Nadzorowanie handlu prekursorami narkotykowymi na terenie Unii Europejskiej
STRESZCZENIE DOKUMENTU:
Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 w sprawie prekursorów narkotykowych
JAKIE SĄ CELE ROZPORZĄDZENIA?
KLUCZOWE ZAGADNIENIA
- W rozporządzeniu dokonano rozróżnienia między sklasyfikowanymi i niesklasyfikowanymi* substancjami.
- W załączniku I do rozporządzenia wymieniono trzy kategorie substancji sklasyfikowanych.
- Kategoria 1: substancje, z którymi wiąże się największe ryzyko, z których najłatwiej można wytworzyć niedozwolone środki odurzające (np. 1-fenylo-2-propanon, efedryna, piperonal).
- Kategoria 2: substancje, z którymi wiąże się mniejsze ryzyko (np. podkategoria 2A: bezwodnik octowy; podkategoria 2B: kwas fenylooctowy, kwas antranilowy, piperydyna i nadmanganian potasu).
- Kategoria 3: chemikalia luzem, które mogą mieć różnego rodzaju zastosowania w procesie wytwarzania (np. aceton, kwas chlorowodorowy).
Obowiązki podmiotów gospodarczych
- Podmioty gospodarcze pragnące wprowadzić do obrotu substancje sklasyfikowane w kategoriach 1 i 2 muszą:
- wyznaczyć funkcjonariusza odpowiedzialnego za handel substancjami sklasyfikowanymi;
- zgłosić właściwym organom krajowym dane funkcjonariusza i powiadomić je o ewentualnych zmianach.
- Podmioty gospodarcze zobowiązane są do dokumentowania i oznaczania wszystkich transakcji oraz przechowywania dokumentacji przez okres trzech lat.
Zezwolenie odnośnie do substancji sklasyfikowanych w kategorii 1
- Podmioty gospodarcze i użytkownicy muszą uzyskać zezwolenie od właściwych organów państwa członkowskiego UE, w którym mają siedzibę, zanim będą mogli wejść w posiadanie lub wprowadzić do obrotu substancje sklasyfikowane w kategorii 1. Właściwe organy mogą przyznać zezwolenia specjalne aptekom, punktom wydawania leków weterynaryjnych, niektórym organom władzy publicznej oraz siłom zbrojnym.
- Podmiot gospodarczy posiadający zezwolenie może dostarczać substancje sklasyfikowane w kategorii 1 tylko podmiotom gospodarczym lub użytkownikom, którzy również posiadają zezwolenie i podpisali deklarację klienta (zob. poniżej).
- Przed przyznaniem zezwolenia właściwe organy sprawdzają kompetencje i uczciwość wnioskodawcy.
- Zezwolenie może zostać zawieszone lub unieważnione przez stosowne organy, jeżeli tylko pojawią się uzasadnione podstawy, aby przypuszczać, że jego posiadacz nie jest już właściwą i odpowiednią osobą do posiadania takiego zezwolenia lub też że warunki, na których to zezwolenie zostało przyznane, nie są już spełniane.
Rejestracja odnośnie do substancji sklasyfikowanych w kategorii 2
- Podmioty gospodarcze muszą zostać zarejestrowane przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę, zanim będą mogły wprowadzić do obrotu substancje sklasyfikowane w kategorii 2.
- Od 1 lipca 2015 r. użytkownicy muszą zostać zarejestrowani przez właściwe organy państwa członkowskiego, w którym mają siedzibę, przed wejściem w posiadanie substancji sklasyfikowanych w podkategorii 2A. Organy mogą przyznać rejestrację specjalną aptekom, punktom wydawania leków weterynaryjnych, niektórym organom władzy publicznej oraz sił zbrojnych.
- Każdy zarejestrowany podmiot gospodarczy może dostarczać substancje sklasyfikowane w podkategorii 2A jedynie innym podmiotom gospodarczym lub użytkownikom, którzy również są zarejestrowani i podpisali deklarację klienta (zob. poniżej).
