ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 3.7.2026

JOIN(2026) 15 final

ΚΟΙΝΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής προσέγγισης της ΕΕ για την περιοχή του Εύξεινου Πόντου

1.Εισαγωγή

Η κοινή ανακοίνωση σχετικά με τη στρατηγική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιοχή του Εύξεινου Πόντου ( 1 ) (στο εξής: «στρατηγική για τον Εύξεινο Πόντο» ή «στρατηγική») καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ύπατη εκπρόσωπο / αντιπρόεδρο να υποβάλουν έκθεση προόδου ένα έτος μετά την εφαρμογή της. Ως εκ τούτου, η παρούσα κοινή έκθεση περιγράφει την πρόοδο που έχει σημειωθεί αφότου εγκρίθηκε η στρατηγική τον Μάιο του 2025.

Τον Ιούνιο του 2025 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την κοινή ανακοίνωση ( 2 ), η οποία επιβεβαιώνει τον γεωστρατηγικό ρόλο του Εύξεινου Πόντου και καθορίζει ένα όραμα για μια πιο ασφαλή, διασυνδεδεμένη, ευημερούσα και ανθεκτική περιοχή —η οποία βασίζεται σε κοινές αξίες, στο κράτος δικαίου, στη βιωσιμότητα και στην αποτελεσματική συνεργασία. Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να προωθήσει το όραμα αυτό από κοινού με το Αζερμπαϊτζάν, την Αρμενία, τη Γεωργία, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας (στο εξής: Μολδαβία), την Ουκρανία και την Τουρκία, μέσω αλληλοενισχυόμενης συνεργασίας.

Κατά το πρώτο έτος εφαρμογής της στρατηγικής εντάθηκαν οι ρωσικές υβριδικές επιθέσεις, ο πόλεμος με δρόνους και πυραύλους κατά στρατιωτικών και μη στρατιωτικών υποδομών, καθώς και υποδομών ζωτικής σημασίας, μεταξύ άλλων και λιμένων, ιδίως στην περιοχή της Οδησσού. Ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο οποίος διαρκεί πάνω από τέσσερα έτη από το 2022, εξακολουθεί να υπονομεύει σοβαρά την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, επιτείνοντας σημαντικά τις αρνητικές συνέπειες για την περιοχή και πέραν αυτής.

Παρά τις επιπτώσεις του πολέμου, οι περισσότερες χώρες της περιοχής διατηρούν μακροοικονομική σταθερότητα και εφαρμόζουν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις ( 3 ). Ορισμένες από αυτές βρίσκονται σε πορεία προσχώρησης στην ΕΕ, και η σταδιακή ενσωμάτωσή τους σε ενωσιακές πρωτοβουλίες έχει ενισχύσει τη συνεργασία, τη συνοχή και τη συντονισμένη δράση με την ΕΕ. Η ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, προσφέρει μια ιστορική ευκαιρία για την εδραίωση της διασυνοριακής συνεργασίας και συνδεσιμότητας στον Νότιο Καύκασο και για τη διευκόλυνση των δεσμών με την Κεντρική Ασία. Επιδιώχθηκε η συμπληρωματικότητα με τη στρατηγική της ΕΕ για την Κεντρική Ασία, ιδίως όσον αφορά τις προσπάθειες διαπεριφερειακής συνδεσιμότητας.

Σύμφωνα με τους στόχους της στρατηγικής για τον Εύξεινο Πόντο, η παρούσα έκθεση επισημαίνει την αυξημένη στρατηγική δέσμευση και τις συντονισμένες δράσεις της ΕΕ με σκοπό: i) την ενίσχυση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ανθεκτικότητας σε ολόκληρη την περιοχή του Εύξεινου Πόντου (πυλώνας 1)· ii) την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και των μεταφορών, της ενέργειας και της ψηφιακής συνδεσιμότητας (πυλώνας 2)· και iii) τη διασφάλιση της περιβαλλοντικής και κλιματικής ανθεκτικότητας και ετοιμότητας, και της πολιτικής προστασίας (πυλώνας 3). Κεντρικό στοιχείο των προσπαθειών αυτών ήταν η στήριξη που παρείχε η ΕΕ στην Ουκρανία.

2.Προώθηση της δέσμευσης και της συνεργασίας της ΕΕ στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου

Η δέσμευση της ΕΕ στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου και με τις χώρες-εταίρους της αντικατοπτρίζει νέα επίπεδα φιλοδοξίας και σημαντικά βήματα προόδου για την εμβάθυνση της πολιτικής, οικονομικής και τομεακής συνεργασίας με τις χώρες-εταίρους. Η υπουργική σύνοδος για τη διαπεριφερειακή ασφάλεια και συνδεσιμότητα που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 20 Οκτωβρίου 2025 αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την προώθηση στενότερων αμοιβαία επωφελών εταιρικών σχέσεων και για την ενίσχυση της διαπεριφερειακής συνεργασίας για την ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα. Στη σύνοδο συμμετείχαν κράτη μέλη της ΕΕ και χώρες-εταίροι από την περιοχή του Εύξεινου Πόντου, τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία ( 4 ). Οι συζητήσεις εμβάθυναν τον πολιτικό διάλογο για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα στην περιοχή. Στη σύνοδο προωθήθηκε επίσης το θεματολόγιο για τη διαπεριφερειακή συνδεσιμότητα, με στόχο την ενίσχυση του εμπορίου και της οικονομικής ανάπτυξης με τη βελτίωση της σύνδεσης της ΕΕ, της Ουκρανίας και της Μολδαβίας με τον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία μέσω του Εύξεινου Πόντου και της Τουρκίας. Οι συμμετέχοντες επιβεβαίωσαν την αποφασιστικότητά τους να εντείνουν τη συνεργασία σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και να προωθήσουν την περαιτέρω σύνδεση, ασφάλεια και ευημερία των περιφερειών.

Η Ουκρανία έχει επιδείξει ισχυρή δέσμευση για μεταρρυθμίσεις προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις προσχώρησης στην ΕΕ ( 5 ) και να προετοιμαστεί για τη μελλοντική ανασυγκρότησή της, παρά το γεγονός ότι οι ρωσικές επιθέσεις κατά πόλεων και μη στρατιωτικών και ενεργειακών υποδομών εξακολουθούν να κλιμακώνονται. Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στο σχέδιο για την Ουκρανία υπήρξε δυναμική, καθώς μέχρι στιγμής έχουν ολοκληρωθεί 77 μεταρρυθμιστικά και επενδυτικά βήματα σε βασικούς τομείς, όπως το κράτος δικαίου, η καταπολέμηση της διαφθοράς, οι αγορές ενέργειας, η δημόσια διοίκηση και η διακυβέρνηση των κρατικών επιχειρήσεων. Η Ουκρανία αξιοποίησε επίσης τις ευκαιρίες για έγκαιρη ένταξη στην αγορά της ΕΕ που διατέθηκαν μέσω της Σφαιρικής και σε Βάθος Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (DCFTA) και άλλων συμφωνιών με την ΕΕ: Η Ουκρανία προσχώρησε στον χώρο περιαγωγής με χρέωση εσωτερικού της ΕΕ, θέσπισε τη νομοθεσία για την έναρξη της σύζευξης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και επικαιροποίησε την εταιρική της σχέση με την ΕΕ για τις κρίσιμες πρώτες ύλες.

Η Μολδαβία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά το φιλόδοξο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεών της ( 6 ) και την πορεία της προς την προσχώρηση στην ΕΕ. Παρά τις μαζικές ρωσικές παρεμβάσεις, οι βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2025 επιβεβαίωσαν την ενταξιακή πορεία της χώρας. Εκτός από τη διευκόλυνση της βαθύτερης ολοκλήρωσης της ΕΕ, η συνεργασία της ΕΕ με τη Μολδαβία περιλάμβανε στήριξη στον τομέα της ενέργειας, ιδίως με τη μείωση της εξάρτησης από τον ρωσικό εφοδιασμό και με την περαιτέρω ενσωμάτωση στα ενεργειακά συστήματα της ΕΕ, καθώς και στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας έναντι εκλογικών παρεμβάσεων.

Στις 15 Ιουνίου 2026 ξεκίνησαν επισήμως οι διαπραγματεύσεις για την ενότητα 1: θεμελιώδη ζητήματα για την Ουκρανία και τη Μολδαβία, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα προόδου στις ενταξιακές πορείες των εν λόγω χωρών προς την ΕΕ.

Οι πρόσφατες θετικές περιφερειακές εξελίξεις, ιδίως η ιστορική δυναμική της ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, ανοίγουν τον δρόμο για τη νέα μετασχηματιστική πορεία της περιοχής. Η διασύνδεση των στρατηγικών βιομηχανιών, των αγορών, των διαδρόμων μεταφορών και των ψηφιακών δικτύων, καθώς και οι ενεργειακές διασυνδέσεις, συμβάλλουν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στη σύσφιγξη των δεσμών μεταξύ γειτονικών χωρών. Αυτό καταδεικνύεται από την πρόοδο στην εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, μεταξύ άλλων μέσω της μονογράφησης διμερούς ειρηνευτικής συνθήκης, της πολιτικής διακήρυξης της Ουάσιγκτον του 2025 και του έργου συνδεσιμότητας TRIPP ( 7 ). Ομοίως, η Αρμενία και η Τουρκία έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την εξομάλυνση των μεταξύ τους σχέσεων, μεταξύ άλλων μέσω προσπαθειών για τη διευκόλυνση του διμερούς εμπορίου και συζητήσεων για την αποκατάσταση των σιδηροδρομικών συνδέσεων.

Οι σχέσεις της ΕΕ με την Αρμενία επιβεβαίωσαν εκ νέου μια ισχυρή θετική δυναμική, η οποία αντικατοπτρίζεται στο στρατηγικό θεματολόγιο που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 ( 8 ), το οποίο αύξησε το επίπεδο φιλοδοξίας με βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες προτεραιότητες σε όλους τους τομείς συνεργασίας. Η πρώτη σύνοδος κορυφής ΕΕ–Αρμενίας ( 9 ), η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ερεβάν στις 4-5 Μαΐου 2026, αποτέλεσε σημαντικό ορόσημο στις σχέσεις ΕΕ–Αρμενίας. Με την ανακοίνωση της εταιρικής σχέσης συνδεσιμότητας ΕΕ–Αρμενίας ( 10 ), ενισχύθηκε η διμερής συνεργασία στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και της ψηφιακής τεχνολογίας, οι οποίοι θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στη μελλοντική συνεργασία. Ο
διάλογος ΕΕ–Αρμενίας για την απελευθέρωση του καθεστώτος θεωρήσεων προχωρεί σταθερά, ενώ η Αρμενία ξεκίνησε τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για τη μετάβαση προς ένα καθεστώς απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης με την ΕΕ. Οι πρόσφατες εκλογές επιβεβαίωσαν την προσήλωση της χώρας στην πορεία προς την ειρήνη, τη δημοκρατική διακυβέρνηση και την περιφερειακή εξομάλυνση. Παράλληλα, αντιδρώντας στα μέτρα οικονομικού εξαναγκασμού της Ρωσίας, η ΕΕ κινητοποίησε ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων στήριξης με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Αρμενίας και τον μετριασμό των οικονομικών επιπτώσεων της εξωτερικής πίεσης.

Η στρατηγική σημασία της εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν επιβεβαιώθηκε εκ νέου στο υψηλότερο επίπεδο τον Μάρτιο του 2026 ( 11 ), μέσω δέσμευσης για περαιτέρω εμβάθυνση του πολιτικού διαλόγου και της πρακτικής συνεργασίας, μεταξύ άλλων στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και της ψηφιακής τεχνολογίας. Με βάση αυτήν τη θετική δυναμική, η ΕΕ και το Αζερμπαϊτζάν σημειώνουν πρόοδο στις συζητήσεις σχετικά με τις νέες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης και προσφάτως ξανάρχισαν τις διαπραγματεύσεις για μια συνολική διμερή συμφωνία, γεγονός που αντικατοπτρίζει το κοινό συμφέρον για τον εκσυγχρονισμό της διμερούς σχέσης. Το Αζερμπαϊτζάν εξακολουθεί να διαδραματίζει καίριο ρόλο στην περιφερειακή συνδεσιμότητα και παραμένει αξιόπιστος εταίρος στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης και στην επέκταση του δυναμικού μεταφορών των περιφερειακών συνδέσεων. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του Αζερμπαϊτζάν αντικατοπτρίζει το κοινό συμφέρον και των δύο πλευρών και συμβάλλει στην προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας, της συνδεσιμότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης στις ευρύτερες περιοχές του Εύξεινου Πόντου, του Νότιου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.

Η γεωγραφική θέση της Γεωργίας την καθιστά φυσικό διάδρομο διαμετακόμισης που συνδέει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη. Η συνεργασία της ΕΕ με τη Γεωργία ( 12 ) εξακολούθησε να επηρεάζεται έντονα από τη δημοκρατική οπισθοδρόμηση της χώρας, η οποία οδήγησε στην εκ των πραγμάτων διακοπή της διαδικασίας προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ και στην αναστολή από την ΕΕ, τον Μάρτιο του 2026, της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης για τους κατόχους διπλωματικών, υπηρεσιακών και επίσημων διαβατηρίων της Γεωργίας. Ο ρόλος της Γεωργίας στο πλαίσιο της παρούσας στρατηγικής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την προθυμία των αρχών να λάβουν απτά μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης.

Η ΕΕ και η Τουρκία ―η οποία είναι βασικός εταίρος, σύμμαχος του ΝΑΤΟ και υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα― αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με τη στρατηγική για τον Εύξεινο Πόντο και συζήτησαν την εφαρμογή της σε πολλές περιπτώσεις κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια τακτικών διαβουλεύσεων σχετικά με την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας. Η στρατηγική της ΕΕ για τον Εύξεινο Πόντο συζητήθηκε πιο πρόσφατα κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων ΕΕ–Τουρκίας για την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (στο εξής: ΚΠΑΑ) του 2026. Η διμερής και περιφερειακή συνεργασία για τη συνδεσιμότητα, όπου η Τουρκία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, είναι αμοιβαίου ενδιαφέροντος και αποτελεί πυλώνα στις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας. Ειδικότερα, και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ενισχύσουν τον συντονισμό στη διαμόρφωση του περιφερειακού θεματολογίου συνδεσιμότητας στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της ψηφιοποίησης και του εμπορίου, ώστε να συμβάλουν στη σταθερότητα, στην ανθεκτικότητα και στη βιώσιμη ανάπτυξη στο σύνολο των περιοχών του Εύξεινου Πόντου, του Νότιου Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας. Η Τουρκία έχει ξεκινήσει εργασίες για ένα επενδυτικό σχέδιο συνδεσιμότητας με σκοπό την ανάπτυξη ενός χαρτοφυλακίου έργων. Παράλληλα, η Τουρκία έχει λάβει θετικά μέτρα για την εξομάλυνση των σχέσεών της με την Αρμενία, συμπεριλαμβανομένης της άρσης των περιορισμών στο πλαίσιο της προετοιμασίας για το άμεσο διμερές εμπόριο και της έναρξης προπαρασκευαστικών εργασιών για την αποκατάσταση της σιδηροδρομικής γραμμής Kars-Gyumri. Η διαδικασία εξομάλυνσης μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της ανθεκτικότητας στην περιοχή, δημιουργώντας παράλληλα ευκαιρίες στους τομείς της οικονομίας και της συνδεσιμότητας.

