζουν δικαιώματα εκπομπής¹ τα οποία, στη συνέχεια, μπορούν να εμπορεύονται μεταξύ τους σύμφωνα με τις ανάγκες. Πριν από το 2021, θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιούν περιορισμένες ποσότητες διεθνών πιστωτικών μορίων από έργα εξοικονόμησης εκπομπών σε όλο τον κόσμο για σκοπούς συμμόρφωσης με το σύστημα. Το όριο του συνολικού αριθμού των διαθέσιμων δικαιωμάτων διασφαλίζει τη διατήρηση της αξίας τους.
• Κάθε έτος, οι εταιρείες πρέπει να παραδίδουν αρκετά δικαιώματα για την κάλυψη όλων των εκπομπών τους, διαφορετικά επιβάλλονται βαριά πρόστιμα. Εάν μια εταιρεία μειώσει τις εκπομπές της, μπορεί να διατηρήσει τα πρόσθετα δικαιώματα για να καλύψει τις μελλοντικές της ανάγκες ή, διαφορετικά, να τα πουλήσει σε άλλη εταιρεία που δεν έχει δικαιώματα.
• Η εμπορία προσδίδει ευελιξία που διασφαλίζει τη μείωση των εκπομπών εκεί όπου είναι οικονομικά αποδοτικότερη. Επιπλέον, προωθεί τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

Συμφωνία ΕΕ-Ελβετίας

• Η συμφωνία καθορίζει τους βασικούς στόχους και αρχές, καθώς και τη θεσμική διάρθρωση της σύνδεσης των συστημάτων εμπορίας εκπομπών της ΕΕ και της Ελβετίας.
• Μετά την έναρξη λειτουργίας της σύνδεσης μεταξύ του ΣΕΔΕ της ΕΕ και του ελβετικού ΣΕΔΕ, τα δικαιώματα εκπομπής που προέρχονται από το ένα σύστημα είναι επιλέξιμα για σκοπούς συμμόρφωσης με το άλλο σύστημα.

Βασικά κριτήρια

• Για τη διασφάλιση της συμβατότητας των δύο συστημάτων, πρέπει να πληρούνται ορισμένα βασικά κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα της συμφωνίας. Τα εν λόγω κριτήρια αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ για το ΣΕΔΕ ή των εκτελεστικών πράξεών της. Αμφότερα τα συστήματα μπορούν να εγκρίνουν αυστηρότερους κανόνες σε σχέση με τα βασικά κριτήρια.
• Η συμφωνία προβλέπει τη δυνατότητα μελλοντικών νομοθετικών εξελίξεων στο πλαίσιο των συνδεδεμένων συστημάτων χωρίς να απαιτείται εκ νέου διαπραγμάτευση επί της ουσίας, εφόσον τα συστήματα εξακολουθούν να πληρούν τα βασικά κριτήρια.

Ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμός

Η συμφωνία καθορίζει διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού σε συναφείς τομείς. Σκοπός είναι η διασφάλιση της πρέπουσας εφαρμογής της συμφωνίας και της αδιάλειπτης ακεραιότητας των συνδεδεμένων συστημάτων. Η εν λόγω διαδικασία επιτρέπει την αλληλοενημέρωση των συμβαλλόμενων μερών για συναφείς νομοθετικές εξελίξεις.

Αεροπορικές μεταφορές

• Η συμφωνία διευκρινίζει ότι η Ελβετία θα ενσωματώσει στο ελβετικό ΣΕΔΕ τις διατάξεις του ΣΕΔΕ της ΕΕ για τις αεροπορικές μεταφορές, ώστε να τεθεί σε ισχύ η σύνδεση των δύο συστημάτων εμπορίας εκπομπών.
• Οι φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών θα τελούν υπό τη διαχείριση κράτους του ΕΟΧ ή της Ελβετίας με βάση την προσέγγιση «υπηρεσίας μίας στάσης». Αυτό σημαίνει ότι η ευθύνη για την εφαρμογή των δύο συστημάτων βαραίνει μία μόνο αρχή, ώστε οι φορείς εκμετάλλευσης να πρέπει να απευθύνονται σε μία αρχή βάσει του συνδεδεμένου συστήματος.
• Εξετάζεται η ειδική κατάσταση του διεθνικού αερολιμένα της Βασιλείας για την αποφυγή της διπλής μέτρησης, εάν η Ελβετία καταλήξει σε διμερή συμφωνία για την κάλυψη δραστηριοτήτων από το αεροδρόμιο της Βασιλείας.

Μεικτή επιτροπή

Η συμφωνία συγκροτεί μια μεικτή επιτροπή ως το βασικό συντονιστικό όργανό της. Η μεικτή επιτροπή:

• απαρτίζεται από εκπροσώπους αμφότερων των συμβαλλόμενων μερών και είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση και την πρέπουσα εφαρμογή της συμφωνίας·
• διαδραματίζει βασικό ρόλο στη διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού, καθώς και στην αξιολόγηση του κατά πόσο τα συμβαλλόμενα μέρη εξακολουθούν να πληρούν τα βασικά κριτήρια·
• μπορεί να προτείνει αλλαγές στα άρθρα της συμφωνίας και να επιφέρει τροποποιήσεις στα παραρτήματα·
• ανέλαβε καθήκοντα από την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας σχετικά με την προσωρινή εφαρμογή ορισμένων άρθρων.

Μηχανισμός επίλυσης διαφορών

Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να παραπέμπουν προς επίλυση στη μεικτή επιτροπή τυχόν διαφορές σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή της συμφωνίας. Σε περίπτωση που η μεικτή επιτροπή δεν κατορθώσει να επιλύσει τη διαφορά εντός έξι μηνών, η διαφορά μπορεί να παραπέμπεται στο Μόνιμο Διαιτητικό Δικαστήριο, κατόπιν αιτήματος των συμβαλλόμενων μερών.

Τεχνικοί κανόνες

Εκτός από τις αρχές, τους στόχους και τις θεσμικές ρυθμίσεις, η συμφωνία περιέχει τεχνικές διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία των μητρώων, την προσμέτρηση, τους πλειστηριασμούς, τις ευαίσθητες πληροφορίες και την ασφάλεια.