Szczegółowe przepisy dotyczące przyznawania zezwoleń i rejestracji określono w rozporządzeniu (UE) 2015/1011.
Deklaracja klienta
- Wszystkie podmioty gospodarcze, które dostarczają klientowi substancje sklasyfikowane w kategorii 1 lub 2, muszą otrzymać deklarację od klienta wykazującą konkretny sposób lub sposoby wykorzystania substancji sklasyfikowanych. Podmiot gospodarczy musi uzyskać oddzielną deklarację dla każdej substancji sklasyfikowanej.
- Podmiot gospodarczy, który dostarcza substancje sklasyfikowane w kategorii 1, przystawia swoją pieczątkę oraz podpisuje kopię deklaracji, potwierdzając tym samym, że jest ona zgodna z oryginałem. Kopia taka musi być zawsze dołączona do tych substancji, które są przewożone w Unii, i musi być okazywana organom na żądanie.
Powiadamianie organów
Podmioty gospodarcze:
- niezwłocznie powiadamiają właściwe organy o wszelkich okolicznościach, takich jak nietypowe zamówienia lub transakcje z udziałem substancji sklasyfikowanych, które mogą budzić podejrzenie, iż takie substancje mogłyby być wykorzystywane do celów nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych;
- przekazują właściwym organom stosowne informacje – w zwięzłej formie – dotyczące prowadzonych transakcji z udziałem substancji sklasyfikowanych;
- nie mogą ujawniać jakichkolwiek zgromadzonych danych osobowych podmiotom innym niż właściwe organy.
Właściwe organy państw członkowskich – uprawnienia i zobowiązania
- Państwa członkowskie przyjmują środki mające na celu umożliwienie właściwym organom wykonywanie ich obowiązków w zakresie kontroli i monitorowania. Mogą również przyjąć środki mające na celu umożliwienie właściwym organom kontrolowanie i monitorowanie podejrzanych transakcji z udziałem substancji niesklasyfikowanych. Środki te powinny obejmować w szczególności:
- uzyskiwanie informacji na temat wszelkich zamówień na substancje sklasyfikowane i niesklasyfikowane oraz operacji dotyczących takich substancji;
- dostęp do miejsca prowadzenia działalności podmiotu gospodarczego i użytkownika celem uzyskania dowodów na nieprawidłowości;
- w razie konieczności, zatrzymywanie i konfiskatę wysyłek, które nie spełniają wymogów niniejszego rozporządzenia, lub zapobieganie wykorzystaniu substancji niesklasyfikowanych do nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych.
- Państwa członkowskie muszą dopilnować, aby właściwe organy nie naruszały poufnej informacji handlowej, oraz wprowadzić i egzekwować kary za naruszenie przepisów.
Europejska baza danych
W ramach rozporządzenia utworzono europejską bazę danych o prekursorach narkotykowych. Ma ona na celu:
- uproszczenie procedury dla państw członkowskich dotyczącej zgłaszania konfiskat i zatrzymanych wysyłek;
- prowadzenie wykazu unijnych podmiotów gospodarczych i użytkowników, którym przyznano zezwolenie lub rejestrację, którzy w sposób legalny wykorzystują prekursory narkotykowe lub handlują nimi;
- umożliwienie podmiotom gospodarczym przekazywania właściwym organom stosownych informacji – w zwięzłej formie – dotyczących prowadzonych transakcji z udziałem substancji sklasyfikowanych.
Akty wykonawcze i delegowane
- W rozporządzeniu (UE) 2015/1013 określono przepisy dotyczące przyznawania licencji i dokonywania rejestracji podmiotów gospodarczych i użytkowników, umieszczania ich w europejskiej bazie danych o prekursorach narkotykowych, dostarczania przez podmioty gospodarcze informacji wymaganych do monitorowania handlu oraz wydawania zezwoleń na wywóz i zezwoleń na przywóz w obszarze prekursorów narkotykowych.