Η σημασία της στρατηγικής υπογραμμίστηκε σε διάφορα φόρουμ, μεταξύ άλλων στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση Euronest, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ερεβάν (Οκτώβριος 2025), και στη συνεδρίαση ανώτερων αξιωματούχων της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες (Μάρτιος 2026). Στη γνωμοδότησή της που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 ( 13 ), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ζήτησε να χρησιμοποιηθούν επαρκείς πόροι για την ταχεία και αποφασιστική εφαρμογή της στρατηγικής. Τον Μάρτιο του 2026 η Επιτροπή των Περιφερειών εξέδωσε γνωμοδότηση με την οποία ζητούσε διαρθρωμένη εφαρμογή με επαρκείς πόρους ( 14 ).

3.Πυλώνας 1: Ασφάλεια, σταθερότητα και ανθεκτικότητα

Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, η κατάσταση ασφάλειας στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου εξακολούθησε να επηρεάζεται από τις πολλαπλές ενέργειες της Ρωσίας για την αποσταθεροποίησή της. Η Ρωσία χρησιμοποιεί συστηματικά επιθέσεις με δρόνους και πυραύλους κατά ουκρανικών λιμένων και των υποδομών πρόσβασης σε αυτούς. Ιδίως στην Οδησσό, το Chornomorsk και κατά μήκος του διαδρόμου του Δούναβη, τα πλήγματα έχουν διαταράξει τις εξαγωγές σιτηρών και έχουν κλιμακώσει τους κινδύνους για την εμπορική ναυτιλία. Οι επιθέσεις αυτές έπληξαν επίσης γειτονικά παράκτια κράτη, όπως η Ρουμανία, η οποία αντιμετώπισε πολλαπλές παραβιάσεις του εναέριου χώρου της και πτώση θραυσμάτων στο έδαφός της. Στο τέλος του Μαΐου του 2026 μια εισβολή ρωσικών δρόνων έπληξε πυκνοκατοικημένη περιοχή στο Galați, τον μεγαλύτερο ποτάμιο και θαλάσσιο λιμένα της Ρουμανίας στον ποταμό Δούναβη και τον δεύτερο μεγαλύτερο λιμένα της, τραυματίζοντας αμάχους. Η ασφάλεια στη θάλασσα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου εξακολουθεί να επηρεάζεται αρνητικά από τις υβριδικές τακτικές της Ρωσίας —συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού πολέμου— καθώς και από παρεμβάσεις στα συστήματα πλοήγησης [πλαστογράφηση σημάτων (spoofing) και παρεμβολές (jamming)]. Αυτές οι συνεχείς επιθέσεις αυξάνουν το κόστος του εμπορίου και της ναυτιλίας, θέτουν σε κίνδυνο τους ναυτικούς και προκαλούν σημαντικές περιβαλλοντικές ζημίες. Επιπλέον, ο σκιώδης στόλος της Ρωσίας συνέχισε να προσπαθεί να αποφύγει τις κυρώσεις χρησιμοποιώντας παραπλανητικές πρακτικές, όπως η πλεύση με ψευδή σημαία. Αυτό ενέχει πρόσθετους κινδύνους δολιοφθοράς και υποβάθμισης του περιβάλλοντος, υπονομεύοντας περαιτέρω την προστασία των θαλάσσιων υποδομών ζωτικής σημασίας, συμπεριλαμβανομένων των υποθαλάσσιων υποδομών, και των ενεργειακών διαδρόμων.

Ως απάντηση, η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη στην προορατική στήριξη της περιφερειακής σταθερότητας και ασφάλειας. Η ΕΕ ενέκρινε περαιτέρω δέσμες κυρώσεων κατά των στρατιωτικοβιομηχανικών αλυσίδων εφοδιασμού, των ενεργειακών εσόδων και των πλοίων της Ρωσίας που συνδέονται με παράνομες δραστηριότητες. Τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με την ενισχυμένη στήριξη για την άμυνα και την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας, ιδίως μέσω του δανείου στήριξης της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. EUR για την περίοδο 2026-27 ( 15 ), συμβάλλουν στην επιχειρησιακή εφαρμογή του πυλώνα ασφάλειας της στρατηγικής.

Η ΕΕ ανέδειξε τις προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας στον Εύξεινο Πόντο και τις απαντήσεις που προτείνονται στη στρατηγική της ΕΕ κατά την 3η διάσκεψη για την ασφάλεια στον Εύξεινο Πόντο στο πλαίσιο της Διεθνούς Πλατφόρμας για την Κριμαία που φιλοξενήθηκε στο Chișinău, στις 23 Απριλίου 2026 ( 16 ), και κατά το 3ο φόρουμ της Οδησσού για την ασφάλεια στον Εύξεινο Πόντο που πραγματοποιήθηκε στις 29-31 Μαΐου 2026 ( 17 ). Διοργανώθηκαν συγκεκριμένες ανταλλαγές εμπειριών για να αναδειχθεί η συνεκτική προσέγγιση μεταξύ των ευρωπαϊκών θαλάσσιων λεκανών όσον αφορά την αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας που υφίστανται στη Βαλτική και στον Εύξεινο Πόντο —μεταξύ άλλων της υπονόμευσης της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, της διακινδύνευσης της ασφάλειας στη θάλασσα, των υβριδικών τακτικών, συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού πολέμου, των παρεμβάσεων στα συστήματα πλοήγησης [πλαστογράφηση σημάτων (spoofing) και παρεμβολές (jamming)]. Η αύξηση των ανταλλαγών μεταξύ ομοτίμων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων θα καταστήσει δυνατή τη διάδοση εμπειριών μεταξύ των λεκανών της Βαλτικής και του Εύξεινου Πόντου, με έμφαση στη μη στρατιωτική ετοιμότητα και ανθεκτικότητα ( 18 ) και στην αντιμετώπιση του σκιώδους στόλου και των υβριδικών δραστηριοτήτων της Ρωσίας.

ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 1: Ασφάλεια στη θάλασσα του Εύξεινου Πόντου

3.1.Συνεργασία για την αποναρκοθέτηση και την ασφάλεια στη θάλασσα, την άμυνα και την προστασία

Για τη στήριξη της ασφάλειας και της προστασίας στη θάλασσα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, η συμβουλευτική αποστολή της ΕΕ (στο εξής: EUAM) στην Ουκρανία βοήθησε στη σύσταση του εθνικού κοινού κέντρου για την ασφάλεια στη θάλασσα (JMSC) στην Οδησσό. Το JMSC αποσκοπεί στη βελτίωση του διυπηρεσιακού συντονισμού και στην ενίσχυση των επιχειρησιακών ικανοτήτων της Ουκρανίας όσον αφορά τις επιχειρήσεις για την ασφάλεια στη θάλασσα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Η πρώτη συνεδρίαση της διευθύνουσας επιτροπής υπουργικού επιπέδου για τη σύσταση του JMSC πραγματοποιήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2026, και στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η δεύτερη συνεδρίαση στις 6 Μαΐου 2026, κατά τη διάρκεια της οποίας η διευθύνουσα επιτροπή ενέκρινε το δόγμα επιχειρήσεων. Στις συνεδριάσεις, οι οποίες φιλοξενήθηκαν από την EUAM, συμμετείχαν υπουργεία και οργανισμοί αρμόδιοι για την ασφάλεια στη θάλασσα από την Ουκρανία, ο Διεθνής Συνασπισμός Θαλάσσιων Ικανοτήτων και η αντιπροσωπεία του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία. Το JMSC θα δώσει τη δυνατότητα στην Ουκρανία να ενσωματωθεί στα ευρωπαϊκά πλαίσια συνεργασίας.

Τον Φεβρουάριο του 2026 η ΕΕ ενέκρινε το σχέδιο δράσης για την ασφαλή χρήση και αντιμετώπιση των δρόνων ( 19 ), το οποίο περιλαμβάνει πιλοτικές δράσεις για τη βελτίωση της επίγνωσης του θαλάσσιου τομέα και την ανάπτυξη ικανοτήτων υποθαλάσσιας ανίχνευσης για την καλύτερη προστασία των θαλάσσιων υποδομών ζωτικής σημασίας στον Εύξεινο Πόντο και τη Βαλτική Θάλασσα.

Μετά την έγκριση από το Συμβούλιο, τον Φεβρουάριο του 2026, της χρηματοδοτικής συνδρομής προς τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία στο πλαίσιο του προγράμματος SAFE και την υπογραφή των δανειακών συμβάσεων, περίπου 20 δισ. EUR θα διατεθούν στα εν λόγω κράτη μέλη για την κάλυψη κρίσιμων κενών ικανοτήτων, συμβάλλοντας έτσι στην ασφάλεια στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου.

Το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας με κονδύλιο ύψους 90 δισ. EUR, εκ των οποίων 60 δισ. EUR προβλέπεται να διατεθούν για την κάλυψη των πλέον επειγουσών αναγκών της χώρας σε αμυντικές βιομηχανικές ικανότητες το 2026 και το 2027, αποτελεί σημαντικό πυλώνα για την ασφάλεια στον Εύξεινο Πόντο. Τον Μάρτιο του 2026 η ΕΕ ενέκρινε κονδύλιο ύψους περίπου 6 δισ. EUR για δρόνους από την Ουκρανία, για την Ουκρανία.

Στο πλαίσιο της ενωσιακής στήριξης προς την Ουκρανία στον τομέα της προστασίας των υποδομών ζωτικής σημασίας, τον Φεβρουάριο του 2026 διοργανώθηκε εργαστήριο με θέμα την προστασία της ασφάλειας των υποδομών ζωτικής σημασίας. Με την υποστήριξη του μέσου τεχνικής βοήθειας και ανταλλαγής πληροφοριών (στο εξής: TAIEX), η Ουκρανία εργάζεται για τη μεταφορά στο εθνικό της δίκαιο της οδηγίας για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων. Για τους Ουκρανούς συμμετέχοντες προκηρύχθηκε πρόσκληση υποβολής προτάσεων στο πλαίσιο του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας για την ανθεκτικότητα των υποδομών ζωτικής σημασίας με προϋπολογισμό 15 εκατ. EUR. 

Μετά την έγκριση του σχεδίου δράσης για την ασφάλεια των καλωδίων ( 20 ) τον Φεβρουάριο του 2025 και τη δημοσίευση της «Έκθεσης σχετικά με την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των υποδομών υποβρύχιων καλωδίων της ΕΕ» τον Οκτώβριο του 2025, συμφωνήθηκε από την άτυπη ομάδα εμπειρογνωμόνων για την ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των υποδομών υποβρύχιων καλωδίων η πραγματοποίηση πανευρωπαϊκής χαρτογράφησης και συντονισμένης εκτίμησης κινδύνων για τις υποδομές υποβρύχιων καλωδίων ( 21 ). Η έκθεση αναφέρεται στη σημασία που έχει η ανάπτυξη συντονισμένης προσέγγισης με την Τουρκία για την προώθηση και τη διατήρηση της ασφάλειας, της σταθερότητας και της συνδεσιμότητας στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου.

Τον Φεβρουάριο του 2026 η ΕΕ δημοσίευσε την εργαλειοθήκη για την ασφάλεια των καλωδίων ( 22 ), στην οποία συνιστώνται μέτρα μετριασμού για την αντιμετώπιση των σεναρίων κινδύνου που προσδιορίζονται στην προαναφερθείσα έκθεση και προτείνεται ο Εύξεινος Πόντος ως τομέας προτεραιότητας για έργα καλωδίων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (στο εξής: CPEI). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε αρχική πρόσκληση ύψους 10 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση περιφερειακών καλωδιακών κόμβων προς όφελος όλων των θαλάσσιων λεκανών γύρω από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Εύξεινου Πόντου. Στις επικείμενες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (στο εξής: ΜΣΕ) για τον ψηφιακό τομέα ( 23 ) θα δοθεί προτεραιότητα στους τομείς των CPEI.

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας του 2026, η ΕΕ προτίθεται να στηρίξει ημιαυτόνομα θαλάσσια συστήματα, καθώς και την προστασία των πολυεπίπεδων κρίσιμων υποδομών του θαλάσσιου βυθού. Μόλις καταστούν διαθέσιμες, οι ικανότητες που θα αναπτυχθούν θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη στήριξη της περιφερειακής ασφάλειας.

Για να περιοριστούν οι απειλές και οι κίνδυνοι που δημιουργούνται από τον ρωσικό σκιώδη στόλο, μεταξύ άλλων στον Εύξεινο Πόντο, η ΕΕ έχει επιβάλει μέχρι στιγμής κυρώσεις στις οποίες απαριθμούνται 632 σκάφη και πάνω από 60 παράγοντες διευκόλυνσης ( 24 ). Η ΕΕ συνεχίζει να προσεγγίζει άλλες χώρες για τη διαγραφή αυτών των σκαφών από τα νηολόγιά τους και την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και τις δαπάνες που συνδέονται με τυχόν δευτερογενείς επιπτώσεις. Στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), η ΕΕ δραστηριοποιείται επίσης για την προώθηση των εργασιών σχετικά με τα ρυθμιστικά πλαίσια, με την αντιμετώπιση της ναυτιλίας που δεν πληροί τα πρότυπα και τη θέσπιση υποχρεωτικής υποβολής εκθέσεων για τα πλοία και πιστοποιητικών αστικής ευθύνης.

Η ΕΕ έχει ενισχύσει την ικανότητα της Ευρώπης για την αποναρκοθέτηση στη θάλασσα, τον μετριασμό των περιβαλλοντικών κινδύνων και την προστασία των θαλάσσιων υποδομών ζωτικής σημασίας, στηρίζοντας παράλληλα τη μελλοντική περιφερειακή συνεργασία για την αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος έπειτα από συγκρούσεις. Το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς του 2025 περιλαμβάνει μια εμβληματική δράση για μια ολοκληρωμένη στρατηγική απομάκρυνσης του μη εκραγέντος υλικού, η οποία ξεκινά από τη Βαλτική Θάλασσα και τη Βόρεια Θάλασσα και επεκτείνεται στον Εύξεινο Πόντο, με τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών ανίχνευσης και διάθεσης. Το 2025 οι Κάτω Χώρες και το Βέλγιο δώρισαν επτά σκάφη με συστήματα κατά των ναρκών στη Βουλγαρία με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου.

Η ΕΕ κλιμακώνει τις τεχνολογίες και τις μεθοδολογίες για τον μεγάλης κλίμακας καθαρισμό μη εκραγέντος υλικού που απορρίπτεται στη θάλασσα. Παρότι οι τρέχουσες προσπάθειες εστιάζουν στη Βαλτική Θάλασσα, παρόμοια προσέγγιση για τον μεγάλης κλίμακας καθαρισμό μη εκραγέντος υλικού μπορεί να εφαρμοστεί στον Εύξεινο Πόντο, όταν το καταστήσουν δυνατό οι συνθήκες ασφάλειας. Μέσω πρωτοβουλιών χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ, ιδίως μέσω του έργου CAMMera που υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ΕΕ αναπτύσσει και δοκιμάζει καινοτόμες τεχνολογίες για την ασφαλή ανίχνευση και αποκατάσταση βυθισμένων πυρομαχικών. Σε εργαστήριο που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2026 στη Σόφια, εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη της ΕΕ, περιφερειακούς οργανισμούς και ερευνητικά ιδρύματα αξιολόγησαν τη δυνητική μεταφορά τεχνολογικών λύσεων και επιχειρησιακών διδαγμάτων στον Εύξεινο Πόντο και σε άλλες θαλάσσιες λεκάνες. Η ΕΕ συνέχισε να στηρίζει την Ουκρανία στις προσπάθειες αποναρκοθέτησης παραδίδοντας στις ουκρανικές αρχές, τον Φεβρουάριο του 2026, την πέμπτη παρτίδα σκύλων ανίχνευσης ναρκών που έχουν εκπαιδευτεί από την ΕΕ.