- W rozporządzeniu (UE) 2015/1011:
- ustanowiono warunki przyznawania licencji i rejestracji;
- określono przypadki, w których licencja i rejestracja nie są wymagane;
- ustanowiono kryteria wykazywania zgodności z prawem celów transakcji;
- określono informacje niezbędne do nadzorowania handlu; oraz
- określono wymogi dotyczące informacji, które mają być przekazywane w odniesieniu do wykonywania środków monitorowania handlu prekursorami narkotykowymi.
- W rozporządzeniach (UE) 2016/1443, (UE) 2018/729 i (UE) 2020/1737 rozszerzono wykaz substancji sklasyfikowanych w kategorii 1.
Uchylenie
Rozporządzenie uchyla dyrektywę 92/109/EWG, dyrektywy 93/46/EWG, 2001/8/WE i 2003/101/WE oraz rozporządzenia (WE) nr 1485/96 i (WE) nr 1533/2000.
OD KIEDY ROZPORZĄDZENIE MA ZASTOSOWANIE?
- Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 ma zastosowanie od 18 sierpnia 2005 r.
- Rozporządzenie zmieniające (UE) nr 1258/2013 ma zastosowanie od 30 grudnia 2013 r.
KONTEKST
Więcej informacji:
KLUCZOWE POJĘCIA
Prekursor narkotykowy. Substancje wykorzystywane do nielegalnego wytwarzania środków odurzających i substancji psychotropowych.
Substancje sklasyfikowane. Substancje wymienione w załączniku I do tego rozporządzenia, które zidentyfikowano jako wykorzystywane do nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych.
Użytkownik. Osoba fizyczna lub prawna, inna niż podmiot gospodarczy (zobacz następną definicję), która posiada substancję sklasyfikowaną i zajmuje się przetwarzaniem, przygotowywaniem preparatów, zużywaniem, magazynowaniem, przechowywaniem, obróbką, umieszczaniem w pojemnikach, przenoszeniem z jednego pojemnika do innego, mieszaniem, przekształcaniem lub jakimkolwiek innym wykorzystaniem substancji sklasyfikowanych.
Podmiot gospodarczy. Osoba fizyczna lub prawna zajmująca się wprowadzaniem do obrotu substancji sklasyfikowanych.
Substancje niesklasyfikowane. Substancje, które nie są wprawdzie wymienione w załączniku I do niniejszego rozporządzenia, jednak które zidentyfikowano jako wykorzystywane do nielegalnego wytwarzania środków odurzających lub substancji psychotropowych.
GŁÓWNY DOKUMENT
Rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych (Dz.U. L 47 z 18.2.2004, s. 1–10)
Kolejne zmiany rozporządzenia (WE) nr 273/2004 zostały włączone do tekstu pierwotnego. Tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentacyjną.
DOKUMENTY POWIĄZANE
Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/1013 z dnia 25 czerwca 2015 r. ustanawiające przepisy dotyczące rozporządzenia (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prekursorów narkotykowych i rozporządzenia Rady (WE) nr 111/2005 określającego zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Unią a państwami trzecimi (Dz.U. L 162 z 27.6.2015, s. 33–64)
Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/1011 z dnia 24 kwietnia 2015 r. uzupełniające rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prekursorów narkotykowych i rozporządzenie Rady (WE) nr 111/2005 określające zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Unią a państwami trzecimi oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1277/2005 (Dz.U. L 162 z 27.6.2015, s. 12–25)
Zobacz tekst skonsolidowany.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 111/2005 z dnia 22 grudnia 2004 r. określające zasady nadzorowania handlu prekursorami narkotyków pomiędzy Wspólnotą a państwami trzecimi (Dz.U. L 22 z 26.1.2005, s. 1–10)
Zobacz tekst skonsolidowany.
Decyzja Rady 90/611/EWG z dnia 22 października 1990 r. dotycząca podpisania w imieniu Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej Konwencji Narodów Zjednoczonych o zwalczaniu nielegalnego obrotu środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi (Dz.U. L 326 z 24.11.1990, s. 56–57)
Ostatnia aktualizacja: 20.02.2023