3.2.Ενίσχυση της στρατιωτικής κινητικότητας και των υποδομών διπλής χρήσης

Τον Νοέμβριο του 2025 η Επιτροπή και η ύπατη εκπρόσωπος παρουσίασαν τη δέσμη μέτρων για τη στρατιωτική κινητικότητα ( 25 ), η οποία αποτελείται από κοινή ανακοίνωση και πρόταση κανονισμού που αποσκοπούν στη διασφάλιση της απρόσκοπτης μετακίνησης στρατευμάτων, εξοπλισμού και στρατιωτικών μέσων σε ολόκληρη την ΕΕ. Από κοινού με τα κράτη μέλη και με την υποστήριξη του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ, η Επιτροπή προσδιόρισε 500 έργα «κομβικών σημείων» για επείγουσες επενδύσεις, ώστε να ευθυγραμμιστούν οι τέσσερις διάδρομοι προτεραιότητας για τη στρατιωτική κινητικότητα ( 26 ) με τις στρατιωτικές απαιτήσεις και να καταστεί το δίκτυο πιο ανθεκτικό. Τα έργα αυτά περιλαμβάνουν την ενίσχυση γεφυρών, τη διαπλάτυνση σηράγγων και την αύξηση της χωρητικότητας σε λιμένες και αερολιμένες. Η Επιτροπή συντονίζεται με τα κράτη μέλη για να διασφαλίσει την ταχεία και συνεκτική υλοποίηση των επενδύσεων κατά μήκος των διαδρόμων. Αυτό συνάδει επίσης με έναν αναδυόμενο άξονα εργασίας της ΕΕ για τη στήριξη των βιομηχανιών διπλής χρήσης στην Ουκρανία.

Τέσσερις από τους εννέα ευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών του ΔΕΔ-Μ εκτείνονται ήδη στην Ουκρανία και ένας στη Μολδαβία, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη μια πρώτη δέσμη σημαντικών επενδύσεων σε υποδομές διπλής χρήσης. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη προπαρασκευαστικές εργασίες για την εφαρμογή ευρωπαϊκού τυποποιημένου ονομαστικού εύρους σιδηροτροχιάς στους ευρωπαϊκούς διαδρόμους μεταφορών που συνδέουν τη Μολδαβία και την Ουκρανία με τα κράτη μέλη της ΕΕ.

3.3.Αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών

Η κατάσταση ασφάλειας στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου χαρακτηρίζεται επίσης από μια άνευ προηγουμένου αύξηση των υβριδικών απειλών. Η Ρωσία εξακολουθεί να αναπτύσσει πολύπλευρα εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για την αποσταθεροποίηση των δημοκρατικών διαδικασιών, τη διάβρωση της εμπιστοσύνης του κοινού, την υποβάθμιση των υποδομών ζωτικής σημασίας, τον εντοπισμό τρωτών σημείων και τη δοκιμή των αντιδράσεων.

Η Ένωση παραμένει αποφασισμένη να επιβάλει συνέπειες σε κακόβουλους παράγοντες μέσω του καθεστώτος κυρώσεων ( 27 ) κατά των αποσταθεροποιητικών δραστηριοτήτων της Ρωσίας. Από τον Απρίλιο του 2026 το Συμβούλιο έχει επεκτείνει τα περιοριστικά μέτρα ώστε να συμπεριληφθούν 69 πρόσωπα και 19 οντότητες που έχουν εντοπιστεί για τον ρόλο τους στη χειραγώγηση πληροφοριών μεγάλης κλίμακας. Επιπροσθέτως, το καθεστώς κυρώσεων κατά κυβερνοεπιθέσεων της ΕΕ ( 28 ) επιβάλλεται αυστηρά, με περιοριστικά μέτρα που εφαρμόζονται επί του παρόντος σε 19 πρόσωπα και σε 74 οντότητες.

Η ΕΕ προσάρμοσε επίσης τους μηχανισμούς αντίδρασής της στο εξελισσόμενο τοπίο των απειλών και στην αντιμετώπιση εχθρικών επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην υπονόμευση της ακεραιότητας των εκλογών και των δημοκρατικών διαδικασιών. Στη Μολδαβία, η ΕΕ στηρίζει τις προσπάθειες που κάνει η χώρα για να προστατεύσει τις δημοκρατικές διαδικασίες της από τις παρεμβάσεις της Ρωσίας. Η ΕΕ ενισχύει επίσης ενεργά τη στήριξή της στη δημοκρατική και θεσμική ανθεκτικότητα της Αρμενίας ενόψει των εκλογών του Ιουνίου. Βασικό επίτευγμα ήταν η ανάπτυξη ομάδων ταχείας αντίδρασης της ΕΕ σε υβριδικές ενέργειες και στις δύο περιπτώσεις, οι οποίες παρείχαν βραχυπρόθεσμη εξατομικευμένη τεχνική και στρατηγική συμβουλευτική στήριξη στις εθνικές αρχές όσον αφορά την ενίσχυση της ακεραιότητας των εκλογών.

Η άμεση στήριξη των χωρών-εταίρων του Εύξεινου Πόντου μέσω αποστολών στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) εξακολουθεί να αποτελεί πρωταρχικό μέσο για την οικοδόμηση ανθεκτικότητας, συμβάλλοντας παράλληλα στην περιφερειακή ασφάλεια. Η αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στη Μολδαβία στήριξε τις προσπάθειες που έκαναν οι μολδαβικές αρχές για να διασφαλίσουν τη δημοκρατική ακεραιότητα κατά τη διάρκεια των εκλογών του 2025 και εξακολουθεί να εστιάζει στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη θεσμικών ικανοτήτων με σκοπό την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Μολδαβίας. Ομοίως, η EUAM στην Ουκρανία επεκτείνει τη στήριξή της προς τις ουκρανικές αρχές για την αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών σύμφωνα με τις εξελισσόμενες ανάγκες, μεταξύ άλλων στον θαλάσσιο τομέα, στηρίζοντας την ανάπτυξη του κοινού κέντρου για την ασφάλεια στη θάλασσα (JMSC). Η EUAM στην Ουκρανία παρείχε ειδική εμπειρογνωσία σχετικά με την κυβερνοασφάλεια στη θάλασσα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου και στον διάδρομο του Δούναβη κατά τη διάρκεια του δεύτερου φόρουμ με θέμα «Ανοικοδόμηση της Ουκρανίας» που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025.

Η αποστολή εταιρικής σχέσης της ΕΕ στην Αρμενία είναι η πλέον πρόσφατη μη στρατιωτική αποστολή της ΕΕ στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ ( 29 ), η οποία συστάθηκε στις 21 Απριλίου 2026 με στόχο την ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας της χώρας και της ικανότητάς της να διαχειρίζεται κρίσεις μακροπρόθεσμα. Η αποστολή θα στηρίξει την Αρμενία στην αντιμετώπιση πολυεπίπεδων απειλών, όπως η χειραγώγηση των πληροφοριών και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό, οι κυβερνοεπιθέσεις και οι παράνομες χρηματοοικονομικές ροές. ( 30 ) 

Η περιφερειακή πρωτοβουλία CyberEast+ συνέχισε να ενισχύει την κυβερνοανθεκτικότητα στις χώρες του Εύξεινου Πόντου και της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, στηρίζοντας την ευθυγράμμιση με την οδηγία NIS2 ( 31 ), παρέχοντας εξατομικευμένη κατάρτιση και ανάπτυξη ικανοτήτων, διοργανώνοντας ασκήσεις προσομοίωσης και εργαστήρια για την αντιμετώπιση των κυβερνοαπειλών, της παραπληροφόρησης και της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο εκλογών.

Στην Αρμενία, η ΕΕ διοργάνωσε σειρά εργαστηρίων και εκδηλώσεων στο πλαίσιο του TAIEX για εκπροσώπους κρατικών θεσμικών οργάνων και ενίσχυσε τη στήριξή της προς την τοπική κοινωνία των πολιτών και τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης στις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό.

Στο Συμβούλιο Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Αρμενίας του Δεκεμβρίου ( 32 ), δρομολογήθηκε νέα περιφερειακή πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό, καθώς και της παραπληροφόρησης στην Ανατολική Γειτονία, μέσω της ενίσχυσης των ικανοτήτων της κοινωνίας των πολιτών και των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης να συμμετέχουν σε στρατηγική επικοινωνία και να προωθούν τον γραμματισμό των πολιτών στα μέσα ενημέρωσης.

Στις αρχές του 2026 θεσπίστηκε περιφερειακό έκτακτο μέτρο βοήθειας ταχείας αντίδρασης της ΕΕ για τη στήριξη των χωρών-εταίρων, ιδίως στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, που είναι εκτεθειμένες σε υβριδικές απειλές, με βάση επιτυχημένα μοντέλα βοήθειας που αναπτύχθηκαν για την Ουκρανία και εξακολουθούν να στηρίζουν την Ουκρανία. Στήριξη παρέχεται ήδη στη Μολδαβία βάσει του νέου πλαισίου. Μέσω αυτών και άλλων πρωτοβουλιών, η ΕΕ εξακολουθεί να αναπτύσσει μια προσέγγιση για το σύνολο της κοινωνίας, προωθώντας εταιρικές σχέσεις μεταξύ κρατικών θεσμικών οργάνων, της κοινωνίας των πολιτών, της ακαδημαϊκής κοινότητας και των μέσων ενημέρωσης τόσο στο εσωτερικό των χωρών όσο και σε ολόκληρη την περιοχή, ώστε να συμβάλει στη διασφάλιση βιώσιμης ανθεκτικότητας έναντι υβριδικών απειλών.

Στη Μολδαβία η ΕΕ έχει παράσχει ταχεία αντίδραση για την κυβερνοασφάλεια και την εσωτερική ασφάλεια (συμπεριλαμβανομένου του σχετικού εξοπλισμού). Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εκλογικών αναμετρήσεων, η ταχεία αντίδραση ήταν καθοριστικής σημασίας για την προστασία των δημοκρατικών διαδικασιών της χώρας από υβριδικές παρεμβάσεις. Επιπλέον, η ΕΕ έχει κινητοποιήσει ταχεία αντίδραση για τη στήριξη ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και εξακολουθεί να εργάζεται για την ενίσχυση των ικανοτήτων στρατηγικής επικοινωνίας της Μολδαβίας.

Επίσης στη Μολδαβία, η ΕΕ στηρίζει τις προσπάθειες που κάνει η χώρα για να προστατεύσει τις δημοκρατικές διαδικασίες της από τις παρεμβάσεις της Ρωσίας, μεταξύ άλλων μέσω της δραστηριότητας ενός νέου περιφερειακού κόμβου του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ψηφιακών Μέσων (EDMO), ο οποίος στηρίζει τη Μολδαβία και άλλες χώρες στον εντοπισμό και την ανάλυση εκστρατειών χειραγώγησης και παραπληροφόρησης, ιδίως της ρωσικής παραπληροφόρησης.

Με την εφαρμογή μέτρων ταχείας αντίδρασης, η ΕΕ στηρίζει την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας έναντι του επιθετικού πολέμου και των υβριδικών απειλών της Ρωσίας, ενισχύοντας ιδίως την εσωτερική και μη στρατιωτική ασφάλεια και προστασία, καθώς και τις ικανότητες στρατηγικής επικοινωνίας της χώρας.

3.4.Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της παράνομης διακίνησης

Η Επιτροπή, σε συνεργασία με το Διαπεριφερειακό Ίδρυμα Ερευνών των Ηνωμένων Εθνών για το Έγκλημα και τη Δικαιοσύνη (UNICRI), παρείχε νομική και πολιτική στήριξη για τον εντοπισμό, την κατάσχεση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων εγκληματικής προέλευσης. Συνέβαλε στις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις (ιδίως στην Ουκρανία και τη Μολδαβία), προώθησε την επαναχρησιμοποίηση κατασχεθέντων περιουσιακών στοιχείων εγκληματικής προέλευσης για κοινωνικούς σκοπούς και ενίσχυσε τις δεξιότητες των επαγγελματιών μέσω κατάρτισης και καθοδήγησης κατά περίπτωση. Στο πλαίσιο του περιφερειακού έργου «Κατάρτιση και επιχειρησιακές εταιρικές σχέσεις στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος» (TOPCOP II), ο CEPOL ( 33 ) στήριξε τη διαρθρωμένη συνεργασία και την ικανότητα επιβολής του νόμου μέσω εργαστηρίων και κατάρτισης σχετικά με την επιχειρησιακή διαχείριση, τις πληροφορίες ανοικτής πηγής, την παράνομη διακίνηση μεταναστών και την παραποίηση/απομίμηση. Το δίκτυο υποστήριξης της EMPACT ( 34 ), με εμπειρογνώμονες από την Ευρωπόλ και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex), στήριξε την ανάπτυξη στρατηγικών πληροφοριών, εισάγοντας προηγμένες προσεγγίσεις ανάλυσης και νέες πηγές δεδομένων, όπως οι ταξιδιωτικές πληροφορίες. Σε συνεργασία με την Ευρωπόλ, στο πλαίσιο του έργου «Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης» που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, η Επιτροπή συνέχισε να ενσωματώνει περαιτέρω τους ανατολικούς εταίρους στην EMPACT, ενισχύοντας τις επιχειρησιακές ικανότητες, αντιμετωπίζοντας βασικές προτεραιότητες στον τομέα του εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένου του κυβερνοεγκλήματος, και στηρίζοντας τις έρευνες για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία.

Μέσω της EUAM στην Ουκρανία, η ΕΕ συνέχισε να στηρίζει τις ουκρανικές αρχές στην ενίσχυση της διυπηρεσιακής συνεργασίας και των ικανοτήτων ανάλυσης για την αντιμετώπιση του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος, την ενίσχυση της ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ, τη βελτίωση του διασυνοριακού συντονισμού με τις γειτονικές χώρες και την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης πυροβόλων όπλων μέσω στοχευμένης ανάπτυξης ικανοτήτων και στρατηγικών συμβουλών. Η EUAM στην Ουκρανία στήριξε τον διασυνοριακό επιχειρησιακό συντονισμό μέσω τριμηνιαίων τριμερών συναντήσεων μεταξύ των συνοριακών και τελωνειακών αρχών της Μολδαβίας, της Ουκρανίας και της Ρουμανίας, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της συνεργασίας κατά του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος.

Στο πλαίσιο της εφαρμογής της στρατηγικής της ΕΕ για τα ναρκωτικά ( 35 ), στην οποία αναφέρεται ότι η Επιτροπή θα διερευνήσει τη συνεργασία με τις υποψήφιες χώρες για την ασφάλεια των λιμένων, η Επιτροπή κάλεσε —μεταξύ άλλων τρίτων χωρών— την Ουκρανία και τη Μολδαβία ως παρατηρητές στο εργαστήριο εμπειρογνωμόνων της σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Λιμένων σχετικά με την ασφάλεια των λιμένων σε μικρότερους θαλάσσιους λιμένες και λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας τον Φεβρουάριο του 2026. Επιπλέον, η Επιτροπή κοινοποίησε τις γνώσεις που αποκόμισε σχετικά με την ασφάλεια των λιμένων από τη ΣΔΙΤ της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Λιμένων σε συνεδρίαση εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής του Δούναβη τον Απρίλιο του 2026.

4.Πυλώνας 2: Ανάπτυξη και ευημερία μέσω καλύτερης συνδεσιμότητας

Η στρατηγική για τον Εύξεινο Πόντο εισήγαγε το διαπεριφερειακό θεματολόγιο συνδεσιμότητας ως μακροπρόθεσμη στρατηγική πρωτοβουλία για τη διευκόλυνση της διαφοροποίησης των εμπορικών οδών ώστε να αποφεύγονται οι εξαρτήσεις υψηλού κινδύνου, καθιστώντας τη συνδεσιμότητα πιο ολοκληρωμένη, οικονομικά πιο αποδοτική και ταχύτερη. Σύμφωνα με τη στρατηγική, η Επιτροπή προώθησε τις προσπάθειες για την ενίσχυση του εμπορίου, των επενδύσεων και της συνδεσιμότητας. Το εμβληματικό διαπεριφερειακό θεματολόγιο συνδεσιμότητας είναι καίριας σημασίας για την τόνωση της ανταγωνιστικότητας των οικονομιών των χωρών του Εύξεινου Πόντου και την εμβάθυνση της περιφερειακής ολοκλήρωσης.

4.1.Ενίσχυση της συνδεσιμότητας και της ενεργειακής ασφάλειας

Ο διαρκής πολιτικός διάλογος έχει οδηγήσει σε ισχυρή πολιτική στήριξη του διαπεριφερειακού θεματολογίου συνδεσιμότητας μεταξύ των χωρών-εταίρων και των κρατών μελών της ΕΕ, ευθυγραμμίζοντας τους συμφεροντούχους όσον αφορά την ανάγκη συντονισμού και επιτάχυνσης της υλοποίησης απτών δράσεων. Χάρη στις κοινές προσπάθειες, η εν λόγω εμβληματική πρωτοβουλία σημείωσε ικανοποιητική πρόοδο όσον αφορά την επισημοποίηση της διαρθρωμένης περιφερειακής συνεργασίας με σαφείς προτεραιότητες.

ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 2: Θεματολόγιο συνδεσιμότητας

Ως πύλη που συνδέει την Ευρώπη με την Τουρκία, τον Νότιο Καύκασο, την Κεντρική Ασία και ακόμη πιο μακρινές περιοχές, η περιοχή του Εύξεινου Πόντου διαδραματίζει καίριο ρόλο για την ευρωπαϊκή και τη συνολική παγκόσμια ασφάλεια, το διεθνές εμπόριο, την ενέργεια, τις κρίσιμες πρώτες ύλες και την επισιτιστική ασφάλεια. Η περιοχή αυτή διαθέτει σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό οικονομικής ανάπτυξης και τη διατρέχουν στρατηγικές οδοί διαμετακόμισης. Η ισχυροποίηση της περιφερειακής συνεργασίας και η βελτίωση των οικονομικών δεσμών θα συμβάλουν στην ανταγωνιστικότητα τόσο της περιοχής όσο και της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, το θεματολόγιο συνδεσιμότητας αποσκοπεί στην αξιοποίηση του συνολικού δυναμικού που προσφέρει ο διάδρομος μεταφορών μέσω της Κασπίας (στο εξής: TCTC) στον τομέα των μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της διευκόλυνσης του εμπορίου, και στη βελτίωση των ενεργειακών και ψηφιακών συνδέσεων. Αφότου εγκρίθηκε η στρατηγική, η Επιτροπή εργάστηκε για τη σταδιακή υλοποίηση αυτής της εμβληματικής πρωτοβουλίας. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη βελτίωση και τον συντονισμό του επενδυτικού σχεδιασμού για τη στήριξη του θεματολογίου συνδεσιμότητας:

-Η Επιτροπή δημοσίευσε μετα-μελέτη τον Φεβρουάριο του 2026 για την ενοποίηση των συστάσεων σχετικά με τις επενδύσεις προτεραιότητας και τις ρυθμιστικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την επιχειρησιακή υλοποίηση του θεματολογίου συνδεσιμότητας. Στο πλαίσιο αυτής της ολοκληρωμένης ανάλυσης, η οποία διενεργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος EU4Digital ( 36 ), εξετάστηκαν πολλαπλές μελέτες και πάνω από 200 εξελισσόμενα ή προγραμματισμένα επενδυτικά έργα και χαρτογραφήθηκαν οι τομείς στους οποίους απαιτούνται επενδύσεις για την ενίσχυση των μεταφορών, του εμπορίου, της ενέργειας και των ψηφιακών συνδέσεων κατά μήκος του TCTC. Η μελέτη επισημαίνει βασικά τμήματα στα οποία οι υποδομές στις γειτονικές χώρες είτε απουσιάζουν είτε είναι παρωχημένες είτε δεν είναι κατάλληλες για τους σημερινούς όγκους, παρέχοντας μια στρατηγική βάση αναφοράς για τον καθορισμό επενδυτικών προτεραιοτήτων σε συνεργασία με τις χώρες-εταίρους και διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η πρακτική καθοδήγηση για τις επενδύσεις και τα απαιτούμενα ρυθμιστικά («ήπιας συνδεσιμότητας») μέτρα θα δώσουν στις κυβερνήσεις και στον ιδιωτικό τομέα σαφή εικόνα σχετικά με το πού τα κεφάλαιά τους μπορούν να έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην ανάπτυξη σύγχρονων και αξιόπιστων υποδομών.

-Με βάση τα αποτελέσματα της υπουργικής συνόδου για τη διαπεριφερειακή ασφάλεια και συνδεσιμότητα που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 ( 37 ), η Επιτροπή ενέτεινε τη διμερή συνεργασία μέσω μιας σειράς αποστολών υψηλού επιπέδου και τεχνικών αποστολών σε χώρες-εταίρους, μεταξύ άλλων στο Αζερμπαϊτζάν, στην Αρμενία και στην Τουρκία. Οι συζητήσεις αποσκοπούν στην ενίσχυση της συνεργασίας για την περιφερειακή σταθερότητα και συνδεσιμότητα, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων προτεραιότητας.

-Σε διαβούλευση με τις χώρες-εταίρους, η Επιτροπή σχεδίασε μια πλατφόρμα συντονισμού, η οποία θα εστιάζει στις χώρες-εταίρους του Εύξεινου Πόντου και του Νότιου Καυκάσου και θα λειτουργεί σε συνέργεια με το υφιστάμενο πλαίσιο συνεργασίας που καλύπτει την Κεντρική Ασία. Φορείς τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα επιβεβαίωσαν την ανάγκη για έναν τέτοιο μηχανισμό συντονισμού κατά τη διάρκεια του φόρουμ επενδυτών για τον TCTC και τη συνδεσιμότητα, το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Τασκένδη τον Νοέμβριο του 2025 ( 38 ). Η πλατφόρμα του θεματολογίου συνδεσιμότητας, η οποία δρομολογήθηκε στις 23 Ιουνίου 2026, θα καθοδηγήσει τις συλλογικές προσπάθειες, θα βελτιστοποιήσει τα χαρτοφυλάκια έργων και θα διασφαλίσει την αποδοτικότητα των πρωτοβουλιών τόσο υλικής όσο και ήπιας συνδεσιμότητας.

Οι πρόσφατες πολυμερείς συμφωνίες ενίσχυσαν τη συνδεσιμότητα και την ασφάλεια στη θάλασσα. Τον Δεκέμβριο η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία δημιούργησαν την πλατφόρμα του διαδρόμου Εύξεινου Πόντου–Αιγαίου ( 39 ). Τον Μάρτιο του 2026 η Μολδαβία, η Ουκρανία και η Ρουμανία συμφώνησαν να συνεχίσουν να συνεργάζονται όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τον Δούναβη 2.0, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «λωρίδες αλληλεγγύης» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ( 40 ). Η πρωτοβουλία αυτή βελτιστοποιεί την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, τις επικοινωνίες μεταξύ λιμένων και την ανταλλαγή πληροφοριών και μετριάζει τις διαταραχές στην κυκλοφορία στον Εύξεινο Πόντο ή στον Δούναβη. Προκειμένου να στηριχθεί η λειτουργία των λωρίδων αλληλεγγύης, ο ΜΣΕ παρείχε πρόσθετη χρηματοδότηση το 2025 ( 41 ). Η αποκατάσταση του σιδηροδρομικού και οδικού δικτύου διευκολύνεται στη Μολδαβία στο πλαίσιο των έργων της στρατηγικής Global Gateway ( 42 ). Η υλοποίηση έργων υποδομής στο πλαίσιο του εκτεταμένου ΔΕΔ-Μ ( 43 ) αναμένεται επίσης να συμβάλει στην αξιοποίηση του πλήρους οικονομικού δυναμικού του TCTC. Το ενδεικτικό επενδυτικό σχέδιο δράσης του ΔΕΔ-Μ επικαιροποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 για τη Μολδαβία και την Ουκρανία.

Αρκετά έργα διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας και της Ουκρανίας συμπεριλήφθηκαν στον δεύτερο κατάλογο έργων κοινού και αμοιβαίου ενδιαφέροντος ( 44 ) (ΕΑΕ) στο πλαίσιο του κανονισμού ΔΕΔ-Ε ( 45 ). Μέσω της ομάδας υψηλού επιπέδου για την ενεργειακή συνδεσιμότητα της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης (CESEC) ( 46 ), η Επιτροπή εξακολουθεί να προωθεί την περιφερειακή ενεργειακή ολοκλήρωση, διατηρώντας την εποπτεία έργων προτεραιότητας στη Βουλγαρία, στη Μολδαβία, στην Ουκρανία και στη Ρουμανία.

Τον Μάρτιο η 12η υπουργική σύνοδος του γνωμοδοτικού συμβουλίου για τον νότιο διάδρομο μεταφοράς αερίου ( 47 ) και η 4η υπουργική σύνοδος του γνωμοδοτικού συμβουλίου για την πράσινη ενέργεια, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, εντόπισαν περαιτέρω ευκαιρίες συνεργασίας για την καθαρή ενέργεια και την περιφερειακή ενεργειακή συνδεσιμότητα στον Νότιο Καύκασο. Εκπρόσωποι κυβερνήσεων εταίρων, κορυφαίων εταιρειών ενέργειας, ρυθμιστικών φορέων και διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων τόνισαν τον καίριο ρόλο που διαδραματίζει ο νότιος διάδρομος μεταφοράς αερίου στις προσπάθειες της ΕΕ για διαφοροποίηση από τις εισαγωγές ρωσικού αερίου. Στο περιθώριο της υπουργικής συνόδου, η υψηλού επιπέδου στρογγυλή τράπεζα ΕΕ–Αζερμπαϊτζάν για τις επενδύσεις στην πράσινη συνδεσιμότητα συνέβαλε στη μετουσίωση της πολιτικής σε επενδυτικές ευκαιρίες κατά μήκος των τριών διαδρόμων πράσινης ενέργειας, καθώς και στις υποδομές δικτύου και τη μεταφορά, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην ενεργειακή απόδοση και στην υπεράκτια αιολική ενέργεια.

Τον Ιανουάριο του 2026 η Επιτροπή δρομολόγησε την τρίτη φάση του περιφερειακού προγράμματος EU4Energy ( 48 ), ενισχύοντας την εστίασή της στη βελτίωση της περιφερειακής ενεργειακής συνδεσιμότητας και στον συντονισμό των ρυθμιστικών πλαισίων. Οι εργασίες αυτές στηρίζουν άμεσα τα μέτρα της στρατηγικής για τον Εύξεινο Πόντο με σκοπό την αντιμετώπιση των κενών στα ρυθμιστικά πλαίσια και τη σύγκλιση των ρυθμιστικών πλαισίων και των κωδίκων δικτύου.

Με την έγκριση της στρατηγικής για τους λιμένες και της βιομηχανικής ναυτιλιακής στρατηγικής της ΕΕ ( 49 ), η Επιτροπή παρείχε τα εργαλεία που χρειάζονται οι τομείς της ναυτιλίας και της ναυπηγικής βιομηχανίας της Ευρώπης για να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, να διασφαλίσουν το εμπόριο και την άμυνα και να παραμείνουν ανταγωνιστικοί σε παγκόσμιο επίπεδο. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, η Επιτροπή στηρίζει έργα ενεργειακής απόδοσης μεγάλης κλίμακας, για παράδειγμα στον λιμένα Constanta.

Με την υποστήριξη του προγράμματος Interreg NEXT για τη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου ( 50 ), η Βουλγαρία, η Γεωργία και η Τουρκία συνεργάζονται για τη βελτίωση των επιδόσεων στον τομέα της εφοδιαστικής. Έως το τέλος του 2027 το έργο BSB-LOGINET ( 51 ), το οποίο δρομολογήθηκε πρόσφατα, έχει ως στόχο να τεθεί σε λειτουργία μια διασυνοριακή πύλη ανταλλαγής πληροφοριών για την εφοδιαστική.

Σε συνέχεια της συνόδου κορυφής ΕΕ–Κεντρικής Ασίας (Απρίλιος 2025) ( 52 ), η ΕΕ παρέχει στήριξη για την αντιμετώπιση των σημείων συμφόρησης στους λιμένες του Εύξεινου Πόντου και της Κασπίας Θάλασσας και για τη μείωση του κόστους διαμετακόμισης, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση του όγκου των εμπορικών συναλλαγών σύμφωνα με τον στόχο της στρατηγικής για τον Εύξεινο Πόντο για εμβάθυνση της συνεργασίας όσον αφορά τις κρίσιμες πρώτες ύλες και διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού. Η Αρμενία λαμβάνει επί του παρόντος στήριξη από τον μηχανισμό για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (CRM) ( 53 ), ο οποίος συγχρηματοδοτείται από την ΕΕ. Ο μηχανισμός αποσκοπεί στην ενίσχυση των παγκόσμιων εταιρικών σχέσεων και στην προώθηση διεθνών έργων για τη δημιουργία βιώσιμων και ανθεκτικών αξιακών αλυσίδων κρίσιμων πρώτων υλών. Η Ουκρανία και οι χώρες της Κεντρικής Ασίας έχουν υπογράψει εταιρικές σχέσεις για τις κρίσιμες πρώτες ύλες με την ΕΕ και έχουν πρόσβαση στον εν λόγω μηχανισμό. Η διαφοροποίηση των οδών εισαγωγής και η διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού σε ολόκληρο τον Εύξεινο Πόντο θα εξακολουθήσουν να είναι καίριας σημασίας. Ταυτόχρονα, η ΕΕ παρέχει στήριξη σε πρωτοβουλίες κυκλικής οικονομίας για τη διαχείριση της πλευράς της ζήτησης.

Σύμφωνα με τις προσπάθειες για την προώθηση των ψηφιακών συνδέσεων και τη δημιουργία αξιόπιστου ψηφιακού περιβάλλοντος, η Επιτροπή θα διοργανώσει σύνοδο κορυφής για την ψηφιακή διάσταση του θεματολογίου συνδεσιμότητας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Στην εναρκτήρια σύνοδο κορυφής αναμένεται να συναντηθούν υπουργοί, ηγετικά στελέχη ψηφιακών επιχειρήσεων και βασικοί επενδυτές του ιδιωτικού τομέα από ολόκληρη την ΕΕ και τις χώρες-εταίρους προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις σε υψηλό επίπεδο σχετικά με το μέλλον της περιφερειακής ψηφιακής συνδεσιμότητας. Η σύνοδος αυτή θα χρησιμεύσει ως πλατφόρμα για την προώθηση της συνεργασίας στους τομείς των αναδυόμενων τεχνολογιών, της κυβερνοασφάλειας και των αξιόπιστων ψηφιακών υποδομών.

4.2.Ολοκληρωμένη ανάπτυξη για την ανταγωνιστικότητα της περιοχής του Εύξεινου Πόντου

Το 2025 έγιναν σημαντικά βήματα προόδου όσον αφορά την εφαρμογή του κοινού θαλάσσιου θεματολογίου (στο εξής: CMA) για τον Εύξεινο Πόντο ( 54 ), ενισχύοντας την κοινή δράση για την ανάπτυξη της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας υπό τον συντονισμό της Ουκρανίας. Στα βασικά επιτεύγματα περιλαμβάνονται οι επιχειρησιακές εργασίες του μηχανισμού βοήθειας του Εύξεινου Πόντου και των εθνικών κόμβων όσον αφορά την παροχή πρακτικής στήριξης για την επίτευξη των στόχων της γαλάζιας οικονομίας, όπως η συνένωση της περιφερειακής κοινότητας γαλάζιας οικονομίας στη διάσκεψη των συμφεροντούχων του CMA στην Constanta, η ενίσχυση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και η στήριξη της ανάπτυξης έργων. Οι εθνικές εκδηλώσεις, ιδίως για τη θαλάσσια συνδεσιμότητα (Βουλγαρία) και τη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια (Τουρκία), αύξησαν την ευαισθητοποίηση των τοπικών φορέων. Η τεχνική ομάδα για την υδατοκαλλιέργεια πρότεινε ένα κοινό πρόγραμμα παρακολούθησης της υδατοκαλλιέργειας. Η τεχνική ομάδα για τον βιώσιμο τουρισμό ολοκλήρωσε το πρώτο πλήρες έτος λειτουργίας της, θέτοντας τα θεμέλια για ένα μακροπρόθεσμο περιφερειακό όραμα για τον βιώσιμο τουρισμό που θα συνδέει την πολιτιστική κληρονομιά, την καινοτομία και την ανάπτυξη σε επίπεδο κοινότητας. Σε όλες τις δραστηριότητές του, το CMA προώθησε την ευθυγράμμιση στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου με ευρύτερες προτεραιότητες της ΕΕ, ιδίως με την αποστολή της ΕΕ «Αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας» και το σύμφωνο της ΕΕ για τους ωκεανούς.

Προκειμένου να διευκολυνθεί η συνεργασία για τις θαλάσσιες λεκάνες όσον αφορά τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τον Ιανουάριο του 2026 η Επιτροπή δημοσίευσε πρόσκληση υποβολής προτάσεων, η οποία χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας ( 55 ). Στόχος της πρόσκλησης είναι η ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων για τα κράτη μέλη της ΕΕ στον Ατλαντικό και τον Εύξεινο Πόντο με σκοπό την αντιμετώπιση των προκλήσεων όσον αφορά την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την επανεξέταση των θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων τους.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων, η Επιτροπή εξακολουθεί να συνεργάζεται στενά με τη Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο ( 56 ) (στο εξής: ΓΕΑΜ), εστιάζοντας στη βιωσιμότητα μέσω ορίων αλιευμάτων και σχεδίων διαχείρισης για βασικά είδη όπως το καλκάνι και η παπαλίνα. Η ΕΕ διαδραματίζει καίριο ρόλο στην επιβολή της συμμόρφωσης, μέσω καταπολέμησης της παράνομης αλιείας στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΓΕΑΜ του 2030. Ένα βασικό ορόσημο επιτεύχθηκε κατά την ετήσια σύνοδο της ΓΕΑΜ το 2025, όταν η ομάδα εργασίας για τον Εύξεινο Πόντο αναβαθμίστηκε σε επίσημο φορέα στο πλαίσιο της ΓΕΑΜ, σε αναγνώριση του καίριου ρόλου που διαδραματίζει στην παροχή συμβουλών σχετικά με την περιφερειακή διαχείριση και διατήρηση της αλιείας. Για πρώτη φορά, η ΓΕΑΜ συμφώνησε να θεσπίσει μηχανισμό για την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τα περιφερειακά μέτρα για την αλιεία ( 57 ). Εάν δεν τηρηθούν τα περιφερειακά μέτρα, η ΓΕΑΜ θα απαιτήσει από τις χώρες της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου να αντιμετωπίσουν τις εντοπισθείσες ελλείψεις.

Η ΕΕ παρέχει σημαντική χρηματοδοτική στήριξη στις πρωτοβουλίες της ΓΕΑΜ. Το μακροχρόνιο έργο BlackSea4Fish εξακολουθεί να προωθεί την αποτελεσματική επιστημονική συνεργασία στον τομέα της αλιείας. Με τη διατήρηση μιας πολυεθνικής επιχειρησιακής πλατφόρμας χωρίς αποκλεισμούς που φέρνει σε επαφή τους συμφεροντούχους στον τομέα της αλιείας, μέσω του έργου αυτού έχουν ενισχυθεί η εθνική εμπειρογνωσία και η επιστημονική ικανότητα και γίνονται προσπάθειες για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τη διαχείριση της αλιείας. Οι προσπάθειες αυτές αποφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα: σύμφωνα με τη δημοσίευση της ΓΕΑΜ του 2025 με τίτλο «The State of Mediterranean and Black Sea Fisheries» (Η κατάσταση της αλιείας στη Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο) ( 58 ), το ποσοστό των αποθεμάτων που υφίστανται υπερεκμετάλλευση μειώθηκε στο 52 %, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στις χρονοσειρές.

Το πρόγραμμα Interreg NEXT για τη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου συνέβαλε επίσης περαιτέρω στην ανάπτυξη και συνοχή στην εν λόγω περιοχή μέσω πολυκρατικών έργων συνεργασίας με τη συμμετοχή οργανισμών από την Αρμενία, τη Βουλγαρία, τη Γεωργία, την Ελλάδα, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, τη Ρουμανία και την Τουρκία. Αφότου εγκρίθηκε η στρατηγική, έχουν υλοποιηθεί δέκα έργα για την τόνωση της βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας και του παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού, βελτιώνοντας τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και ενισχύοντας τη συνεργασία με άλλες θαλάσσιες λεκάνες (βλ. τα έργα στο παράρτημα I). Για παράδειγμα, το έργο INTERSMARTS αναδιαμορφώνει τον τουρισμό στη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου. Με εταίρους από τη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Μολδαβία και την Τουρκία, το έργο δημιούργησε ένα διασυνοριακό δίκτυο και κέρδισε πολλαπλά διεθνή βραβεία για την πλατφόρμα καινοτομίας για τον έξυπνο τουρισμό και τη γαλάζια ανάπτυξη το 2025. Το έργο BlueDial εισήγαγε την πολυκρατική πλατφόρμα BlackBlueNET, η οποία αποσκοπεί στην ενίσχυση της θαλάσσιας διακυβέρνησης σε ολόκληρη την περιοχή του Εύξεινου Πόντου.

Επιπλέον, μέσω της ανακοίνωσης σχετικά με τις ανατολικές περιοχές της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία ( 59 ), η οποία εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, η ΕΕ ενίσχυσε τη στήριξή της για τη σταθερότητα, την ευημερία και την ανθεκτικότητα των ανατολικών παραμεθόριων περιοχών της ΕΕ, μεταξύ άλλων κατά μήκος των θαλάσσιων συνόρων της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας στον Εύξεινο Πόντο, με έμφαση σε πέντε τομείς προτεραιότητας. Η ανακοίνωση συνοδεύτηκε από τον πρώτο ετήσιο πολιτικό διάλογο υψηλού επιπέδου και τη δρομολόγηση του μηχανισμού EastInvest, μιας ειδικής χρηματοδοτικής πλατφόρμας που εκτιμάται ότι θα παράσχει τουλάχιστον 28 δισ. EUR σε ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στις εν λόγω περιοχές.

Στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», του ευρωπαϊκού προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την καινοτομία, κατά την περίοδο αναφοράς χορηγήθηκαν 205 εκατ. EUR σε 481 επιχορηγήσεις σε ολόκληρη την περιοχή του Εύξεινου Πόντου. Η συμμετοχή των χωρών του Εύξεινου Πόντου καταδεικνύει τη σημασία τους για την ευρωπαϊκή έρευνα και καινοτομία. Το επιχειρησιακό δίκτυο χρηματοδοτών (που περιλαμβάνει τη Βουλγαρία, τη Γεωργία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, τη Ρουμανία και την Τουρκία) καθοδηγεί την περιφερειακή συνεργασία σε αυτόν τον τομέα και διασφαλίζει την αποτελεσματική εφαρμογή του στρατηγικού θεματολογίου έρευνας και καινοτομίας (στο εξής: SRIA) για τον Εύξεινο Πόντο. Στα πρόσφατα ορόσημα περιλαμβάνεται η προκήρυξη ειδικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων τον Δεκέμβριο του 2025 στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας της ΕΕ για την περίοδο 2025-26 με τίτλο «Αποκατάσταση των ωκεανών και των υδάτων μας έως το 2030».

Η πλατφόρμα «ψηφιακό δίδυμο του Εύξεινου Πόντου», η οποία δρομολογήθηκε το 2025 μέσω των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων DOORS ( 60 ) και BRIDGE-BS ( 61 ) και αναπτύχθηκε σε συνεργασία με βασικούς περιφερειακούς συμφεροντούχους ( 62 ), συνδυάζει δεδομένα πολλαπλών πηγών σε πραγματικό χρόνο με μοντέλα δυναμικής της θάλασσας που ενισχύονται με τη χρήση ΤΝ. Παρέχει τη δυνατότητα στους χρήστες να προβλέπουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και των περιβαλλοντικών επιβαρυντικών παραγόντων, προωθώντας τη λήψη πιο εμπεριστατωμένων και τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) είναι βασικός πάροχος μεθοδολογικής καθοδήγησης και υποστήριξης για τη διενέργεια αναλύσεων στον τομέα των πολιτικών για την καινοτομία στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου, ιδίως στη Μολδαβία, στην Ουκρανία και στην Τουρκία. Τον Φεβρουάριο του 2026 διοργανώθηκε εργαστήριο στο οποίο συμμετείχαν εκπρόσωποι των οικονομιών όλων των υποψήφιων χωρών με σκοπό τη μετατροπή του στρατηγικού οράματος της έξυπνης εξειδίκευσης σε συγκεκριμένες δράσεις διασυνοριακής συνεργασίας, την ενίσχυση του οικοσυστήματος καινοτομίας της περιοχής και την προώθηση της οικονομικής ενοποίησης με την ΕΕ.

5.Πυλώνας 3: Προστασία του περιβάλλοντος, ανθεκτικότητα και ετοιμότητα έναντι της κλιματικής αλλαγής, πολιτική προστασία

Η ΕΕ είναι προσηλωμένη στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην ετοιμότητα στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου και ενισχύει την προστασία του περιβάλλοντος, την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και την πολιτική προστασία.

ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 3: Ετοιμότητα των παράκτιων κοινοτήτων και των τομέων της γαλάζιας οικονομίας

Οι παράκτιες κοινότητες του Εύξεινου Πόντου αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και, σε ορισμένες περιοχές, απειλές κατά της ασφάλειας λόγω στρατιωτικών δραστηριοτήτων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Συνδυαζόμενες, οι πιέσεις αυτές επηρεάζουν την περιφερειακή σταθερότητα και υπονομεύουν τα μέσα βιοπορισμού των τοπικών πληθυσμών. Ταυτόχρονα, η πλούσια φυσική και πολιτιστική κληρονομιά των περιοχών αυτών προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για βιώσιμη ανάπτυξη και καινοτομία. Προκειμένου να συμβάλει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων και στην αξιοποίηση των ευκαιριών, στις 10 Ιουνίου 2026 η Επιτροπή ενέκρινε δύο ειδικές στρατηγικές, μία για τα νησιά της ΕΕ και μία για τις παράκτιες κοινότητες της ΕΕ ( 63 ). Στο πλαίσιο διαφόρων έργων, υλοποιούνται επιτόπου μέτρα για τη βελτίωση της ετοιμότητας.

Η ΕΕ στηρίζει τις εργασίες για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της αυξανόμενης περιβαλλοντικής ζημίας που εξακολουθεί να προκαλεί η Ρωσία ως αποτέλεσμα του επιθετικού πολέμου της κατά της Ουκρανίας. Κατά την περίοδο 2025-26 στο πλαίσιο του έργου «Η Ευρωπαϊκή Ένωση για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος στον Εύξεινο Πόντο» ( 64 ) πραγματοποιήθηκε δειγματοληψία για την τεκμηρίωση των επιπτώσεων της πετρελαιοκηλίδας στα Στενά Κερτς τον Δεκέμβριο του 2024 και της καταστροφής του φράγματος Nova Kakhovka τον Ιούνιο του 2023. Μολονότι η δειγματοληψία είναι δύσκολη και περιορισμένη, η ανάλυση των συλλεγόμενων δεδομένων παρείχε πληροφορίες σχετικά με τις άμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του πολέμου στο περιβάλλον, την υγεία και την οικονομία. Μια περιφερειακή συνεδρίαση στρογγυλής τραπέζης σχετικά με τη ρύπανση που σχετίζεται με τον πόλεμο, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2025 στο πλαίσιο του συντονισμού του CMA από την Ουκρανία, είχε ως στόχο τον προσδιορισμό προτεραιοτήτων παρακολούθησης και μετριασμού, με παράλληλη προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας.

Η ΕΕ ενίσχυσε την ανταλλαγή και την ανάλυση δεδομένων για την επέκταση της κοινής παρακολούθησης του περιβάλλοντος του Εύξεινου Πόντου. Αυτό περιλαμβάνει τη συντήρηση της πλατφόρμας ηλεκτρονικών δεδομένων για τον Εύξεινο Πόντο ( 65 ), η οποία καλύπτει τα περισσότερα από τα χαρακτηριστικά περιγραφής που απαιτούνται από την οδηγία-πλαίσιο της ΕΕ για τη θαλάσσια στρατηγική και περιέχει πολυετείς σειρές δεδομένων. Ο χαρακτηρισμός της Μολδαβίας ( 66 ) και της Ουκρανίας ( 67 ) ως συνεργαζόμενων χωρών με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος το 2026 αποτελεί ένα ακόμη ελπιδοφόρο βήμα για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής συνεργασίας σε ενωσιακό και περιφερειακό επίπεδο. Η Επιτροπή συνέβαλε στη μόχλευση νέων τεχνολογιών για την αντιμετώπιση των κλιματικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων. Στις αρχές του 2026 η ενωσιακή βοήθεια κατέστησε δυνατή την παράδοση προηγμένου εξοπλισμού αναλύσεων στην Ουκρανία για τη διενέργεια αναλύσεων όσον αφορά την ποιότητα των υδάτων και τα μικροπλαστικά. Συνεχίστηκαν οι εργασίες για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών, όπως η ανάλυση και η μοντελοποίηση του περιβαλλοντικού DNA (eDNA).

Προκειμένου να ενισχύσει περαιτέρω την περιφερειακή περιβαλλοντική συνεργασία και διακυβέρνηση, η Επιτροπή συνέχισε τις εργασίες της σε σχέση με τη σύμβαση του Βουκουρεστίου για την προστασία του Εύξεινου Πόντου. Η μόνιμη γραμματεία της επιτροπής του Εύξεινου Πόντου έχει συμμετάσχει ενεργά στη διακυβέρνηση διαφόρων πρωτοβουλιών που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Ο στρατηγικός στόχος της ΕΕ να καταστεί μέλος της εν λόγω σύμβασης εξακολουθεί να ισχύει.

Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον EMSA, συνέχισε να στηρίζει τις χώρες-εταίρους του Εύξεινου Πόντου για την πρόληψη και τη μείωση της θαλάσσιας ρύπανσης. Τον Σεπτέμβριο αρκετές χώρες του Εύξεινου Πόντου συμμετείχαν σε άσκηση αντιμετώπισης της πετρελαϊκής ρύπανσης που διοργάνωσε η Τουρκία. Ο EMSA κινητοποίησε το σκάφος αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων «Aktea II» και άλλον εξειδικευμένο εξοπλισμό. Η αρχή θαλάσσιων λιμένων της Ουκρανίας έλαβε εξοπλισμό για την ενίσχυση των ικανοτήτων της για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Ο EMSA παρείχε επίσης στήριξη για την κύρωση, την εφαρμογή και την επιβολή διεθνών ναυτιλιακών συμβάσεων και την εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ.

Συνολικά, κατά την περίοδο αναφοράς υλοποιήθηκαν ή δρομολογήθηκαν 34 έργα Interreg NEXT για τη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου, αξίας σχεδόν 38 εκατ. EUR (περίπου 34 εκατ. EUR ενωσιακής χρηματοδότησης), τα οποία συμβάλλουν στον πυλώνα 3. Οι βασικές πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν: την πρωτοβουλία AIRQUEST, με την οποία αναπτύσσεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα σε ολόκληρη την περιοχή, που συνδυάζει δορυφορική και χερσαία παρακολούθηση· την πρωτοβουλία MACRO CLEAN, με την οποία δημοσιεύθηκε μεθοδολογικός οδηγός για τη μετατροπή των θαλάσσιων μακροφυκών σε λιπάσματα και βιοπλαστικά, και την πρωτοβουλία LEARN4SEA, με την οποία βοηθήθηκαν η Βουλγαρία και η Τουρκία να δημιουργήσουν κέντρα περιβαλλοντικών πληροφοριών.

Η Επιτροπή αφιέρωσε πόρους για την προώθηση κοινών πρωτοβουλιών για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του περιβάλλοντος και της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης της ανθεκτικότητας των υδάτων. Κατά την περίοδο 2025-2026, με περιφερειακά προγράμματα, όπως το πρόγραμμα EU4Climate Resilience ( 68 ), προωθήθηκαν λύσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, οι οποίες βασίζονταν στη φύση. Η πόλη Cantemir και ο δήμος Ceadir-Lunga στη Μολδαβία έλαβαν επιχορηγήσεις για πιλοτικές δράσεις που αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε τοπικό επίπεδο. Στην Αρμενία, τέτοιου είδους επιχορηγήσεις αξιοποιούνται από τους δήμους Gavar και Tashir. Το έργο Interreg BRIGHT στηρίζει φορείς τοπικού επιπέδου στη Βουλγαρία, στη Γεωργία, στη Μολδαβία και στην Τουρκία για την υλοποίηση δράσεων για την ενέργεια και το κλίμα ευθυγραμμισμένων με τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ για το 2050.

Με τη στρατηγική της ΕΕ για την ανθεκτικότητα των υδάτων ( 69 ), η οποία εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2025, προτάθηκε μια προορατική προσέγγιση για την αποκατάσταση και την προστασία των κύκλων του νερού από την πηγή έως τη θάλασσα, την οικοδόμηση μιας έξυπνης ως προς τη διαχείριση των υδάτων οικονομίας και τη διαφύλαξη της ασφάλειας των υδάτινων πόρων για όλους, με στόχο τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα. Στήριξη για δράσεις πολιτικής σχετικά με την ανθεκτικότητα των υδάτων παρέχεται, για παράδειγμα, μέσω του προγράμματος EU4Green Recovery East ( 70 ). Στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος θα εξεταστεί η σχέση νερού και κλίματος σε διασυνοριακό επίπεδο με έμφαση στον Νότιο Καύκασο. Επιπλέον, το νέο έργο Interreg Blue & Green Resilience, το οποίο δρομολογήθηκε τον Μάρτιο, στηρίζει τις πόλεις του Εύξεινου Πόντου όσον αφορά την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και των κλιματικών κινδύνων μέσω λύσεων που βασίζονται στη φύση και ισχυρότερης διασυνοριακής συνεργασίας.

Η ΕΕ στηρίζει ενεργά δράσεις σε τοπικό επίπεδο, όπως δράσεις καθαρισμού και εκπαιδευτικές εκδηλώσεις. Τέτοια παραδείγματα είναι, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες παρακολούθησης κητοειδών με τη συμμετοχή Γεωργιανών μαθητών, καθώς και το πρόγραμμα WaterTech Bootcamp στο Αζερμπαϊτζάν, όπου νέοι φορείς καινοτομίας παρουσίασαν τις λύσεις τους για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων. Στην Ουκρανία, στο πλαίσιο του «σχολείου του σαββατοκύριακου» για τον Εύξεινο Πόντο, παιδιά και επιστήμονες συναντιούνταν επί τέσσερις μήνες το 2025, ενώ απονεμήθηκαν 29 διπλώματα κατά την «ημέρα του Εύξεινου Πόντου».

Έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την ετοιμότητα και τη διαχείριση καταστροφών σύμφωνα με τη στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας ( 71 ). Η τέταρτη φάση του περιφερειακού προγράμματος πολιτικής προστασίας στις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, δρομολογήθηκε τον Νοέμβριο, με σκοπό τη βελτίωση της ανθεκτικότητας στις καταστροφές και των ικανοτήτων αντιμετώπισης καταστροφών, προωθώντας παράλληλα την ενσωμάτωση στον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης (στο εξής: ΜΠΠΕ). Η Επιτροπή συνέχισε επίσης τις διμερείς προσπάθειες ανάπτυξης ικανοτήτων για τη στήριξη της ετοιμότητας για καταστροφές και της πρόληψης καταστροφών: το 2025 ολοκληρώθηκαν επιτυχώς έξι έργα χρηματοδοτούμενα από τον ΜΠΠΕ με τη συμμετοχή οντοτήτων από την Τουρκία (συμπεριλαμβανομένου ενός έργου υπό την ηγεσία της εθνικής αρχής πολιτικής προστασίας, με έμφαση σε μια προσέγγιση βάσει οικοσυστήματος για την ενίσχυση της ανταλλαγής γνώσεων και ορθών πρακτικών που συνδέουν την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων, τις λύσεις που βασίζονται στη φύση και την πρόληψη κινδύνων καταστροφών και την ετοιμότητα έναντι αυτών), δύο έργα με τη συμμετοχή οντοτήτων από τη Ρουμανία (συμπεριλαμβανομένου ενός έργου υπό την ηγεσία της εθνικής αρχής πολιτικής προστασίας, το οποίο εστίαζε στην ενίσχυση των ικανοτήτων για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σε περίπτωση αεροπορικών συμβάντων) και ένα έργο με τη συμμετοχή οντοτήτων από τη Μολδαβία (υπό την ηγεσία της εθνικής αρχής πολιτικής προστασίας, στο πλαίσιο του οποίου εκπονήθηκε μελέτη σκοπιμότητας για εθνικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης). Ένα άλλο έργο, το οποίο εστίασε στη βελτίωση της διαχείρισης των πλημμυρών στο Samsun, που είναι μεγάλος λιμένας στον Εύξεινο Πόντο, βρισκόταν σε εξέλιξη κατά τη διάρκεια του 2026. Τον Απρίλιο του 2026 δρομολογήθηκε ένα νέο έργο στο πλαίσιο του ΜΠΠΕ με τη συμμετοχή της Ρουμανίας και της Τουρκίας, μαζί με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία, για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από τις επιπτώσεις των καταστροφών με τη χρήση ενός μοντέλου που καλύπτει το σύνολο της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της εμβάθυνσης της εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αρμενίας και ενόψει της πρώτης συνόδου κορυφής ΕΕ–Αρμενίας που θα πραγματοποιούνταν στο Ερεβάν στις 5 Μαΐου 2026, η ΕΕ και η Αρμενία υπέγραψαν νέα ρύθμιση για τη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής προστασίας με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στις καταστροφές, της ετοιμότητας και της συνεργασίας για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Μέσω του ΜΠΠΕ, η ΕΕ ανταποκρίθηκε ταχύτατα σε αιτήματα συνδρομής από τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Το 2026 η βοήθεια της ΕΕ συνέβαλε στην αντιμετώπιση των πετρελαιοκηλίδων στον διασυνοριακό ποταμό Δνείστερο, που αποτελεί σημαντική πηγή πόσιμου νερού για τη Μολδαβία, οι οποίες προκλήθηκαν από τις επιθέσεις της Ρωσίας σε υποδομές ζωτικής σημασίας στην Ουκρανία. Η ρύπανση του ποταμού όχι μόνο θέτει σε κίνδυνο την υδροδότηση, αλλά και την ακεραιότητα των υδάτινων οικοσυστημάτων και τη συνολική ποιότητα των υδάτων στην περιοχή. Η Ρουμανία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο βοήθησαν προσφέροντας απορροφητικά υλικά και εξοπλισμό. Απορροφητικό υλικό προσφέρθηκε επίσης μέσω της Υπηρεσίας Μέσων Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ. Επιπλέον, το Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών της ΕΕ (ΚΣΑΕΑ) κινητοποίησε μέσα ατομικής προστασίας από τα στρατηγικά του αποθέματα rescEU που φιλοξενούνται στη Γερμανία και στην Πολωνία και ενεργοποίησε τις υπηρεσίες δορυφορικής απεικόνισης του EMSA για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση πετρελαιοκηλίδων. Στην Ουκρανία, ως αντίδραση στις συνεχείς επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, προσφέρθηκαν γεννήτριες και μετασχηματιστές για την ενίσχυση και την επισκευή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Η παράδοση του θερμοηλεκτρικού ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού του Βίλνιους ήταν η μεγαλύτερη και πιο πολύπλοκη υλικοτεχνική επιχείρηση που έχει πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του ΜΠΠΕ έως σήμερα, παρέχοντας ηλεκτρική δυναμικότητα για την εξυπηρέτηση περίπου ενός εκατομμυρίου ανθρώπων.

Αρκετά έργα Interreg NEXT για τη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου (στο εξής: Interreg NEXT BSB) έχουν συμβάλει στην περιφερειακή συνεργασία για την ετοιμότητα και τη διαχείριση καταστροφών. Στο πλαίσιο του προγράμματος IMPACT+, εκπονήθηκε κοινό σχέδιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για τη βελτίωση της ετοιμότητας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σε αγροτικές περιοχές και του αποτελεσματικού συντονισμού μεταξύ των αρχών και των τοπικών κοινοτήτων. Το έργο CO-RESILIENCE παρείχε στήριξη για την ανάπτυξη κέντρου κατάρτισης στο Elbasan της Çatalca στην Τουρκία για εμπειρογνώμονες και εθελοντές στον τομέα της αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών, το οποίο θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στην ενίσχυση των περιφερειακών ικανοτήτων πρόληψης και αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών. Παρόμοιες επενδύσεις προγραμματίζονται στο Kameno της Βουλγαρίας και στο Nestoia της Ουκρανίας, καθώς και μέσω ενός κινητού κέντρου ενημέρωσης και πρόληψης στη Μολδαβία. Πρόσθετα έργα που δρομολογήθηκαν το 2025, συμπεριλαμβανομένων των NAT-RES, BSB-BSUAND, RISCARE και ISTROS (βλ. παράρτημα I), αναμένεται να ενισχύσουν περαιτέρω την περιφερειακή ανθεκτικότητα και ετοιμότητα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαδραματίζει καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση ραδιολογικών συμβάντων μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών σε περίπτωση εκτάκτου κινδύνου από ακτινοβολίες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ECURIE) και της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας Ανταλλαγής Δεδομένων Ακτινοβολίας (EURDEP). Η Ουκρανία και η Τουρκία συμμετέχουν επί του παρόντος στην πλατφόρμα EURDEP, και η Ουκρανία αναμένεται να προσχωρήσει στο σύστημα ECURIE το 2026.

6.Μελλοντική πορεία

Κατά το πρώτο έτος εφαρμογής η Επιτροπή και η ύπατη εκπρόσωπος προώθησαν σημαντικά τη συνεργασία της ΕΕ με τις χώρες-εταίρους της περιοχής του Εύξεινου Πόντου. Αυτή η ενισχυμένη δέσμευση εστίασε σε κοινά συμφέροντα, τόσο μέσω νέων πρωτοβουλιών, όπως το θεματολόγιο συνδεσιμότητας, όσο και μέσω καθιερωμένων ροών περιφερειακής συνεργασίας, όπως το CMA για τον Εύξεινο Πόντο και το SRIA για τον Εύξεινο Πόντο.

Η περιοχή του Εύξεινου Πόντου θα εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα της ΕΕ. Αντιδρώντας στις εντεινόμενες γεωπολιτικές πιέσεις, η ΕΕ έχει δεσμευτεί να διαμορφώσει μια ενιαία προσέγγιση όσον αφορά την ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα σε ολόκληρη την περιοχή.

Η πρώτη υπουργική σύνοδος για τη διαπεριφερειακή ασφάλεια και συνδεσιμότητα τον Οκτώβριο του 2025 προώθησε την πολιτική βούληση και μια ενιαία αντίληψη για τα κοινά συμφέροντα σε μια ποικιλόμορφη περιοχή που αντιμετωπίζει σημαντικές γεωπολιτικές προκλήσεις. Έχει προγραμματιστεί υπουργική σύνοδος παρακολούθησης για το τέλος του 2026, προκειμένου να διατηρηθεί η ισχυρή πολιτική δυναμική, να επανεξεταστεί η πρόοδος που έχει επιτευχθεί και να συμφωνηθούν οι επακόλουθες δράσεις προτεραιότητας.

Οι κοινές προσπάθειες στο πλαίσιο του πυλώνα 1 «Ασφάλεια, σταθερότητα και ανθεκτικότητα» θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τις υβριδικές απειλές, να ενισχύουν την ασφάλεια και την προστασία στη θάλασσα και να προστατεύουν τις υποδομές και τις εμπορικές οδούς ζωτικής σημασίας, εν μέσω αυξανόμενων ρωσικών επιθέσεων κατά μη στρατιωτικών υποδομών της Ουκρανίας, όπως οι ενεργειακές υποδομές, και των λιμένων της στον Εύξεινο Πόντο. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ θα στηρίξει τα παράκτια κράτη του Εύξεινου Πόντου όσον αφορά την εφαρμογή της έννοιας του περιφερειακού κόμβου θαλάσσιας ασφάλειας σε συντονισμό με τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις σχετικές χώρες-εταίρους.

Ο πυλώνας 1 διασφαλίζει ότι η στρατηγική της ΕΕ για τον Εύξεινο Πόντο αποτελεί μέρος ενός νέου μείγματος πολιτικής της ΕΕ που βασίζεται στην αρχή της «ετοιμότητας εκ σχεδιασμού», συμβάλλοντας στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα σε διάφορους τομείς. Η παρούσα έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής για τον Εύξεινο Πόντο εντάσσεται σε ένα πλαίσιο εντός του οποίου η δράση της ΕΕ προσανατολίζεται και εξορθολογίζεται μέσω συγκεκριμένων δράσεων, που διαμορφώνονται από πρωτοβουλίες όπως το σχέδιο δράσης για την ασφαλή χρήση και αντιμετώπιση των δρόνων ( 72 ), η ανακοίνωση σχετικά με τις ανατολικές περιοχές της ΕΕ που συνορεύουν με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία και την Ουκρανία ( 73 ) και η στρατηγική της ΕΕ για τους λιμένες ( 74 ). Όσον αφορά το μέλλον, η ΕΕ θα ενισχύσει τις δεσμεύσεις της για την ασφάλεια στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου και θα διασφαλίσει τη συνοχή μεταξύ των πρωτοβουλιών για την ασφάλεια και την άμυνα στην περιοχή.

Η υλοποίηση της στρατηγικής για τον Εύξεινο Πόντο, ιδίως μέσω του Πυλώνα 1, στηρίζει τον ευρύτερο στόχο της ΕΕ για την ενσωμάτωση της πρόβλεψης, της ανθεκτικότητας και της συντονισμένης αντίδρασης έναντι κρίσεων στο πλαίσιο πολιτικής της. Συμβάλλει επίσης σε μια πιο συνεκτική και ολοκληρωμένη προσέγγιση για την εν λόγω δράση σε όλες τις θαλάσσιες λεκάνες που περιβάλλουν την ΕΕ. Όσον αφορά το μέλλον, θα γίνουν προσπάθειες για την ενίσχυση της συνοχής, ιδίως με την προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των λεκανών της Βαλτικής και του Εύξεινου Πόντου. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργεί ο σκιώδης στόλος που δεν πληροί τα πρότυπα, στην προστασία των θαλάσσιων υποδομών ζωτικής σημασίας και στην αντιμετώπιση υβριδικών απειλών.

Στο πλαίσιο του πυλώνα 2 «Ανάπτυξη και ευημερία», η στρατηγική έχει καθορίσει προσπάθειες για την αποδέσμευση του οικονομικού δυναμικού και την ενίσχυση της συνδεσιμότητας, ιδίως μέσω της εμβληματικής πρωτοβουλίας για το διαπεριφερειακό θεματολόγιο συνδεσιμότητας και του CMA για τον Εύξεινο Πόντο. Οι πρωτοβουλίες αυτές είναι καίριας σημασίας για την τόνωση του εμπορίου, των επενδύσεων και της βιώσιμης ανάπτυξης σε ολόκληρη την περιοχή. Το θεματολόγιο συνδεσιμότητας καταδεικνύει τη στρατηγική αποφασιστικότητα της ΕΕ για την προώθηση της ευημερίας, της συνεργασίας και της σταθερότητας στις περιοχές του Εύξεινου Πόντου και του Νότιου Καυκάσου, καθώς και στην Κεντρική Ασία. Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τις χώρες-εταίρους και διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για τον προσδιορισμό και την προετοιμασία έργων υποδομής προτεραιότητας, καθώς και για την κινητοποίηση των επενδύσεων που απαιτούνται για την υλοποίησή τους. Στο πλαίσιο αυτό, η πλατφόρμα του θεματολογίου συνδεσιμότητας, η οποία δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2026, θα αποτελέσει καθοριστικό μηχανισμό συντονισμού, προσφέροντας μια συνεκτική πλατφόρμα ανάπτυξης για ολόκληρο τον TCTC. Η Επιτροπή θα στηρίξει επίσης τα κράτη μέλη στην προώθηση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα μέσω του αναδυόμενου χαρτοφυλακίου έργων.

Οι δράσεις προτεραιότητας θα περιλαμβάνουν επίσης την προώθηση συνεργειών μεταξύ του Εύξεινου Πόντου και της περιοχής του Δούναβη ως στρατηγικού συνδέσμου για τη συνδεσιμότητα, την οικονομική συνεργασία και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Η Βουλγαρία έγινε συντονιστής του CMA για το 2026 ( 75 ), διαδεχόμενη την Ουκρανία. Οι επικείμενες δραστηριότητες και η ετήσια διάσκεψη των συμφεροντούχων, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί για το δεύτερο εξάμηνο του 2026, θα συμβάλουν στην περαιτέρω ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου και της περιφερειακής συνεργασίας για την ασφάλεια και την προστασία στη θάλασσα, την προστασία του περιβάλλοντος, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας του Εύξεινου Πόντου.

Στο πλαίσιο του πυλώνα 3 «Προστασία του περιβάλλοντος, ανθεκτικότητα και ετοιμότητα έναντι της κλιματικής αλλαγής, πολιτική προστασία», οι ανταλλαγές μεταξύ ομοτίμων και η συνεργασία για την περιβαλλοντική και κλιματική ανθεκτικότητα συνέβαλαν στην εξεύρεση γρήγορων λύσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά τη ρύπανση που προκλήθηκε από επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας. Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται στενά με τις παράκτιες κοινότητες και να ενισχύει περαιτέρω τη στήριξή της προς αυτές. Η Επιτροπή θα κινητοποιήσει ολόκληρο το εύρος των μέσων που έχει στη διάθεσή της για να εντείνει τη συντονισμένη δράση για τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή και τη βελτίωση της ετοιμότητας και της πολιτικής προστασίας σε ολόκληρη την περιοχή.

Η ΕΕ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην προώθηση μιας πιο ασφαλούς, καλύτερα συνδεδεμένης και ανθεκτικής περιοχής του Εύξεινου Πόντου, ως ζήτημα στρατηγικού ενδιαφέροντος για την Ένωση και τους εταίρους της, προωθώντας παράλληλα ευκαιρίες βιώσιμης ανάπτυξης με αμοιβαία ενισχυόμενο και επωφελή τρόπο. Δεδομένου του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας και του ταχέως εξελισσόμενου γεωπολιτικού πλαισίου, η εφαρμογή της στρατηγικής θα παραμείνει ευέλικτη και προσαρμοστική, με γνώμονα τη συνεχή αξιολόγηση των συνθηκών και των προκλήσεων που επηρεάζουν την υλοποίησή της. Στο πλαίσιο του καθενός από τους τρεις πυλώνες, τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι χώρες-εταίροι διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην επίτευξη κοινών στόχων στο πλαίσιο της στρατηγικής. Στο μέλλον, η Επιτροπή και η ύπατη εκπρόσωπος θα συνεχίσουν να δίνουν προτεραιότητα στον προσανατολισμένο στα αποτελέσματα διάλογο και στην κοινή δράση σε όλα τα επίπεδα συνεργασίας, με σαφή έμφαση στον στρατηγικό αντίκτυπο, στην ενότητα σκοπού και στην επίτευξη απτών αποτελεσμάτων στην περιοχή.

Annex AΜεγάλα πολυκρατικά έργα υπό υλοποίηση στην περιοχή του Εύξεινου Πόντου κατά την περίοδο 2025-2026

Τίτλος έργου

Διάρκεια   (έναρξη – λήξη, μήνας/έτος)

Χώρες της λεκάνης του Εύξεινου Πόντου που συμμετέχουν στο έργο

Μέσο

Προϋπολογισμός σε εκατ. EUR

Πεδίο εφαρμογής του έργου

BG

EL

RO

AM

AZ

GE

MD

TR

UA

ΠΥΛΩΝΑΣ 1

Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στην περιοχή της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης II

1.2025 – 12.2028

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

1,8

Ενίσχυση της συμμετοχής στην EMPACT

Κατάρτιση και επιχειρησιακές εταιρικές σχέσεις στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος (TOPCOP) II

7.2024 – 6.2028

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

5,2

Ενίσχυση της συνεργασίας για την αντιμετώπιση εγκληματικών απειλών

Βελτίωση της κυβερνοανθεκτικότητας στις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης I

12.2024 – 11.2027

■

■

ΜΓΑΔΣ

1,7

Νομοθετική στήριξη για την οδηγία NIS 2 και την ανάπτυξη ικανοτήτων

Βελτίωση της κυβερνοανθεκτικότητας στις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης II

12.2024 – 12.2026

■

■

ΜΓΑΔΣ

1,8

Όπως ανωτέρω

CyberEast+: Ενισχυμένη δράση για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο με στόχο την ανθεκτικότητα στον κυβερνοχώρο στα κράτη της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης

3.2024 – 2.2027

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

3,5

Διασφάλιση αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης του εγκλήματος στον κυβερνοχώρο από την ποινική δικαιοσύνη

Στήριξη των χωρών της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης για την ενίσχυση της ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων II

10.2027

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

1,00

Στήριξη πολιτικών και πρακτικών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και διευκόλυνση της επιχειρησιακής εφαρμογής για την ανάκτηση προϊόντων οργανωμένου εγκλήματος

EU4MD II – EU4Monitoring Drugs II

12.2027

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

1,00

Ενίσχυση των ικανοτήτων παρακολούθησης, αξιολόγησης και αντίδρασης σε σχέση με σύγχρονα ζητήματα ναρκωτικών

Resilient & Connected

12.2025 – 3.2028

■

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

5,00

Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και της χειραγώγησης των πληροφοριών και των παρεμβάσεων από το εξωτερικό και στήριξη του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας

Ευέλικτος μηχανισμός αντίδρασης (FRM)

2.2026 – 7.2027

■

ΜΓΑΔΣ – ΚΡΙΣΕΙΣ

18

Ενίσχυση των ικανοτήτων των χωρών-εταίρων για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, με έμφαση στην παροχή κρίσιμου εξοπλισμού. Επί του παρόντος ενεργός στη Μολδαβία, διαθέσιμος σε πολλές χώρες.

ΠΥΛΩΝΑΣ 2

BLUE-GATES

9.2024 – 3.2027

■

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,40

Καινοτόμα εργαλεία για τη βελτίωση της υδατοκαλλιέργειας και τη διαφύλαξη των θαλάσσιων πόρων

AQUABATOR

9.2025 – 9.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,40

Εκκολαπτήριο για βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια

SUSDEST-NET

11.2025 – 5.2028

■

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,42

Δίκτυο βιώσιμων προορισμών του Εύξεινου Πόντου

SUSTAIN-2

12.2025 – 12.2027

■

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,09

Μοντέλο βιωσιμότητας για τον τουρισμό υποστηριζόμενο από την τεχνητή νοημοσύνη

MARMAPS

6.2024 – 12.2025

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,50

Κοινός θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και διατήρηση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων

BIOSUSTAIN

12. 2025 – 6.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,55

Διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσω παραδοσιακών και καινοτόμων γνώσεων

e-AQUAF

2.2026 – 8.2028

■

■

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,40

Έξυπνες λύσεις υδατοκαλλιέργειας

EfxINNOs

8.2024 – 2.2027

■

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,64

Δίκτυο μεταφοράς θαλάσσιας τεχνολογίας για τη γαλάζια οικονομία

BlueDial

2.2026 – 8.2027

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,50

Στήριξη του συντονισμού και της ευθυγράμμισης των εθνικών και περιφερειακών στρατηγικών με το CMA για τον Εύξεινο Πόντο και κοινό όραμα για τη βιώσιμη γαλάζια οικονομία

INTERSMARTS

6.2024 – 12.2025

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,55

Βελτίωση των επιδόσεων βιωσιμότητας και της απορρόφησης της καινοτομίας στον τουρισμό και τις υπηρεσίες

Μηχανισμός για επενδύσεις στη συνδεσιμότητα της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (EPIC)

12.2021 – 12.2028

■

■

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

Συμβουλευτική και τεχνική υποστήριξη για τη βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων

EU4Energy Φάση II και II+

1.2021-12.2025

■

■

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

13,49

Διευκόλυνση των ρυθμιστικών μεταρρυθμίσεων για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας και την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας

EU4Innovation East

4.2024 – 9.2028

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

22,12

Ανάπτυξη εκκολαπτηρίων επιχειρήσεων υψηλών επιδόσεων, επέκταση της χρηματοδότησης και των ευκαιριών στην αγορά για νεοφυείς επιχειρήσεις

Μηχανισμός EU4Digital

6.2022 – 9.2026

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

16,00

Στήριξη της ενσωμάτωσης στην ψηφιακή ενιαία αγορά της ΕΕ

EU4Digital: Επενδύσεις στην ευρυζωνική συνδεσιμότητα

11.2023 – 11.2026

■

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

5,00

Χαρτογράφηση της ευρυζωνικότητας για τον σχεδιασμό επενδύσεων στην ψηφιακή συνδεσιμότητα

ΠΥΛΩΝΑΣ 3

Black Sea SIERRA

10.2023 – 9.2026

■

■

■

■

ΕΤΘΑΥ

0,75

Ετοιμότητα για την αντιμετώπιση της ρύπανσης, στρατιωτικής και μη

RESPONSE

10.2023 – 9.2026

■

■

■

■

■

ΕΤΘΑΥ

0,60

Κατάρτιση και προγράμματα σπουδών για την παρακολούθηση, την υποβολή εκθέσεων, τη διαχείριση και τον μετριασμό της θαλάσσιας ρύπανσης, με έμφαση στη ρύπανση που προκαλείται από ένοπλες συγκρούσεις

ANEMONE PLUS

9.2025 – 3.2028

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,48

Αξιολόγηση της τρωτότητας του θαλάσσιου οικοσυστήματος του Εύξεινου Πόντου στις ανθρώπινες πιέσεις

ALGAEREVIVE

9.2024 – 3.2027

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,47

Αξιοποίηση της ισχύος των φυκών για τη μείωση της ρύπανσης και τη γαλάζια ανάπτυξη

AIRQUEST

7.2024 – 7.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,20

Κινητοποίηση των κοινοτήτων για την ποιότητα του αέρα

IASON+

6.2024 – 12.2026

■

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,40

Παρατηρητήριο χωροκατακτητικών ξένων ειδών και αξιολόγηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και των οικοσυστημικών υπηρεσιών

BS-SEOS

10.2024 – 3.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,29

Σύστημα έξυπνης παρακολούθησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος στον Εύξεινο Πόντο

LAP-BACK

9.2024 – 9.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,46

Ενίσχυση των τοπικών ικανοτήτων παρέμβασης για την κλιματική αλλαγή

MACRO-CLEAN

9.2024 – 3.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,51

Έρευνα και πιλοτική εφαρμογή μεθοδολογιών καθαρισμού για τη διαχείριση του πολλαπλασιασμού μακροφυκών

MicroDanger

12.2025 – 6.2028

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,45

Ενημέρωση του κοινού για τη μείωση της ρύπανσης από μικροπλαστικά

HERO

12.2025 – 12.2027

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,64

Αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στους υφάλους

AGRIPERMA

12.2025 – 6.2027

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,44

Ανταλλαγή ορθών πρακτικών και γνώσεων σχετικά με την αναγεννητική γεωργία και τις μόνιμες καλλιέργειες

STEP2CleanPlan

7.2024 – 1.2026

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,50

Συνεργασία για τον σχεδιασμό και την παρακολούθηση δράσεων για τη βιώσιμη ενέργεια και το κλίμα

SG4Y-CLIMATE

11.2025 – 5.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,55

Συμμετοχή των νέων στη δράση για το κλίμα

NAT-RES

11.2025 – 11.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,64

Προηγμένες τεχνολογίες για την πρόβλεψη, τον μετριασμό και την αντιμετώπιση συμβάντων τεχνολογικών καταστροφών προκαλούμενων από φυσικούς κινδύνους

BSB-BSUAND

9.2025 – 3.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,50

Κοινή δράση κατά των φυσικών καταστροφών

RISCARE

9.2025 – 9.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,64

Κοινές διαδικασίες και κατάρτιση για ταχεία επέμβαση

ISTROS

9.2025 – 3.2028

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,28

Ενίσχυση της προστασίας της βιοποικιλότητας

CO-RESILIENCE

6.2024 – 8.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,48

Συνεργασία για την ανάπτυξη ικανοτήτων όσον αφορά την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων έναντι δασικών πυρκαγιών και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης

IMPACT+

7.2024 – 1.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,55

Βελτίωση της αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση φυσικών και ανθρωπογενών καταστροφών σε μικρές κοινότητες

SPEER-A

9.2025 – 1.2028

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,76

Ενίσχυση της ικανότητας αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση σεισμού και της ικανότητας διάσωσης

DARE-EU

12.2025 – 12.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

2,33

Βοήθεια και αντιμετώπιση καταστροφών στη Βουλγαρία, στη Μολδαβία και στην Τουρκία

REDA_NEXt

10.2025 – 3.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,50

Ταχεία εκτίμηση ζημιών από σεισμούς — Επέκταση

GREEN URBAN RESILIENCE

7.2024 – 9.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,29

Πράσινες λύσεις για τις αστικές περιοχές με σκοπό την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, της θερμικής καταπόνησης και των θερμικών ενοχλήσεων

LEARN4SEA

6.2024 – 8.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,82

Κοινή μάθηση για φιλική προς το περιβάλλον συμπεριφορά σε επίπεδο κοινότητας

CAGOS

6.2024 – 12.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,49

Καθαροί χώροι, πράσινοι και ανοικτοί δρόμοι

EcosySTEM

7.2024 – 7.2026

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,63

Ενδυνάμωση των παιδιών για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα μέσω εκπαίδευσης E-STEM

EcoYOU

6.2024 – 12.2025

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,43

Καθαρές και πράσινες νοοτροπίες για φιλική προς το περιβάλλον συμπεριφορά

UCare

8.2025 – 8.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,47

Πράσινες υποδομές για την προσαρμογή των πόλεων στην κλιματική αλλαγή και την ανάκαμψη

DIALOGUE

9.2025 – 12.2026

Interreg NEXT BSB

0,54

Διάλογος για την καινοτομία και τη βελτίωση της διακυβέρνησης

easyPEST

12.2025 – 6.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,52

Θέσπιση συστήματος παρακολούθησης των επιβλαβών για τα φυτά οργανισμών

GwB

12.2025 – 6.2028

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,95

Σύστημα υποστήριξης της λήψης αποφάσεων για το παγκόσμιο υδατικό ισοζύγιο

GreenS4BlackSea

12.2025 – 6.2027

■

■

■

Interreg NEXT BSB

0,45

Προστασία των παρθένων δασών ως πράσινη λύση για τον Εύξεινο Πόντο

WISE-WASTE

12.2025 – 12.2027

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,48

Συνεργασία για τη διαχείριση των αποβλήτων και τη μείωση της ρύπανσης

Sustain BIO&CLIMA

12.2025 – 6.2028

■

■

■

■

Interreg NEXT BSB

1,61

Ενίσχυση της προσβασιμότητας, της βιοποικιλότητας και της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή μέσω βιώσιμων πρακτικών

EU4EMBLAS

4.2021 – 6.2026

■

■

ΜΓΑΔΣ

2,19

Έρευνες και εξοπλισμός παρακολούθησης, ευαισθητοποίηση και συμμετοχή του κοινού

Ενίσχυση της περιβαλλοντικής ανθεκτικότητας και της ασφάλειας στη θάλασσα για τα παράκτια κράτη του Εύξεινου Πόντου και της Κασπίας Θάλασσας (BCSEA II)

9.2026

■

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

4,50

Ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα και της προστασίας του περιβάλλοντος μέσω κατάρτισης, βελτιωμένης παρακολούθησης της κυκλοφορίας των πλοίων και ελέγχου της ρύπανσης

EU4ClimateResilience

1.2024 – 12.2027

■

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

19,58

Στήριξη του σχεδιασμού και της εφαρμογής της πολιτικής για το κλίμα

EU4Green Recovery East

1.2025 – 12.2028

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

21,30

Στήριξη της ανθεκτικότητας των υδάτων, της κυκλικής οικονομίας, της νομοθετικής ευθυγράμμισης, των διασυνοριακών έργων

Πρόληψη, ετοιμότητα και αντίδραση σε φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές στις χώρες της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης – φάση 4 (PPRD East 4)

11.2025 – 10.2029

■

■

■

■

ΜΓΑΔΣ

5,00

Ενίσχυση των συστημάτων διαχείρισης κινδύνου καταστροφών (DRM) και βελτίωση της συνεργασίας με τον μηχανισμό πολιτικής προστασίας της Ένωσης

* Η χρηματοδότηση της ΕΕ για τα έργα Interreg NEXT για τη λεκάνη του Εύξεινου Πόντου ανέρχεται στο 90 % του συνολικού προϋπολογισμού του έργου. 

(1) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52025JC0135 .

(2) ()     https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-12-2025-INIT/el/pdf .

(3) ()     https://www.ebrd.com/home/news-and-events/publications/economics/transition-reports/transition-report-2025-26.html .

(4) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2025/10/20/co-chairs-conclusions-on-strengthening-cross-regional-security-and-connectivity/ .

(5) ()     https://enlargement.ec.europa.eu/ukraine-report-2025_el .

(6) ()     https://enlargement.ec.europa.eu/moldova-report-2025_el .

(7) ()    Ο διάδρομος Trump για διεθνή ειρήνη και ευημερία (TRIPP) είναι ένας διάδρομος διαμετακόμισης που δημιουργήθηκε με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, ο οποίος διασχίζει την περιοχή Syunik της Αρμενίας και συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα Nakhchivan.

(8) ()     https://enlargement.ec.europa.eu/news/european-union-and-armenia-adopt-new-strategic-agenda-deepen-partnership-2025-12-02_el .

(9) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2026/05/05/joint-declaration-following-the-first-armenia-eu-summit/ .

(10) ()     https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/da/ip_26_988 .

(11) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2026/03/11/joint-press-statement-by-president-of-the-european-council-antonio-costa-and-president-of-the-republic-of-azerbaijan-ilham-aliyev/ .

(12) ()     https://enlargement.ec.europa.eu/georgia-report-2025_el .

(13) ()     https://www.eesc.europa.eu/el/news-media/news/eesc-calls-ambitious-and-pragmatic-implementation-eus-strategic-approach-black-sea-region-0 .

(14) ()     https://cor.europa.eu/en/our-work/opinions/cdr-2757-2025 .

(15) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2026/04/23/council-finalises-90-billion-support-loan-to-ukraine/ .

(16) ()     https://crimea-platform.org/en/news/third-black-sea-security-conference-of-the-international-crimea-platform-begins-in-moldova/ · https://mfa.gov.md/en/content/republic-moldova-host-third-edition-black-sea-security-conference-under-auspices .

(17) ()     https://odesaforum.org/ .

(18) ()    Παράλληλη εκδήλωση κατά τη διάρκεια των ημερίδων για τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές και τις στρατηγικές για τις θαλάσσιες λεκάνες (Βρυξέλλες, 8-9 Ιουλίου 2026).

(19) ()     https://digital-strategy.ec.europa.eu/el/library/action-plan-drone-and-counter-drone-security .

(20) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52025JC0009 .

(21) ()     https://digital-strategy.ec.europa.eu/el/library/report-security-and-resilience-eu-submarine-cable-infrastructures .

(22) ()     https://digital-strategy.ec.europa.eu/el/library/submarine-cable-security-toolbox-and-cable-projects-european-interest .

(23) ()     https://digital-strategy.ec.europa.eu/el/activities/cef-digital .

(24) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2026/04/23/russia-s-war-of-aggression-against-ukraine-20th-round-of-stern-eu-sanctions-hits-energy-military-industrial-complex-trade-and-financial-services-including-crypto/ .

(25) ()     https://defence-industry-space.ec.europa.eu/eu-defence-industry/military-mobility_el .  

(26) () https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/military-mobility_el .

(27) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/policies/sanctions-against-russia-hybrid-threats/ .

(28) () https://www.consilium.europa.eu/el/policies/sanctions-against-cyber-attacks/ .

(29) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2026/04/21/armenia-eu-establishes-a-new-civilian-mission-to-contribute-strengthening-the-country-s-resilience/ .

(30) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2026/04/21/armenia-eu-establishes-a-new-civilian-mission-to-contribute-strengthening-the-country-s-resilience/ .

(31) ()    Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 (ΕΕ L 333 της 27.12.2022, σ. 80, http://data.europa.eu/eli/dir/2022/2555/2022-12-27 ). 

(32) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/meetings/international-ministerial-meetings/2025/12/02/ .

(33) ()    Ο CEPOL είναι ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου.

(34) ()    Η EMPACT (Ευρωπαϊκή Πολυκλαδική Πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών) είναι μια μόνιμη πρωτοβουλία της ΕΕ για την ασφάλεια, στην οποία συμμετέχουν κράτη μέλη, οργανισμοί της ΕΕ (όπως η Ευρωπόλ) και διεθνείς εταίροι για την καταπολέμηση του σοβαρού οργανωμένου εγκλήματος.

(35) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52025DC0743 .

(36) ()     https://enlargement.ec.europa.eu/meta-study-advancing-cross-regional-connectivity-agenda_el .

(37) ()     https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_25_2452 .

(38) ()     https://enlargement.ec.europa.eu/news/trans-caspian-transport-corridor-and-connectivity-investors-forum-eu-advances-cross-regional-2025-11-27_el .

(39) ()     https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/greece-bulgaria-and-romania-strengthen-cooperation-key-transport-links-2025-12-04_el .  

(40) ()     https://transport.ec.europa.eu/ukraine/eu-ukraine-solidarity-lanes_el .

(41) ()     https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/eu-support-better-transport-connections-eastern-europe-ukraine-and-moldova-2025-11-07_el .

(42) ()     https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16415-2025-INIT/en/pdf .

(43) ()     https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/infrastructure-and-investment/trans-european-transport-network-ten-t/tentec-information-system-and-ten-t-map-library/ten-t-maps-indicative-extension-neighbouring-countries_el .

(44) ()    Το καθεστώς EAE διασφαλίζει ταχείες διαδικασίες αδειοδότησης, αυξημένη προβολή προς τους επενδυτές και επιλεξιμότητα για ενωσιακή χρηματοδότηση στο πλαίσιο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη».

(45) ()    Το σχέδιο κατ’ εξουσιοδότηση πράξης δημοσιεύθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2025, με περίοδο ελέγχου από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έως την 1η Απριλίου 2026. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=PI_COM%3AC%282025% 298144 & qid = 1766157187792 .

(46) ()     https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/high-level-groups/central-and-south-eastern-europe-energy-connectivity_el .

(47) ()     https://energy.ec.europa.eu/news/press-statement-dan-jorgensen-european-commissioner-energy-and-housing-and-parviz-shahbazov-minister-2026-03-03_el .

(48) ()     https://energy.ec.europa.eu/topics/international-cooperation/key-partner-countries-and-regions/neighbourhood-east_el .

(49) ()     https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/commission-unveils-eu-ports-strategy-strengthen-competitiveness-security-and-sustainability-european-2026-03-04_el .

(50) ()     https://blacksea-cbc.net/interreg-next-bsb-2021-2027 .

(51) ()     https://www.blacksea-cbc.net/interreg-next-bsb-2021-2027/projects/bsb00959 .

(52) ()     https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2025/04/04/joint-declaration-following-the-first-european-union-central-asia-summit/ .

(53) ()     https://crmfacility.eu/ .

(54) ()     https://black-sea-maritime-agenda.ec.europa.eu/sites/default/files/2026-03/CMA%20-%202025 %20implementation%20report%20_compressed.pdf .

(55) ()     https://black-sea-maritime-agenda.ec.europa.eu/node/755 .

(56) ()     https://www.fao.org/gfcm/en/ .

(57) ()     https://oceans-and-fisheries.ec.europa.eu/news/eu-leads-efforts-harmonise-fishing-rules-across-mediterranean-and-black-seas-countries-2025-11-11_el .

(58) ()    FAO: 2025. The State of Mediterranean and Black Sea Fisheries (Η κατάσταση της αλιείας στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα), 2025. Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο. Ρώμη. https://doi.org/10.4060/cd7701en .

(59) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:52026DC0082 .

(60) ()     https://doi.org/10.3030/101000518 .

(61) ()     https://doi.org/10.3030/101000240 .

(62) ()    Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Καινοτομίας, Connecting the DOTs – An exploratory study of global activities and cooperation potential for Digital Ocean Twins (Συνδέοντας τα επιμέρους σημεία — Διερευνητική μελέτη σχετικά με τις παγκόσμιες δραστηριότητες και το δυναμικό συνεργασίας για τα Ψηφιακά Δίδυμα των Ωκεανών), Kluckner, S. (συντάκτης), 2025, https://data.europa.eu/doi/10.2777/2375732 .

(63) ()     https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_26_1318 .

(64) ()     https://emblasproject.org/ .

(65) ()     https://blackseadb.org/ .

(66) ()     https://www.eea.europa.eu/en/newsroom/news/eea-and-eionet-welcome-moldova-as-a-cooperating-country .

(67) ()     https://www.eea.europa.eu/en/newsroom/news/eea-and-eionet-welcome-ukraine-as-a-cooperating-country .

(68) ()     https://eu4climate.eu/ .

(69) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52025DC0280 .

(70) ()     https://www.eu4greenrecoveryeast.eu/ .

(71) ()     https://commission.europa.eu/topics/preparedness_el .

(72) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52026DC0081 .

(73) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52026DC0082 .

(74) ()     https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=celex:52026DC0112 .

(75) ()     https://black-sea-maritime-agenda.ec.europa.eu/bulgaria-takes-lead-coordinating-common-maritime-agenda-black-sea-2026 .